Η ταχεία αύξηση των αποθεμάτων χρυσού εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση αποδολαριοποίησης, καθώς «ξένες κυβερνήσεις στρέφονται μακριά από περιουσιακά στοιχεία εκφρασμένα σε δολάρια και προς τον χρυσό
Από περίπου τον Νοέμβριο του 2024, κάποιος «άγνωστος» αγοραστής στις ΗΠΑ έχει αγοράσει 2.000 μετρικούς τόνους χρυσού – 64 εκατομμύρια ουγγιές.
Αυτό είναι σχεδόν το 25% από όλο το τεράστιο απόθεμα χρυσού που υποτίθεται ότι κατέχει η κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Μόνο λίγοι θεσμικοί παίκτες έχουν τόσο βαθιές τσέπες ώστε να αγοράσουν 64 εκατομμύρια ουγγιές.
Άρα όποιος κι αν είναι, πρόκειται για μεγάλο παίκτη… και ένδειξη ότι κάτι έρχεται.
Αλλά υπάρχουν μερικά ανησυχητικά πράγματα σχετικά με αυτόν τον αγοραστή…
Δεν τον νοιάζει η τιμή… ούτε το βραχυπρόθεσμο κέρδος.
Τον νοιάζει μόνο ένα πράγμα – αυτό που θα μπορούσες να αποκαλέσεις την παλαιότερη, παραδοσιακή «χρήση» του χρυσού.
Υπάρχουν δύο τρόποι να αγοράσεις και να πουλήσεις χρυσό.
Στην αγορά παραγώγων (futures), οι έμποροι κάνουν «χάρτινες» συναλλαγές στον χρυσό.
Σε αυτή την αγορά, ο χρυσός δεν μετακινείται ποτέ.
Οι έμποροι απλώς αγοράζουν και πωλούν χαρτιά – μελλοντικές απαιτήσεις πάνω στον χρυσό.
Και υπάρχει και η φυσική αγορά, όπου μπορείς να αγοράσεις, να πουλήσεις – και να παραλάβεις φυσικά τον χρυσό σου.
Ο χρυσός δεν είναι όπως οποιοδήποτε άλλο περιουσιακό στοιχείο.
Η πραγματική του αξία έχει να κάνει με κάτι μη χρηματοοικονομικό.
Ο χρυσός είναι το μόνο περιουσιακό στοιχείο στο οποίο συμφωνούν όλες οι κυβερνήσεις όταν η συστημική αβεβαιότητα ταρακουνά τις παγκόσμιες αγορές.
Αυτές οι στιγμές μπορεί να έρχονται μόνο μία φορά στον αιώνα. Αλλά…
Βρισκόμαστε σε μία τέτοια στιγμή τώρα.
Όταν οι κυβερνήσεις και οι παγκόσμιες νομισματικές αρχές πρέπει να κατευνάσουν έναν αυξανόμενο πανικό… στρέφονται στον χρυσό.
Είναι το ένα πράγμα στο οποίο όλοι συμφωνούν.
Γι’ αυτό ο πανικός στο Λονδίνο είναι τόσο σημαντικός.
Από τον Νοέμβριο, αμέσως μετά τη νίκη του Trump, ο χρυσός άρχισε να φεύγει από το Λονδίνο προς τις ΗΠΑ.
Η τεράστια ποσότητα χρυσού που ζητήθηκε για παράδοση έκανε τον κόσμο να αναρωτιέται αν η LBMA (London Bullion Market Association) θα μπορούσε να τηρήσει τις υποσχέσεις της…
Οι καθυστερήσεις παράδοσης πήγαν από δύο μέρες σε δύο μήνες.
Και κάτι ακόμη: σχεδόν όλος ο χρυσός που έφευγε από το Λονδίνο πήγαινε στη Νέα Υόρκη.
Αυτό σημαίνει ότι κάποιος πολύ ψηλά στη Wall Street και στην κυβέρνηση των ΗΠΑ πήρε απόφαση για την οικονομική πολιτική του Τραμπ.
Ο μεγάλος αγοραστής στις ΗΠΑ έχει παραλάβει σχεδόν 30 εκατομμύρια ουγγιές – πάνω από το 10% όλου του χρυσού που λέγεται ότι κατέχουν οι ΗΠΑ.
Αλλά υπάρχει κάτι ακόμη…
Άλλες Κεντρικές Τράπεζες παραλαμβάνουν χρυσό εδώ και χρόνια.
Η Κίνα το κάνει εδώ και χρόνια… αποθηκεύοντας και προετοιμαζόμενη.
Τώρα πρόκειται να μάθουμε για τι προετοιμάζονταν…
Η επερχόμενη νομισματική επανεκκίνηση και ο χρυσός
Ο χρυσός επιστρέφει στις ΗΠΑ επειδή ετοιμάζεται να ανακτήσει τον ιστορικό του ρόλο ως στοιχείο νομισματικού ορθολογισμού.
Η ομάδα Trump ετοιμάζει έναν έλεγχο (audit) των ποσοτήτων στο εθνικό απόθεμα του χρυσού.
Αυτός ο έλεγχος μπορεί να ενδιαφέρει τον αμερικανικό λαό – ώστε επιτέλους να μάθουμε αν οι ΗΠΑ έχουν πράγματι ό,τι λέει η κυβέρνηση ότι έχουν…
Αλλά το πραγματικό κοινό είναι τα άλλα έθνη.
Οι άλλες δυνάμεις του κόσμου, όπως η Κίνα, η Ρωσία και τα κράτη των BRICS, θέλουν να μάθουν πόσο φερέγγυες (ή αφερέγγυες) είναι πραγματικά οι ΗΠΑ.
Γιατί θέλουν να φύγουν από το σημερινό, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, νομισματικό σύστημα.
Ο Trump γνωρίζει ότι έρχεται ένα νέο νομισματικό καθεστώς – και τοποθετείται έτσι ώστε να προτείνει ένα νέο.
Θα είναι ένα σύστημα σχεδιασμένο να χτίσει μια γέφυρα πάνω από την Άβυσσο.
Ο Trump δεν επανανομισματοποιεί τον χρυσό μόνο και μόνο επειδή τον αγοράζουν οι άλλες Κεντρικές Τράπεζες…
Ο Trump έχει ένα σχέδιο να «νομισματοποιήσει τα πάντα» και να βάλει τις ΗΠΑ ξανά σε μια πορεία πραγματικού πλούτου μέσω της παραγωγικότητας.
Είναι ένα τεράστιο, φιλόδοξο όραμα – και το πιο παράδοξο μέρος αυτής της ιστορίας είναι ότι π Trump πήρε την ιδέα για αυτό το οικονομικό και νομισματικό του αριστούργημα από την πιο απρόσμενη πηγή που μπορείς να φανταστεί κάποιος – την Κίνα .
Τι λένε τα στοιχεία για το μεγάλο νομισματικό reset…
Η Societe Generale και η European Central Bank (ECB) επιβεβαιώνουν το 2005 ότι η αποδολαριοποίηση δεν βρίσκεται πλέον σε επίπεδο θεωρίας — αλλά πρόκειται για μια διαδικασία σε εξέλιξη.
Καθώς η εμπιστοσύνη στα fiat νομίσματα μειώνεται, ο χρυσός έχει ξεπεράσει το ευρώ στα αποθέματα των κεντρικών τραπεζών.
Η πτώση του δολαρίου δεν έχει ενισχύσει άλλα νομίσματα, παρά μόνον τον χρυσό και κάποια νομίσματα των BRICS.
Αυτό σηματοδοτεί μια δομική νομισματική αναδιάταξη, που θυμίζει επιστροφή στο Bretton Woods.
Αυτό που ξεκίνησε ως εικασία έχει μετατραπεί σε δομικό φαινόμενο.
Η πτώση της κυριαρχίας του δολαρίου δεν αποτελεί διόρθωση εντός του οικονομικού κύκλου ή στιγμιαία αντίδραση σε πολιτικές.
Πρόκειται για μακροχρόνιο μετασχηματισμό. Σύμφωνα με αναλύσεις της Societe Generale και της European Central Bank (ECB) το παγκόσμιο νομισματικό τοπίο μετά το 2022 αντικατοπτρίζει μια μόνιμη ανακατανομή μακριά από τα fiat νομίσματα — μια ανακατανομή που δεν έχει ωφελήσει άλλα αποθετικά νομίσματα, το σημαντικότερο από τα οποία είναι ο χρυσός.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της ανακατανομής αποθεμάτων μετά το 2022 είναι τι δεν συνέβη. Όπως επισημαίνει η Societe Generale, η απώλεια του δολαρίου δεν μεταφράστηκε σε κέρδη για το ευρώ, το γιεν, τη λίρα ή ακόμη και το κινεζικό γιουάν. Από το 3ο τρίμηνο του 2023, το μερίδιο των αποθεμάτων σε δολάρια μειώθηκε κατά 5,8%, πέφτοντας για πρώτη φορά κάτω από το 50% στη σύγχρονη εποχή.
Αντίθετα, ο χρυσός αναδείχθηκε ως ο κύριος ωφελημένος. «Από το 2024, η αποδολαριοποίηση δεν έχει ωφελήσει κανένα από τα κύρια αποθεματικά νομίσματα… το μερίδιο του χρυσού στην καταγραφή του του ΔΝΤ έχει αυξηθεί.»
Στα 4 τρισ. τα παγκόσμια αποθέματα
Συμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού (World Gold Council), τα παγκόσμια αποθέματα χρυσού πλησιάζουν τα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Τα αποθέματα που είναι εκπεφρασμένα σε αμερικανικά ομόλογα του Δημοσίου (Treasuries) ανέρχονται περίπου σε 3,9 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025.
Η τελευταία φορά που τα αποθέματα χρυσού των κεντρικών τραπεζών ξεπέρασαν τα αποθέματα σε αμερικανικά ομόλογα ήταν το 1996.
Η αύξηση των αποθεμάτων χρυσού οφείλεται τόσο στην άνοδο της τιμής του χρυσού όσο και στις σταθερές και ισχυρές αγορές του πολύτιμου μετάλλου από τις κεντρικές τράπεζες.
Ο χρυσός σημείωσε άνοδο άνω του 64% το 2025 ενώ από τον Ιανουάριο του 2024, η τιμή του έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 115%.
Την ίδια στιγμή, οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως έχουν αυξήσει τα αποθέματα χρυσού τους κατά πάνω από 1.000 τόνους για τρία συνεχόμενα έτη, ενώ το Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού εκτιμά ότι το 2025 θα αποτελέσει το τέταρτο συνεχές έτος αυτής της τάσης.
Το 2024 καταγράφηκε ως η τρίτη μεγαλύτερη αύξηση αποθεμάτων χρυσού από κεντρικές τράπεζες στην ιστορία, μόλις 6,2 τόνους λιγότερη από το 2023 και 91 τόνους χαμηλότερη από το ιστορικό υψηλό του 2022 (1.136 τόνοι).
Το 2022 καταγράφηκε το υψηλότερο επίπεδο καθαρών αγορών από το 1950, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου μετά την αναστολή της μετατρεψιμότητας του δολαρίου σε χρυσό το 1971.
Για να τεθεί αυτό σε πλαίσιο, μεταξύ 2010 και 2021, τα αποθέματα χρυσού των κεντρικών τραπεζών αυξάνονταν κατά μέσο όρο μόλις 473 τόνους ετησίως.
Αναλυτές του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού δήλωσαν ότι «οι κεντρικές τράπεζες είναι πιθανό να συνεχίσουν το αγοραστικό τους σερί», χαρακτηρίζοντας τις αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες «εντυπωσιακά ανθεκτικές», παρά τη ραγδαία άνοδο των τιμών.
Την ίδια στιγμή, τα παγκόσμια αποθέματα σε αμερικανικά ομόλογα παρουσιάζουν ήπια υποχώρηση.
Η τάση της αποδολαριοποίησης και η εργαλειοποίηση του δολαρίου
Το εξειδικευμένο Mining.com σημειώνει ότι η ταχεία αύξηση των αποθεμάτων χρυσού εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση αποδολαριοποίησης, καθώς «ξένες κυβερνήσεις στρέφονται μακριά από περιουσιακά στοιχεία εκφρασμένα σε δολάρια και προς τον χρυσό».
Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε από το Atlantic Council, οι Kimberly Donovan και Maia Nikoladze επισημαίνουν ότι «κεντρικές τράπεζες που φοβούνται την επιβολή κυρώσεων, θέλουν να προστατευθούν από μια ενδεχόμενη παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση ή και τα δύο, συσσωρεύουν χρυσό σε επίπεδα-ρεκόρ».
Υπάρχουν επίσης αυξανόμενες ανησυχίες για τη δημοσιονομική ανευθυνότητα της κυβέρνησης των ΗΠΑ.
Τον Οκτώβριο 2025, το εθνικό χρέος ξεπέρασε τα 38 τρισεκατομμύρια δολάρια, και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο δανεισμός και οι δαπάνες θα επιβραδυνθούν σύντομα.
Κάποια στιγμή…οι άνθρωποι αρχίζουν να διστάζουν να δανείζουν περισσότερα χρήματα στον θείο τους που ξοδεύει ανεξέλεγκτα και βρίσκεται διαρκώς σε μέθη.
Το Mining.com υπογράμμισε στην ανάλυση ότι ο χρυσός δεν ενέχει κίνδυνο αντισυμβαλλομένου και «παραδοσιακά θεωρείται μια πολύ ασφαλέστερη εναλλακτική λύση έναντι των νομισμάτων fiat».
Πιεσεις σε Γαλλία και Ιταλία για επαναπατρισμό του χρυσού
Το Βερολίνο και η Ρώμη αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις στο εσωτερικό τους για τον επαναπατρισμό των αποθεμάτων χρυσού τους που φυλάσσονται στην Federal Reserve Bank of New York, εν μέσω γεωπολιτικών εντάσεων και αμφιβολιών σχετικά με τον ρόλο της Federal Reserve ως θεματοφύλακα.
Η Γερμανία και η Ιταλία, που κατέχουν το δεύτερο και τρίτο μεγαλύτερα απόθεμα χρυσού στον κόσμο, βρίσκονται αντιμέτωπες με εντεινόμενες εγχώριες πιέσεις για την επιστροφή των ράβδων χρυσού που είναι αποθηκευμένες στη Νέα Υόρκη.
Συνολικά, τα αποθέματα αυτά υπερβαίνουν τα 245 δισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το ένα τρίτο των αποθεμάτων τους που βρίσκονται στο εξωτερικό.
Η Γερμανία κατέχει περίπου 3.352 τόνους χρυσού, εκ των οποίων 1.200 τόνοι — αξίας περίπου 113 δισ. ευρώ — παραμένουν κατατεθειμένοι στη Νέα Υόρκη.
Η Ιταλία κατέχει περίπου 2.452 τόνους, με παρόμοιο ποσοστό να φυλάσσεται στις ΗΠΑ.
Οι εκκλήσεις για επαναπατρισμό έχουν ενισχυθεί μετά από πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, ο οποίος αμφισβήτησε την ανεξαρτησία της Federal Reserve, αλλά και στο πλαίσιο της γενικότερης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Η Ένωση Γερμανών Φορολογούμενων καθώς και ανώτεροι πολιτικοί της Χριστιανοδημοκρατικής Έ νωσης CDU κάλεσαν την Bundesbank και το υπουργείο Οικονομικών να ανακτήσουν τον χρυσό από την αμερικανική θεματοφυλακή.
Σε απάντηση, η Bundesbank επανέλαβε την εμπιστοσύνη της στη Federal Reserve, επικαλούμενη μια μακροχρόνια σχέση θεματοφυλακής που έχει τις ρίζες της στις εγγυήσεις της εποχής του Ψυχρού Πολέμου.
Το ίδρυμα σημείωσε ότι θεωρεί τη Fed έναν «αξιόπιστο και έμπιστο εταίρο», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι οι προσπάθειες επαναπατρισμού την περίοδο 2013–2020 οδήγησαν ήδη στην επιστροφή περισσότερων από 600 τόνων χρυσού στη Φρανκφούρτη.
Οι προηγούμενες επιχειρήσεις επαναπατρισμού περιλάμβαναν τη μεταφορά περίπου 300 τόνων από τη Νέα Υόρκη και 374 τόνων από την Banque de France προς τη Γερμανία μεταξύ 2013 και 2020, με εκτιμώμενο κόστος εφοδιαστικής περίπου 7 εκατ. ευρώ.
Η έξαρση των αιτημάτων για επαναπατρισμό αντικατοπτρίζει ευρύτερες διεθνείς τάσεις, καθώς χώρες όπως η Ολλανδία, η Ουγγαρία και η Ινδία έχουν τα τελευταία χρόνια ανακαλέσει αποθέματα χρυσού από θησαυροφυλάκια του εξωτερικού.
Η Ιταλία, αν και με μικρότερη συζήτηση, διατηρεί περίπου το 1/3 των αποθεμάτων της στη Federal Reserve Bank of New York.
Παρόμοιες εκκλήσεις για επαναπατρισμό έχουν εμφανιστεί και σε ιταλικούς πολιτικούς κύκλους, καθώς οι διατλαντικές σχέσεις δοκιμάζονται.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο επαναπατρισμός θα συνεπαγόταν σημαντικές επιχειρησιακές δυσκολίες, συμπεριλαμβανομένης της ασφαλούς μεταφοράς και των διαδικασιών ελέγχου. Ορισμένοι Γερμανοί βουλευτές έχουν προτείνει ακόμη και φυσικούς επιτόπιους ελέγχους των αποθεμάτων στη Νέα Υόρκη, προκειμένου να επαληθευτεί η συμμόρφωση.
Η εξελισσόμενη αυτή συζήτηση σηματοδοτεί μια μεταβολή στις αντιλήψεις γύρω από τη θεματοφυλακή των εθνικών αποθεμάτων και αναδεικνύει τον ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο των γεωπολιτικών παραμέτρων —ιδίως σε ό,τι αφορά την εμπιστοσύνη στους αμερικανικούς χρηματοπιστωτικούς θεσμούς— στη διαμόρφωση της διεθνούς χρηματοοικονομικής πολιτικής.
Η στάση των πατριωτικών κομμάτων – Ο χρυσός ανήκει στης τράπεζες ή στον λαό;
Σχεδόν κάθε χώρα στον κόσμο διαθέτει αποθεματικά σε χρυσό.
Συνήθως ορίζεται ως μέρος των διεθνών αποθεματικών, τα οποία αποτελούνται από ξένο νόμισμα και νομισματικό χρυσό (ράβδους πολύτιμων μετάλλων).
Ο χρυσός καταγράφεται στον ισολογισμό των νομισματικών αρχών – της κεντρικής τράπεζας, του Υπουργείου Οικονομικών και των οργανισμών διαχείρισης του χρέους.
Δεν έχουν όλες οι χώρες σαφές νομικό καθεστώς για τα αποθέματα χρυσού.
Σε ορισμένες χρονικές στιγμές, αυτή η νομική ασάφεια μπορεί να δημιουργήσει οξείες καταστάσεις.
Από την άλλη πλευρά, τέτοιες οξείες καταστάσεις μας κάνουν για άλλη μια φορά να σκεφτούμε: ποιος είναι ο σκοπός του χρυσού αποθέματος και σε ποιον τελικά ανήκει.
Ιδιαίτερα όταν τα αποθέματα χρυσού ειναι καταγεγραμμένα στον ισολογισμό της κεντρικής τράπεζας.
Άλλωστε, σε πολλές χώρες του κόσμου, οι κεντρικές τράπεζες θεωρούνται ανεξάρτητες από το κράτος.
Ανήκει το χρυσό απόθεμα στο κράτος, και η Κεντρική Τράπεζα απλώς διαχειρίζεται αυτό το απόθεμα εξ ονόματος του κράτους;
Ή μήπως η Κεντρική Τράπεζα διαχειρίζεται πλήρως το χρυσό απόθεμα και το κράτος δεν έχει καμία σχέση με αυτό;
Έχει το δικαίωμα η κυβέρνηση, εάν χρειαστεί, να αφαιρέσει μέρος του χρυσού αποθέματος από την Κεντρική Τράπεζα για να καλύψει έκτακτες δαπάνες;
Ή είναι αυτό ουσιαστικά αδύνατο;
Φαίνεται ότι τέτοια ερωτήματα ακούγονται πιο συχνά στην Ιταλία.
Για αυτήν, αυτά τα ερωτήματα δεν είναι θεωρητικοί προβληματισμοί, αφού τα αποθέματα χρυσού της χώρας είναι εντυπωσιακά.
Η Ιταλία έχει το τρίτο μεγαλύτερο χρυσό απόθεμα στον κόσμο με 2.452 τόνους. Μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες (8.133 τόνοι) και η Γερμανία (3.350 τόνοι) βρίσκονται πάνω από αυτήν σε αυτόν τον δείκτη.
Παρεμπιπτόντως, όσον αφορά το μερίδιο του χρυσού στα διεθνή αποθέματα, η Ιταλία βρίσκεται μεταξύ των πρώτων στον κόσμο.
Σήμερα, αυτό το μερίδιο φτάνει το 71%.
Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, το αντίστοιχο ποσοστό είναι κάτω από 15%.
Την ίδια στιγμή, η οικονομική θέση της Ιταλίας είναι πολύ δεινή σε σύγκριση με άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο τέλος του περασμένου έτους (2024), το δημόσιο χρέος της Ιταλίας ανήλθε στο 135% του ΑΕΠ.
Το 2025 σύμφωνα με τις προβλέψεις, θα κλείσει στο 139% του ΑΕΠ.
Εντός της ΕΕ (27 χώρες), μόνο μία χώρα είναι μπροστά από την Ιταλία σε αυτόν τον δείκτη – η Ελλάδα (153% του ΑΕΠ).
Το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ιταλίας μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται να ανέλθει σε 72-73 δισ. δολάρια.
Και τα αποθέματα χρυσού τον Νοέμβριο εκτιμήθηκαν σε περίπου 300 δισ. δολάρια καθώς η αξίας τους αυξήθηκε σημαντικά εξαιτίας της ανόδου της τιμής του πολύτιμου μετάλλου .
Αποδεικνύεται ότι τα αποθεματικά σε χρυσό θα μπορούσε να καλύψουν το δημοσιονομικό έλλειμμα (εάν παραμείνει στο φετινό επίπεδο, λίγο πάνω από το 3% του ΑΕΠ) για τουλάχιστον τέσσερα χρόνια.
Η ιδέα της χρήσης τους για τη σταθεροποίηση της οικονομικής κατάστασης έχει επανειλημμένα απασχολήσει Ιταλούς πολιτικούς.
Επιπλέον, από το 1976 (όταν καταργήθηκε ο κανόνας του χρυσού στη Διάσκεψη της Τζαμάικα και το πολύτιμο μέταλλο υποβαθμίστηκε σε κοινό εμπορεύσιμο αγαθό), το ιταλικό χρυσό απόθεμα παραμένει αχρησιμοποίητο.
Ο χρυσός έπαψε να είναι εργαλείο νομισματικής πολιτικής, όπως ήταν τις πρώτες δεκαετίες μετά το Bretton Woods.
Σύντομα θα συμπληρωθεί μισός αιώνας από τότε που το χρυσό απόθεμα της Ιταλίας παραμένει περίπου στους 2.452 τόνους.
Για τουλάχιστον τα τελευταία είκοσι χρόνια, το ιταλικό κοινοβούλιο και η κυβέρνηση θέτουν το ζήτημα της δυνατότητας της κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει τα αποθέματα χρυσού που είναι καταγεγραμμένα στον ισολογισμό της κεντρικής τράπεζας (Bank of Italy), η οποία έχει το καθεστώς ανώνυμης εταιρείας φυσικά, «ανεξάρτητης από το κράτος».
Πώς ανακτάται η οικονομική κυριαρχία
Η τελευταία ισχυρή έξαρση τέτοιας δραστηριότητας σημειώθηκε το 2018–2019, όταν σχηματίστηκε φαινομενικά κρίσιμη μάζα για την πλειοψηφία των συντηρητικών πολιτικών στο ιταλικό κοινοβούλιο, που υποστήριζαν την οικονομική αναγέννηση της Ιταλίας και τουλάχιστον τη μερική αποκατάσταση της κυριαρχίας της δημοκρατίας από τις Βρυξέλλες.
Τον Νοέμβριο του 2018, ο βουλευτής Claudio Borghi, επικεφαλής της επιτροπής προϋπολογισμού της Κάτω Βουλής, εκπροσωπώντας τη Lega του Βορρά, κατέθεσε στο κοινοβούλιο νομοσχέδιο που προέβλεπε την εξάλειψη της «ανωμαλίας», δηλαδή της παρουσίας του χρυσού στον ισολογισμό της Bank of Italy.
Έπρεπε να περάσει υπό τον άμεσο έλεγχο της κυβέρνησης.
Στις 11 Φεβρουαρίου 2019, ο τότε Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εσωτερικών, Matteo Salvini, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι η κυβέρνηση ήταν έτοιμη να οδηγήσει τη λύση του προβλήματος των αποθεματικών του χρυσού στη λογική της κατάληξη.
Δήλωσε ευθέως ότι τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας και ο χρυσός ανήκουν στους πολίτες της και όχι στην κεντρική τράπεζα στην οποία αποθηκεύονται.
Αυτή η δήλωση αναπαράχθηκε ευρέως από τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης.
Τον Απρίλιο του 2019, μια ομάδα μελών του ιταλικού κοινοβουλίου από το Κίνημα των Πέντε Αστέρων εισήγαγαν δύο αλληλένδετα νομοσχέδια. Το πρώτο προέβλεπε τη μεταβίβαση των αποθεματικών της Bank of Italy στην κυβέρνηση της χώρας (συγκεκριμένα στο Υπουργείο Οικονομικών).
Το δεύτερο ήταν η εθνικοποίηση της Bank of Italy μέσω της πώλησης των μετοχών που ανήκαν σε ιδιωτικές τράπεζες και άλλους ιδιωτικούς οργανισμούς στο ιταλικό δημόσιο.
Μάλιστα, πώληση στις τιμές της δεκαετίας του 1930, όταν είχαν αγοραστεί.
«Ο χρυσός ανήκει στους Ιταλούς, όχι στους τραπεζίτες, ήταν το σύνθημα.
Είμαστε έτοιμοι να παλέψουμε παντού και να κατεβάσουμε τους Ιταλούς στους δρόμους αν χρειαστεί», δήλωσε η Giorgia Meloni, ηγέτης των Αδελφών της Ιταλίας και σημερινή πρωθυπουργός, που υποστήριξε και τα δύο νομοσχέδια.
Φαινόταν ότι τα δύο νομοσχέδια απολάμβαναν την υποστήριξη τουλάχιστον των μισών βουλευτών αλλά για λόγους που δεν εξηγήθηκαν πλήρως από τα μέσα ενημέρωσης, δεν έγιναν ποτέ νόμοι.
Και τώρα, λίγα χρόνια αργότερα, στο τρέχον 2025, στην Ιταλία ξανάρχισε η έντονη συζήτηση για το χρυσό.
Στα τέλη Νοεμβρίου, η ιταλική Γερουσία, κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού για το 2026, θυμήθηκε ξανά τα αποθέματα σε χρυσό.
Μια πολύ σημαντική τροπολογία προτάθηκε στον νόμο του προϋπολογισμού.
Τη νομοθετική αυτή πρωτοβουλία ανέλαβε ο Lucio Malan, εκπρόσωπος του κόμματος Αδελφοί της Ιταλίας το οποίο ανήκει στον κυβερνητικό συνασπισμό της Πρωθυπουργού Giorgia Meloni (της ίδιας που το 2019 ζητούσε την εθνικοποίηση του χρυσού αποθέματος και της Bank of Italy.
Η τροπολογία έλεγε ότι «τα αποθεματα χρυσού που διαχειρίζεται η Bank of Italy ανήκει στο Κράτος εξ ονόματος του ιταλικού λαού».
Σύμφωνα με μία εκδοχή, ο γερουσιαστής Lucio Malan έλαβε εντολή να εισάγει αυτή την τροπολογία από την ίδια την Πρωθυπουργό Giorgia Meloni.
Πού βρίσκονται τα ευρωπαϊκά αποθέματα χρυσού
Ο τρόμος των τραπεζιτών
Ήδη το 2018–2019, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είχε παρέμβει στη διαδικασία προετοιμασίας των δύο νομοσχεδίων για την εθνικοποίηση των αποθεματικών σε χρυσό και της κεντρικής τράπεζας της Ιταλίας και ότι αυτές οι εθνικοποιήσεις βρίσκονται σε αντίθεση με τους κανόνες της ΕΕ.
Επισημάνθηκε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια να τεθεί η κεντρική τράπεζα υπό κρατικό έλεγχο «απειλεί με αποσταθεροποίηση» το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Αξιωματούχοι της ΕΚΤ υπενθύμισαν επίσης ότι ο χρυσός της κεντρικής τράπεζας μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο ως εργαλείο νομισματικής πολιτικής και όχι ως πηγή κάλυψης του κρατικού προϋπολογισμού.
Με τις προτάσεις τους για εθνικοποίηση του χρυσού και της κεντρικής τράπεζας, οι δεξιοί και συντηρητικοί πολιτικοί της Ιταλίας αμφισβητούσαν ουσιαστικά ολόκληρη την οικονομική αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τότε η Φρανκφούρτη κατάφερε να καταστείλει τη διαφωνία των συντηρητικών Ιταλών.
Παρεμπιπτόντως, τότε επικεφαλής της ΕΚΤ ήταν ο Ιταλός Mario Draghi ο οποίος το διάστημα 2005–2011 ήταν διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας
Αλλά κατά πνεύμα και κατά διαδρομή, ο Mario Draghi ήταν ένας κοσμοπολίτης στην υπηρεσία των «αφεντικών του χρήματος».
Γι’ αυτό, για εκείνον, η εθνικοποίηση του χρυσού αποθέματος και της κεντρικής τράπεζας αποτελούσε την πιο φοβερή πολιτική αίρεση για την οικονομική ορθοδοξία τον «βάλτο» των Βρευξελλών.
Αυτή τη φορά, η ΕΚΤ υπό την Christine Lagarde αντέδρασε αμέσως στην τροπολογία του Lucio Malan.
Η ΕΚΤ προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε παραβίαση της αυτονομίας της κεντρικής τράπεζας, για παράδειγμα στη διαχείριση του χρυσού αποθέματος, θα ήταν ασύμβατη με τις συνθήκες της ΕΕ.
Ασκείται πίεση στους στο ιταλικό κοινοβούλιο.
Και την 1η Δεκεμβρίου εμφανίστηκαν στα μέσα ενημέρωσης πληροφορίες ότι οι βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος της Ιταλίας εγκατέλειψαν την αρχική εκδοχή της τροπολογίας.
Η νέα εκδοχή λέει ότι το τα αποθέματα χρυσού ανήκει στον λαό, και το κράτος αφαιρέθηκε από την τροπολογία.
«Ανήκει στον ιταλικό λαό»
Οι λέξεις «ανήκει στον λαό», «ιδιοκτησία του λαού» δεν δεσμεύουν ιδιαίτερα σε κάτι — απλώς όμορφες φράσεις χωρίς έννομες συνέπειες.
Αλλά η επικίνδυνη λέξη «κράτος» εξαφανίστηκε από το κείμενο ώστε το κοινοβούλιο και η κυβέρνηση να μην μπουν στον πειρασμό να χρησιμοποιήσουν τον χρυσό για κάλυψη δημοσιονομικών δαπανών.
Στον ιταλικό Τύπο, αυτή η υπακοή των Ιταλών αξιωματούχων και πολιτικών θεωρήθηκε ως παραδοχή ότι τα χρυσά αποθέματα της Ιταλίας (και όλα τα διεθνή αποθέματα) τελούν υπό τη διαχείριση της ΕΚΤ.
Φυσικά, η ιστορία του χρυσού της Ιταλίας ανέδειξε για άλλη μια φορά τον πραγματικό ρόλο της κεντρικής τράπεζας, η οποία είναι απολύτως αυτόνομη από το κράτος και υποταγμένη μόνο σε κάποιους υπερεθνικούς θεσμούς.
Στην περίπτωση της Bank of Italy, αυτός είναι η ΕΚΤ.
Όπως γίνεται κατανοητό, η ανάκτηση της οικονομικής κυριαρχίας και των αποθεμάτων χρυσού ταυτίζονται.
www.bankingnews.gr
Αυτό είναι σχεδόν το 25% από όλο το τεράστιο απόθεμα χρυσού που υποτίθεται ότι κατέχει η κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Μόνο λίγοι θεσμικοί παίκτες έχουν τόσο βαθιές τσέπες ώστε να αγοράσουν 64 εκατομμύρια ουγγιές.
Άρα όποιος κι αν είναι, πρόκειται για μεγάλο παίκτη… και ένδειξη ότι κάτι έρχεται.
Αλλά υπάρχουν μερικά ανησυχητικά πράγματα σχετικά με αυτόν τον αγοραστή…
Δεν τον νοιάζει η τιμή… ούτε το βραχυπρόθεσμο κέρδος.
Τον νοιάζει μόνο ένα πράγμα – αυτό που θα μπορούσες να αποκαλέσεις την παλαιότερη, παραδοσιακή «χρήση» του χρυσού.
Υπάρχουν δύο τρόποι να αγοράσεις και να πουλήσεις χρυσό.
Στην αγορά παραγώγων (futures), οι έμποροι κάνουν «χάρτινες» συναλλαγές στον χρυσό.
Σε αυτή την αγορά, ο χρυσός δεν μετακινείται ποτέ.
Οι έμποροι απλώς αγοράζουν και πωλούν χαρτιά – μελλοντικές απαιτήσεις πάνω στον χρυσό.
Και υπάρχει και η φυσική αγορά, όπου μπορείς να αγοράσεις, να πουλήσεις – και να παραλάβεις φυσικά τον χρυσό σου.
Ο χρυσός δεν είναι όπως οποιοδήποτε άλλο περιουσιακό στοιχείο.
Η πραγματική του αξία έχει να κάνει με κάτι μη χρηματοοικονομικό.
Ο χρυσός είναι το μόνο περιουσιακό στοιχείο στο οποίο συμφωνούν όλες οι κυβερνήσεις όταν η συστημική αβεβαιότητα ταρακουνά τις παγκόσμιες αγορές.
Αυτές οι στιγμές μπορεί να έρχονται μόνο μία φορά στον αιώνα. Αλλά…
Βρισκόμαστε σε μία τέτοια στιγμή τώρα.
Όταν οι κυβερνήσεις και οι παγκόσμιες νομισματικές αρχές πρέπει να κατευνάσουν έναν αυξανόμενο πανικό… στρέφονται στον χρυσό.
Είναι το ένα πράγμα στο οποίο όλοι συμφωνούν.
Γι’ αυτό ο πανικός στο Λονδίνο είναι τόσο σημαντικός.
Από τον Νοέμβριο, αμέσως μετά τη νίκη του Trump, ο χρυσός άρχισε να φεύγει από το Λονδίνο προς τις ΗΠΑ.
Η τεράστια ποσότητα χρυσού που ζητήθηκε για παράδοση έκανε τον κόσμο να αναρωτιέται αν η LBMA (London Bullion Market Association) θα μπορούσε να τηρήσει τις υποσχέσεις της…
Οι καθυστερήσεις παράδοσης πήγαν από δύο μέρες σε δύο μήνες.
Και κάτι ακόμη: σχεδόν όλος ο χρυσός που έφευγε από το Λονδίνο πήγαινε στη Νέα Υόρκη.
Αυτό σημαίνει ότι κάποιος πολύ ψηλά στη Wall Street και στην κυβέρνηση των ΗΠΑ πήρε απόφαση για την οικονομική πολιτική του Τραμπ.
Ο μεγάλος αγοραστής στις ΗΠΑ έχει παραλάβει σχεδόν 30 εκατομμύρια ουγγιές – πάνω από το 10% όλου του χρυσού που λέγεται ότι κατέχουν οι ΗΠΑ.
Αλλά υπάρχει κάτι ακόμη…
Άλλες Κεντρικές Τράπεζες παραλαμβάνουν χρυσό εδώ και χρόνια.
Η Κίνα το κάνει εδώ και χρόνια… αποθηκεύοντας και προετοιμαζόμενη.
Τώρα πρόκειται να μάθουμε για τι προετοιμάζονταν…
Η επερχόμενη νομισματική επανεκκίνηση και ο χρυσός
Ο χρυσός επιστρέφει στις ΗΠΑ επειδή ετοιμάζεται να ανακτήσει τον ιστορικό του ρόλο ως στοιχείο νομισματικού ορθολογισμού.
Η ομάδα Trump ετοιμάζει έναν έλεγχο (audit) των ποσοτήτων στο εθνικό απόθεμα του χρυσού.
Αυτός ο έλεγχος μπορεί να ενδιαφέρει τον αμερικανικό λαό – ώστε επιτέλους να μάθουμε αν οι ΗΠΑ έχουν πράγματι ό,τι λέει η κυβέρνηση ότι έχουν…
Αλλά το πραγματικό κοινό είναι τα άλλα έθνη.
Οι άλλες δυνάμεις του κόσμου, όπως η Κίνα, η Ρωσία και τα κράτη των BRICS, θέλουν να μάθουν πόσο φερέγγυες (ή αφερέγγυες) είναι πραγματικά οι ΗΠΑ.
Γιατί θέλουν να φύγουν από το σημερινό, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, νομισματικό σύστημα.
Ο Trump γνωρίζει ότι έρχεται ένα νέο νομισματικό καθεστώς – και τοποθετείται έτσι ώστε να προτείνει ένα νέο.
Θα είναι ένα σύστημα σχεδιασμένο να χτίσει μια γέφυρα πάνω από την Άβυσσο.
Ο Trump δεν επανανομισματοποιεί τον χρυσό μόνο και μόνο επειδή τον αγοράζουν οι άλλες Κεντρικές Τράπεζες…
Ο Trump έχει ένα σχέδιο να «νομισματοποιήσει τα πάντα» και να βάλει τις ΗΠΑ ξανά σε μια πορεία πραγματικού πλούτου μέσω της παραγωγικότητας.
Είναι ένα τεράστιο, φιλόδοξο όραμα – και το πιο παράδοξο μέρος αυτής της ιστορίας είναι ότι π Trump πήρε την ιδέα για αυτό το οικονομικό και νομισματικό του αριστούργημα από την πιο απρόσμενη πηγή που μπορείς να φανταστεί κάποιος – την Κίνα .
Τι λένε τα στοιχεία για το μεγάλο νομισματικό reset…
Η Societe Generale και η European Central Bank (ECB) επιβεβαιώνουν το 2005 ότι η αποδολαριοποίηση δεν βρίσκεται πλέον σε επίπεδο θεωρίας — αλλά πρόκειται για μια διαδικασία σε εξέλιξη.
Καθώς η εμπιστοσύνη στα fiat νομίσματα μειώνεται, ο χρυσός έχει ξεπεράσει το ευρώ στα αποθέματα των κεντρικών τραπεζών.
Η πτώση του δολαρίου δεν έχει ενισχύσει άλλα νομίσματα, παρά μόνον τον χρυσό και κάποια νομίσματα των BRICS.
Αυτό σηματοδοτεί μια δομική νομισματική αναδιάταξη, που θυμίζει επιστροφή στο Bretton Woods.
Αυτό που ξεκίνησε ως εικασία έχει μετατραπεί σε δομικό φαινόμενο.
Η πτώση της κυριαρχίας του δολαρίου δεν αποτελεί διόρθωση εντός του οικονομικού κύκλου ή στιγμιαία αντίδραση σε πολιτικές.
Πρόκειται για μακροχρόνιο μετασχηματισμό. Σύμφωνα με αναλύσεις της Societe Generale και της European Central Bank (ECB) το παγκόσμιο νομισματικό τοπίο μετά το 2022 αντικατοπτρίζει μια μόνιμη ανακατανομή μακριά από τα fiat νομίσματα — μια ανακατανομή που δεν έχει ωφελήσει άλλα αποθετικά νομίσματα, το σημαντικότερο από τα οποία είναι ο χρυσός.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της ανακατανομής αποθεμάτων μετά το 2022 είναι τι δεν συνέβη. Όπως επισημαίνει η Societe Generale, η απώλεια του δολαρίου δεν μεταφράστηκε σε κέρδη για το ευρώ, το γιεν, τη λίρα ή ακόμη και το κινεζικό γιουάν. Από το 3ο τρίμηνο του 2023, το μερίδιο των αποθεμάτων σε δολάρια μειώθηκε κατά 5,8%, πέφτοντας για πρώτη φορά κάτω από το 50% στη σύγχρονη εποχή.
Αντίθετα, ο χρυσός αναδείχθηκε ως ο κύριος ωφελημένος. «Από το 2024, η αποδολαριοποίηση δεν έχει ωφελήσει κανένα από τα κύρια αποθεματικά νομίσματα… το μερίδιο του χρυσού στην καταγραφή του του ΔΝΤ έχει αυξηθεί.»
Στα 4 τρισ. τα παγκόσμια αποθέματα
Συμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού (World Gold Council), τα παγκόσμια αποθέματα χρυσού πλησιάζουν τα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Τα αποθέματα που είναι εκπεφρασμένα σε αμερικανικά ομόλογα του Δημοσίου (Treasuries) ανέρχονται περίπου σε 3,9 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025.
Η τελευταία φορά που τα αποθέματα χρυσού των κεντρικών τραπεζών ξεπέρασαν τα αποθέματα σε αμερικανικά ομόλογα ήταν το 1996.
Η αύξηση των αποθεμάτων χρυσού οφείλεται τόσο στην άνοδο της τιμής του χρυσού όσο και στις σταθερές και ισχυρές αγορές του πολύτιμου μετάλλου από τις κεντρικές τράπεζες.
Ο χρυσός σημείωσε άνοδο άνω του 64% το 2025 ενώ από τον Ιανουάριο του 2024, η τιμή του έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 115%.
Την ίδια στιγμή, οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως έχουν αυξήσει τα αποθέματα χρυσού τους κατά πάνω από 1.000 τόνους για τρία συνεχόμενα έτη, ενώ το Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού εκτιμά ότι το 2025 θα αποτελέσει το τέταρτο συνεχές έτος αυτής της τάσης.
Το 2024 καταγράφηκε ως η τρίτη μεγαλύτερη αύξηση αποθεμάτων χρυσού από κεντρικές τράπεζες στην ιστορία, μόλις 6,2 τόνους λιγότερη από το 2023 και 91 τόνους χαμηλότερη από το ιστορικό υψηλό του 2022 (1.136 τόνοι).
Το 2022 καταγράφηκε το υψηλότερο επίπεδο καθαρών αγορών από το 1950, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου μετά την αναστολή της μετατρεψιμότητας του δολαρίου σε χρυσό το 1971.
Για να τεθεί αυτό σε πλαίσιο, μεταξύ 2010 και 2021, τα αποθέματα χρυσού των κεντρικών τραπεζών αυξάνονταν κατά μέσο όρο μόλις 473 τόνους ετησίως.
Αναλυτές του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού δήλωσαν ότι «οι κεντρικές τράπεζες είναι πιθανό να συνεχίσουν το αγοραστικό τους σερί», χαρακτηρίζοντας τις αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες «εντυπωσιακά ανθεκτικές», παρά τη ραγδαία άνοδο των τιμών.
Την ίδια στιγμή, τα παγκόσμια αποθέματα σε αμερικανικά ομόλογα παρουσιάζουν ήπια υποχώρηση.
Η τάση της αποδολαριοποίησης και η εργαλειοποίηση του δολαρίου
Το εξειδικευμένο Mining.com σημειώνει ότι η ταχεία αύξηση των αποθεμάτων χρυσού εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση αποδολαριοποίησης, καθώς «ξένες κυβερνήσεις στρέφονται μακριά από περιουσιακά στοιχεία εκφρασμένα σε δολάρια και προς τον χρυσό».
Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε από το Atlantic Council, οι Kimberly Donovan και Maia Nikoladze επισημαίνουν ότι «κεντρικές τράπεζες που φοβούνται την επιβολή κυρώσεων, θέλουν να προστατευθούν από μια ενδεχόμενη παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση ή και τα δύο, συσσωρεύουν χρυσό σε επίπεδα-ρεκόρ».
Υπάρχουν επίσης αυξανόμενες ανησυχίες για τη δημοσιονομική ανευθυνότητα της κυβέρνησης των ΗΠΑ.
Τον Οκτώβριο 2025, το εθνικό χρέος ξεπέρασε τα 38 τρισεκατομμύρια δολάρια, και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο δανεισμός και οι δαπάνες θα επιβραδυνθούν σύντομα.
Κάποια στιγμή…οι άνθρωποι αρχίζουν να διστάζουν να δανείζουν περισσότερα χρήματα στον θείο τους που ξοδεύει ανεξέλεγκτα και βρίσκεται διαρκώς σε μέθη.
Το Mining.com υπογράμμισε στην ανάλυση ότι ο χρυσός δεν ενέχει κίνδυνο αντισυμβαλλομένου και «παραδοσιακά θεωρείται μια πολύ ασφαλέστερη εναλλακτική λύση έναντι των νομισμάτων fiat».
Πιεσεις σε Γαλλία και Ιταλία για επαναπατρισμό του χρυσού
Το Βερολίνο και η Ρώμη αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις στο εσωτερικό τους για τον επαναπατρισμό των αποθεμάτων χρυσού τους που φυλάσσονται στην Federal Reserve Bank of New York, εν μέσω γεωπολιτικών εντάσεων και αμφιβολιών σχετικά με τον ρόλο της Federal Reserve ως θεματοφύλακα.
Η Γερμανία και η Ιταλία, που κατέχουν το δεύτερο και τρίτο μεγαλύτερα απόθεμα χρυσού στον κόσμο, βρίσκονται αντιμέτωπες με εντεινόμενες εγχώριες πιέσεις για την επιστροφή των ράβδων χρυσού που είναι αποθηκευμένες στη Νέα Υόρκη.
Συνολικά, τα αποθέματα αυτά υπερβαίνουν τα 245 δισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το ένα τρίτο των αποθεμάτων τους που βρίσκονται στο εξωτερικό.
Η Γερμανία κατέχει περίπου 3.352 τόνους χρυσού, εκ των οποίων 1.200 τόνοι — αξίας περίπου 113 δισ. ευρώ — παραμένουν κατατεθειμένοι στη Νέα Υόρκη.
Η Ιταλία κατέχει περίπου 2.452 τόνους, με παρόμοιο ποσοστό να φυλάσσεται στις ΗΠΑ.
Οι εκκλήσεις για επαναπατρισμό έχουν ενισχυθεί μετά από πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, ο οποίος αμφισβήτησε την ανεξαρτησία της Federal Reserve, αλλά και στο πλαίσιο της γενικότερης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Η Ένωση Γερμανών Φορολογούμενων καθώς και ανώτεροι πολιτικοί της Χριστιανοδημοκρατικής Έ νωσης CDU κάλεσαν την Bundesbank και το υπουργείο Οικονομικών να ανακτήσουν τον χρυσό από την αμερικανική θεματοφυλακή.
Σε απάντηση, η Bundesbank επανέλαβε την εμπιστοσύνη της στη Federal Reserve, επικαλούμενη μια μακροχρόνια σχέση θεματοφυλακής που έχει τις ρίζες της στις εγγυήσεις της εποχής του Ψυχρού Πολέμου.
Το ίδρυμα σημείωσε ότι θεωρεί τη Fed έναν «αξιόπιστο και έμπιστο εταίρο», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι οι προσπάθειες επαναπατρισμού την περίοδο 2013–2020 οδήγησαν ήδη στην επιστροφή περισσότερων από 600 τόνων χρυσού στη Φρανκφούρτη.
Οι προηγούμενες επιχειρήσεις επαναπατρισμού περιλάμβαναν τη μεταφορά περίπου 300 τόνων από τη Νέα Υόρκη και 374 τόνων από την Banque de France προς τη Γερμανία μεταξύ 2013 και 2020, με εκτιμώμενο κόστος εφοδιαστικής περίπου 7 εκατ. ευρώ.
Η έξαρση των αιτημάτων για επαναπατρισμό αντικατοπτρίζει ευρύτερες διεθνείς τάσεις, καθώς χώρες όπως η Ολλανδία, η Ουγγαρία και η Ινδία έχουν τα τελευταία χρόνια ανακαλέσει αποθέματα χρυσού από θησαυροφυλάκια του εξωτερικού.
Η Ιταλία, αν και με μικρότερη συζήτηση, διατηρεί περίπου το 1/3 των αποθεμάτων της στη Federal Reserve Bank of New York.
Παρόμοιες εκκλήσεις για επαναπατρισμό έχουν εμφανιστεί και σε ιταλικούς πολιτικούς κύκλους, καθώς οι διατλαντικές σχέσεις δοκιμάζονται.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο επαναπατρισμός θα συνεπαγόταν σημαντικές επιχειρησιακές δυσκολίες, συμπεριλαμβανομένης της ασφαλούς μεταφοράς και των διαδικασιών ελέγχου. Ορισμένοι Γερμανοί βουλευτές έχουν προτείνει ακόμη και φυσικούς επιτόπιους ελέγχους των αποθεμάτων στη Νέα Υόρκη, προκειμένου να επαληθευτεί η συμμόρφωση.
Η εξελισσόμενη αυτή συζήτηση σηματοδοτεί μια μεταβολή στις αντιλήψεις γύρω από τη θεματοφυλακή των εθνικών αποθεμάτων και αναδεικνύει τον ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο των γεωπολιτικών παραμέτρων —ιδίως σε ό,τι αφορά την εμπιστοσύνη στους αμερικανικούς χρηματοπιστωτικούς θεσμούς— στη διαμόρφωση της διεθνούς χρηματοοικονομικής πολιτικής.
Η στάση των πατριωτικών κομμάτων – Ο χρυσός ανήκει στης τράπεζες ή στον λαό;
Σχεδόν κάθε χώρα στον κόσμο διαθέτει αποθεματικά σε χρυσό.
Συνήθως ορίζεται ως μέρος των διεθνών αποθεματικών, τα οποία αποτελούνται από ξένο νόμισμα και νομισματικό χρυσό (ράβδους πολύτιμων μετάλλων).
Ο χρυσός καταγράφεται στον ισολογισμό των νομισματικών αρχών – της κεντρικής τράπεζας, του Υπουργείου Οικονομικών και των οργανισμών διαχείρισης του χρέους.
Δεν έχουν όλες οι χώρες σαφές νομικό καθεστώς για τα αποθέματα χρυσού.
Σε ορισμένες χρονικές στιγμές, αυτή η νομική ασάφεια μπορεί να δημιουργήσει οξείες καταστάσεις.
Από την άλλη πλευρά, τέτοιες οξείες καταστάσεις μας κάνουν για άλλη μια φορά να σκεφτούμε: ποιος είναι ο σκοπός του χρυσού αποθέματος και σε ποιον τελικά ανήκει.
Ιδιαίτερα όταν τα αποθέματα χρυσού ειναι καταγεγραμμένα στον ισολογισμό της κεντρικής τράπεζας.
Άλλωστε, σε πολλές χώρες του κόσμου, οι κεντρικές τράπεζες θεωρούνται ανεξάρτητες από το κράτος.
Ανήκει το χρυσό απόθεμα στο κράτος, και η Κεντρική Τράπεζα απλώς διαχειρίζεται αυτό το απόθεμα εξ ονόματος του κράτους;
Ή μήπως η Κεντρική Τράπεζα διαχειρίζεται πλήρως το χρυσό απόθεμα και το κράτος δεν έχει καμία σχέση με αυτό;
Έχει το δικαίωμα η κυβέρνηση, εάν χρειαστεί, να αφαιρέσει μέρος του χρυσού αποθέματος από την Κεντρική Τράπεζα για να καλύψει έκτακτες δαπάνες;
Ή είναι αυτό ουσιαστικά αδύνατο;
Φαίνεται ότι τέτοια ερωτήματα ακούγονται πιο συχνά στην Ιταλία.
Για αυτήν, αυτά τα ερωτήματα δεν είναι θεωρητικοί προβληματισμοί, αφού τα αποθέματα χρυσού της χώρας είναι εντυπωσιακά.
Η Ιταλία έχει το τρίτο μεγαλύτερο χρυσό απόθεμα στον κόσμο με 2.452 τόνους. Μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες (8.133 τόνοι) και η Γερμανία (3.350 τόνοι) βρίσκονται πάνω από αυτήν σε αυτόν τον δείκτη.
Παρεμπιπτόντως, όσον αφορά το μερίδιο του χρυσού στα διεθνή αποθέματα, η Ιταλία βρίσκεται μεταξύ των πρώτων στον κόσμο.
Σήμερα, αυτό το μερίδιο φτάνει το 71%.
Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, το αντίστοιχο ποσοστό είναι κάτω από 15%.
Την ίδια στιγμή, η οικονομική θέση της Ιταλίας είναι πολύ δεινή σε σύγκριση με άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο τέλος του περασμένου έτους (2024), το δημόσιο χρέος της Ιταλίας ανήλθε στο 135% του ΑΕΠ.
Το 2025 σύμφωνα με τις προβλέψεις, θα κλείσει στο 139% του ΑΕΠ.
Εντός της ΕΕ (27 χώρες), μόνο μία χώρα είναι μπροστά από την Ιταλία σε αυτόν τον δείκτη – η Ελλάδα (153% του ΑΕΠ).
Το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ιταλίας μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται να ανέλθει σε 72-73 δισ. δολάρια.
Και τα αποθέματα χρυσού τον Νοέμβριο εκτιμήθηκαν σε περίπου 300 δισ. δολάρια καθώς η αξίας τους αυξήθηκε σημαντικά εξαιτίας της ανόδου της τιμής του πολύτιμου μετάλλου .
Αποδεικνύεται ότι τα αποθεματικά σε χρυσό θα μπορούσε να καλύψουν το δημοσιονομικό έλλειμμα (εάν παραμείνει στο φετινό επίπεδο, λίγο πάνω από το 3% του ΑΕΠ) για τουλάχιστον τέσσερα χρόνια.
Η ιδέα της χρήσης τους για τη σταθεροποίηση της οικονομικής κατάστασης έχει επανειλημμένα απασχολήσει Ιταλούς πολιτικούς.
Επιπλέον, από το 1976 (όταν καταργήθηκε ο κανόνας του χρυσού στη Διάσκεψη της Τζαμάικα και το πολύτιμο μέταλλο υποβαθμίστηκε σε κοινό εμπορεύσιμο αγαθό), το ιταλικό χρυσό απόθεμα παραμένει αχρησιμοποίητο.
Ο χρυσός έπαψε να είναι εργαλείο νομισματικής πολιτικής, όπως ήταν τις πρώτες δεκαετίες μετά το Bretton Woods.
Σύντομα θα συμπληρωθεί μισός αιώνας από τότε που το χρυσό απόθεμα της Ιταλίας παραμένει περίπου στους 2.452 τόνους.
Για τουλάχιστον τα τελευταία είκοσι χρόνια, το ιταλικό κοινοβούλιο και η κυβέρνηση θέτουν το ζήτημα της δυνατότητας της κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει τα αποθέματα χρυσού που είναι καταγεγραμμένα στον ισολογισμό της κεντρικής τράπεζας (Bank of Italy), η οποία έχει το καθεστώς ανώνυμης εταιρείας φυσικά, «ανεξάρτητης από το κράτος».
Πώς ανακτάται η οικονομική κυριαρχία
Η τελευταία ισχυρή έξαρση τέτοιας δραστηριότητας σημειώθηκε το 2018–2019, όταν σχηματίστηκε φαινομενικά κρίσιμη μάζα για την πλειοψηφία των συντηρητικών πολιτικών στο ιταλικό κοινοβούλιο, που υποστήριζαν την οικονομική αναγέννηση της Ιταλίας και τουλάχιστον τη μερική αποκατάσταση της κυριαρχίας της δημοκρατίας από τις Βρυξέλλες.
Τον Νοέμβριο του 2018, ο βουλευτής Claudio Borghi, επικεφαλής της επιτροπής προϋπολογισμού της Κάτω Βουλής, εκπροσωπώντας τη Lega του Βορρά, κατέθεσε στο κοινοβούλιο νομοσχέδιο που προέβλεπε την εξάλειψη της «ανωμαλίας», δηλαδή της παρουσίας του χρυσού στον ισολογισμό της Bank of Italy.
Έπρεπε να περάσει υπό τον άμεσο έλεγχο της κυβέρνησης.
Στις 11 Φεβρουαρίου 2019, ο τότε Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εσωτερικών, Matteo Salvini, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι η κυβέρνηση ήταν έτοιμη να οδηγήσει τη λύση του προβλήματος των αποθεματικών του χρυσού στη λογική της κατάληξη.
Δήλωσε ευθέως ότι τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας και ο χρυσός ανήκουν στους πολίτες της και όχι στην κεντρική τράπεζα στην οποία αποθηκεύονται.
Αυτή η δήλωση αναπαράχθηκε ευρέως από τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης.
Τον Απρίλιο του 2019, μια ομάδα μελών του ιταλικού κοινοβουλίου από το Κίνημα των Πέντε Αστέρων εισήγαγαν δύο αλληλένδετα νομοσχέδια. Το πρώτο προέβλεπε τη μεταβίβαση των αποθεματικών της Bank of Italy στην κυβέρνηση της χώρας (συγκεκριμένα στο Υπουργείο Οικονομικών).
Το δεύτερο ήταν η εθνικοποίηση της Bank of Italy μέσω της πώλησης των μετοχών που ανήκαν σε ιδιωτικές τράπεζες και άλλους ιδιωτικούς οργανισμούς στο ιταλικό δημόσιο.
Μάλιστα, πώληση στις τιμές της δεκαετίας του 1930, όταν είχαν αγοραστεί.
«Ο χρυσός ανήκει στους Ιταλούς, όχι στους τραπεζίτες, ήταν το σύνθημα.
Είμαστε έτοιμοι να παλέψουμε παντού και να κατεβάσουμε τους Ιταλούς στους δρόμους αν χρειαστεί», δήλωσε η Giorgia Meloni, ηγέτης των Αδελφών της Ιταλίας και σημερινή πρωθυπουργός, που υποστήριξε και τα δύο νομοσχέδια.
Φαινόταν ότι τα δύο νομοσχέδια απολάμβαναν την υποστήριξη τουλάχιστον των μισών βουλευτών αλλά για λόγους που δεν εξηγήθηκαν πλήρως από τα μέσα ενημέρωσης, δεν έγιναν ποτέ νόμοι.
Και τώρα, λίγα χρόνια αργότερα, στο τρέχον 2025, στην Ιταλία ξανάρχισε η έντονη συζήτηση για το χρυσό.
Στα τέλη Νοεμβρίου, η ιταλική Γερουσία, κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού για το 2026, θυμήθηκε ξανά τα αποθέματα σε χρυσό.
Μια πολύ σημαντική τροπολογία προτάθηκε στον νόμο του προϋπολογισμού.
Τη νομοθετική αυτή πρωτοβουλία ανέλαβε ο Lucio Malan, εκπρόσωπος του κόμματος Αδελφοί της Ιταλίας το οποίο ανήκει στον κυβερνητικό συνασπισμό της Πρωθυπουργού Giorgia Meloni (της ίδιας που το 2019 ζητούσε την εθνικοποίηση του χρυσού αποθέματος και της Bank of Italy.
Η τροπολογία έλεγε ότι «τα αποθεματα χρυσού που διαχειρίζεται η Bank of Italy ανήκει στο Κράτος εξ ονόματος του ιταλικού λαού».
Σύμφωνα με μία εκδοχή, ο γερουσιαστής Lucio Malan έλαβε εντολή να εισάγει αυτή την τροπολογία από την ίδια την Πρωθυπουργό Giorgia Meloni.
Πού βρίσκονται τα ευρωπαϊκά αποθέματα χρυσού
Ο τρόμος των τραπεζιτών
Ήδη το 2018–2019, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είχε παρέμβει στη διαδικασία προετοιμασίας των δύο νομοσχεδίων για την εθνικοποίηση των αποθεματικών σε χρυσό και της κεντρικής τράπεζας της Ιταλίας και ότι αυτές οι εθνικοποιήσεις βρίσκονται σε αντίθεση με τους κανόνες της ΕΕ.
Επισημάνθηκε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια να τεθεί η κεντρική τράπεζα υπό κρατικό έλεγχο «απειλεί με αποσταθεροποίηση» το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Αξιωματούχοι της ΕΚΤ υπενθύμισαν επίσης ότι ο χρυσός της κεντρικής τράπεζας μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο ως εργαλείο νομισματικής πολιτικής και όχι ως πηγή κάλυψης του κρατικού προϋπολογισμού.
Με τις προτάσεις τους για εθνικοποίηση του χρυσού και της κεντρικής τράπεζας, οι δεξιοί και συντηρητικοί πολιτικοί της Ιταλίας αμφισβητούσαν ουσιαστικά ολόκληρη την οικονομική αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τότε η Φρανκφούρτη κατάφερε να καταστείλει τη διαφωνία των συντηρητικών Ιταλών.
Παρεμπιπτόντως, τότε επικεφαλής της ΕΚΤ ήταν ο Ιταλός Mario Draghi ο οποίος το διάστημα 2005–2011 ήταν διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας
Αλλά κατά πνεύμα και κατά διαδρομή, ο Mario Draghi ήταν ένας κοσμοπολίτης στην υπηρεσία των «αφεντικών του χρήματος».
Γι’ αυτό, για εκείνον, η εθνικοποίηση του χρυσού αποθέματος και της κεντρικής τράπεζας αποτελούσε την πιο φοβερή πολιτική αίρεση για την οικονομική ορθοδοξία τον «βάλτο» των Βρευξελλών.
Αυτή τη φορά, η ΕΚΤ υπό την Christine Lagarde αντέδρασε αμέσως στην τροπολογία του Lucio Malan.
Η ΕΚΤ προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε παραβίαση της αυτονομίας της κεντρικής τράπεζας, για παράδειγμα στη διαχείριση του χρυσού αποθέματος, θα ήταν ασύμβατη με τις συνθήκες της ΕΕ.
Ασκείται πίεση στους στο ιταλικό κοινοβούλιο.
Και την 1η Δεκεμβρίου εμφανίστηκαν στα μέσα ενημέρωσης πληροφορίες ότι οι βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος της Ιταλίας εγκατέλειψαν την αρχική εκδοχή της τροπολογίας.
Η νέα εκδοχή λέει ότι το τα αποθέματα χρυσού ανήκει στον λαό, και το κράτος αφαιρέθηκε από την τροπολογία.
«Ανήκει στον ιταλικό λαό»
Οι λέξεις «ανήκει στον λαό», «ιδιοκτησία του λαού» δεν δεσμεύουν ιδιαίτερα σε κάτι — απλώς όμορφες φράσεις χωρίς έννομες συνέπειες.
Αλλά η επικίνδυνη λέξη «κράτος» εξαφανίστηκε από το κείμενο ώστε το κοινοβούλιο και η κυβέρνηση να μην μπουν στον πειρασμό να χρησιμοποιήσουν τον χρυσό για κάλυψη δημοσιονομικών δαπανών.
Στον ιταλικό Τύπο, αυτή η υπακοή των Ιταλών αξιωματούχων και πολιτικών θεωρήθηκε ως παραδοχή ότι τα χρυσά αποθέματα της Ιταλίας (και όλα τα διεθνή αποθέματα) τελούν υπό τη διαχείριση της ΕΚΤ.
Φυσικά, η ιστορία του χρυσού της Ιταλίας ανέδειξε για άλλη μια φορά τον πραγματικό ρόλο της κεντρικής τράπεζας, η οποία είναι απολύτως αυτόνομη από το κράτος και υποταγμένη μόνο σε κάποιους υπερεθνικούς θεσμούς.
Στην περίπτωση της Bank of Italy, αυτός είναι η ΕΚΤ.
Όπως γίνεται κατανοητό, η ανάκτηση της οικονομικής κυριαρχίας και των αποθεμάτων χρυσού ταυτίζονται.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών