Παγκόσμια αποσύνθεση - Η στρατηγική Trump διέλυσε τον άλλοτε πανίσχυρο OPEC και αποσταθεροποίησε τις αγορές

Για δεκαετίες, ο OPEC λειτουργούσε ως ο βασικός σταθεροποιητικός μηχανισμός της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, ρυθμίζοντας την παραγωγή ώστε να ελέγχει τις τιμές και να διατηρεί ισορροπία.
Με άτυπη ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, ο οργανισμός βασιζόταν διαχρονικά σε πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα για να απορροφά κραδασμούς και κρίσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση, υπό τη νέα προεδρία του Donald Trump, μια σειρά από επιθετικές γεωπολιτικές κινήσεις έχει αλλάξει ριζικά αυτό το τοπίο, επιταχύνοντας την αποδυνάμωση της συνοχής και της επιρροής του OPEC.

Διάβρωση ενός άλλοτε πανίσχυρου καρτέλ

Η επιρροή του OPEC στην παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου φθίνει εδώ και χρόνια, καθώς χώρες εκτός οργανισμού – κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες – αύξησαν σημαντικά την παραγωγή τους.
Από περίπου το 50% της παγκόσμιας προσφοράς τη δεκαετία του 1970, το μερίδιο του OPEC έχει μειωθεί αισθητά, με την πτώση να επιταχύνεται λόγω γεωπολιτικών αναταράξεων.
Η αποδυνάμωση, σημειώει το Reuters, έγινε πιο εμφανής μετά την κρίση στο Στενό του Hormuz, έναν κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο που ανέδειξε τα όρια της ικανότητας του OPEC να ελέγχει τις εξελίξεις ακόμη και στην «καρδιά» της παραγωγής του.

Στρατηγικά πλήγματα από την Ουάσινγκτον

Οι παρεμβάσεις των ΗΠΑ δεν περιορίστηκαν στη ρητορική. Η εμπλοκή στο Βενεζουέλα αναδιάρθρωσε τον ενεργειακό της τομέα, περιορίζοντας την ευθυγράμμισή της με τις ποσοστώσεις του OPEC.
Παράλληλα, στρατιωτικές επιχειρήσεις ΗΠΑ και συμμάχων κατά του Ιράν προκάλεσαν ευρύτερη κρίση στην περιοχή, με την Τεχεράνη να αντιδρά μέσω ενεργειακών και ναυτιλιακών αποκλεισμών που επηρέασαν την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.

Εσωτερικός κατακερματισμός και ρωγμές συνοχής

Οι εσωτερικές διαφωνίες έχουν επίσης αποδυναμώσει τον οργανισμό. Αναφέρονται εντάσεις ανάμεσα σε παραγωγούς και στρατηγικές αποκλίσεις που δυσκολεύουν την κοινή γραμμή.
Στο πλαίσιο αυτό, χώρες του Κόλπου εμφανίζονται όλο και πιο ανεξάρτητες στις ενεργειακές τους επιλογές, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα των συλλογικών αποφάσεων.

Η άνοδος των ΗΠΑ και τα όρια της αγοράς

Καθώς ο OPEC αποδυναμώνεται, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν τον ρόλο τους ως κορυφαίος παραγωγός και εξαγωγέας ενέργειας.
Ωστόσο, σε αντίθεση με τον OPEC, η αμερικανική παραγωγή βασίζεται σε αγοραίες δυνάμεις και όχι σε κεντρικό σχεδιασμό, γεγονός που περιορίζει την ικανότητά της να σταθεροποιεί τις τιμές σε περιόδους κρίσης.

Αστάθεια χωρίς μηχανισμό ασφαλείας

Ιστορικά, ο OPEC λειτουργούσε ως «ρυθμιστής κρίσεων», αυξάνοντας ή μειώνοντας την παραγωγή για να περιορίσει τις ακραίες διακυμάνσεις τιμών.
Χωρίς έναν ισχυρό και ενιαίο OPEC, οι αγορές ενέργειας εισέρχονται σε περίοδο αυξημένης μεταβλητότητας, όπου γεωπολιτικές κρίσεις, φυσικές καταστροφές ή διαταραχές μπορούν να προκαλέσουν απότομες ανατιμήσεις.

www.bankingnews.gr