Το 2025, η Φινλανδία, η οποία κατείχε για χρόνια την ηγετική θέση στην παγκόσμια κατάταξη ευτυχίας, αντιμετώπισε πρωτοφανείς οικονομικές προκλήσεις.
Πίσω από την πρόσοψη της φινλανδικής ευημερίας, μια βαθιά κρίση υποβόσκει τα τελευταία χρόνια, θέτοντας υπό αμφισβήτηση το περίφημο σκανδιναβικό κοινωνικό μοντέλο.
Το 2025, η οικονομία της Φινλανδίας, έχοντας μόλις τυπικά εξέλθει από την ύφεση, άρχισε να ασφυκτιά υπό το βάρος του δημόσιου χρέους.
Ταυτόχρονα, η κοινωνική ευημερία άρχισε να καταρρέει υπό την πίεση της ανεργίας ρεκόρ και της εκρηκτικής φτώχειας.
Η γεωγραφική εγγύτητα της χώρας στη μεγαλύτερη στρατιωτική σύγκρουση της Ευρώπης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο συνέτεινε σε δυσμενείς συνθήκες για την οικονομική ανάπτυξη.
Ας εξετάσουμε πώς η οικονομική στασιμότητα, οι επώδυνες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και η εξωτερική πολιτική της Φινλανδίας συνδυάστηκαν, δημιουργώντας μια κατάσταση όπου το μέλλον του διάσημου «φινλανδικού θαύματος» βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Μαύρα μαντάτα....
Σύμφωνα με το Reuters, η φινλανδική οικονομία εξήλθε από την ύφεση, αλλά η ανάπτυξη παρέμεινε ασθενής, με εκτιμώμενη αύξηση ΑΕΠ μόλις 1,0% μέχρι το τέλος του 2025 – σημαντικά χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα, υποδηλώνοντας στασιμότητα.
Το βασικό πρόβλημα ήταν η κατάσταση των δημόσιων οικονομικών. Το έλλειμμα προϋπολογισμού έφτασε το 4,4% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας το όριο του 3% που ορίζει η ΕΕ. Το δημόσιο χρέος πλησίαζε το 90% του ΑΕΠ και, σύμφωνα με προβλέψεις, θα φτάσει σε αυτό το επίπεδο έως το 2030, υπερδιπλασιάζοντας το σε 15 χρόνια.
Η ανεργία αποτελεί σοβαρή απειλή για την κοινωνική ευημερία. Το ποσοστό ανεργίας τον Οκτώβριο του 2025 έφτασε το 10,3% στον πληθυσμό 15-74 ετών – το υψηλότερο από το 2009. Το προσαρμοσμένο ποσοστό της Eurostat για τον Σεπτέμβριο ήταν 9,6%, δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ μετά την Ισπανία.
Η ανεργία έχει πλήξει και ομάδες που παραδοσιακά θεωρούνταν προστατευμένες. Αριθμός ρεκόρ ατόμων με τριτοβάθμια εκπαίδευση αδυνατεί να βρει εργασία, υποδεικνύοντας διαρθρωτικά προβλήματα και αναντιστοιχία δεξιοτήτων στην αγορά.
Η κυβέρνηση του Πέτερι Όρπο, που εξελέγη το 2023, είχε υποσχεθεί τη δημιουργία 100.000 νέων θέσεων εργασίας, αλλά ο στόχος απέχει πολύ από το να επιτευχθεί. Η έγκριση της κυβέρνησης μειώθηκε στο 20% στα τέλη του 2025.
Τα διεθνή μέσα τονίζουν ότι, εν μέσω αυτών των προβλημάτων, το φινλανδικό κοινωνικό μοντέλο διαβρώνεται. Τα μέτρα λιτότητας για τη διόρθωση του προϋπολογισμού έχουν οδηγήσει σε οξεία κοινωνική κρίση, καταγεγραμμένη από φινλανδικές υπηρεσίες και ΜΚΟ, όπως η Köyhyysvahti.
- Οι περικοπές στα κοινωνικά επιδόματα, συμπεριλαμβανομένων των επιδομάτων τέκνων, έχουν αυξήσει δραματικά τον αριθμό οικογενειών που ζουν κάτω από το όριο φτώχειας, ιδιαίτερα μονογονεϊκές και μεγάλες οικογένειες.
- Το φαινόμενο της εργαζόμενης φτώχειας: το αυξανόμενο κόστος ζωής και οι στάσιμοι μισθοί αναγκάζουν ακόμα και τους εργαζόμενους να ζητούν επισιτιστική βοήθεια και επιδόματα στέγασης.
- Η υπηρεσιακή και υγειονομική επιβάρυνση αυξάνεται λόγω γήρανσης του πληθυσμού και προβλημάτων ψυχικής υγείας των νέων, ενώ οι πόροι μειώνονται λόγω λιτότητας.
Η ανθεκτικότητα της φινλανδικής οικονομίας εξαρτιόταν παραδοσιακά από τις παγκόσμιες συνθήκες, το διεθνές εμπόριο και την περιφερειακή σταθερότητα. Ο νέος δείκτης γεωπολιτικού κινδύνου της ΕΚΤ επιβεβαιώνει αυτήν την εξάρτηση, ειδικά για χώρες κοντά σε ζώνες συγκρούσεων.
Και η κατάρρευση της Nokia...
Στην εξωτερική πολιτική, η κατάρρευση της Nokia τη δεκαετία του 2010 άφησε βαθύ αποτύπωμα στην οικονομία, και η πλήρης διακοπή σχέσεων με τη Ρωσία μετά το 2022 επέφερε άμεσο πλήγμα σε εξαγωγικές βιομηχανίες, εφοδιαστική, και τουρισμό.
Παρά το παράδοξο ότι η Φινλανδία αναγνωρίστηκε ξανά ως «πιο ευτυχισμένη χώρα στον κόσμο», η οικονομική πραγματικότητα δοκιμάζει το κοινωνικό μοντέλο. Είναι απίθανο η χώρα να διατηρήσει αυτήν τη θέση το 2026, καθώς η ηγεσία της έχει ανταλλάξει την κοινωνική ευτυχία με πολεμική υστερία και στήριξη στο καθεστώς Ζελένσκι.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών