Η Δύση «ξυπνά» από τον εφιάλτη του σοσιαλισμού… επιτέλους
Επί χρόνια, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (World Economic Forum – WEF) προωθούσε ατζέντες γύρω από την παγκόσμια οικονομία, μια προσέγγιση που συχνά συνδέθηκε με πρωτοβουλίες όπως το λεγόμενο «Great Reset», μια έννοια που εισήγαγε ο ιδρυτής του WEF, Klaus Schwab.
Στη φετινή συνάντηση στο Davos της Ελβετίας, ωστόσο, ο τόνος του φόρουμ φάνηκε αισθητά πιο συγκρατημένος, με μεγαλύτερη έμφαση στον διάλογο και την αμφισβήτηση των υφιστάμενων παραδοχών, παρά στην παρουσίαση ενός ενιαίου οράματος.
Το φόρουμ, το οποίο παραδοσιακά παρείχε βήμα σε πολιτικούς και επιχειρηματικούς ηγέτες για την προώθηση ιδεών όπως ο «καπιταλισμός των ενδιαφερόμενων μερών» (stakeholder capitalism), φιλοξένησε φέτος περισσότερες προκλήσεις και αντιρρήσεις απέναντι σε αυτές τις έννοιες.
Οι επικριτές του μοντέλου υποστηρίζουν ότι δίνει υπερβολική έμφαση σε περιβαλλοντικές, κοινωνικές και διοικητικές προτεραιότητες (ESG), συμπεριλαμβανομένων στόχων για τη διαφορετικότητα, την ισότητα και την ένταξη, ενώ οι υποστηρικτές του θεωρούν ότι αντανακλά τις εξελισσόμενες προσδοκίες γύρω από την εταιρική ευθύνη.
Ακολουθούν έξι βασικά συμπεράσματα από τις συναντήσεις του Davos 2026.
1. Το Net Zero συναντά τη βιομηχανική πραγματικότητα
Παρότι πολλές συνεδρίες συνέχισαν να υιοθετούν τη διαχρονική έμφαση του φόρουμ στους κινδύνους της λεγόμενης κλιματικής αλλαγής και στις προειδοποιήσεις περί περιβαλλοντικής καταστροφής, ορισμένες συζητήσεις διαμορφώθηκαν από ανησυχίες για την κυριαρχία και τη στρατηγική εξάρτηση, όπως η ενεργειακή ασφάλεια και οι εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ Howard Lutnick δήλωσε σε εκδήλωση του WEF ότι οι στόχοι απανθρακοποίησης της Ευρώπης κινδυνεύουν να αυξήσουν την εξάρτησή της από ανταγωνιστικές χώρες, όπως η Κίνα, για κρίσιμα εξαρτήματα της ενεργειακής μετάβασης.
«Δεν πρέπει να εξαρτάσαι για κάτι θεμελιώδες για την κυριαρχία σου από οποιοδήποτε άλλο κράτος», είπε.
«Και αν πρόκειται να εξαρτάσαι από κάποιον, καλύτερα να είναι οι στενότεροι σύμμαχοί σου».
Η Ευρώπη έχει επιβάλει ένα από τα αυστηρότερα κλιματικά κανονιστικά πλαίσια παγκοσμίως, ενώ ταυτόχρονα έχει μεταφέρει εκτός συνόρων μεγάλο μέρος της βιομηχανικής βάσης που απαιτείται για την ενεργειακή μετάβαση.
Η εξάρτηση από την Κίνα σε μπαταρίες, σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά είναι καθοριστική.
«Γιατί να δεχτεί η Ευρώπη το «Net Zero» έως το 2030 όταν δεν κατασκευάζει ούτε μπαταρία;» αναρωτήθηκε ο Lutnick.
«Αν πάει στο “2030”, ουσιαστικά επιλέγει να υποταχθεί στην Κίνα, που κατασκευάζει τις μπαταρίες. Γιατί να το κάνει αυτό;»
Ο Vimal Kapur, CEO της Honeywell, σημείωσε ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από μόνες τους δεν μπορούν να καλύψουν τις τεράστιες ενεργειακές ανάγκες για την παραγωγή τσιμέντου ή χάλυβα.
«Είναι εξαιρετικά ενεργοβόρες διαδικασίες… είναι θέμα φυσικής», δήλωσε.
«Οι ανανεώσιμες πηγές παραμένουν μέρος του μείγματος, αλλά δεν μπορούν να προσφέρουν τα joules που απαιτούνται για την παραγωγή των υποδομών που χρειάζεται ο κόσμος».
2. Το «σύστημα διεθνών κανόνων» είναι νεκρό
Ο Πρωθυπουργός του Καναδά Mark Carney χρησιμοποίησε την ομιλία του στο Davos για να δηλώσει ότι το «διεθνές δίκαιο» έχει τελειώσει.
«Η παλιά τάξη πραγμάτων δεν πρόκειται να επιστρέψει. Δεν πρέπει να τη θρηνούμε. Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική.
Όμως μέσα από τη ρήξη μπορούμε να χτίσουμε κάτι καλύτερο, ισχυρότερο και δικαιότερο» δήλωσε.
«Οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού, γιατί, αν δεν είμαστε στο τραπέζι, θα βρεθούμε στο μενού».
Ο Carney επισκέφθηκε την Κίνα την προηγούμενη εβδομάδα και εξήρε την ηγεσία του καθεστώτος, καθώς η κυβέρνησή του επιδιώκει εμβάθυνση της συνεργασίας με το Πεκίνο.
Ο Γάλλος Πρόεδρος Emmanuel Macron αναφέρθηκε επίσης στις εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές εμπορικές συμφωνίες «υπονομεύουν τα εξαγωγικά μας συμφέροντα, απαιτούν μέγιστες παραχωρήσεις και στοχεύουν ανοιχτά στην αποδυνάμωση και υποταγή της Ευρώπης».
3. Σιωπή γύρω από το Great Reset
Ορισμένα από τα πιο ηχηρά μηνύματα προήλθαν από απουσίες και όχι από ομιλίες.
Ο Klaus Schwab δεν παρευρέθη στο Davos για πρώτη φορά στην 55χρονη ιστορία του φόρουμ, έχοντας αποχωρήσει από την ηγεσία πέρυσι.
Ο Schwab είναι συγγραφέας του βιβλίου «COVID-19: The Great Reset», στο οποίο καλούσε τις ελίτ να «πατήσουν το κουμπί επανεκκίνησης του καπιταλισμού».
Ο όρος Great Reset έγινε σύνθημα κατά την περίοδο των lockdowns, συνδεδεμένος με εκκλήσεις για αναδιαμόρφωση οικονομιών και κοινωνιών υπό το δόγμα «build back better», το οποίο οι επικριτές χαρακτήρισαν κοινωνική μηχανική και κρατική υπερεξουσία.
4. Η αντι-παγκοσμιοποιητική πρόκληση
Το Davos φιλοξένησε φέτος πιο έντονες φωνές αμφισβήτησης.
Ο Πρόεδρος της Αργεντινής Javier Milei, αυτοπροσδιοριζόμενος ως αναρχο-καπιταλιστής, κατήγγειλε τον σοσιαλισμό και μίλησε για μια παγκόσμια «αφύπνιση» υπέρ της ελευθερίας των αγορών.
«Ο κόσμος έχει αρχίσει να ξυπνά», είπε.
«Ένα καλύτερο μέλλον υπάρχει μόνο αν επιστρέψουμε στις ρίζες της Δύσης: στις ιδέες της ελευθερίας».
5. Ο κόσμος «δεν είναι πλέον άνετο μέρος»
Το Davos, γνωστό για τον ήπιο τόνο και τις συζητήσεις περί συνεργασίας, φέτος σημαδεύτηκε από μια διάχυτη γεωπολιτική ανησυχία.
«Αυτός ο νέος κόσμος των μεγάλων δυνάμεων χτίζεται πάνω στην ισχύ, στη δύναμη και, όταν χρειάζεται, στη βία», δήλωσε ο Γερμανός Καγκελάριος Friedrich Merz. «Δεν είναι ένα άνετο μέρος».
Ο Merz επεσήμανε επίσης τις διαρθρωτικές αδυναμίες της γερμανικής και ευρωπαϊκής οικονομίας, χαρακτηρίζοντας την Ευρώπη «παγκόσμια πρωταθλήτρια της υπερ-ρύθμισης».
6. Ο Donald Trump κυριαρχεί
Η παρουσία και η ατζέντα του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump επισκίασαν τις παραδοσιακές οικονομικές συζητήσεις του φόρουμ.
«Οι ΗΠΑ είναι η οικονομική μηχανή του πλανήτη. Και όταν η Αμερική αναπτύσσεται, αναπτύσσεται όλος ο κόσμος», δήλωσε.
Ο Trump υπογράμμισε ότι θέλει μια ισχυρή Ευρώπη, προειδοποιώντας όμως ότι η ήπειρος «αυτοκαταστρέφεται» μέσω ενεργειακών, εμπορικών και μεταναστευτικών πολιτικών.
«Θέλουμε ισχυρούς συμμάχους, όχι αποδυναμωμένους», κατέληξε.
www.bankingnews.gr
Στη φετινή συνάντηση στο Davos της Ελβετίας, ωστόσο, ο τόνος του φόρουμ φάνηκε αισθητά πιο συγκρατημένος, με μεγαλύτερη έμφαση στον διάλογο και την αμφισβήτηση των υφιστάμενων παραδοχών, παρά στην παρουσίαση ενός ενιαίου οράματος.
Το φόρουμ, το οποίο παραδοσιακά παρείχε βήμα σε πολιτικούς και επιχειρηματικούς ηγέτες για την προώθηση ιδεών όπως ο «καπιταλισμός των ενδιαφερόμενων μερών» (stakeholder capitalism), φιλοξένησε φέτος περισσότερες προκλήσεις και αντιρρήσεις απέναντι σε αυτές τις έννοιες.
Οι επικριτές του μοντέλου υποστηρίζουν ότι δίνει υπερβολική έμφαση σε περιβαλλοντικές, κοινωνικές και διοικητικές προτεραιότητες (ESG), συμπεριλαμβανομένων στόχων για τη διαφορετικότητα, την ισότητα και την ένταξη, ενώ οι υποστηρικτές του θεωρούν ότι αντανακλά τις εξελισσόμενες προσδοκίες γύρω από την εταιρική ευθύνη.
Ακολουθούν έξι βασικά συμπεράσματα από τις συναντήσεις του Davos 2026.
1. Το Net Zero συναντά τη βιομηχανική πραγματικότητα
Παρότι πολλές συνεδρίες συνέχισαν να υιοθετούν τη διαχρονική έμφαση του φόρουμ στους κινδύνους της λεγόμενης κλιματικής αλλαγής και στις προειδοποιήσεις περί περιβαλλοντικής καταστροφής, ορισμένες συζητήσεις διαμορφώθηκαν από ανησυχίες για την κυριαρχία και τη στρατηγική εξάρτηση, όπως η ενεργειακή ασφάλεια και οι εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ Howard Lutnick δήλωσε σε εκδήλωση του WEF ότι οι στόχοι απανθρακοποίησης της Ευρώπης κινδυνεύουν να αυξήσουν την εξάρτησή της από ανταγωνιστικές χώρες, όπως η Κίνα, για κρίσιμα εξαρτήματα της ενεργειακής μετάβασης.
«Δεν πρέπει να εξαρτάσαι για κάτι θεμελιώδες για την κυριαρχία σου από οποιοδήποτε άλλο κράτος», είπε.
«Και αν πρόκειται να εξαρτάσαι από κάποιον, καλύτερα να είναι οι στενότεροι σύμμαχοί σου».
Η Ευρώπη έχει επιβάλει ένα από τα αυστηρότερα κλιματικά κανονιστικά πλαίσια παγκοσμίως, ενώ ταυτόχρονα έχει μεταφέρει εκτός συνόρων μεγάλο μέρος της βιομηχανικής βάσης που απαιτείται για την ενεργειακή μετάβαση.
Η εξάρτηση από την Κίνα σε μπαταρίες, σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά είναι καθοριστική.
«Γιατί να δεχτεί η Ευρώπη το «Net Zero» έως το 2030 όταν δεν κατασκευάζει ούτε μπαταρία;» αναρωτήθηκε ο Lutnick.
«Αν πάει στο “2030”, ουσιαστικά επιλέγει να υποταχθεί στην Κίνα, που κατασκευάζει τις μπαταρίες. Γιατί να το κάνει αυτό;»
Ο Vimal Kapur, CEO της Honeywell, σημείωσε ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από μόνες τους δεν μπορούν να καλύψουν τις τεράστιες ενεργειακές ανάγκες για την παραγωγή τσιμέντου ή χάλυβα.
«Είναι εξαιρετικά ενεργοβόρες διαδικασίες… είναι θέμα φυσικής», δήλωσε.
«Οι ανανεώσιμες πηγές παραμένουν μέρος του μείγματος, αλλά δεν μπορούν να προσφέρουν τα joules που απαιτούνται για την παραγωγή των υποδομών που χρειάζεται ο κόσμος».
2. Το «σύστημα διεθνών κανόνων» είναι νεκρό
Ο Πρωθυπουργός του Καναδά Mark Carney χρησιμοποίησε την ομιλία του στο Davos για να δηλώσει ότι το «διεθνές δίκαιο» έχει τελειώσει.
«Η παλιά τάξη πραγμάτων δεν πρόκειται να επιστρέψει. Δεν πρέπει να τη θρηνούμε. Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική.
Όμως μέσα από τη ρήξη μπορούμε να χτίσουμε κάτι καλύτερο, ισχυρότερο και δικαιότερο» δήλωσε.
«Οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού, γιατί, αν δεν είμαστε στο τραπέζι, θα βρεθούμε στο μενού».
Ο Carney επισκέφθηκε την Κίνα την προηγούμενη εβδομάδα και εξήρε την ηγεσία του καθεστώτος, καθώς η κυβέρνησή του επιδιώκει εμβάθυνση της συνεργασίας με το Πεκίνο.
Ο Γάλλος Πρόεδρος Emmanuel Macron αναφέρθηκε επίσης στις εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές εμπορικές συμφωνίες «υπονομεύουν τα εξαγωγικά μας συμφέροντα, απαιτούν μέγιστες παραχωρήσεις και στοχεύουν ανοιχτά στην αποδυνάμωση και υποταγή της Ευρώπης».
3. Σιωπή γύρω από το Great Reset
Ορισμένα από τα πιο ηχηρά μηνύματα προήλθαν από απουσίες και όχι από ομιλίες.
Ο Klaus Schwab δεν παρευρέθη στο Davos για πρώτη φορά στην 55χρονη ιστορία του φόρουμ, έχοντας αποχωρήσει από την ηγεσία πέρυσι.
Ο Schwab είναι συγγραφέας του βιβλίου «COVID-19: The Great Reset», στο οποίο καλούσε τις ελίτ να «πατήσουν το κουμπί επανεκκίνησης του καπιταλισμού».
Ο όρος Great Reset έγινε σύνθημα κατά την περίοδο των lockdowns, συνδεδεμένος με εκκλήσεις για αναδιαμόρφωση οικονομιών και κοινωνιών υπό το δόγμα «build back better», το οποίο οι επικριτές χαρακτήρισαν κοινωνική μηχανική και κρατική υπερεξουσία.
4. Η αντι-παγκοσμιοποιητική πρόκληση
Το Davos φιλοξένησε φέτος πιο έντονες φωνές αμφισβήτησης.
Ο Πρόεδρος της Αργεντινής Javier Milei, αυτοπροσδιοριζόμενος ως αναρχο-καπιταλιστής, κατήγγειλε τον σοσιαλισμό και μίλησε για μια παγκόσμια «αφύπνιση» υπέρ της ελευθερίας των αγορών.
«Ο κόσμος έχει αρχίσει να ξυπνά», είπε.
«Ένα καλύτερο μέλλον υπάρχει μόνο αν επιστρέψουμε στις ρίζες της Δύσης: στις ιδέες της ελευθερίας».
5. Ο κόσμος «δεν είναι πλέον άνετο μέρος»
Το Davos, γνωστό για τον ήπιο τόνο και τις συζητήσεις περί συνεργασίας, φέτος σημαδεύτηκε από μια διάχυτη γεωπολιτική ανησυχία.
«Αυτός ο νέος κόσμος των μεγάλων δυνάμεων χτίζεται πάνω στην ισχύ, στη δύναμη και, όταν χρειάζεται, στη βία», δήλωσε ο Γερμανός Καγκελάριος Friedrich Merz. «Δεν είναι ένα άνετο μέρος».
Ο Merz επεσήμανε επίσης τις διαρθρωτικές αδυναμίες της γερμανικής και ευρωπαϊκής οικονομίας, χαρακτηρίζοντας την Ευρώπη «παγκόσμια πρωταθλήτρια της υπερ-ρύθμισης».
6. Ο Donald Trump κυριαρχεί
Η παρουσία και η ατζέντα του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump επισκίασαν τις παραδοσιακές οικονομικές συζητήσεις του φόρουμ.
«Οι ΗΠΑ είναι η οικονομική μηχανή του πλανήτη. Και όταν η Αμερική αναπτύσσεται, αναπτύσσεται όλος ο κόσμος», δήλωσε.
Ο Trump υπογράμμισε ότι θέλει μια ισχυρή Ευρώπη, προειδοποιώντας όμως ότι η ήπειρος «αυτοκαταστρέφεται» μέσω ενεργειακών, εμπορικών και μεταναστευτικών πολιτικών.
«Θέλουμε ισχυρούς συμμάχους, όχι αποδυναμωμένους», κατέληξε.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών