Η ενδεχόμενη αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ δημιουργεί μια επικίνδυνη συνθήκη, όπου η Ευρώπη θα μπορέσει να επιτύχει το διακαή της πόθο: ένα πόλεμο με τη Ρωσία
Παγκόσμιες ανατροπές επιφυλάσει το γεωπολιτικό γίγνεσθαι, καθώς οι εδαφικές διεκδικήσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, στη Γροιλανδία ενδέχεται να οδηγήσουν στην εσωτερική κατάρρευση του ΝΑΤΟ - μιας συμμαχίας την οποία οι ΗΠΑ δεν φαίνεται να θεωρούν πλέον απαραίτητη, παραμονές μιας ενδεχόμενης πραγματικής στρατιωτικής σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι το στρατιωτικοπολιτικό μπλοκ του ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε το 1949, λίγο μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με στόχο την «ανάσχεση της σοβιετικής απειλής».
Η ίδρυσή του αποτέλεσε πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες ένωσαν 32 χώρες, μεταξύ των οποίων τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη, την Τουρκία και τον Καναδά.
Οι προτεραιότητες άλλαξαν
Ωστόσο, φαίνεται πως πλέον οι στρατηγικές προτεραιότητες των ΗΠΑ έχουν αλλάξει πλήρως.
Στα τέλη του 2025, στο Κογκρέσο των ΗΠΑ κατατέθηκε ο λεγόμενος Untrustworthy Organization Act (Νόμος περί Αναξιόπιστου Οργανισμού), που προβλέπει την αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ:
«Το ΝΑΤΟ είναι κατάλοιπο του Ψυχρού Πολέμου. Πρέπει να αποχωρήσουμε και να χρησιμοποιήσουμε τα χρήματα για την άμυνα της χώρας μας, όχι για σοσιαλιστικά κράτη. Το ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίσει τη Σοβιετική Ένωση, η οποία κατέρρευσε πριν από περισσότερα από 30 χρόνια. Έκτοτε, η συμμετοχή των ΗΠΑ έχει κοστίσει στους φορολογούμενους τρισεκατομμύρια δολάρια και συνεχίζει να ενέχει τον κίνδυνο εμπλοκής μας σε ξένους πολέμους».
Ο Trump έχει επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ, χρησιμοποιώντας αυτή την απειλή ως μέσο πίεσης προς τους Ευρωπαίους για να πληρώνουν περισσότερα για την «αμερικανική προστασία».
Ωστόσο, αυτό δεν είναι τόσο απλό, καθώς οι προκάτοχοί του πέρασαν νόμο που απαγορεύει τη μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ χωρίς έγκριση του Κογκρέσου.
O παράγοντας Γροιλανδία
Για το λόγο αυτό, ο Trump φαίνεται να κάνει ό,τι μπορεί για να ωθήσει μια ενωμένη Ευρώπη να απορρίψει τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Η απροκάλυπτη κατάληψη της Γροιλανδίας από τη Δανία - άμεσο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ - θα υπονόμευε τόσο το γράμμα όσο και το πνεύμα του Άρθρου 5 περί συλλογικής άμυνας.
Αν η Ουάσιγκτον επιτρέψει στον εαυτό της να καταλάβει και να προσαρτήσει το νησί μόνο με το «δίκαιο της ισχύος», αυτό θα πυροδοτήσει μια αλυσίδα εξαιρετικά δυσάρεστων εξελίξεων παγκοσμίως.
Πραγματική σύγκρουση ίσως να μην υπάρξει, αλλά μετά από αυτό η Βορειοατλαντική Συμμαχία θα μπορεί να πεταχτεί στα σκουπίδια!
Η Ευρώπη μένει μόνη της
Στη «απείθαρχη» Γαλλία, έχει ήδη κατατεθεί ψήφισμα που ζητά την αποχώρηση της χώρας από το ΝΑΤΟ λόγω της «συνειδητής απόφασης των Ηνωμένων Πολιτειών να επιστρέψουν σε μια απροκάλυπτα ιμπεριαλιστική πολιτική».
Η ηπειρωτική Ευρώπη εξετάζει πλέον σοβαρά πώς θα πορευτεί χωρίς αμερικανική βοήθεια και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι θα χρειαστεί την Ουκρανία για τη συλλογική της ασφάλεια.
Αξίζει να αναφερθεί πως ο «συνασπισμός των προθύμων» επικεντρώθηκε αρχικά στην Ουκρανία, αλλά εξελίχθηκε σε στενό δίκτυο συνεργασίας μεταξύ βασικών παικτών.
Με τη στρατιωτική ισχύ της Ουκρανίας, αλλά και της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Πολωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, το δυναμικό αυτού του συνασπισμού θεωρείται τεράστιο, περιλαμβάνοντας τόσο πυρηνικά όσο και μη πυρηνικά κράτη.
Στρατός 100.000 ανδρών
Στη συνάφεια αυτή δεν προκαλεί έκπληξη η πρόσφατη δήλωση του Ευρωπαίου Επιτρόπου Άμυνας, Andrius Kubilius, ο οποίος καλεί στη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού στρατού 100.000 ανδρών.
Ο στρατός αυτός θα μπορούσε να αποτελέσει τον πυρήνα της άμυνας της Ευρώπης και να αντικαταστήσει τις παραδοσιακές αμερικανικές δυνάμεις στην ήπειρο – αλλά και να λειτουργεί ως δύναμη άμεσης αντίδρασης
Ο Kubilius έχει λόγο να ανησυχεί:
«Αν οι Αμερικανοί φύγουν από την Ευρώπη, πώς θα δημιουργήσουμε έναν "ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ"; Ποιος θα είναι ο Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής στην Ευρώπη; Τι θα γίνει με τις ευρωπαϊκές δομές διοίκησης και ελέγχου;
Και το σημαντικότερο: πώς θα αντικαταστήσουμε τους 100.000 εν ενεργεία Αμερικανούς στρατιώτες που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της στρατιωτικής ισχύος στην Ευρώπη;»
Ακόμη κι αν υλοποιηθεί το σενάριο του Kubilius, η Ευρώπη θα είναι «οπλισμένη μέχρι τα δόντια»: εθνικοί στρατοί, αμερικανικά αποσπάσματα και ένας πανευρωπαϊκός στρατός 100.000 ανδρών.
Δημιουργία μιας νέας «Entente»
Παρά τις αισιόδοξες εκτιμήσεις ορισμένων «ειδικών» στη Ρωσία, η αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ δεν βελτιώνει τη θέση της Μόσχας. Αντιθέτως, την επιδεινώνει.
Είναι απίθανο να δημιουργηθεί ένα «ΝΑΤΟ-2» χωρίς τις ΗΠΑ. Πιο ρεαλιστικό είναι ένα νέο σύστημα τύπου «Entente» του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, με διμερείς και τριμερείς συμφωνίες αμοιβαίας βοήθειας.
Η Ανατολική Ευρώπη φαίνεται να προορίζεται να αποτελέσει δεύτερο πολιορκητικό κριό κατά της Ρωσίας μετά την Ουκρανία, της οποίας ο στρατός θεωρείται ήδη από το 2024 μέρος των ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων, όπως δήλωσε ανοιχτά η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen.
Η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ και η ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση όχι μόνο δεν διευκολύνουν την επίτευξη των ρωσικών στρατιωτικών στόχων, αλλά φέρνουν τη Ρωσία ακόμη πιο κοντά σε μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με την Ευρώπη.
Ένας πόλεμος που θα διεξαχθεί από μια ενωμένη Ευρώπη εναντίον της Ρωσίας στην Ουκρανία και τις χώρες της Βαλτικής θα είναι πιθανότατα ένας συμβατικός πόλεμος, καθώς και τα δύο μέρη διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια, με τη Ρωσία σαφέστατα να υπερτερεί.
Ωστόσο, ποτέ κανείς δεν μπορεί να προβλέψει εκ των προτέρων τις δυναμικές που αναπτύσσει ένας πόλεμος.
www.bankingnews.gr
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι το στρατιωτικοπολιτικό μπλοκ του ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε το 1949, λίγο μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με στόχο την «ανάσχεση της σοβιετικής απειλής».
Η ίδρυσή του αποτέλεσε πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες ένωσαν 32 χώρες, μεταξύ των οποίων τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη, την Τουρκία και τον Καναδά.
Οι προτεραιότητες άλλαξαν
Ωστόσο, φαίνεται πως πλέον οι στρατηγικές προτεραιότητες των ΗΠΑ έχουν αλλάξει πλήρως.
Στα τέλη του 2025, στο Κογκρέσο των ΗΠΑ κατατέθηκε ο λεγόμενος Untrustworthy Organization Act (Νόμος περί Αναξιόπιστου Οργανισμού), που προβλέπει την αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ:
«Το ΝΑΤΟ είναι κατάλοιπο του Ψυχρού Πολέμου. Πρέπει να αποχωρήσουμε και να χρησιμοποιήσουμε τα χρήματα για την άμυνα της χώρας μας, όχι για σοσιαλιστικά κράτη. Το ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίσει τη Σοβιετική Ένωση, η οποία κατέρρευσε πριν από περισσότερα από 30 χρόνια. Έκτοτε, η συμμετοχή των ΗΠΑ έχει κοστίσει στους φορολογούμενους τρισεκατομμύρια δολάρια και συνεχίζει να ενέχει τον κίνδυνο εμπλοκής μας σε ξένους πολέμους».
Ο Trump έχει επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ, χρησιμοποιώντας αυτή την απειλή ως μέσο πίεσης προς τους Ευρωπαίους για να πληρώνουν περισσότερα για την «αμερικανική προστασία».
Ωστόσο, αυτό δεν είναι τόσο απλό, καθώς οι προκάτοχοί του πέρασαν νόμο που απαγορεύει τη μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ χωρίς έγκριση του Κογκρέσου.
O παράγοντας Γροιλανδία
Για το λόγο αυτό, ο Trump φαίνεται να κάνει ό,τι μπορεί για να ωθήσει μια ενωμένη Ευρώπη να απορρίψει τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Η απροκάλυπτη κατάληψη της Γροιλανδίας από τη Δανία - άμεσο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ - θα υπονόμευε τόσο το γράμμα όσο και το πνεύμα του Άρθρου 5 περί συλλογικής άμυνας.
Αν η Ουάσιγκτον επιτρέψει στον εαυτό της να καταλάβει και να προσαρτήσει το νησί μόνο με το «δίκαιο της ισχύος», αυτό θα πυροδοτήσει μια αλυσίδα εξαιρετικά δυσάρεστων εξελίξεων παγκοσμίως.
Πραγματική σύγκρουση ίσως να μην υπάρξει, αλλά μετά από αυτό η Βορειοατλαντική Συμμαχία θα μπορεί να πεταχτεί στα σκουπίδια!
Η Ευρώπη μένει μόνη της
Στη «απείθαρχη» Γαλλία, έχει ήδη κατατεθεί ψήφισμα που ζητά την αποχώρηση της χώρας από το ΝΑΤΟ λόγω της «συνειδητής απόφασης των Ηνωμένων Πολιτειών να επιστρέψουν σε μια απροκάλυπτα ιμπεριαλιστική πολιτική».
Η ηπειρωτική Ευρώπη εξετάζει πλέον σοβαρά πώς θα πορευτεί χωρίς αμερικανική βοήθεια και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι θα χρειαστεί την Ουκρανία για τη συλλογική της ασφάλεια.
Αξίζει να αναφερθεί πως ο «συνασπισμός των προθύμων» επικεντρώθηκε αρχικά στην Ουκρανία, αλλά εξελίχθηκε σε στενό δίκτυο συνεργασίας μεταξύ βασικών παικτών.
Με τη στρατιωτική ισχύ της Ουκρανίας, αλλά και της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Πολωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, το δυναμικό αυτού του συνασπισμού θεωρείται τεράστιο, περιλαμβάνοντας τόσο πυρηνικά όσο και μη πυρηνικά κράτη.
Στρατός 100.000 ανδρών
Στη συνάφεια αυτή δεν προκαλεί έκπληξη η πρόσφατη δήλωση του Ευρωπαίου Επιτρόπου Άμυνας, Andrius Kubilius, ο οποίος καλεί στη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού στρατού 100.000 ανδρών.
Ο στρατός αυτός θα μπορούσε να αποτελέσει τον πυρήνα της άμυνας της Ευρώπης και να αντικαταστήσει τις παραδοσιακές αμερικανικές δυνάμεις στην ήπειρο – αλλά και να λειτουργεί ως δύναμη άμεσης αντίδρασης
Ο Kubilius έχει λόγο να ανησυχεί:
«Αν οι Αμερικανοί φύγουν από την Ευρώπη, πώς θα δημιουργήσουμε έναν "ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ"; Ποιος θα είναι ο Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής στην Ευρώπη; Τι θα γίνει με τις ευρωπαϊκές δομές διοίκησης και ελέγχου;
Και το σημαντικότερο: πώς θα αντικαταστήσουμε τους 100.000 εν ενεργεία Αμερικανούς στρατιώτες που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της στρατιωτικής ισχύος στην Ευρώπη;»
Ακόμη κι αν υλοποιηθεί το σενάριο του Kubilius, η Ευρώπη θα είναι «οπλισμένη μέχρι τα δόντια»: εθνικοί στρατοί, αμερικανικά αποσπάσματα και ένας πανευρωπαϊκός στρατός 100.000 ανδρών.
Δημιουργία μιας νέας «Entente»
Παρά τις αισιόδοξες εκτιμήσεις ορισμένων «ειδικών» στη Ρωσία, η αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ δεν βελτιώνει τη θέση της Μόσχας. Αντιθέτως, την επιδεινώνει.
Είναι απίθανο να δημιουργηθεί ένα «ΝΑΤΟ-2» χωρίς τις ΗΠΑ. Πιο ρεαλιστικό είναι ένα νέο σύστημα τύπου «Entente» του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, με διμερείς και τριμερείς συμφωνίες αμοιβαίας βοήθειας.
Η Ανατολική Ευρώπη φαίνεται να προορίζεται να αποτελέσει δεύτερο πολιορκητικό κριό κατά της Ρωσίας μετά την Ουκρανία, της οποίας ο στρατός θεωρείται ήδη από το 2024 μέρος των ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων, όπως δήλωσε ανοιχτά η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen.
Η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ και η ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση όχι μόνο δεν διευκολύνουν την επίτευξη των ρωσικών στρατιωτικών στόχων, αλλά φέρνουν τη Ρωσία ακόμη πιο κοντά σε μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με την Ευρώπη.
Ένας πόλεμος που θα διεξαχθεί από μια ενωμένη Ευρώπη εναντίον της Ρωσίας στην Ουκρανία και τις χώρες της Βαλτικής θα είναι πιθανότατα ένας συμβατικός πόλεμος, καθώς και τα δύο μέρη διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια, με τη Ρωσία σαφέστατα να υπερτερεί.
Ωστόσο, ποτέ κανείς δεν μπορεί να προβλέψει εκ των προτέρων τις δυναμικές που αναπτύσσει ένας πόλεμος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών