Η άνοδος και η πιθανή παρακμή του «πετροδολαρίου»
Δεν πρόλαβαν να αυτοανακηρυχθούν νικητές όλα τα εμπλεκόμενα μέρη στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, και ήδη τα διεθνή μέσα ενημέρωσης διατυπώνουν ιδιαίτερα επικριτικές εκτιμήσεις — κυρίως για τον Λευκό Οίκο.
Παρά το γεγονός ότι η τρέχουσα εκεχειρία είναι εύθραυστη και προσωρινή, όλο και περισσότεροι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο πόλεμος με το Ιράν αποτέλεσε ήττα για τις Ηνωμένες Πολιτείες — όχι τόσο σε στρατιωτικό επίπεδο, όσο σε οικονομικό και γεωπολιτικό.
Ρήγμα στην αμερικανική ισχύ;
Το βρετανικό περιοδικό The New Statesman δημοσίευσε άρθρο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Πτώση», ασκώντας δριμεία κριτική στον Donald Trump.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η απόφαση για εμπλοκή στη Μέση Ανατολή αποτέλεσε στρατηγικό λάθος που ενδέχεται να σηματοδοτεί την αρχή της αποδυνάμωσης της αμερικανικής παγκόσμιας κυριαρχίας.
Όπως υποστηρίζεται, ανεξαρτήτως της εξέλιξης των γεγονότων, η επιστροφή στο προηγούμενο επίπεδο παγκόσμιας επιρροής θεωρείται πλέον δύσκολη.
Ούτε στρατιωτική κλιμάκωση ούτε νέες επιθέσεις κατά του Ιράν εκτιμάται ότι μπορούν να ανατρέψουν την κατάσταση.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον ρόλο του Ιράν ως ρυθμιστή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz, γεγονός που ενισχύει τη θέση του στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Η ιστορική βάση του «πετροδολαρίου»
Για να γίνει κατανοητή η σημασία των εξελίξεων, απαιτείται αναδρομή στην ιστορία του λεγόμενου «πετροδολαρίου» — του μηχανισμού μέσω του οποίου το δολάριο καθιερώθηκε ως κυρίαρχο νόμισμα στις ενεργειακές συναλλαγές.
Αφετηρία θεωρείται η Κρίση του Σουέζ, όταν η εθνικοποίηση της Διώρυγας από την Αίγυπτο προκάλεσε στρατιωτική επέμβαση από τη Βρετανία, τη Γαλλία και το Ισραήλ.
Η κρίση αυτή ανέδειξε τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ ως τις νέες κυρίαρχες δυνάμεις στη διεθνή σκηνή.
Στη συνέχεια, τη δεκαετία του 1970, ο τότε Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Henry Kissinger διαμόρφωσε μια στρατηγική συμφωνία με τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου: το πετρέλαιο θα τιμολογείται αποκλειστικά σε δολάρια και τα έσοδα θα επενδύονται στην αμερικανική οικονομία.
Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ αναλάμβαναν την ασφάλεια της περιοχής.
Το σύστημα αυτό αποτέλεσε τη βάση της παγκόσμιας οικονομικής επιρροής της Ουάσιγκτον για δεκαετίες.
Αμφισβήτηση της κυριαρχίας του δολαρίου
Το «πετροδολάριο» εξασφάλισε στις ΗΠΑ συνεχή ζήτηση για το νόμισμά τους και ενίσχυσε τη δυνατότητα χρηματοδότησης του δημόσιου χρέους.
Παράλληλα, έδωσε στην Ουάσιγκτον τη δυνατότητα να επηρεάζει τη διεθνή οικονομία μέσω κυρώσεων.
Ωστόσο, σύμφωνα με αναλύσεις, οι πρόσφατες εξελίξεις ενδέχεται να υπονομεύσουν αυτό το σύστημα.
Η στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν και η αμφισβήτηση του ρόλου των ΗΠΑ ως εγγυητή σταθερότητας στην περιοχή δημιουργούν νέα δεδομένα.
Προς ένα νέο ενεργειακό τοπίο;
Εάν το Ιράν διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Hormuz, ενδέχεται να προκύψουν νέες μορφές συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, ενδεχομένως με τη χρήση άλλων νομισμάτων, όπως το κινεζικό γουάν.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση χωρών όπως η Κίνα και η Ρωσία, ενώ παράλληλα θα επιτάχυνε τις προσπάθειες αποδολαριοποίησης από συμμαχίες όπως οι BRICS.
Ένα σύστημα σε μετάβαση
Παρά το γεγονός ότι οι αλλαγές αυτές δεν αναμένεται να συμβούν άμεσα, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι το διεθνές οικονομικό σύστημα εισέρχεται σε φάση μετάβασης.
Η εποχή του «πετροδολαρίου», που διαμορφώθηκε στη Μέση Ανατολή πριν από δεκαετίες, ενδέχεται να πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής — με την ίδια περιοχή να βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο των εξελίξεων.
www.bankingnews.gr
Παρά το γεγονός ότι η τρέχουσα εκεχειρία είναι εύθραυστη και προσωρινή, όλο και περισσότεροι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο πόλεμος με το Ιράν αποτέλεσε ήττα για τις Ηνωμένες Πολιτείες — όχι τόσο σε στρατιωτικό επίπεδο, όσο σε οικονομικό και γεωπολιτικό.
Ρήγμα στην αμερικανική ισχύ;
Το βρετανικό περιοδικό The New Statesman δημοσίευσε άρθρο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Πτώση», ασκώντας δριμεία κριτική στον Donald Trump.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η απόφαση για εμπλοκή στη Μέση Ανατολή αποτέλεσε στρατηγικό λάθος που ενδέχεται να σηματοδοτεί την αρχή της αποδυνάμωσης της αμερικανικής παγκόσμιας κυριαρχίας.
Όπως υποστηρίζεται, ανεξαρτήτως της εξέλιξης των γεγονότων, η επιστροφή στο προηγούμενο επίπεδο παγκόσμιας επιρροής θεωρείται πλέον δύσκολη.
Ούτε στρατιωτική κλιμάκωση ούτε νέες επιθέσεις κατά του Ιράν εκτιμάται ότι μπορούν να ανατρέψουν την κατάσταση.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον ρόλο του Ιράν ως ρυθμιστή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz, γεγονός που ενισχύει τη θέση του στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Η ιστορική βάση του «πετροδολαρίου»
Για να γίνει κατανοητή η σημασία των εξελίξεων, απαιτείται αναδρομή στην ιστορία του λεγόμενου «πετροδολαρίου» — του μηχανισμού μέσω του οποίου το δολάριο καθιερώθηκε ως κυρίαρχο νόμισμα στις ενεργειακές συναλλαγές.
Αφετηρία θεωρείται η Κρίση του Σουέζ, όταν η εθνικοποίηση της Διώρυγας από την Αίγυπτο προκάλεσε στρατιωτική επέμβαση από τη Βρετανία, τη Γαλλία και το Ισραήλ.
Η κρίση αυτή ανέδειξε τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ ως τις νέες κυρίαρχες δυνάμεις στη διεθνή σκηνή.
Στη συνέχεια, τη δεκαετία του 1970, ο τότε Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Henry Kissinger διαμόρφωσε μια στρατηγική συμφωνία με τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου: το πετρέλαιο θα τιμολογείται αποκλειστικά σε δολάρια και τα έσοδα θα επενδύονται στην αμερικανική οικονομία.
Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ αναλάμβαναν την ασφάλεια της περιοχής.
Το σύστημα αυτό αποτέλεσε τη βάση της παγκόσμιας οικονομικής επιρροής της Ουάσιγκτον για δεκαετίες.
Αμφισβήτηση της κυριαρχίας του δολαρίου
Το «πετροδολάριο» εξασφάλισε στις ΗΠΑ συνεχή ζήτηση για το νόμισμά τους και ενίσχυσε τη δυνατότητα χρηματοδότησης του δημόσιου χρέους.
Παράλληλα, έδωσε στην Ουάσιγκτον τη δυνατότητα να επηρεάζει τη διεθνή οικονομία μέσω κυρώσεων.
Ωστόσο, σύμφωνα με αναλύσεις, οι πρόσφατες εξελίξεις ενδέχεται να υπονομεύσουν αυτό το σύστημα.
Η στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν και η αμφισβήτηση του ρόλου των ΗΠΑ ως εγγυητή σταθερότητας στην περιοχή δημιουργούν νέα δεδομένα.
Προς ένα νέο ενεργειακό τοπίο;
Εάν το Ιράν διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Hormuz, ενδέχεται να προκύψουν νέες μορφές συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, ενδεχομένως με τη χρήση άλλων νομισμάτων, όπως το κινεζικό γουάν.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση χωρών όπως η Κίνα και η Ρωσία, ενώ παράλληλα θα επιτάχυνε τις προσπάθειες αποδολαριοποίησης από συμμαχίες όπως οι BRICS.
Ένα σύστημα σε μετάβαση
Παρά το γεγονός ότι οι αλλαγές αυτές δεν αναμένεται να συμβούν άμεσα, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι το διεθνές οικονομικό σύστημα εισέρχεται σε φάση μετάβασης.
Η εποχή του «πετροδολαρίου», που διαμορφώθηκε στη Μέση Ανατολή πριν από δεκαετίες, ενδέχεται να πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής — με την ίδια περιοχή να βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο των εξελίξεων.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών