Σχετικά Άρθρα
Χάος στις αγορές… «ψάχνουν» όλοι χρυσό – Πάνω από 5.000 δολάρια το μέταλλο, φόβοι για γενικευμένο πόλεμο
Ένα νομισματικό θρίλερ με απρόβλεπτες προεκτάσεις εκτυλίσσεται στις διεθνείς αγορές, καθώς μια «βόμβα» ύψους 7 τρισ. δολ. απειλεί να τινάξει στον αέρα το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η ιστορική κατάρρευση των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων, που πυροδοτήθηκε από τις προεκλογικές δεσμεύσεις της πρωθυπουργού Sanae Takaichi, έχει φέρει τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αναγκάζοντάς τα σε μια πρωτοφανή συμμαχία για να συγκρατήσουν την πτώση του δολαρίου και να αποτρέψουν μια ανεξέλεγκτη μετάδοση της κρίσης στη Δύση.
Μέσα σε αυτό το κλίμα απόλυτης αβεβαιότητας, ο χρυσός αναδεικνύεται στον απόλυτο κυρίαρχο, καταρρίπτοντας κάθε ιστορικό ρεκόρ και καλπάζοντας πάνω από το ορόσημο των 5.100 δολαρίων, ενώ σε ιστορικό υψηλό βρίσκεται και το ασήμι φτάνοντας στα 110 δολ..
Η βόμβα 7 τρισ. δολ. που απειλεί να τινάξει στον αέρα τις αγορές
Καθώς η Ιαπωνία οδεύει ταχύτατα προς πρόωρες εκλογές που προκήρυξε η πρωθυπουργός Sanae Takachi, αναμένεται αυξημένη απρόβλεπτη μεταβλητότητα στις παγκόσμιες αγορές κρατικών ομολόγων, καθώς και στις ευρύτερες χρηματοπιστωτικές αγορές, συμπεριλαμβανομένων των μετοχών και των εταιρικών ομολόγων υψηλού κινδύνου. Η «υπερ-κατάρρευση» της περασμένης εβδομάδας στην αγορά ιαπωνικών κρατικών ομολόγων ανέδειξε τον «σημαντικό κίνδυνο μετάδοσης» που ενέχει η ιαπωνική αγορά, μεγέθους περίπου 7 τρισ. δολαρίων, για τις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές. Σύμφωνα με στοιχεία του ιαπωνικού υπουργείου Οικονομικών, έως τα τέλη Σεπτεμβρίου 2025 το ανεξόφλητο χρέος βάσει του δείκτη μακροπρόθεσμου δανεισμού της Ιαπωνίας, που αποτυπώνει το μέγεθος της αγοράς κρατικών ομολόγων, ξεπέρασε τα 7 τρισ. δολάρια.
Μόλις λίγες ημέρες μετά την «υπερ-κατάρρευση» που συγκλόνισε τις παγκόσμιες αγορές, ακόμη και οι κορυφαίοι traders διεθνώς παραμένουν άναυδοι από την ταχύτητα και την έκταση των κινήσεων. Ο Pramol Dhawan από τη PIMCO, έναν από τους κολοσσούς της παγκόσμιας αγοράς σταθερού εισοδήματος, σημείωσε σε έκθεσή του: «Αύξηση αποδόσεων κατά 25 μονάδες βάσης μέσα σε μία μόνο συνεδρίαση είναι κάτι που, για έναν βετεράνο της αγοράς ομολόγων, μοιάζει σχεδόν αδιανόητο».
Την περασμένη Τρίτη (20/1/2026) σημειώθηκε πρωτοφανές κύμα sell off στην αγορά ιαπωνικών κρατικών ομολόγων, με τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις να εκτοξεύονται σε ιστορικά υψηλά. Η απόδοση του 40ετούς ιαπωνικού ομολόγου ξεπέρασε για πρώτη φορά το όριο του 4%, στο υψηλότερο επίπεδο από την έκδοσή του το 2007, καταγράφοντας διαδοχικά νέα ιστορικά ρεκόρ τις επόμενες ημέρες. Η τελευταία αυτή κατάρρευση των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων μεταδόθηκε στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές, ωθώντας ορισμένους επενδυτές ομολόγων να καλέσουν δημόσια την Bank of Japan να ξεκινήσει άμεσα έκτακτες αγορές ομολόγων για τη σταθεροποίηση της αγοράς.
Ο καταλύτης αυτής της μαζικής ρευστοποίησης ήταν η δέσμευση της κυβέρνησης Sanae Takamichi να μειώσει τον φόρο κατανάλωσης στα τρόφιμα για να κερδίσει τις εκλογές, χωρίς να διευκρινίσει την πηγή χρηματοδότησης. Αυτό ενέτεινε απότομα τις ανησυχίες των αγορών σχετικά με τη δημοσιονομική πειθαρχία της Ιαπωνίας και τις προοπτικές των κρατικών δαπανών. Την ίδια ημέρα, σε κρίσιμη δημοπρασία 20ετών ομολόγων, η ζήτηση αποδείχθηκε ασθενής. Σε συνδυασμό με τις προσδοκίες για αυξημένες δημοσιονομικές δαπάνες, οι αποδόσεις των 10ετών, 20ετών, 30ετών και 40ετών ιαπωνικών ομολόγων αυξήθηκαν απότομα. Ενδεικτικά, η απόδοση του 30ετούς ομολόγου αυξήθηκε κατά 26,5 μονάδες βάσης φθάνοντας στο ιστορικό υψηλό του 3,875%, ενώ του 40ετούς ενισχύθηκε κατά 27 μονάδες βάσης στο 4,215%.
Οι προσδοκίες για αυξήσεις επιτοκίων από την BOJ ενισχύονται σταθερά από το 2025, σε συνδυασμό με το εξαιρετικά μεγάλο πακέτο δημοσιονομικής στήριξης της κυβέρνησης Takamichi ύψους 10 τρισ. γεν. Αυτό έχει προκαλέσει έντονα φαινόμενα «term premium», τα οποία μεταδίδονται από τις ΗΠΑ στην Ιαπωνία, επηρεάζοντας μετοχές, ομόλογα και το νόμισμα. Ως αποτέλεσμα, οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις των JGBs αυξάνονται από την αρχή του έτους, ενώ το γεν συνεχίζει να αποδυναμώνεται. Ό,τι συνήθως απαιτεί εβδομάδες ή και μήνες στις αγορές ομολόγων, η Ιαπωνία το έζησε μέσα σε μία ημέρα.
Για μεγάλο μέρος του 21ου αιώνα, η αγορά ιαπωνικών κρατικών ομολόγων χαρακτηριζόταν από εξαιρετική σταθερότητα, με τα επιτόκια να διατηρούνται σε εξαιρετικά χαμηλά ή ακόμη και αρνητικά επίπεδα. Έτσι, το Τόκιο θεωρούνταν από τους διεθνείς επενδυτές τόσο πηγή φθηνής χρηματοδότησης όσο και σταθεροποιητικό καταφύγιο, αντίστοιχο του δολαρίου ή του ελβετικού φράγκου σε περιόδους αναταραχής. Ωστόσο, το ιστορικά σπάνιο sell-off της περασμένης εβδομάδας, σε συνδυασμό με τις έντονες διακυμάνσεις του γεν, έστειλε σαφές μήνυμα ότι αυτή η εποχή σταθερότητας έχει τελειώσει. Ο πληθωρισμός στην Ιαπωνία έχει πλέον εκραγεί και η επιθετική δημοσιονομική πολιτική της Sanae Takachi διογκώνει περαιτέρω το ήδη τεράστιο δημόσιο χρέος. Οι επενδυτές, απαιτώντας υψηλότερη αποζημίωση κινδύνου, ωθούν τις αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων πάνω από το άνευ προηγουμένου όριο του 4%.
Οι επιπτώσεις μεταδίδονται και στις αγορές ομολόγων της Δύσης, με ανοδικές πιέσεις στις αποδόσεις των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας. Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου, που θεωρείται «άγκυρα τιμολόγησης παγκόσμιων περιουσιακών στοιχείων», ξεπέρασε το 4,3%.
Σε χαμηλό 4 μηνών το δολάριο
Ειδικότερα, το δολάριο υποχώρησε σε χαμηλό τεσσάρων μηνών τη Δευτέρα (24/1/2026) και ο χρυσός ξεπέρασε τα 5.100 δολ. ανά ουγγιά για πρώτη φορά, καθώς οι εικασίες για ενδεχόμενη κοινή δράση ΗΠΑ-Ιαπωνίας προς στήριξη του γεν άσκησαν περαιτέρω πιέσεις στο αμερικανικό νόμισμα.
Την ίδια στιγμή, το γεν ενισχύθηκε κατά 1,3% φτάνοντας λίγο κάτω από τα 154 γεν ανά δολάριο, επεκτείνοντας τα κέρδη του από τη μεταβλητή συνεδρίαση της Παρασκευής (23/1/2026), που «έλεγχο επιτοκίων» (rate check) των συμμετεχόντων στην αγορά από τις αρχές των ΗΠΑ — μια κίνηση που συχνά αποτελεί προάγγελο παρέμβασης στην αγορά συναλλάγματος.
Το δολάριο σημείωσε πτώση 0,6% τη Δευτέρα (26/1/2026) έναντι μιας ευρύτερης ομάδας κύριων νομισμάτων, διευρύνοντας τις απώλειες που πυροδοτήθηκαν από την κρίση στη Γροιλανδία την περασμένη εβδομάδα, η οποία οδήγησε το νόμισμα στη χειρότερη εβδομάδα του από τον Μάιο. Οι τιμές του χρυσού σημείωσαν άνοδο άνω του 2%, καταγράφοντας νέο ρεκόρ πάνω από τα 5.100 δολ., καθώς το ασθενέστερο δολάριο και η συνεχιζόμενη ανησυχία για την ασταθή χάραξη πολιτικής των ΗΠΑ προκάλεσαν σπουδή για την απόκτηση πολύτιμων μετάλλων.
«Η άνοδος του γεν ήρθε καθώς οι traders εικάζουν ότι οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία ενδέχεται να προετοιμάζουν την πρώτη τους συντονισμένη παρέμβαση στο νόμισμα μετά τη δράση της G7 για την αποδυνάμωσή του μετά τον σεισμό του 2011» επισημαίνεται σε δημοσίευμα των Financial Times.
Οι εικασίες για το γεν «ενίσχυσαν το sell off του δολαρίου», ανέφεραν αναλυτές της MUFG, σημειώνοντας ότι μια κοινή παρέμβαση θα έστελνε «ένα ισχυρό μήνυμα ότι η κυβέρνηση Trump επιθυμεί ένα ασθενέστερο δολάριο».
Ο Yujiro Goto, επικεφαλής στρατηγικής συναλλάγματος της Nomura, δήλωσε ότι, αν και δεν υπήρχαν ακόμη δεδομένα που να επιβεβαιώνουν τις φήμες της αγοράς, φαινόταν «εξαιρετικά πιθανό» οι ιαπωνικές αρχές να έχουν ήδη παρέμβει άμεσα στην αγορά, δεδομένου ότι οι κινήσεις του νομίσματος ήταν μεγαλύτερες από ό,τι θα αναμενόταν από μια καθαρά λεκτική παρέμβαση. Ο Goto ανέφερε ότι μια τόσο απότομη πτώση του δολαρίου θα προκαλούσε κανονικά «αγορές στην πτώση» (dip buying) από τους επενδυτές. «Χωρίς παρέμβαση, πιθανότατα θα βλέπατε το δολάριο να ανακάμπτει σήμερα το πρωί, επομένως δεν θα μου έκανε έκπληξη αν υπήρξε παρέμβαση από την Ιαπωνία», δήλωσε ο Goto.
Πρόωρες εκλογές στην Ιαπωνία
Η ανάκαμψη του γεν έρχεται αφού αξιωματούχοι και επενδυτές άρχισαν να ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για ένα ταυτόχρονο sell off στο νόμισμα και στην αγορά ομολόγων της Ιαπωνίας, ενόψει των πρόωρων εκλογών στις 8 Φεβρουαρίου.
Το γεν είχε διολισθήσει σε χαμηλό 18 μηνών νωρίτερα αυτόν τον μήνα, καθώς οι traders αντέδρασαν στο σχέδιο τόνωσης της οικονομίας από την πρωθυπουργό της χώρας, Sanae Takaichi. Οι επενδυτές ανησυχούν ότι οι αρχές βρίσκονται αντιμέτωπες με το δίλημμα μεταξύ της στήριξης του νομίσματος με υψηλότερα επιτόκια ή της διατήρησης του κόστους δανεισμού σε χαμηλά επίπεδα για να ανακόψουν την κατάρρευση στην ιαπωνική αγορά ομολόγων.
Οι επενδυτές ήταν προετοιμασμένοι για περαιτέρω διακυμάνσεις του νομίσματος, με έναν δείκτη της CME Group για την τεκμαρτή μεταβλητότητα στη ισοτιμία δολαρίου-γεν να φτάνει στο υψηλότερο επίπεδο από τον περασμένο Ιούλιο.
Τι είχε συμβεί το 2024
Οι ιαπωνικές αρχές παρενέβησαν άμεσα στις αγορές συναλλάγματος για τελευταία φορά σε τέσσερις περιπτώσεις το 2024, αγοράζοντας γεν αξίας σχεδόν 100 δισ. δολ. για να στηρίξουν το νόμισμα καθώς διολίσθαινε προς την ισοτιμία των 160 γεν ανά δολάριο.
Η άνοδος του γεν επιταχύνθηκε αφού ο Atsushi Mimura, επικεφαλής συναλλάγματος του υπουργείου Οικονομικών της Ιαπωνίας, δήλωσε στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα: «Θα συνεχίσουμε να ανταποκρινόμαστε κατάλληλα στις κινήσεις του συναλλάγματος, συνεργαζόμενοι στενά με τις αρχές των ΗΠΑ όποτε χρειάζεται».
Τα σχόλιά του ακολούθησαν τις δηλώσεις της Takaichi, η οποία δήλωσε την Κυριακή ότι η κυβέρνησή της θα λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αντιμετώπιση κερδοσκοπικών και εξαιρετικά ανώμαλων κινήσεων».
Οι επενδυτές ανέφεραν ότι η αγορά αντέδρασε στην ιδέα ότι οι ΗΠΑ συμμερίζονται ξεκάθαρα τις ανησυχίες της Ιαπωνίας για την παρατεταμένη αδυναμία του γεν, αναστρέφοντας μια πορεία σταθερής πτώσης του γεν που διήρκεσε περισσότερο από τρεις μήνες.
«Η αντίληψη είναι το κλειδί. Εάν η αντίληψη της αγοράς είναι ότι η Ιαπωνία ενεργεί σε συντονισμό με τις ΗΠΑ, αυτό καθιστά τη λεκτική παρέμβαση πολύ πιο αποτελεσματική», δήλωσε ο Benjamin Shatil, ανώτερος οικονομολόγος της JP Morgan στο Τόκιο. «Αυτό μπορεί να ήταν αρκετό για να κινήσει την αγορά».
Οι ιαπωνικές μετοχές σημείωσαν σημαντική πτώση τη Δευτέρα, ωθούμενες από την ισχύ του γεν και τις ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις του στα εταιρικά κέρδη. Ένα ισχυρότερο γεν μειώνει τα κέρδη σε ξένο νόμισμα για τους Ιάπωνες εξαγωγείς. Ο δείκτης Nikkei 225 υποχώρησε κατά 1,8%.
Ο Shrikant Kale, στρατηγικός αναλυτής της Jefferies, δήλωσε: «Η σημερινή διαπραγμάτευση είναι μια σπασμωδική αντίδραση. Πάντα συμβαίνει αυτό όταν παρατηρείται μια τεράστια κίνηση του γεν. Το νούμερο ένα αίτημα που έλαβα τις τελευταίες 24 ώρες είναι: "Απλώς δώσε μου τα ονόματα των εταιρειών που έχουν θετική και αρνητική συσχέτιση με το γεν"».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών