Περίπου 170 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, καυσίμου αεροσκαφών, ντίζελ και άλλων διυλισμένων προϊόντων παραμένουν εγκλωβισμένα στη Μέση Ανατολή σε 166 δεξαμενόπλοια
(upd5) Σε μια κλωστή… κρέμεται η εκεχειρία στον Περσικό κόλπο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ιδιαίτερα μετά την χθεσινή ανταλλαγή πυρών στο Στενό του Hormuz και την επίθεση στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Fujairah των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ιρανική ανώτερη στρατιωτική πηγή απέδωσε την επίθεση αυτή στον … αμερικανικό «τυχοδιωκτισμό» στο Hormuz και στην προσπάθεια των ΗΠΑ να καθοδηγήσουν με επιτυχία πλοία εκτός του Στενού…, αν και επισήμως το Ιράν δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για την επίθεση με drone στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα…
Οι Αμερικανοί, από την πλευρά τους, υποστήριξαν πως κατάφεραν να «περάσουν» 2 αμερικανικά πλοία, με την CENTCOM αφενός να εκτιμά πως στον Περσικό βρίσκονται αυτή τη στιγμή πλοία από 87 κράτη αφετέρου να εγγυάται πως όλα θα περάσουν με ασφάλεια το Hormuz…
Είναι προφανές ότι ο κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τα τεκταινόμενα, ευελπιστώντας σε μια λύση που θα ανοίξει το Hormuz...
Η κυβέρνηση Trump προσπαθεί να το επιτύχει αυτό με τo «Project Freedom», ωστόσο φαίνεται και παρά την αισιοδοξία Αμερικανών στρατιωτικών για μια ... αμυντική ομπρέλα στα πλοία που είναι εγκλωβισμένα στην περιοχή, πως ούτε αυτή η πρωτοβουλία θα είναι ικανή για να τερματιστεί η ιστορική ενεργειακή κρίση που πλήττει τον πλανήτη…
Τουλάχιστον αυτό είναι το μήνυμα που στέλνει η αγορά.
Την ίδια στιγμή, η κίνηση αυτή των ΗΠΑ έθεσε υπό περαιτέρω πίεση την εύθραυστη εκεχειρία, ενώ πλέον κανείς δεν είναι βέβαιος κατά πόσο μπορεί να διατηρηθεί μέχρι οι διαπραγματεύσεις να βρουν κάποια λύση…
Παράλληλα, τον Trump πιέζει και το ότι θα πρέπει να έχει βρεθεί κάποιος τρόπος να αρθεί το αδιέξοδο στο Hormuz πριν την επίσκεψη του στο Πεκίνο στις 14 με 15 Μαΐου, τη στιγμή που η CIA προειδοποιεί ότι η Κίνα είναι η απόλυτα κερδισμένη από ότι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στον Περσικό, όχι μόνο γιατί μπορεί να εμφανιστεί ως μια ιδιαίτερα ελκυστική σύμμαχος για τα κράτη του Κόλπου αλλά και γιατί έχει ήδη μάθει πολλά από τις πολεμικές δυνατότητες των Αμερικάνων….
Χάος
Την περασμένη Κυριακή, ο Trump ανακοίνωσε ένα σχέδιο για να βοηθήσουν οι ΗΠΑ στην καθοδήγηση ορισμένων πλοίων προκειμένου αυτά να εξέλθουν του Στενού του Hormuz.
Tο σχέδιο αυτό ονομάστηκε «Project Freedom».
Οι κίνδυνοι έγιναν σύντομα εμφανείς.
Το Ιράν ανακοίνωσε ότι έπληξε με δύο πυραύλους φρεγάτα του αμερικανικού Ναυτικού – οι ΗΠΑ το διέψευσαν -, κατόπιν οι Αμερικανοί είπαν ότι κατέστρεψαν έξι σκάφη των Φρουρών της Επανάστασης, κάτι που και αυτό διαψεύστηκε, ενώ συναγερμός σήμανε σε Dubai και κυρίως στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα όπου επλήγησαν οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Fujairah…
Όλες αυτές οι ενέργειες έχουν φέρει την εκεχειρία να κρέμεται πραγματικά από μια κλωστή…
Ήδη αναλυτές υποστηρίζουν πως «η κατάσταση είναι πολύ κακή και χαοτική».
Το μήνυμα της αγοράς
Αλλά το Project Freedom δεν φαίνεται να είναι ο καταλύτης που χρειάζεται για να τερματιστεί η ιστορική ενεργειακή κρίση.
Τουλάχιστον, αυτό είναι το μήνυμα της αγοράς.
Οι τιμές της ενέργειας δεν υποχώρησαν μετά την ανακοίνωση του Προέδρου Donald Trump για τη νέα αμερικανική προσπάθεια «καθοδήγησης» πλοίων μέσω του Στενού του Hormuz.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου αυξήθηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και συνέχισαν να ανεβαίνουν ύστερα από τις επιθέσεις στην περιοχή.
Σε αυτό το σημείο, η αγορά ποντάρει ότι το Project Freedom δεν θα καταφέρει να απελευθερώσει τις τεράστιες ποσότητες ενέργειας που είναι εγκλωβισμένες στη Μέση Ανατολή.
Αδύναμη αποστολή
Ο σκεπτικισμός αντικατοπτρίζει ορισμένες πραγματικότητες:
1). Δεν πρόκειται για αποστολή συνοδείας: Το Project Freedom είναι μια προσπάθεια «αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας» στο Στενό του Hormuz η οποία θα περιλαμβάνει περισσότερα από 100 αεροσκάφη ξηράς και θαλάσσης και 15.000 στρατιωτικούς, σύμφωνα με τη Διοίκηση Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ.
Παρότι η ανακοίνωση του Trump δείχνει ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι επικεντρώνονται σωστά στην επαναλειτουργία του Στενού, δεν αποτελεί υπόσχεση ότι ο αμερικανικός στρατός θα συνοδεύει πλοία που επιχειρούν να διέλθουν από αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα.
Μάλιστα, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι δεν πρόκειται για αποστολή συνοδείας.
2). Το Ιράν λέει ότι παραβιάζει την εκεχειρία: Αξιωματούχοι στο Ιράν αντέδρασαν γρήγορα στο Project Freedom, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει την εύθραυστη εκεχειρία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επιπλέον, το Ιράν φάνηκε να απαντά επαναλαμβάνοντας επιθέσεις στην περιοχή.
3). Κλονισμένη εμπιστοσύνη: Η ναυτιλιακή βιομηχανία έχει συγκλονιστεί από την τοποθέτηση ναρκών από το Ιράν στο Στενό του Hormuz και τις επιθέσεις σε πλοία που προσπαθούν να το διασχίσουν. Στελέχη της ναυτιλίας εκφράζουν ήδη επιφυλάξεις για το Project Freedom και δεν είναι σαφές αν οι ιδιοκτήτες δεξαμενόπλοιων θα είναι πρόθυμοι να αναλάβουν το ρίσκο διέλευσης.
Χρειάζονται και οι δύο...
Το Project Freedom απέχει πολύ από την πλήρη επαναλειτουργία του Στενού του Hormuz — μια μακρά διαδικασία που, σύμφωνα με αναλυτές πετρελαίου, θα απαιτηθεί για να αρχίσει να ρέει ξανά επαρκώς το πετρέλαιο μέσω της Μέσης Ανατολής ώστε να μειωθούν σημαντικά οι τιμές.
Η Eurasia Group προειδοποίησε ότι εάν δεν υπάρξει «στήριξη» από το Ιράν ή μια μεγάλη ναυτική ανάπτυξη στην περιοχή, το Project Freedom θα αποτύχει.
«Το σχέδιο των ΗΠΑ δεν θα αυξήσει ουσιαστικά τον όγκο των μεταφορών μέσω του Στενού βραχυπρόθεσμα», έγραψε η συμβουλευτική εταιρεία Eurasia Group σε έκθεση της.
Το ίδιο υποστήριξε και ο Bjørn Højgaard, διευθύνων σύμβουλος της Anglo-Eastern.
«Χρειάζονται και οι δύο πλευρές για να αρθεί το μπλοκάρισμα — όχι μόνο η μία», δήλωσε ο Højgaard.
«Οποιαδήποτε πλευρά μπορεί να δείξει ότι είναι διατεθειμένη να αφήσει ορισμένα πλοία να περάσουν, αλλά αν η άλλη πλευρά δεν το αποδεχθεί στην πράξη, δεν αλλάζει ουσιαστικά την κατάσταση στη θάλασσα».
Κυρίαρχο το Ιράν
Πάντως, οι εξελίξεις των τελευταίων 24 ωρών δείχνουν ότι το Στενό του Hormuz βρίσκεται πλήρως υπό τον έλεγχο του Ιράν και ότι το αμερικανικό «Project Freedom» έχει αποτύχει.
Tο ναυτικό των ΗΠΑ στο πλαίσιο της επιχείρησης «Project Freedom» ισχυρίστηκε ότι δημιούργησε μια νέα θαλάσσια διαδρομή στο Στενό του Hormuz για την ασφαλή διέλευση πλοίων.
Ωστόσο, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του αμερικανικού στρατού, τις τελευταίες 24 ώρες και όπως μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, βάσει δορυφορικών δεδομένων παρακολούθησης ναυσιπλοΐας, κανένα πλοίο δεν έχει διέλθει από το Στενό στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου, ενώ και ο ισχυρισμός περί διέλευσης πλοίου της Maersk δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί επίσημα.
Επιπλέον, πολλοί ειδικοί στη ναυσιπλοΐα εκτιμούν ότι σχεδόν κανένα πλοίο δεν είναι διατεθειμένο να αναλάβει το ρίσκο διέλευσης από το Στενό του Hormuz.
Το ινστιτούτο HFI Research, που αναλύει δεδομένα της αγοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, σχολιάζοντας τις ενέργειες των ΗΠΑ για το «άνοιγμα» του Στενού, ανέφερε ότι κανένα πλοίο δεν επιχειρεί καν να δοκιμάσει τη διέλευση.
Τα γεγονότα της προηγούμενης ημέρας στο Στενό του Hormuz δείχνουν ότι η πρωτοβουλία κινήσεων και ο έλεγχος αυτού του στρατηγικού περάσματος παραμένουν στα χέρια του Ιράν.
Σύμφωνα με αναφορές του Οργανισμού Ναυτιλιακού Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου, μόνο μέσα σε περίπου μία ώρα, τρία πλοία που αγνόησαν τις προειδοποιήσεις του Ιράν δέχθηκαν επίθεση.
Επίσης, τα ξημερώματα της Δευτέρας ένα δεξαμενόπλοιο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, συνδεδεμένο με την εταιρεία ADNOC, έγινε στόχος.
Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τους αμερικανικούς ισχυρισμούς, το Στενό του Hormuz βρίσκεται πλήρως υπό τον έλεγχο του Ιράν και πρακτικά η διέλευση χωρίς συντονισμό με το Ιράν δεν είναι εφικτή.
Ένα ακόμη στοιχείο που καταδεικνύει τον πλήρη έλεγχο του Ιράν είναι η διέλευση πλοίων που υπόκεινται σε κυρώσεις.
Σύμφωνα με δεδομένα ναυτιλιακής παρακολούθησης, την προηγούμενη ημέρα - όταν ξεκίνησε η υποτιθέμενη επιχείρηση «απελευθέρωσης» - τουλάχιστον τρία πλοία που συνδέονται με το Ιράν διέσχισαν το Στενό του Hormuz.
Τα πλοία αυτά, με τα ονόματα DERYA, XAVIA και NOOH GAS, πέρασαν το στενό και εισήλθαν σε διεθνή ύδατα.
Με άλλα λόγια, οι εξελίξεις δείχνουν ότι τα πλοία που συνδέονται με το Ιράν μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Hormuz, ενώ πλοία που συνδέονται με εχθρικές χώρες δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα.
Ως εκ τούτου, η αμερικανική επιχείρηση «απελευθέρωσης» απέτυχε πλήρως ήδη από τις πρώτες ώρες.
Οι ΗΠΑ φαίνεται επίσης να απέτυχαν και στην επιχείρηση ναυτικού αποκλεισμού του Στενού του Hormuz.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αμερικανικών πηγών όπως το Tanker Trackers, από τις αρχές Απριλίου 16 ιρανικά δεξαμενόπλοια έχουν διέλθει από το στενό.
Επιπλέον, δεδομένα της Vortexa δείχνουν ότι τις πρώτες 10 ημέρες του αμερικανικού αποκλεισμού, τα έσοδα του Ιράν από εξαγωγές πετρελαίου ανήλθαν σε περίπου 910 εκατομμύρια δολάρια.
Νέες επιθέσεις στη Μέση Ανατολή
Η πραγματικότητα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη από νέες στρατιωτικές επιθέσεις στην περιοχή.
Οι στρατοί των ΗΠΑ και του Ιράν αντάλλαξαν πυρά τη Δευτέρα ενώ μια έκρηξη συγκλόνισε πλοίο που συνδέεται με τη Νότια Κορέα στο Στενό του Hormuz.
Η αιτία της έκρηξης παραμένει ασαφής, αλλά το περιστατικό υπογραμμίζει τις ανησυχίες για την ασφάλεια των πλοίων που σκέφτονται να πραγματοποιήσουν το ταξίδι.
Στη συνέχεια, μεγάλη πυρκαγιά ξέσπασε σε βασική πετρελαϊκή εγκατάσταση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σε επίθεση που οι αξιωματούχοι απέδωσαν σε ιρανικά drones, αν και δεν υπάρχει ακόμα κάποια επίσημη επιβεβαίωση από το Ιράν.
Το περιστατικό προκάλεσε ζημιές στη Fujairah Oil Industry Zone, το τελικό σημείο ενός αγωγού που χρησιμοποιείται για την παράκαμψη του Στενού του Hormuz.
Δεδομένη η βενζίνη στα 5 δολάρια
Τα αμερικανικά συμβόλαια πετρελαίου υποχώρησαν αρχικά το βράδυ της Κυριακής μετά τα νέα για το Project Freedom, πριν αντιστρέψουν την πορεία τους.
Το West Texas Intermediate (WTI), το αμερικανικό σημείο αναφοράς, έφτασε έως και τα 107,46 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα και σε πρόσφατες συναλλαγές αυξήθηκε κατά 3,5% στα 105 δολάρια.
Το Brent, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς και βασικός παράγοντας για τις τιμές της βενζίνης, αυξήθηκε κατά 5% στα 114 δολάρια το βαρέλι.
Τα αμερικανικά συμβόλαια βενζίνης εκτοξεύθηκαν επίσης τη Δευτέρα, αυξανόμενα κατά 4%, ή 15 σεντ ανά γαλόνι.
Οι λιανικές τιμές στην αντλία εκτινάχθηκαν την περασμένη εβδομάδα και έφτασαν σε νέο υψηλό κρίσης, στα 4,46 δολάρια ανά γαλόνι τη Δευτέρα — το υψηλότερο επίπεδο εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια.
Ο Andy Lipow, πρόεδρος της Lipow Oil Associates, δήλωσε στο CNN ότι οι τιμές της βενζίνης πιθανότατα θα φτάσουν τα 5 δολάρια ανά γαλόνι εάν το Στενό του Hormuz παραμείνει κλειστό για έναν ακόμη μήνα.
«Όσο περισσότερο διαρκεί αυτό, τόσο περισσότερο θα αυξάνονται οι τιμές.
Δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί να αντικαταστήσει την παραγωγή του Hormuz», δήλωσε ο Gregory Brew, ανώτερος αναλυτής για το Ιράν και τον ενεργειακό τομέα στην Eurasia Group, προσθέτοντας ότι με βάση την ποσότητα πετρελαίου που έχει ήδη χαθεί από την αγορά, «η βενζίνη στα 5 δολάρια είναι ουσιαστικά δεδομένη».
Οι τιμές βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν εκτοξευθεί από μέσο όρο 2,98 δολάρια ανά γαλόνι πριν από την έναρξη του πολέμου στα 4,46 δολάρια τη Δευτέρα, σύμφωνα με την AAA.
170 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου εγκλωβισμένα
Η αγορά θα παρακολουθεί στενά αν η ροή της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Hormuz επιταχυνθεί τις επόμενες ημέρες.
Η ελπίδα είναι ότι ορισμένα από τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο, μεταφέροντας κρίσιμες προμήθειες για τον υπόλοιπο κόσμο, θα μπορέσουν επιτέλους να διαφύγουν.
Ωστόσο, το Project Freedom, τουλάχιστον στα αρχικά του στάδια, φαίνεται να στερείται της δυνατότητας να αποσυμφορήσει γρήγορα το σημαντικό μποτιλιάρισμα στο στενό.
Περίπου 170 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, καυσίμου αεροσκαφών, ντίζελ και άλλων διυλισμένων προϊόντων παραμένουν εγκλωβισμένα στη Μέση Ανατολή, σε 166 δεξαμενόπλοια, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler.
«Μπορεί να είναι μια πολύ επίπονη διαδικασία να βγουν τα φορτωμένα δεξαμενόπλοια από τον Κόλπο της Μέσης Ανατολής - και να μπουν τα άδεια - δεδομένου ότι οι παραδοσιακές θαλάσσιες οδοί δεν χρησιμοποιούνται λόγω φόβου για νάρκες», δήλωσε ο Matt Smith, επικεφαλής αναλυτής πετρελαίου της Kpler.
Η Kpler εκτιμά ότι μπορεί να χρειαστούν έως και τρεις μήνες από τη στιγμή που το Στενό του Ορμούζ επαναλειτουργήσει πλήρως.
Ο κόσμος θα ... κατακλυστεί από πετρέλαιο
Αμερικανοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να καθησυχάσουν τους καταναλωτές που είναι απογοητευμένοι από την εκτίναξη των τιμών της βενζίνης.
«Η βοήθεια είναι καθ’ οδόν από σήμερα», δήλωσε ο Υπουργός Οικονομικών Scott Bessent στο Fox News τη Δευτέρα.
Ο Bessent σημείωσε ότι ορισμένα από τα μεγαλύτερα πετρελαιοφόρα που έχουν εγκλωβιστεί στο στενό μεταφέρουν περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια το καθένα.
Ελπίζει ότι το Project Freedom θα μπορέσει σύντομα να διοχετεύσει αυτό το πετρέλαιο στην αγορά.
«Πιστεύω ότι η αγορά θα είναι καλά εφοδιασμένη… είμαι βέβαιος ότι μετά από αυτό, ο κόσμος θα κατακλυστεί από πετρέλαιο», δήλωσε ο Bessent.
Σημείωσε επίσης ότι ο OPEC υποσχέθηκε πρόσφατα να αυξήσει την παραγωγή.
Ωστόσο, αυτό αποτελεί σε μεγάλο βαθμό συμβολική κίνηση, καθώς το στενό παραμένει κλειστό.
Σε κάθε περίπτωση, οι εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια που υπόσχεται ο OPEC ωχριούν σε σύγκριση με την εκτιμώμενη απώλεια περίπου 14 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως λόγω του πολέμου.
Και τα 170 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που έχουν εγκλωβιστεί στο στενό αποτελούν επίσης σταγόνα στον ωκεανό σε σύγκριση με τα περίπου 900 εκατομμύρια βαρέλια που εκτιμούν οι αναλυτές ότι έχουν τεθεί εκτός αγοράς λόγω της σύγκρουσης — ένα ποσό που αυξάνεται κάθε μέρα που το Στενό του Hormuz παραμένει κλειστό.
Το στρατιωτικό… σενάριο
Υπό αυτές τις συνθήκες αδιεξόδου, το στρατιωτικό σενάριο παραμένει στο τραπέζι.
Ορισμένοι από τους συμμάχους του Trump τον έχουν ενθαρρύνει να επαναλάβει την εκστρατεία βομβαρδισμών στο Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποδυναμώσει το καθεστώς και ότι η στιγμή είναι κατάλληλη για περαιτέρω υποβάθμιση των στρατιωτικών του δυνατοτήτων.
«Ελπίζω αυτή η σύγκρουση να τελειώσει διπλωματικά, αλλά τώρα είναι η ώρα να αποκατασταθεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και να υπάρξει δυναμική απάντηση στο Ιράν αν επιμείνει να τρομοκρατεί τον κόσμο», έγραψε στο X ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Lindsey Graham το Σαββατοκύριακο ενώ και το Ισραήλ εξέφρασε την ετοιμότητα του να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εάν δοθεί σήμα.
Παρόλο αυτά δεν είναι σαφές εάν ο Trump θέλει να επαναλάβει τις επιθέσεις…
Σε δηλώσεις του υποβάθμισε τη ζημιά σε ένα νοτιοκορεατικό πλοίο ως προερχόμενη από «άσχετο Έθνος» και ισχυρίστηκε ότι κατά τα άλλα «δεν υπήρξε ζημιά κατά τη διέλευση από το Στενό».
Παρομοίως, δήλωσε στο ABC News για τις επιθέσεις με drones και πυραύλους του Ιράν: «Ένα πέρασε. Όχι μεγάλη ζημιά».
Ωστόσο, προειδοποίησε επίσης σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Fox News ότι το Ιράν θα «εξαφανιστεί από προσώπου Γης» αν στοχεύσει αμερικανικά πλοία.
Γιατί παραμένει ο αμερικανικός στρατός
Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα στο Κογκρέσο ότι θεωρεί την επιχείρηση «Epic Rage» ολοκληρωμένη.
Ωστόσο, τα αμερικανικά στρατεύματα δεν σκοπεύουν να επιστρέψουν στην πατρίδα.
«Από τις 7 Απριλίου δεν έχει υπάρξει ανταλλαγή πυρών μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου, έχουν ολοκληρωθεί» ανέφερε σε επιστολή του ο Donald Trump προς τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Σύνταγμα, το δικαίωμα κήρυξης πολέμου ανήκει στο Κογκρέσο.
Ωστόσο, ο πρόεδρος έχει τη δυνατότητα να ενεργεί χωρίς την έγκριση των νομοθετών, ως ανώτατος διοικητής των ενόπλων δυνάμεων, για την προστασία εθνικών συμφερόντων.
Η απόφαση περί πολεμικών εξουσιών του 1973 περιορίζει αυτό το δικαίωμα σε δύο μήνες, με έναν επιπλέον μήνα για την αποχώρηση των στρατευμάτων.
Τυπικά, ο Λευκός Οίκος δεν έχει κηρύξει πόλεμο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν εγκριθεί από το Κογκρέσο, όπως στις εισβολές στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ.
Στην περίπτωση της «Epic Rage», η εξασφάλιση έγκρισης θα ήταν δύσκολη.
Ο πόλεμος είναι αντιδημοφιλής: σύμφωνα με δημοσκόπηση των YouGov και The Economist, το 58% των Αμερικανών αντιτίθεται στη συνέχισή του και μόνο το 31% τον υποστηρίζει, ενώ το 70% επιθυμεί άμεση συμφωνία.
Παράλληλα, δημοσκόπηση της Washington Post δείχνει ότι η εκστρατεία κατά του Ιράν επηρεάζει αρνητικά τη δημοτικότητα του Donald Trump, με το ποσοστό αποδοκιμασίας να φτάνει το 62%.
Τυπική διαδικασία ή κάτι περισσότερο;
Παρά την ανακοίνωση λήξης της επιχείρησης, δεν υπάρχει πολιτική λύση.
Οι πλευρές πραγματοποίησαν έναν γύρο συνομιλιών στο Islamabad και συνεχίζουν να ανταλλάσσουν προτάσεις.
Η πρόταση της Τεχεράνης περιλαμβάνει 14 σημεία, σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, μεταξύ των οποίων: παύση εχθροπραξιών, εγγυήσεις μη επίθεσης, αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων, άρση του ναυτικού αποκλεισμού, αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, αποζημιώσεις και άρση κυρώσεων.
Το Ιράν δηλώνει επίσης έτοιμο να ανοίξει τα Στενά του Hormuz ταυτόχρονα με την άρση του αποκλεισμού.
Ο Donald Trump απέρριψε την πρόταση, δηλώνοντας ότι «δεν έχουν πληρώσει αρκετά υψηλό τίμημα».
Προειδοποίησε επίσης ότι τα αμερικανικά πλήγματα μπορεί να επαναληφθούν ανά πάσα στιγμή.
Οι Δημοκρατικοί διαφωνούν έντονα.
Ο ηγέτης της μειοψηφίας στη Γερουσία Chuck Schumer χαρακτήρισε τον πόλεμο «παράνομο», κατηγορώντας τους Ρεπουμπλικάνους ότι τον στηρίζουν.
Ο γερουσιαστής Richard Blumenthal δήλωσε ότι εξετάζονται νομικές ενέργειες κατά του προέδρου.
Το ταξίδι στην Κίνα
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο από την πολυαναμενόμενη επίσκεψη του Trump στο Πεκίνο την επόμενη εβδομάδα.
Η Κίνα έχει ζητήσει την επαναλειτουργία του Στενού του Hormuz, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος των ενεργειακών προϊόντων που χρησιμοποιεί.
Η άφιξη στο Πεκίνο με τη σύγκρουση, στην καλύτερη περίπτωση, άλυτη — ή στη χειρότερη να έχει αναζωπυρωθεί — θα μπορούσε να φέρει τον Trump σε πιο αδύναμη θέση στις συνομιλίες του με τον Κινέζο ηγέτη Xi Jinping.
Μιλώντας στο Fox News τη Δευτέρα, ο Υπουργός Οικονομικών Scott Bessent — ο οποίος ηγείται των προκαταρκτικών συζητήσεων με την Κίνα ενόψει της επίσκεψης του Trump — δήλωσε ότι η χώρα θα μπορούσε να κάνει περισσότερα για να πείσει το Ιράν να επιτρέψει τη διέλευση πλοίων.
«Ας δούμε αν η Κίνα — ας τη δούμε να αναλαμβάνει δράση με διπλωματία και να πείσει τους Ιρανούς να ανοίξουν το στενό», είπε.
Προειδοποίηση CIA: Η Κίνα είναι απόλυτα κερδισμένη, έμαθε πολλά για τον στρατό των ΗΠΑ
Η Κίνα αναμένεται να ωφεληθεί σημαντικά καθώς ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν παρατείνεται χωρίς λύση, ενώ το Πεκίνο επικεντρώνεται στο «μακροπρόθεσμο παιχνίδι», δήλωσε ο πρώην αναλυτής της CIA John Nixon στο Al Jazeera.
Ο John Nixon ανέφερε ότι η Κίνα έχει μάθει «πολλά» για τις «πολεμικές δυνατότητες» των ΗΠΑ και τις σύγχρονες στρατηγικές πολέμου, ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης με το Ιράν.
Το σημαντικότερο, ωστόσο, όπως είπε, είναι ότι η Κίνα μπορεί πλέον να παρουσιαστεί ως πιο ελκυστικός σύμμαχος για τις χώρες της Μέσης Ανατολής.
«Οι χώρες του Κόλπου είναι εξαιρετικά σημαντικές για το μέλλον της Κίνα, και αυτή εμφανίζεται ως μια πολύ υπεύθυνη δύναμη», δήλωσε.
Πρόσθεσε ότι η Κίνα είναι ελκυστική για την περιοχή επειδή δεν ενδιαφέρεται να φέρει «πόλεμο» στη Μέση Ανατολή, προτιμώντας να συνεργάζεται με τα κράτη του Κόλπου.
«Η Κίνα θεωρείται πολύ συναλλακτική, και αυτό είναι αρνητικό.
Όμως, με τον χρόνο, αν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να ενεργούν άτσαλα στον τρόπο που αντιμετωπίζουν τις χώρες της περιοχής, τότε το κινεζικό μήνυμα θα βρίσκει μεγαλύτερη απήχηση», εξήγησε.
Ο John Nixon τόνισε επίσης ότι η Κίνα εξαρτάται «σε μεγάλο βαθμό από τους ενεργειακούς πόρους» της περιοχής και ότι, ακόμη κι αν ο κόσμος απομακρύνεται σταδιακά από τα ορυκτά καύσιμα, θα παραμείνει «σημαντικός πελάτης» των εξαγωγέων ενέργειας του Κόλπου.
«Η σχέση αυτή θα ενισχυθεί», κατέληξε o Nixon.
Mark Pfeifle (Αμερικανός αναλυτής): To Project Freedom είναι μια μάχη...
Ο αναλυτής εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ Mark Pfeifle μίλησε νωρίτερα στο Al Jazeera για την επιχείρηση «Project Freedom» του Donald Trump, η οποία, όπως είπε, έχει σχεδιαστεί για να δοκιμάσει την ικανότητα του Ιράν να διατηρεί κλειστά τα Στενά του Hormuz για τα αμερικανικά πολεμικά πλοία που συνοδεύουν εμπορικά σκάφη.
Ο Mark Pfeifle δήλωσε ότι ο Donald Trump «προσπαθεί να δοκιμάσει τον ιρανικό έλεγχο.
Πρόκειται για ένα πολύ στενό πέρασμα και πιστεύει ότι μπορεί να αποκτήσει διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, και είναι πιθανό να το πετύχει αν σημαντικός αριθμός πλοίων καταφέρει να περάσει κατά τη διάρκεια αυτής της τακτικής του Project Freedom».
«Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αποκτήσει πλεονέκτημα που στη συνέχεια θα χρησιμοποιηθεί απέναντι στους Ιρανούς», πρόσθεσε.
«Πλοία που έχουν αμερικανική υποστήριξη καταφέρνουν να περάσουν, ενώ τα ιρανικά πλοία δεν μπορούν να κινηθούν μέσω των Στενών του Hormuz.
Πρόκειται περισσότερο για έναν τρόπο δοκιμής της διαδικασίας για τον Trump.
Αυτό συμβαίνει αυτή τη στιγμή.
Είναι μια μάχη για το ποιος μπορεί να ασκήσει τη μεγαλύτερη πίεση στον άλλον, ώστε να προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις προς μια θετική κατεύθυνση» κατέληξε.
Mark Kimmitt (αναλυτής): Το Project Freedom είναι προσπάθεια να πειστούν οι επιφυλακτικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ
Μια συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου είναι πιθανή, αλλά μόνο αν καταφέρουν να ξεπεράσουν τη σημερινή φάση «διαπραγματεύσεων για τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Mark Kimmitt.
«Οι δύο πλευρές απέχουν ακόμη πολύ, ιδιαίτερα στο ζήτημα των πυρηνικών», ανέφερε ο Mark Kimmitt στο Al Jazeera.
Εξήγησε ότι η αλλαγή της ονομασίας της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης από «Epic Fury» σε «Project Freedom» δεν αποτελεί ένδειξη έλλειψης κατεύθυνσης, αλλά στρατηγική στροφή.
Σύμφωνα με τον Mark Kimmitt, η υιοθέτηση του ονόματος «Project Freedom» αποτελεί κυρίως μια επικοινωνιακή κίνηση της Ουάσινγκτον, με στόχο να πείσει τους διστακτικούς συμμάχους ότι υπάρχουν «λογικοί λόγοι» για να συμμετάσχουν, όπως το άνοιγμα των Στενών του Hormuz για εξαγωγές πετρελαίου και λιπασμάτων.
Η αλλαγή ονομασίας επαναπροσδιορίζει επίσης τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν ως ανθρωπιστικό ζήτημα, αντί για μια «σαφώς επιθετική» εκστρατεία, όπως υποδήλωνε η ονομασία «Epic Fury».
Αν και η αντίδραση των ΗΠΑ στην 14-σημείων πρόταση του Iran για τον τερματισμό του πολέμου δεν ήταν «ιδιαίτερα ενθαρρυντική», ο Mark Kimmitt χαρακτήρισε την ανταλλαγή θέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν - με διαμεσολάβηση του Πακιστάν - ως απαραίτητη για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.
Τόνισε επίσης ότι η εστίαση σε συγκεκριμένα περιφερειακά συμφέροντα, όπως η ροή βασικών αγαθών μέσω των Στενών του Hormuz, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
www.bankingnews.gr
Ιρανική ανώτερη στρατιωτική πηγή απέδωσε την επίθεση αυτή στον … αμερικανικό «τυχοδιωκτισμό» στο Hormuz και στην προσπάθεια των ΗΠΑ να καθοδηγήσουν με επιτυχία πλοία εκτός του Στενού…, αν και επισήμως το Ιράν δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για την επίθεση με drone στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα…
Οι Αμερικανοί, από την πλευρά τους, υποστήριξαν πως κατάφεραν να «περάσουν» 2 αμερικανικά πλοία, με την CENTCOM αφενός να εκτιμά πως στον Περσικό βρίσκονται αυτή τη στιγμή πλοία από 87 κράτη αφετέρου να εγγυάται πως όλα θα περάσουν με ασφάλεια το Hormuz…
Είναι προφανές ότι ο κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τα τεκταινόμενα, ευελπιστώντας σε μια λύση που θα ανοίξει το Hormuz...
Η κυβέρνηση Trump προσπαθεί να το επιτύχει αυτό με τo «Project Freedom», ωστόσο φαίνεται και παρά την αισιοδοξία Αμερικανών στρατιωτικών για μια ... αμυντική ομπρέλα στα πλοία που είναι εγκλωβισμένα στην περιοχή, πως ούτε αυτή η πρωτοβουλία θα είναι ικανή για να τερματιστεί η ιστορική ενεργειακή κρίση που πλήττει τον πλανήτη…
Τουλάχιστον αυτό είναι το μήνυμα που στέλνει η αγορά.
Την ίδια στιγμή, η κίνηση αυτή των ΗΠΑ έθεσε υπό περαιτέρω πίεση την εύθραυστη εκεχειρία, ενώ πλέον κανείς δεν είναι βέβαιος κατά πόσο μπορεί να διατηρηθεί μέχρι οι διαπραγματεύσεις να βρουν κάποια λύση…
Παράλληλα, τον Trump πιέζει και το ότι θα πρέπει να έχει βρεθεί κάποιος τρόπος να αρθεί το αδιέξοδο στο Hormuz πριν την επίσκεψη του στο Πεκίνο στις 14 με 15 Μαΐου, τη στιγμή που η CIA προειδοποιεί ότι η Κίνα είναι η απόλυτα κερδισμένη από ότι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στον Περσικό, όχι μόνο γιατί μπορεί να εμφανιστεί ως μια ιδιαίτερα ελκυστική σύμμαχος για τα κράτη του Κόλπου αλλά και γιατί έχει ήδη μάθει πολλά από τις πολεμικές δυνατότητες των Αμερικάνων….
Χάος
Την περασμένη Κυριακή, ο Trump ανακοίνωσε ένα σχέδιο για να βοηθήσουν οι ΗΠΑ στην καθοδήγηση ορισμένων πλοίων προκειμένου αυτά να εξέλθουν του Στενού του Hormuz.
Tο σχέδιο αυτό ονομάστηκε «Project Freedom».
Οι κίνδυνοι έγιναν σύντομα εμφανείς.
Το Ιράν ανακοίνωσε ότι έπληξε με δύο πυραύλους φρεγάτα του αμερικανικού Ναυτικού – οι ΗΠΑ το διέψευσαν -, κατόπιν οι Αμερικανοί είπαν ότι κατέστρεψαν έξι σκάφη των Φρουρών της Επανάστασης, κάτι που και αυτό διαψεύστηκε, ενώ συναγερμός σήμανε σε Dubai και κυρίως στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα όπου επλήγησαν οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Fujairah…
Όλες αυτές οι ενέργειες έχουν φέρει την εκεχειρία να κρέμεται πραγματικά από μια κλωστή…
Ήδη αναλυτές υποστηρίζουν πως «η κατάσταση είναι πολύ κακή και χαοτική».
Το μήνυμα της αγοράς
Αλλά το Project Freedom δεν φαίνεται να είναι ο καταλύτης που χρειάζεται για να τερματιστεί η ιστορική ενεργειακή κρίση.
Τουλάχιστον, αυτό είναι το μήνυμα της αγοράς.
Οι τιμές της ενέργειας δεν υποχώρησαν μετά την ανακοίνωση του Προέδρου Donald Trump για τη νέα αμερικανική προσπάθεια «καθοδήγησης» πλοίων μέσω του Στενού του Hormuz.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου αυξήθηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και συνέχισαν να ανεβαίνουν ύστερα από τις επιθέσεις στην περιοχή.
Σε αυτό το σημείο, η αγορά ποντάρει ότι το Project Freedom δεν θα καταφέρει να απελευθερώσει τις τεράστιες ποσότητες ενέργειας που είναι εγκλωβισμένες στη Μέση Ανατολή.
Αδύναμη αποστολή
Ο σκεπτικισμός αντικατοπτρίζει ορισμένες πραγματικότητες:
1). Δεν πρόκειται για αποστολή συνοδείας: Το Project Freedom είναι μια προσπάθεια «αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας» στο Στενό του Hormuz η οποία θα περιλαμβάνει περισσότερα από 100 αεροσκάφη ξηράς και θαλάσσης και 15.000 στρατιωτικούς, σύμφωνα με τη Διοίκηση Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ.
Παρότι η ανακοίνωση του Trump δείχνει ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι επικεντρώνονται σωστά στην επαναλειτουργία του Στενού, δεν αποτελεί υπόσχεση ότι ο αμερικανικός στρατός θα συνοδεύει πλοία που επιχειρούν να διέλθουν από αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα.
Μάλιστα, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι δεν πρόκειται για αποστολή συνοδείας.
2). Το Ιράν λέει ότι παραβιάζει την εκεχειρία: Αξιωματούχοι στο Ιράν αντέδρασαν γρήγορα στο Project Freedom, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει την εύθραυστη εκεχειρία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επιπλέον, το Ιράν φάνηκε να απαντά επαναλαμβάνοντας επιθέσεις στην περιοχή.
3). Κλονισμένη εμπιστοσύνη: Η ναυτιλιακή βιομηχανία έχει συγκλονιστεί από την τοποθέτηση ναρκών από το Ιράν στο Στενό του Hormuz και τις επιθέσεις σε πλοία που προσπαθούν να το διασχίσουν. Στελέχη της ναυτιλίας εκφράζουν ήδη επιφυλάξεις για το Project Freedom και δεν είναι σαφές αν οι ιδιοκτήτες δεξαμενόπλοιων θα είναι πρόθυμοι να αναλάβουν το ρίσκο διέλευσης.
Χρειάζονται και οι δύο...
Το Project Freedom απέχει πολύ από την πλήρη επαναλειτουργία του Στενού του Hormuz — μια μακρά διαδικασία που, σύμφωνα με αναλυτές πετρελαίου, θα απαιτηθεί για να αρχίσει να ρέει ξανά επαρκώς το πετρέλαιο μέσω της Μέσης Ανατολής ώστε να μειωθούν σημαντικά οι τιμές.
Η Eurasia Group προειδοποίησε ότι εάν δεν υπάρξει «στήριξη» από το Ιράν ή μια μεγάλη ναυτική ανάπτυξη στην περιοχή, το Project Freedom θα αποτύχει.
«Το σχέδιο των ΗΠΑ δεν θα αυξήσει ουσιαστικά τον όγκο των μεταφορών μέσω του Στενού βραχυπρόθεσμα», έγραψε η συμβουλευτική εταιρεία Eurasia Group σε έκθεση της.
Το ίδιο υποστήριξε και ο Bjørn Højgaard, διευθύνων σύμβουλος της Anglo-Eastern.
«Χρειάζονται και οι δύο πλευρές για να αρθεί το μπλοκάρισμα — όχι μόνο η μία», δήλωσε ο Højgaard.
«Οποιαδήποτε πλευρά μπορεί να δείξει ότι είναι διατεθειμένη να αφήσει ορισμένα πλοία να περάσουν, αλλά αν η άλλη πλευρά δεν το αποδεχθεί στην πράξη, δεν αλλάζει ουσιαστικά την κατάσταση στη θάλασσα».
Κυρίαρχο το Ιράν
Πάντως, οι εξελίξεις των τελευταίων 24 ωρών δείχνουν ότι το Στενό του Hormuz βρίσκεται πλήρως υπό τον έλεγχο του Ιράν και ότι το αμερικανικό «Project Freedom» έχει αποτύχει.
Tο ναυτικό των ΗΠΑ στο πλαίσιο της επιχείρησης «Project Freedom» ισχυρίστηκε ότι δημιούργησε μια νέα θαλάσσια διαδρομή στο Στενό του Hormuz για την ασφαλή διέλευση πλοίων.
Ωστόσο, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του αμερικανικού στρατού, τις τελευταίες 24 ώρες και όπως μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, βάσει δορυφορικών δεδομένων παρακολούθησης ναυσιπλοΐας, κανένα πλοίο δεν έχει διέλθει από το Στενό στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου, ενώ και ο ισχυρισμός περί διέλευσης πλοίου της Maersk δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί επίσημα.
Επιπλέον, πολλοί ειδικοί στη ναυσιπλοΐα εκτιμούν ότι σχεδόν κανένα πλοίο δεν είναι διατεθειμένο να αναλάβει το ρίσκο διέλευσης από το Στενό του Hormuz.
Το ινστιτούτο HFI Research, που αναλύει δεδομένα της αγοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, σχολιάζοντας τις ενέργειες των ΗΠΑ για το «άνοιγμα» του Στενού, ανέφερε ότι κανένα πλοίο δεν επιχειρεί καν να δοκιμάσει τη διέλευση.
Τα γεγονότα της προηγούμενης ημέρας στο Στενό του Hormuz δείχνουν ότι η πρωτοβουλία κινήσεων και ο έλεγχος αυτού του στρατηγικού περάσματος παραμένουν στα χέρια του Ιράν.
Σύμφωνα με αναφορές του Οργανισμού Ναυτιλιακού Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου, μόνο μέσα σε περίπου μία ώρα, τρία πλοία που αγνόησαν τις προειδοποιήσεις του Ιράν δέχθηκαν επίθεση.
Επίσης, τα ξημερώματα της Δευτέρας ένα δεξαμενόπλοιο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, συνδεδεμένο με την εταιρεία ADNOC, έγινε στόχος.
Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τους αμερικανικούς ισχυρισμούς, το Στενό του Hormuz βρίσκεται πλήρως υπό τον έλεγχο του Ιράν και πρακτικά η διέλευση χωρίς συντονισμό με το Ιράν δεν είναι εφικτή.
Ένα ακόμη στοιχείο που καταδεικνύει τον πλήρη έλεγχο του Ιράν είναι η διέλευση πλοίων που υπόκεινται σε κυρώσεις.
Σύμφωνα με δεδομένα ναυτιλιακής παρακολούθησης, την προηγούμενη ημέρα - όταν ξεκίνησε η υποτιθέμενη επιχείρηση «απελευθέρωσης» - τουλάχιστον τρία πλοία που συνδέονται με το Ιράν διέσχισαν το Στενό του Hormuz.
Τα πλοία αυτά, με τα ονόματα DERYA, XAVIA και NOOH GAS, πέρασαν το στενό και εισήλθαν σε διεθνή ύδατα.
Με άλλα λόγια, οι εξελίξεις δείχνουν ότι τα πλοία που συνδέονται με το Ιράν μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Hormuz, ενώ πλοία που συνδέονται με εχθρικές χώρες δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα.
Ως εκ τούτου, η αμερικανική επιχείρηση «απελευθέρωσης» απέτυχε πλήρως ήδη από τις πρώτες ώρες.
Οι ΗΠΑ φαίνεται επίσης να απέτυχαν και στην επιχείρηση ναυτικού αποκλεισμού του Στενού του Hormuz.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αμερικανικών πηγών όπως το Tanker Trackers, από τις αρχές Απριλίου 16 ιρανικά δεξαμενόπλοια έχουν διέλθει από το στενό.
Επιπλέον, δεδομένα της Vortexa δείχνουν ότι τις πρώτες 10 ημέρες του αμερικανικού αποκλεισμού, τα έσοδα του Ιράν από εξαγωγές πετρελαίου ανήλθαν σε περίπου 910 εκατομμύρια δολάρια.
Νέες επιθέσεις στη Μέση Ανατολή
Η πραγματικότητα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη από νέες στρατιωτικές επιθέσεις στην περιοχή.
Οι στρατοί των ΗΠΑ και του Ιράν αντάλλαξαν πυρά τη Δευτέρα ενώ μια έκρηξη συγκλόνισε πλοίο που συνδέεται με τη Νότια Κορέα στο Στενό του Hormuz.
Η αιτία της έκρηξης παραμένει ασαφής, αλλά το περιστατικό υπογραμμίζει τις ανησυχίες για την ασφάλεια των πλοίων που σκέφτονται να πραγματοποιήσουν το ταξίδι.
Στη συνέχεια, μεγάλη πυρκαγιά ξέσπασε σε βασική πετρελαϊκή εγκατάσταση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σε επίθεση που οι αξιωματούχοι απέδωσαν σε ιρανικά drones, αν και δεν υπάρχει ακόμα κάποια επίσημη επιβεβαίωση από το Ιράν.
Το περιστατικό προκάλεσε ζημιές στη Fujairah Oil Industry Zone, το τελικό σημείο ενός αγωγού που χρησιμοποιείται για την παράκαμψη του Στενού του Hormuz.
Δεδομένη η βενζίνη στα 5 δολάρια
Τα αμερικανικά συμβόλαια πετρελαίου υποχώρησαν αρχικά το βράδυ της Κυριακής μετά τα νέα για το Project Freedom, πριν αντιστρέψουν την πορεία τους.
Το West Texas Intermediate (WTI), το αμερικανικό σημείο αναφοράς, έφτασε έως και τα 107,46 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα και σε πρόσφατες συναλλαγές αυξήθηκε κατά 3,5% στα 105 δολάρια.
Το Brent, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς και βασικός παράγοντας για τις τιμές της βενζίνης, αυξήθηκε κατά 5% στα 114 δολάρια το βαρέλι.
Τα αμερικανικά συμβόλαια βενζίνης εκτοξεύθηκαν επίσης τη Δευτέρα, αυξανόμενα κατά 4%, ή 15 σεντ ανά γαλόνι.
Οι λιανικές τιμές στην αντλία εκτινάχθηκαν την περασμένη εβδομάδα και έφτασαν σε νέο υψηλό κρίσης, στα 4,46 δολάρια ανά γαλόνι τη Δευτέρα — το υψηλότερο επίπεδο εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια.
Ο Andy Lipow, πρόεδρος της Lipow Oil Associates, δήλωσε στο CNN ότι οι τιμές της βενζίνης πιθανότατα θα φτάσουν τα 5 δολάρια ανά γαλόνι εάν το Στενό του Hormuz παραμείνει κλειστό για έναν ακόμη μήνα.
«Όσο περισσότερο διαρκεί αυτό, τόσο περισσότερο θα αυξάνονται οι τιμές.
Δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί να αντικαταστήσει την παραγωγή του Hormuz», δήλωσε ο Gregory Brew, ανώτερος αναλυτής για το Ιράν και τον ενεργειακό τομέα στην Eurasia Group, προσθέτοντας ότι με βάση την ποσότητα πετρελαίου που έχει ήδη χαθεί από την αγορά, «η βενζίνη στα 5 δολάρια είναι ουσιαστικά δεδομένη».
Οι τιμές βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν εκτοξευθεί από μέσο όρο 2,98 δολάρια ανά γαλόνι πριν από την έναρξη του πολέμου στα 4,46 δολάρια τη Δευτέρα, σύμφωνα με την AAA.
170 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου εγκλωβισμένα
Η αγορά θα παρακολουθεί στενά αν η ροή της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Hormuz επιταχυνθεί τις επόμενες ημέρες.
Η ελπίδα είναι ότι ορισμένα από τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο, μεταφέροντας κρίσιμες προμήθειες για τον υπόλοιπο κόσμο, θα μπορέσουν επιτέλους να διαφύγουν.
Ωστόσο, το Project Freedom, τουλάχιστον στα αρχικά του στάδια, φαίνεται να στερείται της δυνατότητας να αποσυμφορήσει γρήγορα το σημαντικό μποτιλιάρισμα στο στενό.
Περίπου 170 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, καυσίμου αεροσκαφών, ντίζελ και άλλων διυλισμένων προϊόντων παραμένουν εγκλωβισμένα στη Μέση Ανατολή, σε 166 δεξαμενόπλοια, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler.
«Μπορεί να είναι μια πολύ επίπονη διαδικασία να βγουν τα φορτωμένα δεξαμενόπλοια από τον Κόλπο της Μέσης Ανατολής - και να μπουν τα άδεια - δεδομένου ότι οι παραδοσιακές θαλάσσιες οδοί δεν χρησιμοποιούνται λόγω φόβου για νάρκες», δήλωσε ο Matt Smith, επικεφαλής αναλυτής πετρελαίου της Kpler.
Η Kpler εκτιμά ότι μπορεί να χρειαστούν έως και τρεις μήνες από τη στιγμή που το Στενό του Ορμούζ επαναλειτουργήσει πλήρως.
Ο κόσμος θα ... κατακλυστεί από πετρέλαιο
Αμερικανοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να καθησυχάσουν τους καταναλωτές που είναι απογοητευμένοι από την εκτίναξη των τιμών της βενζίνης.
«Η βοήθεια είναι καθ’ οδόν από σήμερα», δήλωσε ο Υπουργός Οικονομικών Scott Bessent στο Fox News τη Δευτέρα.
Ο Bessent σημείωσε ότι ορισμένα από τα μεγαλύτερα πετρελαιοφόρα που έχουν εγκλωβιστεί στο στενό μεταφέρουν περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια το καθένα.
Ελπίζει ότι το Project Freedom θα μπορέσει σύντομα να διοχετεύσει αυτό το πετρέλαιο στην αγορά.
«Πιστεύω ότι η αγορά θα είναι καλά εφοδιασμένη… είμαι βέβαιος ότι μετά από αυτό, ο κόσμος θα κατακλυστεί από πετρέλαιο», δήλωσε ο Bessent.
Σημείωσε επίσης ότι ο OPEC υποσχέθηκε πρόσφατα να αυξήσει την παραγωγή.
Ωστόσο, αυτό αποτελεί σε μεγάλο βαθμό συμβολική κίνηση, καθώς το στενό παραμένει κλειστό.
Σε κάθε περίπτωση, οι εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια που υπόσχεται ο OPEC ωχριούν σε σύγκριση με την εκτιμώμενη απώλεια περίπου 14 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως λόγω του πολέμου.
Και τα 170 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που έχουν εγκλωβιστεί στο στενό αποτελούν επίσης σταγόνα στον ωκεανό σε σύγκριση με τα περίπου 900 εκατομμύρια βαρέλια που εκτιμούν οι αναλυτές ότι έχουν τεθεί εκτός αγοράς λόγω της σύγκρουσης — ένα ποσό που αυξάνεται κάθε μέρα που το Στενό του Hormuz παραμένει κλειστό.
Το στρατιωτικό… σενάριο
Υπό αυτές τις συνθήκες αδιεξόδου, το στρατιωτικό σενάριο παραμένει στο τραπέζι.
Ορισμένοι από τους συμμάχους του Trump τον έχουν ενθαρρύνει να επαναλάβει την εκστρατεία βομβαρδισμών στο Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποδυναμώσει το καθεστώς και ότι η στιγμή είναι κατάλληλη για περαιτέρω υποβάθμιση των στρατιωτικών του δυνατοτήτων.
«Ελπίζω αυτή η σύγκρουση να τελειώσει διπλωματικά, αλλά τώρα είναι η ώρα να αποκατασταθεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και να υπάρξει δυναμική απάντηση στο Ιράν αν επιμείνει να τρομοκρατεί τον κόσμο», έγραψε στο X ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Lindsey Graham το Σαββατοκύριακο ενώ και το Ισραήλ εξέφρασε την ετοιμότητα του να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εάν δοθεί σήμα.
Παρόλο αυτά δεν είναι σαφές εάν ο Trump θέλει να επαναλάβει τις επιθέσεις…
Σε δηλώσεις του υποβάθμισε τη ζημιά σε ένα νοτιοκορεατικό πλοίο ως προερχόμενη από «άσχετο Έθνος» και ισχυρίστηκε ότι κατά τα άλλα «δεν υπήρξε ζημιά κατά τη διέλευση από το Στενό».
Παρομοίως, δήλωσε στο ABC News για τις επιθέσεις με drones και πυραύλους του Ιράν: «Ένα πέρασε. Όχι μεγάλη ζημιά».
Ωστόσο, προειδοποίησε επίσης σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Fox News ότι το Ιράν θα «εξαφανιστεί από προσώπου Γης» αν στοχεύσει αμερικανικά πλοία.
Γιατί παραμένει ο αμερικανικός στρατός
Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα στο Κογκρέσο ότι θεωρεί την επιχείρηση «Epic Rage» ολοκληρωμένη.
Ωστόσο, τα αμερικανικά στρατεύματα δεν σκοπεύουν να επιστρέψουν στην πατρίδα.
«Από τις 7 Απριλίου δεν έχει υπάρξει ανταλλαγή πυρών μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου, έχουν ολοκληρωθεί» ανέφερε σε επιστολή του ο Donald Trump προς τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Σύνταγμα, το δικαίωμα κήρυξης πολέμου ανήκει στο Κογκρέσο.
Ωστόσο, ο πρόεδρος έχει τη δυνατότητα να ενεργεί χωρίς την έγκριση των νομοθετών, ως ανώτατος διοικητής των ενόπλων δυνάμεων, για την προστασία εθνικών συμφερόντων.
Η απόφαση περί πολεμικών εξουσιών του 1973 περιορίζει αυτό το δικαίωμα σε δύο μήνες, με έναν επιπλέον μήνα για την αποχώρηση των στρατευμάτων.
Τυπικά, ο Λευκός Οίκος δεν έχει κηρύξει πόλεμο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν εγκριθεί από το Κογκρέσο, όπως στις εισβολές στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ.
Στην περίπτωση της «Epic Rage», η εξασφάλιση έγκρισης θα ήταν δύσκολη.
Ο πόλεμος είναι αντιδημοφιλής: σύμφωνα με δημοσκόπηση των YouGov και The Economist, το 58% των Αμερικανών αντιτίθεται στη συνέχισή του και μόνο το 31% τον υποστηρίζει, ενώ το 70% επιθυμεί άμεση συμφωνία.
Παράλληλα, δημοσκόπηση της Washington Post δείχνει ότι η εκστρατεία κατά του Ιράν επηρεάζει αρνητικά τη δημοτικότητα του Donald Trump, με το ποσοστό αποδοκιμασίας να φτάνει το 62%.
Τυπική διαδικασία ή κάτι περισσότερο;
Παρά την ανακοίνωση λήξης της επιχείρησης, δεν υπάρχει πολιτική λύση.
Οι πλευρές πραγματοποίησαν έναν γύρο συνομιλιών στο Islamabad και συνεχίζουν να ανταλλάσσουν προτάσεις.
Η πρόταση της Τεχεράνης περιλαμβάνει 14 σημεία, σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, μεταξύ των οποίων: παύση εχθροπραξιών, εγγυήσεις μη επίθεσης, αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων, άρση του ναυτικού αποκλεισμού, αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, αποζημιώσεις και άρση κυρώσεων.
Το Ιράν δηλώνει επίσης έτοιμο να ανοίξει τα Στενά του Hormuz ταυτόχρονα με την άρση του αποκλεισμού.
Ο Donald Trump απέρριψε την πρόταση, δηλώνοντας ότι «δεν έχουν πληρώσει αρκετά υψηλό τίμημα».
Προειδοποίησε επίσης ότι τα αμερικανικά πλήγματα μπορεί να επαναληφθούν ανά πάσα στιγμή.
Οι Δημοκρατικοί διαφωνούν έντονα.
Ο ηγέτης της μειοψηφίας στη Γερουσία Chuck Schumer χαρακτήρισε τον πόλεμο «παράνομο», κατηγορώντας τους Ρεπουμπλικάνους ότι τον στηρίζουν.
Ο γερουσιαστής Richard Blumenthal δήλωσε ότι εξετάζονται νομικές ενέργειες κατά του προέδρου.
Το ταξίδι στην Κίνα
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο από την πολυαναμενόμενη επίσκεψη του Trump στο Πεκίνο την επόμενη εβδομάδα.
Η Κίνα έχει ζητήσει την επαναλειτουργία του Στενού του Hormuz, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος των ενεργειακών προϊόντων που χρησιμοποιεί.
Η άφιξη στο Πεκίνο με τη σύγκρουση, στην καλύτερη περίπτωση, άλυτη — ή στη χειρότερη να έχει αναζωπυρωθεί — θα μπορούσε να φέρει τον Trump σε πιο αδύναμη θέση στις συνομιλίες του με τον Κινέζο ηγέτη Xi Jinping.
Μιλώντας στο Fox News τη Δευτέρα, ο Υπουργός Οικονομικών Scott Bessent — ο οποίος ηγείται των προκαταρκτικών συζητήσεων με την Κίνα ενόψει της επίσκεψης του Trump — δήλωσε ότι η χώρα θα μπορούσε να κάνει περισσότερα για να πείσει το Ιράν να επιτρέψει τη διέλευση πλοίων.
«Ας δούμε αν η Κίνα — ας τη δούμε να αναλαμβάνει δράση με διπλωματία και να πείσει τους Ιρανούς να ανοίξουν το στενό», είπε.
Προειδοποίηση CIA: Η Κίνα είναι απόλυτα κερδισμένη, έμαθε πολλά για τον στρατό των ΗΠΑ
Η Κίνα αναμένεται να ωφεληθεί σημαντικά καθώς ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν παρατείνεται χωρίς λύση, ενώ το Πεκίνο επικεντρώνεται στο «μακροπρόθεσμο παιχνίδι», δήλωσε ο πρώην αναλυτής της CIA John Nixon στο Al Jazeera.
Ο John Nixon ανέφερε ότι η Κίνα έχει μάθει «πολλά» για τις «πολεμικές δυνατότητες» των ΗΠΑ και τις σύγχρονες στρατηγικές πολέμου, ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης με το Ιράν.
Το σημαντικότερο, ωστόσο, όπως είπε, είναι ότι η Κίνα μπορεί πλέον να παρουσιαστεί ως πιο ελκυστικός σύμμαχος για τις χώρες της Μέσης Ανατολής.
«Οι χώρες του Κόλπου είναι εξαιρετικά σημαντικές για το μέλλον της Κίνα, και αυτή εμφανίζεται ως μια πολύ υπεύθυνη δύναμη», δήλωσε.
Πρόσθεσε ότι η Κίνα είναι ελκυστική για την περιοχή επειδή δεν ενδιαφέρεται να φέρει «πόλεμο» στη Μέση Ανατολή, προτιμώντας να συνεργάζεται με τα κράτη του Κόλπου.
«Η Κίνα θεωρείται πολύ συναλλακτική, και αυτό είναι αρνητικό.
Όμως, με τον χρόνο, αν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να ενεργούν άτσαλα στον τρόπο που αντιμετωπίζουν τις χώρες της περιοχής, τότε το κινεζικό μήνυμα θα βρίσκει μεγαλύτερη απήχηση», εξήγησε.
Ο John Nixon τόνισε επίσης ότι η Κίνα εξαρτάται «σε μεγάλο βαθμό από τους ενεργειακούς πόρους» της περιοχής και ότι, ακόμη κι αν ο κόσμος απομακρύνεται σταδιακά από τα ορυκτά καύσιμα, θα παραμείνει «σημαντικός πελάτης» των εξαγωγέων ενέργειας του Κόλπου.
«Η σχέση αυτή θα ενισχυθεί», κατέληξε o Nixon.
Mark Pfeifle (Αμερικανός αναλυτής): To Project Freedom είναι μια μάχη...
Ο αναλυτής εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ Mark Pfeifle μίλησε νωρίτερα στο Al Jazeera για την επιχείρηση «Project Freedom» του Donald Trump, η οποία, όπως είπε, έχει σχεδιαστεί για να δοκιμάσει την ικανότητα του Ιράν να διατηρεί κλειστά τα Στενά του Hormuz για τα αμερικανικά πολεμικά πλοία που συνοδεύουν εμπορικά σκάφη.
Ο Mark Pfeifle δήλωσε ότι ο Donald Trump «προσπαθεί να δοκιμάσει τον ιρανικό έλεγχο.
Πρόκειται για ένα πολύ στενό πέρασμα και πιστεύει ότι μπορεί να αποκτήσει διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, και είναι πιθανό να το πετύχει αν σημαντικός αριθμός πλοίων καταφέρει να περάσει κατά τη διάρκεια αυτής της τακτικής του Project Freedom».
«Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αποκτήσει πλεονέκτημα που στη συνέχεια θα χρησιμοποιηθεί απέναντι στους Ιρανούς», πρόσθεσε.
«Πλοία που έχουν αμερικανική υποστήριξη καταφέρνουν να περάσουν, ενώ τα ιρανικά πλοία δεν μπορούν να κινηθούν μέσω των Στενών του Hormuz.
Πρόκειται περισσότερο για έναν τρόπο δοκιμής της διαδικασίας για τον Trump.
Αυτό συμβαίνει αυτή τη στιγμή.
Είναι μια μάχη για το ποιος μπορεί να ασκήσει τη μεγαλύτερη πίεση στον άλλον, ώστε να προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις προς μια θετική κατεύθυνση» κατέληξε.
Mark Kimmitt (αναλυτής): Το Project Freedom είναι προσπάθεια να πειστούν οι επιφυλακτικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ
Μια συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου είναι πιθανή, αλλά μόνο αν καταφέρουν να ξεπεράσουν τη σημερινή φάση «διαπραγματεύσεων για τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Mark Kimmitt.
«Οι δύο πλευρές απέχουν ακόμη πολύ, ιδιαίτερα στο ζήτημα των πυρηνικών», ανέφερε ο Mark Kimmitt στο Al Jazeera.
Εξήγησε ότι η αλλαγή της ονομασίας της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης από «Epic Fury» σε «Project Freedom» δεν αποτελεί ένδειξη έλλειψης κατεύθυνσης, αλλά στρατηγική στροφή.
Σύμφωνα με τον Mark Kimmitt, η υιοθέτηση του ονόματος «Project Freedom» αποτελεί κυρίως μια επικοινωνιακή κίνηση της Ουάσινγκτον, με στόχο να πείσει τους διστακτικούς συμμάχους ότι υπάρχουν «λογικοί λόγοι» για να συμμετάσχουν, όπως το άνοιγμα των Στενών του Hormuz για εξαγωγές πετρελαίου και λιπασμάτων.
Η αλλαγή ονομασίας επαναπροσδιορίζει επίσης τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν ως ανθρωπιστικό ζήτημα, αντί για μια «σαφώς επιθετική» εκστρατεία, όπως υποδήλωνε η ονομασία «Epic Fury».
Αν και η αντίδραση των ΗΠΑ στην 14-σημείων πρόταση του Iran για τον τερματισμό του πολέμου δεν ήταν «ιδιαίτερα ενθαρρυντική», ο Mark Kimmitt χαρακτήρισε την ανταλλαγή θέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν - με διαμεσολάβηση του Πακιστάν - ως απαραίτητη για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.
Τόνισε επίσης ότι η εστίαση σε συγκεκριμένα περιφερειακά συμφέροντα, όπως η ροή βασικών αγαθών μέσω των Στενών του Hormuz, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών