Για επενδυτές, κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες, το μήνυμα είναι σαφές: απαιτείται προσαρμογή στρατηγικής
Το 2025 θα καταγραφεί στις αγορές ως μια χρονιά που καθορίστηκε εξίσου από όσα δεν συνέβησαν όσο και από όσα πράγματι εκτυλίχθηκαν, επισημαίνει ο γνωστός οικονομολόγος Mohamed El-Erian.
Σε άρθρο του στο Project Syndicate, ο El-Erian τονίζει ότι η χρονιά ανέδειξε με τον πιο καθαρό τρόπο τη δύναμη μιας κυρίαρχης αφήγησης: της τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Τα μαζικά και συγκεντρωμένα στοιχήματα γύρω από την AI λειτούργησαν ως ένα είδος «πέπλου», καλύπτοντας βαθύτερα και πιο σύνθετα οικονομικά και πολιτικά ερωτήματα που αναδύονται στο παρασκήνιο των αγορών.
Ωστόσο, ο El-Erian προειδοποιεί ότι, όσο προχωρούμε στο 2026, αυτή η αφήγηση δύσκολα θα παραμείνει αρκετά ισχυρή ώστε να επισκιάζει τις αυξανόμενες αβεβαιότητες.
Πολλές από αυτές δεν είναι συγκυριακές, αλλά αντανακλούν δομικές μεταβολές στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα.
Για επενδυτές, κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες, το μήνυμα είναι σαφές: απαιτείται προσαρμογή στρατηγικής.
Οι εκπλήξεις του 2025
Αρκετές εξελίξεις του 2025 διέψευσαν τη συμβατική οικονομική σκέψη.
Οι αμερικανικοί δασμοί, παρά τις προβλέψεις για έναν «χαμένο για όλους» εμπορικό πόλεμο, δεν οδήγησαν ούτε σε στασιμοπληθωρισμό ούτε σε γενικευμένα αντίποινα.
Πιο εντυπωσιακή ήταν η ευελιξία της Κίνας, η οποία κατάφερε, μέσω ανακατεύθυνσης των εξαγωγών της προς την Ευρώπη και την Ασία, να καταγράψει εμπορικό πλεόνασμα άνω του 1 τρισ. δολαρίων.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο El-Erian υπογραμμίζει την αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα των καταναλωτών, ιδιαίτερα των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων, παρά τις πιέσεις από τον πληθωρισμό, το χρέος και την αβεβαιότητα για την εργασία.
Σε συνδυασμό με τον επενδυτικό ενθουσιασμό γύρω από την AI και την απρόσκοπτη χρηματοδότηση μεγάλων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, αυτή η ανθεκτικότητα στήριξε μια ισχυρή αμερικανική ανάπτυξη που ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη.
Οι δομικές ανησυχίες
Παρά την εικόνα ισχύος, αναδύονται ανησυχητικές δομικές τάσεις:
1. Η αύξηση του ΑΕΠ αρχίζει να αποσυνδέεται από τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ακόμη και πριν η AI και η ρομποτική περάσουν στη φάση μαζικής υιοθέτησης.
2. Η διεύρυνση μιας «τύπου Κ» οικονομίας εντείνει τις κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις, μετατρέποντας ζητήματα όπως η στέγαση και η ενέργεια σε κεντρικούς άξονες πολιτικής αντιπαράθεσης.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο El-Erian προειδοποιεί ότι η ΕΕ δύσκολα θα μπορέσει να απορροφήσει επ’ αόριστον τον όγκο των κινεζικών εξαγωγών που κατευθύνονται προς αυτήν.
Παράλληλα, η επαναλαμβανόμενη αποτυχία διεθνούς πολιτικού συντονισμού, όπως το αμερικανικό μποϊκοτάζ της συνόδου G20, επιβεβαιώνει ότι η εποχή της πολυμέρειας υποχωρεί, δίνοντας τη θέση της σε ένα κατακερματισμένο γεωοικονομικό περιβάλλον, όπου η ισχύς και η ασφάλεια υπερισχύουν της συνεργασίας.
Ο El-Erian τονίζει ότι αυτή η στροφή φέρνει την πολιτική και τη γεωπολιτική ξανά στο επίκεντρο των αγορών.
Η αμερικανική παρέμβαση στη Βενεζουέλα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν έχει μόνο περιφερειακή σημασία, αλλά λειτουργεί ως «παράδειγμα ισχύος», ενθαρρύνοντας τις μεγάλες δυνάμεις να ενισχύσουν τις σφαίρες επιρροής τους.
Η φθίνουσα κυριαρχία της AI
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο El-Erian εκτιμά ότι η κυριαρχία της αφήγησης της AI θα αρχίσει να φθίνει.
Ο ενθουσιασμός και τα «ζωώδη ένστικτα» των επενδυτών θα περιοριστούν από τον φόβο δημιουργίας φούσκας.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων, αλλά η ουσιαστική ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην παραγωγή.
Στο συγκεκριμένο πεδίο, προειδοποιεί ότι η Δύση κινδυνεύει να μείνει πίσω από την Κίνα και τμήματα της Μέσης Ανατολής.
Για τους επενδυτές, η αλλαγή στρατηγικής θεωρείται αναπόφευκτη: το 2026 δεν θα ευνοεί τις αδιάκριτες τοποθετήσεις σε μεγάλες θεματικές τάσεις, αλλά θα απαιτεί επιλεκτικές, «bottom-up» προσεγγίσεις, με έμφαση σε πραγματικές εφαρμογές και απτά περιουσιακά στοιχεία.
Ο El-Erian υπογραμμίζει ότι η καινοτομία του ιδιωτικού τομέα δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί ως σωσίβιο για πολιτικές αστοχίες.
Ιδιαίτερα για τη Fed, η ανάγκη υπέρβασης μιας υπερβολικά άκαμπτης, «εξαρτώμενης από τα δεδομένα» προσέγγισης είναι κρίσιμη, καθώς η τρέχουσα στάση πλήττει την αξιοπιστία της.
Χωρίς βαθύτερες μεταρρυθμίσεις, η ανεξαρτησία της Fed θα συνεχίσει να τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Το συμπέρασμα του El-Erian είναι σαφές: το 2026 δεν θα είναι συνέχεια του 2025.
Θα είναι μια χρονιά επαναπροσδιορισμού, όπου οι αγορές και οι πολιτικές ηγεσίες θα αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν τις πραγματικότητες που μέχρι πρότινος έκρυβε η λάμψη της τεχνητής νοημοσύνης.
www.bankingnews.gr
Σε άρθρο του στο Project Syndicate, ο El-Erian τονίζει ότι η χρονιά ανέδειξε με τον πιο καθαρό τρόπο τη δύναμη μιας κυρίαρχης αφήγησης: της τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Τα μαζικά και συγκεντρωμένα στοιχήματα γύρω από την AI λειτούργησαν ως ένα είδος «πέπλου», καλύπτοντας βαθύτερα και πιο σύνθετα οικονομικά και πολιτικά ερωτήματα που αναδύονται στο παρασκήνιο των αγορών.
Ωστόσο, ο El-Erian προειδοποιεί ότι, όσο προχωρούμε στο 2026, αυτή η αφήγηση δύσκολα θα παραμείνει αρκετά ισχυρή ώστε να επισκιάζει τις αυξανόμενες αβεβαιότητες.
Πολλές από αυτές δεν είναι συγκυριακές, αλλά αντανακλούν δομικές μεταβολές στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα.
Για επενδυτές, κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες, το μήνυμα είναι σαφές: απαιτείται προσαρμογή στρατηγικής.
Οι εκπλήξεις του 2025
Αρκετές εξελίξεις του 2025 διέψευσαν τη συμβατική οικονομική σκέψη.
Οι αμερικανικοί δασμοί, παρά τις προβλέψεις για έναν «χαμένο για όλους» εμπορικό πόλεμο, δεν οδήγησαν ούτε σε στασιμοπληθωρισμό ούτε σε γενικευμένα αντίποινα.
Πιο εντυπωσιακή ήταν η ευελιξία της Κίνας, η οποία κατάφερε, μέσω ανακατεύθυνσης των εξαγωγών της προς την Ευρώπη και την Ασία, να καταγράψει εμπορικό πλεόνασμα άνω του 1 τρισ. δολαρίων.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο El-Erian υπογραμμίζει την αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα των καταναλωτών, ιδιαίτερα των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων, παρά τις πιέσεις από τον πληθωρισμό, το χρέος και την αβεβαιότητα για την εργασία.
Σε συνδυασμό με τον επενδυτικό ενθουσιασμό γύρω από την AI και την απρόσκοπτη χρηματοδότηση μεγάλων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, αυτή η ανθεκτικότητα στήριξε μια ισχυρή αμερικανική ανάπτυξη που ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη.
Οι δομικές ανησυχίες
Παρά την εικόνα ισχύος, αναδύονται ανησυχητικές δομικές τάσεις:
1. Η αύξηση του ΑΕΠ αρχίζει να αποσυνδέεται από τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ακόμη και πριν η AI και η ρομποτική περάσουν στη φάση μαζικής υιοθέτησης.
2. Η διεύρυνση μιας «τύπου Κ» οικονομίας εντείνει τις κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις, μετατρέποντας ζητήματα όπως η στέγαση και η ενέργεια σε κεντρικούς άξονες πολιτικής αντιπαράθεσης.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο El-Erian προειδοποιεί ότι η ΕΕ δύσκολα θα μπορέσει να απορροφήσει επ’ αόριστον τον όγκο των κινεζικών εξαγωγών που κατευθύνονται προς αυτήν.
Παράλληλα, η επαναλαμβανόμενη αποτυχία διεθνούς πολιτικού συντονισμού, όπως το αμερικανικό μποϊκοτάζ της συνόδου G20, επιβεβαιώνει ότι η εποχή της πολυμέρειας υποχωρεί, δίνοντας τη θέση της σε ένα κατακερματισμένο γεωοικονομικό περιβάλλον, όπου η ισχύς και η ασφάλεια υπερισχύουν της συνεργασίας.
Ο El-Erian τονίζει ότι αυτή η στροφή φέρνει την πολιτική και τη γεωπολιτική ξανά στο επίκεντρο των αγορών.
Η αμερικανική παρέμβαση στη Βενεζουέλα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν έχει μόνο περιφερειακή σημασία, αλλά λειτουργεί ως «παράδειγμα ισχύος», ενθαρρύνοντας τις μεγάλες δυνάμεις να ενισχύσουν τις σφαίρες επιρροής τους.
Η φθίνουσα κυριαρχία της AI
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο El-Erian εκτιμά ότι η κυριαρχία της αφήγησης της AI θα αρχίσει να φθίνει.
Ο ενθουσιασμός και τα «ζωώδη ένστικτα» των επενδυτών θα περιοριστούν από τον φόβο δημιουργίας φούσκας.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων, αλλά η ουσιαστική ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην παραγωγή.
Στο συγκεκριμένο πεδίο, προειδοποιεί ότι η Δύση κινδυνεύει να μείνει πίσω από την Κίνα και τμήματα της Μέσης Ανατολής.
Για τους επενδυτές, η αλλαγή στρατηγικής θεωρείται αναπόφευκτη: το 2026 δεν θα ευνοεί τις αδιάκριτες τοποθετήσεις σε μεγάλες θεματικές τάσεις, αλλά θα απαιτεί επιλεκτικές, «bottom-up» προσεγγίσεις, με έμφαση σε πραγματικές εφαρμογές και απτά περιουσιακά στοιχεία.
Ο El-Erian υπογραμμίζει ότι η καινοτομία του ιδιωτικού τομέα δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί ως σωσίβιο για πολιτικές αστοχίες.
Ιδιαίτερα για τη Fed, η ανάγκη υπέρβασης μιας υπερβολικά άκαμπτης, «εξαρτώμενης από τα δεδομένα» προσέγγισης είναι κρίσιμη, καθώς η τρέχουσα στάση πλήττει την αξιοπιστία της.
Χωρίς βαθύτερες μεταρρυθμίσεις, η ανεξαρτησία της Fed θα συνεχίσει να τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Το συμπέρασμα του El-Erian είναι σαφές: το 2026 δεν θα είναι συνέχεια του 2025.
Θα είναι μια χρονιά επαναπροσδιορισμού, όπου οι αγορές και οι πολιτικές ηγεσίες θα αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν τις πραγματικότητες που μέχρι πρότινος έκρυβε η λάμψη της τεχνητής νοημοσύνης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών