Με ναυτικό αποκλεισμό, κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων και άμεσο έλεγχο των ροών, η Ουάσιγκτον μετατρέπει το πετρέλαιο σε όπλο ισχύος, κόβοντας τον ζωτικό εφοδιασμό της Κίνας από τη Βενεζουέλα.
Οι εισαγωγές πετρελαίου της Κίνας από τη Βενεζουέλα αναμένεται να μειωθούν απότομα από τον Φεβρουάριο, καθώς τα μέτρα επιβολής των ΗΠΑ διαταράσσουν τις αποστολές αργού, σύμφωνα με το Reuters.
Η κάμψη ακολουθεί την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον τον Δεκέμβριο για ναυτικό αποκλεισμό πλοίων που μεταφέρουν βενεζουελάνικο πετρέλαιο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης εκστρατείας πίεσης κατά του Προέδρου Nicolás Maduro, η οποία κορυφώθηκε με αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση που οδήγησε στη σύλληψή του.
Μετά την επιχείρηση, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν πλέον έλεγχο στη Βενεζουέλα, ιδρυτικό μέλος του OPEC, και κάλεσε αμερικανικές εταιρείες να επιστρέψουν στον ενεργειακό τομέα της χώρας. Έκτοτε, οι ΗΠΑ έχουν κατασχέσει πέντε πλοία που συνδέονται με εξαγωγές βενεζουελάνικου αργού, προκαλώντας αποτρεπτικό σοκ στη ναυτιλιακή βιομηχανία και περιορίζοντας τις ροές πετρελαίου προς τον μεγαλύτερο πελάτη της Βενεζουέλας, την Κίνα.
Διαταραχή στις αποστολές πετρελαίου
Ο αποκλεισμός έχει μειώσει δραστικά τον αριθμό των δεξαμενόπλοιων που αναχωρούν από τη Βενεζουέλα με προορισμό την Ασία.
Πολλοί πλοιοκτήτες είτε άλλαξαν πορεία είτε επέστρεψαν στα χωρικά ύδατα της χώρας μετά τη φόρτωση, προκειμένου να αποφύγουν τον κίνδυνο κατάσχεσης. Αν και περίπου δώδεκα δεξαμενόπλοια απέπλευσαν αρχικά με απενεργοποιημένους αναμεταδότες κατά τη διάρκεια της αμερικανικής επιδρομής της 3ης Ιανουαρίου, τα περισσότερα ανέστρεψαν πορεία αργότερα, έπειτα από διαπραγματεύσεις μεταξύ των μεταβατικών αρχών του Καράκας και της Ουάσιγκτον για μια συμφωνία προμήθειας 50 εκατ. βαρελιών πετρελαίου.
Μόλις τρία δεξαμενόπλοια, που μεταφέρουν συνολικά περίπου πέντε εκατ. βαρέλια fuel oil και βαρέος αργού Merey, συνεχίζουν την πορεία τους προς την Κίνα και αναμένεται να φτάσουν έως τα τέλη Φεβρουαρίου. Ο όγκος αυτός αντιστοιχεί σε περίπου 166.000 βαρέλια ημερησίως, πολύ χαμηλότερα από τον μέσο όρο των εξαγωγών της Βενεζουέλας προς την Κίνα το 2025, που ανερχόταν σε 642.000 βαρέλια ημερησίως και αντιπροσώπευε σχεδόν τα τρία τέταρτα των συνολικών εξαγωγών αργού και fuel oil της χώρας.
Αποθέματα της Κίνας και αντίδραση της αγοράς
Παρά τη μείωση των αφίξεων, η Κίνα δεν αντιμετωπίζει άμεση πίεση στην προσφορά. Στα τέλη του 2025 είχαν αποθηκευτεί μεγάλες ποσότητες βενεζουελάνικου αργού, ενώ δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια παραμένουν εν πλω. Εκτιμήσεις από συστήματα παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι μεταξύ 43 και 52 εκατ. βαρελιών βενεζουελάνικου πετρελαίου κατευθύνονται αυτή τη στιγμή προς ανατολάς.
Οι κινεζικές εισαγωγές κορυφώθηκαν σε ιστορικό υψηλό των 660.000 βαρελιών ημερησίως τον Νοέμβριο, πριν υποχωρήσουν περίπου στα 450.000 βαρέλια ημερησίως τον Δεκέμβριο, καθώς περιορίστηκε η διαθέσιμη αποθηκευτική ικανότητα.
Aυτό το «μαξιλάρι» επιτρέπει στα κινεζικά διυλιστήρια να καθυστερήσουν την αναζήτηση εναλλακτικών προμηθειών, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
Πλήγμα στους ανεξάρτητους διυλιστές (teapots)
Η διαταραχή στην προσφορά αναμένεται να πλήξει δυσανάλογα τους ανεξάρτητους διυλιστές της Κίνας, γνωστούς ως “teapots”, οι οποίοι υπήρξαν οι βασικοί αγοραστές του βαρέος αργού της Βενεζουέλας.
Τα διυλιστήρια αυτά επεξεργάζονται κυρίως Merey και fuel oil για την παραγωγή ασφάλτου που χρησιμοποιείται στην οδοποιία.
Αν και το βενεζουελάνικο πετρέλαιο αντιστοιχεί μόλις στο 4% των συνολικών θαλάσσιων εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας, η σημασία του για τους teapots είναι πολύ μεγαλύτερη.
Ορισμένα διυλιστήρια εξακολουθούν να έχουν φορτία προγραμματισμένα για τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, τα οποία απέπλευσαν πριν τον αποκλεισμό, ωστόσο η διαθεσιμότητα πέραν του πρώτου τριμήνου παραμένει αβέβαιη. Για το δεύτερο τρίμηνο, οι teapots ενδέχεται να στραφούν σε εναλλακτικές λύσεις, όπως το Cold Lake ή το Access Western Blend του Καναδά, ιδιαίτερα εάν τα βενεζουελάνικα βαρέλια ανακατευθυνθούν προς την αμερικανική αγορά υπό αμερικανική εποπτεία.
Γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, ο αποκλεισμός σηματοδοτεί μια καθοριστική μετατόπιση της στρατηγικής των ΗΠΑ, από την απλή επιβολή κυρώσεων στον άμεσο έλεγχο των ενεργειακών ροών.
Περιορίζοντας τις εξαγωγές της Βενεζουέλας προς την Κίνα, η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί το πετρέλαιο ως εργαλείο γεωστρατηγικού εξαναγκασμού, αναδιαμορφώνοντας εμπορικές διαδρομές, επηρεάζοντας τη συμπεριφορά της αγοράς και περιορίζοντας τις προσπάθειες του Πεκίνου για ενεργειακή διαφοροποίηση.
Οικονομικά, η αναστάτωση εισάγει μεταβλητότητα στις αγορές βαρέος αργού, πιθανώς προς όφελος εναλλακτικών προμηθευτών όπως ο Καναδάς.
Για την Κίνα, το επεισόδιο αναδεικνύει την ευαλωτότητα της εξάρτησης από παραγωγούς υπό κυρώσεις και τα όρια πρακτικών παράκαμψης, όπως η «μετονομασία» του βενεζουελάνικου αργού σε μαλαισιανό ή βραζιλιάνικο.
Από γεωπολιτική σκοπιά, η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει τη μεταβαλλόμενη φύση της ενεργειακής γεωπολιτικής σε έναν πολυπολικό κόσμο.
Ο έλεγχος της παραγωγής από μόνος του δεν αρκεί πλέον· η κυριαρχία στη ναυτιλία, στην ασφάλιση και στην επιβολή κανόνων στη θάλασσα έχει καταστεί εξίσου κρίσιμη.
Ο αμερικανικός αποκλεισμός δείχνει πώς η ναυτική ισχύς και η χρηματοπιστωτική δικαιοδοσία μπορούν να αξιοποιηθούν για την αναδιάταξη των παγκόσμιων ενεργειακών ροών, χωρίς τυπική αναθεώρηση των εμπορικών κανόνων.
Για την Κίνα, η κατάσταση ενισχύει τη στρατηγική σημασία της αποθεματοποίησης, της διαφοροποίησης και των χερσαίων ενεργειακών διαδρόμων που μειώνουν την έκθεση σε θαλάσσια σημεία συμφόρησης και σε μηχανισμούς επιβολής των ΗΠΑ.
Μακροπρόθεσμα, η παρατεταμένη παρεμπόδιση του εμπορίου πετρελαίου Βενεζουέλας–Κίνας ενδέχεται να επιταχύνει τις κινεζικές επενδύσεις σε εναλλακτικούς προμηθευτές βαρέος αργού και να ενισχύσει περαιτέρω την επιδίωξη ενεργειακής ασφάλειας πέρα από τις θαλάσσιες οδούς.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών