Σχετικά Άρθρα
Αντίστροφη μέτρηση για ολοκληρωτικό πόλεμο στη Μέση Ανατολή - Προειδοποιήσεις - σοκ για επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν
Παράκρουση Trump: Είμαι Πρόεδρος Βενεζουέλας, θα πάρω Γροιλανδία, Κούβα, θα χτυπήσω το Ιράν με πρωτοφανή δύναμη
Σε τεντωμένο σχοινί ακροβατεί η διεθνής αγορά πετρελαίου, με τον εφιάλτη του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ να επιστέφει.
Οι traders αξιολογούν κάθε πιθανή κλιμάκωση των πολιτικών αναταραχών στο Ιράν που θα μπορούσε να διαταράξει την παραγωγή ή να οδηγήσει την κυβέρνηση να κλείσει τα Στενά, έναν κρίσιμο υδάτινο δρόμο για αρκετούς σημαντικούς παραγωγούς ενέργειας της Μέσης Ανατολής.
Οι μαζικές διαδηλώσεις, που πυροδοτήθηκαν από την κρίση νομίσματος και οικονομική κατάρρευση, αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή για τους ηγέτες της Ισλαμικής Δημοκρατίας εδώ και δεκαετίες και αντιμετωπίστηκαν με αιματηρή καταστολή. Έως τώρα, έχουν σκοτωθεί περισσότερα από 500 άτομα και έχουν συλληφθεί χιλιάδες.
Η παρέμβαση Trurmp
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Donald Trump, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «μελετούν πολύ ισχυρές επιλογές» για να αντιδράσουν στη δολοφονία διαδηλωτών. Σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, έχει ενημερωθεί για επιλογές στρατιωτικών επιθέσεων. Εάν οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ επέμβουν, αυτό θα μπορούσε να εμπλέξει γειτονικές χώρες στην κρίση και να απειλήσει την πρόσβαση στο Στενό, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
Πόσο σημαντική είναι η βιομηχανία πετρελαίου του Ιράν;
Η επιρροή της έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια λόγω μακροχρόνιων κυρώσεων και περιορισμένων ξένων επενδύσεων. Σύμφωνα με το Bloomberg, συνολικά, η χώρα αντιπροσωπεύει περίπου το 3% της παγκόσμιας προσφοράς, παράγοντας περίπου 3,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Το Ιράν άρχισε την ανάπτυξη της πετρελαϊκής του βιομηχανίας στις αρχές του 20ού αιώνα, υπό την επίβλεψη της βρετανικής κυβέρνησης που επιθυμούσε να εξασφαλίσει αξιόπιστες προμήθειες. Δεκαετίες αργότερα, η χώρα έγινε ιδρυτικό μέλος του ΟΠΕΚ και ανέβηκε στη δεύτερη θέση παραγωγής του οργανισμού. Στο απόγειό της, στα μέσα της δεκαετίας του 1970, το Ιράν ήταν από τους σημαντικότερους προμηθευτές πετρελαίου παγκοσμίως, υπεύθυνο για πάνω από το 10% της παγκόσμιας παραγωγής αργού.
Η κυριαρχία αυτή κατέρρευσε μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979, όταν το νέο καθεστώς απέβαλε ξένες εταιρείες από τη βιομηχανία πετρελαίου, περιορίζοντας τις επενδύσεις και την εξωτερική τεχνογνωσία. Η παραγωγή αργού μειώθηκε και ποτέ δεν επέστρεψε στα προηγούμενα επίπεδα.
Η Ισλαμική Δημοκρατία αύξησε τις εξαγωγές μετά το τέλος του Ιράν-Ιράκ Πολέμου στα τέλη της δεκαετίας του 1980, για να στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη. Ευρωπαϊκές και αμερικανικές εταιρείες επιχείρησαν τελικά να επανέλθουν στον τομέα, αλλά οι προσπάθειες κατέρρευσαν το 2018, όταν η πρώτη κυβέρνηση Trump αποσύρθηκε από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν -μια διεθνή συμφωνία για τον περιορισμό και την παρακολούθηση του πυρηνικού προγράμματος της χώρας σε αντάλλαγμα για άρση κυρώσεων- και επανέφερε τις κυρώσεις.
Σήμερα, το μερίδιο του Ιράν στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου έχει μειωθεί σημαντικά, περιορισμένο τόσο από το μέγεθος της χώρας όσο και από την αύξηση της παραγωγής άλλων χωρών. Η χώρα κατατάσσεται πλέον τέταρτη εντός του ΟΠΕΚ, πίσω από τη Σαουδική Αραβία, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σύμφωνα με τα στοιχεία παραγωγής του Δεκεμβρίου.
Ποιοι αγοράζουν το πετρέλαιο του Ιράν;
Μπροστά σε διεθνείς κυρώσεις, το Ιράν βασίζεται πλέον στην Κίνα, η οποία παίρνει περίπου το 90% των εξαγωγών αργού, που πωλούνται σε ανεξάρτητες διυλιστήρια με μεγάλη έκπτωση.
Ενώ τα επίσημα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η Κίνα δεν έχει εισαγάγει ιρανικό αργό από τα μέσα του 2022, αυτά τα βαρέλια αποστέλλονται μέσω αδιαφανών δικτύων εμπορίου και ενός «σκιώδους στόλου» κυρίως παλαιών δεξαμενόπλοιων. Άλλες χώρες που συνεχίζουν να αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο περιλαμβάνουν τη Συρία.
Οι επιπτώσεις στην τιμή του πετρελαίου
Μεγάλο μέρος της παραγωγής του Ιράν, περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, πηγαίνει σε κινεζικά διυλιστήρια, που θα αναγκάζονταν να βρουν εναλλακτικές προμήθειες σε περίπτωση σοβαρής διακοπής.
Ωστόσο, μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο οι εντάσεις να εξαπλωθούν στην ευρύτερη περιοχή, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου. Σαουδική Αραβία, Ιράκ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κατάρ βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο και εξάγουν αργό μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Οι traders, που ήδη αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της αμερικανικής παρέμβασης στη Βενεζουέλα, έχουν λάβει υπόψη ορισμένους από αυτούς τους κινδύνους. Οι τιμές των μελλοντικών συμβολαίων Brent έχουν ανέβει ελαφρώς τις ημέρες μετά τη διεκδίκηση πετρελαίου της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ, ενώ ο δείκτης West Texas Intermediate, το αμερικανικό benchmark, έχει αυξηθεί επίσης.
Ωστόσο, οι τιμές παραμένουν συγκρατημένες γύρω από τα χαμηλά των 60 δολαρίων για το Brent, κοντά στα χαμηλά του 2021. Μια καλά εφοδιασμένη αγορά πετρελαίου έχει περιορίσει τις ακραίες διακυμάνσεις τιμών.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό το Στενό του Χορμούζ;
Το Στενό του Χύζ είναι το στενό πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τη Θάλασσα της Αραβίας. Η ιρανική κυβέρνηση έχει δηλώσει προηγουμένως ότι μπορεί να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό κατά περιόδους αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, αν και δεν έχει μπλοκάρει αποτελεσματικά το πέρασμα. Αν διαταράξει αυτό το κρίσιμο σημείο, οι αποστολές πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και υγροποιημένου πετρελαίου από Ιράκ, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα βρίσκονταν σε κίνδυνο.
Περίπου 16,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως περνούν από το Στενό, περιλαμβάνοντας το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών. Η Σαουδική Αραβία εξάγει τα περισσότερα μέσω του στενού, περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, αλλά μπορεί να παρακάμψει το στενό χρησιμοποιώντας έναν αγωγό μήκους 746 μιλίων που διασχίζει τη χώρα από ανατολή σε δύση προς ένα λιμάνι στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου φορτώνεται το πετρέλαιο στα πλοία. Τα ΗΑΕ μπορούν επίσης να παρακάμψουν το στενό, μεταφέροντας 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως μέσω αγωγού που καταλήγει στον Κόλπο του Ομάν.
Μια διακοπή στο Στενό του Ορμούζ πιθανότατα θα διαταράξει τις ροές πετρελαίου προς την Ασία από τη Μέση Ανατολή. Τον Ιούνιο, όταν οι εντάσεις στην περιοχή κλιμακώθηκαν κατά τη διάρκεια 12ήμερης σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, η τιμή αναφοράς για υπερδεξαμενόπλοιο που μετέφερε 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού από τη Μέση Ανατολή στην Κίνα εκτινάχθηκε.
Πόσο σημαντικό είναι το πετρέλαιο για την οικονομία του Ιράν;
Οι εξαγωγές πετρελαίου παραμένουν βασικός πυλώνας της οικονομίας, παρά τις προσπάθειες να μειωθεί η εξάρτηση από το αργό και να διαφοροποιηθεί σε βαριά βιομηχανία, κλωστοϋφαντουργία και εξορύξεις.
Παρά τις κυρώσεις που υποχρέωσαν το Ιράν να πουλάει το πετρέλαιο του με μεγάλες εκπτώσεις για να προσελκύσει αγοραστές, η χώρα εξακολουθεί να έχει κερδίσει εκτιμώμενα 2,7 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο τον Νοέμβριο, σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg χρησιμοποιώντας τιμή πετρελαίου 45 δολαρίων ανά βαρέλι μετά από κόστος μεταφοράς και άλλα έξοδα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών