Από το πραξικόπημα του 1953 στο σήμερα: Το Ιράν ξανά στο χείλος της αμερικανικής επέμβασης
Το Ιράν βυθίζεται στο απόλυτο χάος.
Καθώς το ιρανικό καθεστώς καταστέλλει βίαια τις διαμαρτυρίες πολιτών σε ολόκληρη τη χώρα, με αποτέλεσμα να έχουν σκοτωθεί χιλιάδες διαδηλωτές όπως μεταδίδουν ΜΜΕ, ο Donald Trump δηλώνει πως εξετάζει τις επιλογές του.
Πριν από δέκα ημέρες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε δηλώσει ότι η Ουάσινγκτον ήταν έτοιμη να σπεύσει να «διασώσει» τους Ιρανούς διαδηλωτές, εάν η κυβέρνησή τους συνέχιζε να χρησιμοποιεί βία εναντίον τους. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν «οπλισμένες και έτοιμες να ξεκινήσουν».
Στις 13 Ιανουαρίου, το Reuters, επικαλούμενο Ιρανό αξιωματούχο, ανέφερε ότι πάνω από 2.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους μέσα σε δύο εβδομάδες αιματηρών διαδηλώσεων.
Η πιο σκληρή προειδοποίηση του Trump προς την Τεχεράνη
Ο Trump προχώρησε στη σαφέστερη μέχρι σήμερα προειδοποίησή του προς το ιρανικό καθεστώς μέσω ανάρτησής του, απευθυνόμενος απευθείας στους διαδηλωτές:
«Ιρανοί Πατριώτες, συνεχίστε να διαμαρτύρεστε – αναλάβετε τις θέσεις σας. Σώστε τα ονόματα των δολοφόνων και των κακοποιών. Θα πληρώσουν μεγάλο τίμημα. Έχω ακυρώσει όλες τις συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους μέχρι να σταματήσει η άσκοπη δολοφονία διαδηλωτών. Η βοήθεια είναι καθοδηγούμενη. MIGA!!!»
Η επιστροφή Pahlavi και τα συνθήματα στους δρόμους
Την ίδια ώρα, ο εξόριστος πρίγκιπας διάδοχος του Ιράν, Pahlavi, φέρεται να ετοιμάζεται για επιστροφή στη χώρα του. Ο Pahlavi ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 1978 και το σύνθημα «Ο Pahlavi θα επιστρέψει» ακούστηκε ευρέως στους δρόμους του Ιράν κατά τη διάρκεια των πρόσφατων διαδηλώσεων.
Σε διαδηλώσεις στο εξωτερικό, όπως στο Παρίσι, Ιρανοί διαδηλωτές κυμάτιζαν σημαίες του Ιράν της προεπαναστατικής περιόδου, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στο ισλαμικό καθεστώς και την υποστήριξή τους σε μια αλλαγή εξουσίας.
Εάν ο Pahlavi επιστρέψει στο Ιράν μετά από αμερικανική παρέμβαση, θα πρόκειται για τη δεύτερη φορά που μέλος της δυναστείας Pahlavi επανέρχεται στην εξουσία έπειτα από αλλαγή καθεστώτος υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, εξέλιξη που εκτιμάται ότι θα εξυπηρετήσει και δυτικά πετρελαϊκά συμφέροντα.
Το πραξικόπημα του 1953 και η Επιχείρηση Άγιαξ
Πριν από επτά δεκαετίες, ο πατέρας του Reza Pahlavi, Mohamed, επέστρεψε στην εξουσία μετά το πραξικόπημα του 1953 που ανέτρεψε τον δημοκρατικά εκλεγμένο πρωθυπουργό Mohammad Mosaddegh.
Ο Μοσαντέκ είχε εθνικοποιήσει την πετρελαϊκή βιομηχανία του Ιράν, εκδιώκοντας τη βρετανική BP από τα ιρανικά κοιτάσματα. Η κίνηση αυτή έφερε την Τεχεράνη σε ανοιχτή σύγκρουση με το Λονδίνο, το οποίο, με τη στήριξη της Ουάσινγκτον, ξεκίνησε οικονομικό αποκλεισμό και πολιτική αποσταθεροποίηση της χώρας.
Το 1953, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο εξαπέλυσαν την Επιχείρηση Άγιαξ, με πράκτορες της CIA και της MI6 να υποκινούν αναταραχές, να χρηματοδοτούν διαδηλώσεις και να διαβρώνουν τον ιρανικό στρατό και τις θρησκευτικές ελίτ.
Στις 19 Αυγούστου 1953, φιλοβασιλικές δυνάμεις συγκρούστηκαν με τους υποστηρικτές του Mosaddegh στους δρόμους της Τεχεράνης. Εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν και, μέχρι το βράδυ, ο Μοσαντέκ είχε παραδοθεί. Το πραξικόπημα πέτυχε.
Οι συνέπειες που καθόρισαν δεκαετίες
Ο Σάχης επέστρεψε στην εξουσία, άνοιξε εκ νέου τα ιρανικά πετρέλαια σε αμερικανικές και βρετανικές εταιρείες και κυβέρνησε για 26 χρόνια με δυτική στήριξη. Ωστόσο, η ξένη παρέμβαση τον κατέστησε βαθιά αντιδημοφιλή και έθεσε τα θεμέλια για την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Μετά την επανάσταση, οι αμερικανικές εταιρείες εκδιώχθηκαν από το Ιράν και η χώρα μετατράπηκε σε έναν από τους ισχυρότερους πυρήνες αντιαμερικανισμού στη Μέση Ανατολή, ερχόμενη πιο κοντά σε δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Καθώς ο Τραμπ εξετάζει σήμερα το ενδεχόμενο νέας παρέμβασης, το πραξικόπημα του 1953 λειτουργεί ως ιστορική υπενθύμιση ότι οι βραχυπρόθεσμες γεωπολιτικές νίκες μπορούν να γεννήσουν δεκαετίες αποσταθεροποίησης και εχθρότητας σε μια στρατηγικά κρίσιμη περιοχή με τεράστια ενεργειακά αποθέματα.
www.bankingnews.gr
Καθώς το ιρανικό καθεστώς καταστέλλει βίαια τις διαμαρτυρίες πολιτών σε ολόκληρη τη χώρα, με αποτέλεσμα να έχουν σκοτωθεί χιλιάδες διαδηλωτές όπως μεταδίδουν ΜΜΕ, ο Donald Trump δηλώνει πως εξετάζει τις επιλογές του.
Πριν από δέκα ημέρες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε δηλώσει ότι η Ουάσινγκτον ήταν έτοιμη να σπεύσει να «διασώσει» τους Ιρανούς διαδηλωτές, εάν η κυβέρνησή τους συνέχιζε να χρησιμοποιεί βία εναντίον τους. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν «οπλισμένες και έτοιμες να ξεκινήσουν».
Στις 13 Ιανουαρίου, το Reuters, επικαλούμενο Ιρανό αξιωματούχο, ανέφερε ότι πάνω από 2.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους μέσα σε δύο εβδομάδες αιματηρών διαδηλώσεων.
Η πιο σκληρή προειδοποίηση του Trump προς την Τεχεράνη
Ο Trump προχώρησε στη σαφέστερη μέχρι σήμερα προειδοποίησή του προς το ιρανικό καθεστώς μέσω ανάρτησής του, απευθυνόμενος απευθείας στους διαδηλωτές:
«Ιρανοί Πατριώτες, συνεχίστε να διαμαρτύρεστε – αναλάβετε τις θέσεις σας. Σώστε τα ονόματα των δολοφόνων και των κακοποιών. Θα πληρώσουν μεγάλο τίμημα. Έχω ακυρώσει όλες τις συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους μέχρι να σταματήσει η άσκοπη δολοφονία διαδηλωτών. Η βοήθεια είναι καθοδηγούμενη. MIGA!!!»
Η επιστροφή Pahlavi και τα συνθήματα στους δρόμους
Την ίδια ώρα, ο εξόριστος πρίγκιπας διάδοχος του Ιράν, Pahlavi, φέρεται να ετοιμάζεται για επιστροφή στη χώρα του. Ο Pahlavi ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 1978 και το σύνθημα «Ο Pahlavi θα επιστρέψει» ακούστηκε ευρέως στους δρόμους του Ιράν κατά τη διάρκεια των πρόσφατων διαδηλώσεων.
Σε διαδηλώσεις στο εξωτερικό, όπως στο Παρίσι, Ιρανοί διαδηλωτές κυμάτιζαν σημαίες του Ιράν της προεπαναστατικής περιόδου, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στο ισλαμικό καθεστώς και την υποστήριξή τους σε μια αλλαγή εξουσίας.
Εάν ο Pahlavi επιστρέψει στο Ιράν μετά από αμερικανική παρέμβαση, θα πρόκειται για τη δεύτερη φορά που μέλος της δυναστείας Pahlavi επανέρχεται στην εξουσία έπειτα από αλλαγή καθεστώτος υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, εξέλιξη που εκτιμάται ότι θα εξυπηρετήσει και δυτικά πετρελαϊκά συμφέροντα.
Το πραξικόπημα του 1953 και η Επιχείρηση Άγιαξ
Πριν από επτά δεκαετίες, ο πατέρας του Reza Pahlavi, Mohamed, επέστρεψε στην εξουσία μετά το πραξικόπημα του 1953 που ανέτρεψε τον δημοκρατικά εκλεγμένο πρωθυπουργό Mohammad Mosaddegh.
Ο Μοσαντέκ είχε εθνικοποιήσει την πετρελαϊκή βιομηχανία του Ιράν, εκδιώκοντας τη βρετανική BP από τα ιρανικά κοιτάσματα. Η κίνηση αυτή έφερε την Τεχεράνη σε ανοιχτή σύγκρουση με το Λονδίνο, το οποίο, με τη στήριξη της Ουάσινγκτον, ξεκίνησε οικονομικό αποκλεισμό και πολιτική αποσταθεροποίηση της χώρας.
Το 1953, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο εξαπέλυσαν την Επιχείρηση Άγιαξ, με πράκτορες της CIA και της MI6 να υποκινούν αναταραχές, να χρηματοδοτούν διαδηλώσεις και να διαβρώνουν τον ιρανικό στρατό και τις θρησκευτικές ελίτ.
Στις 19 Αυγούστου 1953, φιλοβασιλικές δυνάμεις συγκρούστηκαν με τους υποστηρικτές του Mosaddegh στους δρόμους της Τεχεράνης. Εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν και, μέχρι το βράδυ, ο Μοσαντέκ είχε παραδοθεί. Το πραξικόπημα πέτυχε.
Οι συνέπειες που καθόρισαν δεκαετίες
Ο Σάχης επέστρεψε στην εξουσία, άνοιξε εκ νέου τα ιρανικά πετρέλαια σε αμερικανικές και βρετανικές εταιρείες και κυβέρνησε για 26 χρόνια με δυτική στήριξη. Ωστόσο, η ξένη παρέμβαση τον κατέστησε βαθιά αντιδημοφιλή και έθεσε τα θεμέλια για την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Μετά την επανάσταση, οι αμερικανικές εταιρείες εκδιώχθηκαν από το Ιράν και η χώρα μετατράπηκε σε έναν από τους ισχυρότερους πυρήνες αντιαμερικανισμού στη Μέση Ανατολή, ερχόμενη πιο κοντά σε δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Καθώς ο Τραμπ εξετάζει σήμερα το ενδεχόμενο νέας παρέμβασης, το πραξικόπημα του 1953 λειτουργεί ως ιστορική υπενθύμιση ότι οι βραχυπρόθεσμες γεωπολιτικές νίκες μπορούν να γεννήσουν δεκαετίες αποσταθεροποίησης και εχθρότητας σε μια στρατηγικά κρίσιμη περιοχή με τεράστια ενεργειακά αποθέματα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών