Σχετικά Άρθρα
Σύγκρουση εκτός ορίων για τη Γροιλανδία – Αντίποινα ΕΕ σε Trump με δασμούς 93 δισ. ευρώ και φραγμούς στις επιχειρήσεις των ΗΠΑ
Βρετανική ειρωνεία σε Trump: Θέλουμε πίσω τις ΗΠΑ, δασμούς σε όποιον δεν συμφωνήσει
Με το διαζύγιο της ΕΕ με τις ΗΠΑ να πλησιάζει όλο και περισσότερο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες «οργανώνονται» για την επόμενη ημέρα μέσω… ομαδικού chat με την ονομασία «Washington Group». Πρόκειται για μια «μικρή σκιώδη κυβέρνηση» της Ευρώπης που έχει προκύψει ως αντίδραση στις απρόβλεπτες κινήσεις της Ουάσιγκτον, από την κρίση στην Ουκρανία έως τις απειλές για τη Γροιλανδία.
Σε ιδιωτικές συζητήσεις, σοκαρισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι περιγράφουν τη βιασύνη του Trump για προσάρτηση της Γροιλανδίας ως «τρελή» και «παράφρονα», αναρωτώμενοι αν έχει παρασυρθεί σε κάποιο «warrior mode» μετά τη Βενεζουέλα, και λέγοντας ότι αξίζει την πιο σκληρή ευρωπαϊκή αντίδραση για αυτό που πολλοί θεωρούν ξεκάθαρη και απρόκλητη «επίθεση» κατά συμμάχων στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. «Νομίζω ότι εκλαμβάνεται ως ένα βήμα παραπέρα από το αποδεκτό», είπε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, ο οποίος, όπως και άλλοι, μίλησε ανώνυμα για να εκφραστεί ελεύθερα. «Η Ευρώπη έχει επικριθεί ότι είναι αδύναμη απέναντι στον Trump. Υπάρχει κάποια αλήθεια σε αυτό, αλλά υπάρχουν και κόκκινες γραμμές».
Ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πιστεύουν όλο και περισσότερο ότι ήρθε η ώρα να αντιμετωπιστεί η πραγματικότητα: Η Αμερική του Trump δεν είναι πλέον αξιόπιστος εμπορικός εταίρος, πόσο μάλλον αξιόπιστος σύμμαχος ασφαλείας, και πρέπει επειγόντως να στραφούν στο μέλλον. «Υπάρχει μια μετατόπιση στην πολιτική των ΗΠΑ και από πολλές απόψεις είναι μόνιμη», σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο ευρωπαϊκής κυβέρνησης. «Το να περιμένουμε να περάσει δεν είναι λύση. Αυτό που χρειάζεται είναι μια τακτική και συντονισμένη μετάβαση σε μια νέα πραγματικότητα».
Η… μετά ΗΠΑ εποχή
Παράλληλα με όλες τις συζητήσεις για αντίποινα μέσω στοχοποίησης του αμερικανικού εμπορίου, διπλωμάτες και κυβερνητικοί αξιωματούχοι στις ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν επίσης τι θα μπορούσε να σημαίνει μακροπρόθεσμα μια ρήξη με την Ουάσιγκτον.
Για τους περισσότερους, η προοπτική είναι επώδυνη: το τέλος 80 ετών ειρηνικής συνεργασίας, αμοιβαίας στήριξης και κερδοφόρου εμπορίου, και ένα καίριο πλήγμα στο ΝΑΤΟ στη σημερινή του μορφή. Πολλές κυβερνήσεις θέλουν να διασώσουν ό,τι μπορούν, ενώ η σκληρή δεξιά πρωθυπουργός της Ιταλίας, Giorgia Meloni, προσπαθεί να αποκαταστήσει τις σχέσεις.
Για ορισμένους κυβερνητικούς αξιωματούχους, ωστόσο, ένα μετα-αμερικανικό μέλλον για τους δυτικούς συμμάχους δεν είναι δύσκολο να το φανταστεί κανείς.
Καταρχάς, τα ευρωπαϊκά κράτη, συμπεριλαμβανομένων όσων δεν ανήκουν στην ΕΕ όπως η Βρετανία και η Νορβηγία, έχουν περάσει μεγάλο μέρος της δεύτερης θητείας του Trump δουλεύοντας σε μια ολοένα και πιο αποτελεσματική ομάδα που ήδη λειτουργεί χωρίς την Αμερική: τη λεγόμενη «συμμαχία των προθύμων» για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Το Washington Group
Σύμφωνα με το Politico, σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας από 35 κυβερνήσεις βρίσκονται σε τακτική επαφή, συναντώνται συχνά διαδικτυακά και δια ζώσης, ενώ επικοινωνούν και μέσω λιγότερο επίσημων ανταλλαγών μηνυμάτων. Έχουν συνηθίσει να αναζητούν πολυμερείς λύσεις σε έναν κόσμο όπου ο Trump αποτελεί μεγάλο μέρος του προβλήματος.
Τα επίπεδα εμπιστοσύνης σε αυτούς τους κύκλους είναι γενικά υψηλά, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τον τρόπο λειτουργίας της ομάδας. Και δεν πρόκειται μόνο για αξιωματούχους: οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι ηγέτες σηκώνουν τα μανίκια και εργάζονται σε νέες, στενές ομάδες.
Σύμφωνα με το Politico, ηγέτες όπως ο Keir Starmer του Ηνωμένου Βασιλείου, ο Emmanuel Macron της Γαλλίας και ο Friedrich Merz της Γερμανίας, καθώς και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen, ο Alexander Stubb της Φινλανδίας και η Meloni της Ιταλίας ανταλλάσσουν τακτικά μηνύματα μεταξύ τους, συχνά στο ίδιο ομαδικό chat.
Τον τελευταίο χρόνο έχουν αναπτύξει μια καλά δοκιμασμένη ρουτίνα ανταλλαγής μηνυμάτων κάθε φορά που ο Trump κάνει κάτι απρόβλεπτο και δυνητικά επιζήμιο. «Όταν τα πράγματα κινούνται γρήγορα, ο συντονισμός είναι δύσκολος, και αυτό το [ομαδικό] chat είναι πραγματικά αποτελεσματικό», είπε ένα άτομο που γνωρίζει τη ρύθμιση. «Λέει πολλά για τις προσωπικές σχέσεις και το πόσο σημαντικές είναι».
Η «άτυπη αλλά ενεργή» αυτή διάταξη είναι γνωστή ως Washington Group, από την ομάδα Ευρωπαίων ηγετών που επισκέφθηκαν τον Λευκό Οίκο μαζί με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Volodymyr Zelensky τον περασμένο Αύγουστο.
Η προσέγγισή τους τον τελευταίο χρόνο ήταν κυρίως να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να απαντούν στις πολιτικές κινήσεις του, αντί να πέφτουν στην παγίδα των προκλητικών του δηλώσεων. Αυτό το πνεύμα έχει διευκολύνει τη διαδικασία ειρήνευσης στην Ουκρανία, με τη «συμμαχία των προθύμων» να πλησιάζει σε ένα πλαίσιο ειρηνευτικού σχεδίου στο οποίο συμμετέχουν και οι ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία. Πρόκειται για σημαντικό επίτευγμα, δεδομένου ότι ο Trump είχε νωρίτερα αποκλείσει ρόλο του αμερικανικού στρατού.
Όμως η αναστάτωση που προκάλεσε ο Trump με τη Γροιλανδία ανέτρεψε τις ισορροπίες.
Η προσέγγιση των χαμηλών τόνων απέναντι στις απειλές του Αμερικανού προέδρου έχει πλέον εγκαταλειφθεί. Ακόμη και ο Starmer, συνήθως ο πιο προσεκτικός από τους ηγέτες, χαρακτήρισε την απειλή για δασμούς «λανθασμένη», προφανώς και σε απευθείας τηλεφωνική επικοινωνία με τον Trump την Κυριακή (18/1/2026).
Η κρίση της Γροιλανδίας έφερε στο προσκήνιο το ερώτημα του πώς μπορεί κανείς να προχωρήσει χωρίς την Αμερική στο πλευρό του.
«Η συμμαχία των προθύμων άρχισε ως κάτι που αφορούσε την Ουκρανία», είπε ένας άλλος διπλωμάτης. «Αλλά έχει δημιουργήσει πολύ στενούς δεσμούς μεταξύ ορισμένων βασικών προσώπων στις πρωτεύουσες. Χτίζουν εμπιστοσύνη και ικανότητα συνεργασίας. Γνωρίζονται με το μικρό τους όνομα και είναι εύκολο να επικοινωνήσουν και να στείλουν μηνύματα».
Και ποιος χρειάζεται το ΝΑΤΟ, τελικά;
Αυτό το σχήμα θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει το φυτώριο μιας νέας συμμαχίας ασφαλείας σε μια εποχή όπου οι ΗΠΑ δεν στηρίζουν πλέον το ΝΑΤΟ και την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Μια νέα διάταξη δεν θα απέκλειε τη συνεργασία με την Αμερική, αλλά ούτε θα τη θεωρούσε δεδομένη.
Στα chats των ηγετών της Washington Group συμμετέχει και ο ίδιος ο Zelensky, γεγονός που φέρνει στο τραπέζι μια ακόμη ενδιαφέρουσα ιδέα. Η Ουκρανία είναι μακράν η πιο στρατιωτικοποιημένη χώρα μεταξύ όσων εκπροσωπούνται, με τεράστιο στρατό, ιδιαίτερα εξελιγμένη βιομηχανία παραγωγής drones και περισσότερη εμπειρία στις πραγματικότητες του πολέμου από οποιονδήποτε άλλο.
Παρότι η Ουκρανία επιδιώκει εδώ και καιρό την ένταξη στο ΝΑΤΟ, αυτό πλέον φαίνεται λιγότερο ελκυστικό έπαθλο από ό,τι στο παρελθόν, καθώς οι αμερικανικές υποσχέσεις για στήριξη οποιωνδήποτε εγγυήσεων ασφαλείας γίνονται όλο και λιγότερο πειστικές.
Αν η στρατιωτική ισχύς της Ουκρανίας προστεθεί σε εκείνη της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Πολωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, μεταξύ άλλων, η δυνητική ένοπλη ισχύς της συμμαχίας των προθύμων θα ήταν τεράστια και θα περιλάμβανε τόσο πυρηνικά όσο και μη πυρηνικά κράτη.
Παρότι η ανάγκη της Ευρώπης να αμυνθεί με λιγότερη αμερικανική υποστήριξη αποτελεί παλιό θέμα συζήτησης, τις τελευταίες ημέρες καταγράφεται καταιγισμός πρωτοβουλιών και τίτλων από τις Βρυξέλλες. Επισήμως, η ΕΕ έχει αποφασίσει να είναι σε θέση να υπερασπιστεί τον εαυτό της έως το 2030.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Άμυνας Andrius Kubilius πρότεινε πριν από μία εβδομάδα τη δημιουργία μόνιμου ευρωπαϊκού στρατού 100.000 ανδρών και επανέφερε την ιδέα ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας περίπου 12 μελών, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου. Η von der Leyen προώθησε μια νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας, αν και λίγες λεπτομέρειες έχουν δοθεί μέχρι στιγμής.
Υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι αυτές οι συζητήσεις για μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας πρέπει να γίνουν, και μάλιστα γρήγορα. Οι ηγέτες της ΕΕ θα συναντηθούν δια ζώσης σε έκτακτη σύνοδο κορυφής τις επόμενες ημέρες για να διαμορφώσουν απάντηση στις απειλές του Trump για τη Γροιλανδία, αν και η συζήτηση ενδέχεται να κινηθεί πολύ πέρα από αυτό το θέμα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών