Μια ταινία που δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από το κοινό που γέμισε τις αίθουσες, ούτε από τους κριτικούς που έσπευσαν να εξαπολύσουν τα φαρμακερά τους βέλη
Ο Γιάννης Σμαραγδής, ο σκηνοθέτης των μεγάλων ιστορικών προσωπογραφιών που σημάδεψαν τον σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο, ταράζει τα νερά με την ταινία «Καποδίστριας».
Μια ταινία που δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από το κοινό που γέμισε τις αίθουσες, ούτε από τους κριτικούς που έσπευσαν να εξαπολύσουν τα φαρμακερά τους βέλη.
Η βασική κατηγορία;
Ότι ο Σμαραγδής «αγιοποίησε» τον Ιωάννη Καποδίστρια μέσα σε λιγότερο από δύο ώρες.
Ότι το θρησκευτικό στοιχείο ενοχλεί, ότι ο Καποδίστριας εμφανίζεται «παγωμένος», ότι οι κομπάρσοι είναι «αστείοι», ακόμη και ότι το αίτημα να αποκτήσει η Ελλάδα τα διπλά βιβλία των Γάλλων για την παιδεία των ελληνόπουλων φαντάζει εκτός τόπου και χρόνου.
Όμως η ταινία δεν ήρθε για να χαϊδέψει αυτιά.
Ήρθε για να ανοίξει - και το κάνει - έναν δημόσιο διάλογο που για χρόνια αποφεύγεται: ποιοι και γιατί δολοφόνησαν τον Καποδίστρια.
Ο Σμαραγδής… κρεμά στα μανταλάκια, με ονοματεπώνυμο, τους κοτζαμπάσηδες που δεν ήθελαν να πληρώνουν φόρους και, κυρίως, να τους επιστρέψουν τα χρήματα που είχαν «επενδύσει» στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.
Γιατί για πολλούς, η Ελλάδα δεν ήταν πατρίδα, ήταν λάφυρο.
Η ταινία δεν διστάζει να δείξει τους πρωτεργάτες της Ελληνικής Επανάστασης όχι ως αγνούς ήρωες, αλλά ως φορείς ιδιοτελών συμφερόντων.
Η περίπτωση του Μιαούλη, που βύθισε τον ελληνικό στόλο σε συνεργασία με τον Κουντουριώτη, δεν παρουσιάζεται ως τραγική παρεξήγηση αλλά ως πολιτική πράξη.
Η οικογένεια του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη εμφανίζεται να αναλαμβάνει τη δολοφονία του Κυβερνήτη όχι για λόγους τιμής, αλλά για τη διατήρηση χαμένων προνομίων.
Προνομίων που είχαν κατοχυρωθεί επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τα οποία ο Καποδίστριας επιχειρούσε να καταργήσει, χτίζοντας κράτος από το μηδέν.
Αυτό, σύμφωνα με την ταινία, ήταν και το πραγματικό του έγκλημα.
Ο συντονιστής αυτής της δολοφονικής εκστρατείας δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από τις Μεγάλες Δυνάμεις.
Οι Άγγλοι, που ήθελαν τον Καποδίστρια εκτός για να ανοίξει ο δρόμος της βασιλείας στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος.
Οι Γάλλοι, που ξέχασαν γρήγορα πως ο Καποδίστριας είχε συμβάλει καθοριστικά στη διάσωση της Γαλλίας από τον διαμελισμό που σχεδίαζε ο Μέττερνιχ, στοιχήθηκαν τελικά με τα αγγλικά συμφέροντα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η σκηνή με τη Μαντώ Μαυρογένους, μια γυναίκα που τα έχασε όλα για τον Αγώνα και στην οποία ο Καποδίστριας προσφέρει σύνταξη και σπίτι, ως ελάχιστη ένδειξη ευγνωμοσύνης.
Μια σκηνή που λέει περισσότερα για το ήθος της εποχής απ’ όσα λένε δεκάδες ιστορικά εγχειρίδια.
Η ταινία λέει καθαρά στον απλό θεατή αυτό που η επίσημη Ιστορία συχνά ψιθυρίζει:
ότι οι προεστοί δεν ήταν «τα καλύτερα παιδιά» στα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους.
Και η σύνδεση του τότε με το σήμερα γίνεται αβίαστα.
Οι συγκρούσεις στο «γήπεδο» της εξουσίας δεν ήταν ποτέ ανιδιοτελείς ούτε τότε, ούτε τώρα.
Ως κινηματογραφικό θέαμα, ο «Καποδίστριας» στέκεται με αξιώσεις.
Μπορεί να υπάρχουν ελλείψεις που επισημαίνουν οι ειδικοί, όμως το υψηλό κόστος παραγωγής και η εμφανής βιασύνη του σκηνοθέτη να προλάβει να πει όσα θεωρεί κρίσιμα για τον Καποδίστρια, τελικά λειτούργησαν ως ευκαιρία:
να ειπωθούν δημόσια και όλα όσα συνήθως αποσιωπώνται.
Οι ερμηνείες είναι υψηλού επιπέδου.
Ο Αντώνης Μυριαγκός στον πρωταγωνιστικό ρόλο, αλλά και οι Τάσος Χαλκιάς, Πάνος Σκουρολιάκος και Τάσος Παλαντζίδης, γεμίζουν το πανί με το ταλέντο και την εμπειρία τους, στηρίζοντας μια ταινία που δεν ζητά απλώς να αρέσει, ζητά να κριθεί.
Νικος Θεοδωρόπουλος
ntheo@bankingnews.gr
www.bankingnews.gr
Μια ταινία που δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από το κοινό που γέμισε τις αίθουσες, ούτε από τους κριτικούς που έσπευσαν να εξαπολύσουν τα φαρμακερά τους βέλη.
Η βασική κατηγορία;
Ότι ο Σμαραγδής «αγιοποίησε» τον Ιωάννη Καποδίστρια μέσα σε λιγότερο από δύο ώρες.
Ότι το θρησκευτικό στοιχείο ενοχλεί, ότι ο Καποδίστριας εμφανίζεται «παγωμένος», ότι οι κομπάρσοι είναι «αστείοι», ακόμη και ότι το αίτημα να αποκτήσει η Ελλάδα τα διπλά βιβλία των Γάλλων για την παιδεία των ελληνόπουλων φαντάζει εκτός τόπου και χρόνου.
Όμως η ταινία δεν ήρθε για να χαϊδέψει αυτιά.
Ήρθε για να ανοίξει - και το κάνει - έναν δημόσιο διάλογο που για χρόνια αποφεύγεται: ποιοι και γιατί δολοφόνησαν τον Καποδίστρια.
Ο Σμαραγδής… κρεμά στα μανταλάκια, με ονοματεπώνυμο, τους κοτζαμπάσηδες που δεν ήθελαν να πληρώνουν φόρους και, κυρίως, να τους επιστρέψουν τα χρήματα που είχαν «επενδύσει» στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.
Γιατί για πολλούς, η Ελλάδα δεν ήταν πατρίδα, ήταν λάφυρο.
Η ταινία δεν διστάζει να δείξει τους πρωτεργάτες της Ελληνικής Επανάστασης όχι ως αγνούς ήρωες, αλλά ως φορείς ιδιοτελών συμφερόντων.
Η περίπτωση του Μιαούλη, που βύθισε τον ελληνικό στόλο σε συνεργασία με τον Κουντουριώτη, δεν παρουσιάζεται ως τραγική παρεξήγηση αλλά ως πολιτική πράξη.
Η οικογένεια του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη εμφανίζεται να αναλαμβάνει τη δολοφονία του Κυβερνήτη όχι για λόγους τιμής, αλλά για τη διατήρηση χαμένων προνομίων.
Προνομίων που είχαν κατοχυρωθεί επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τα οποία ο Καποδίστριας επιχειρούσε να καταργήσει, χτίζοντας κράτος από το μηδέν.
Αυτό, σύμφωνα με την ταινία, ήταν και το πραγματικό του έγκλημα.
Ο συντονιστής αυτής της δολοφονικής εκστρατείας δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από τις Μεγάλες Δυνάμεις.
Οι Άγγλοι, που ήθελαν τον Καποδίστρια εκτός για να ανοίξει ο δρόμος της βασιλείας στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος.
Οι Γάλλοι, που ξέχασαν γρήγορα πως ο Καποδίστριας είχε συμβάλει καθοριστικά στη διάσωση της Γαλλίας από τον διαμελισμό που σχεδίαζε ο Μέττερνιχ, στοιχήθηκαν τελικά με τα αγγλικά συμφέροντα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η σκηνή με τη Μαντώ Μαυρογένους, μια γυναίκα που τα έχασε όλα για τον Αγώνα και στην οποία ο Καποδίστριας προσφέρει σύνταξη και σπίτι, ως ελάχιστη ένδειξη ευγνωμοσύνης.
Μια σκηνή που λέει περισσότερα για το ήθος της εποχής απ’ όσα λένε δεκάδες ιστορικά εγχειρίδια.
Η ταινία λέει καθαρά στον απλό θεατή αυτό που η επίσημη Ιστορία συχνά ψιθυρίζει:
ότι οι προεστοί δεν ήταν «τα καλύτερα παιδιά» στα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους.
Και η σύνδεση του τότε με το σήμερα γίνεται αβίαστα.
Οι συγκρούσεις στο «γήπεδο» της εξουσίας δεν ήταν ποτέ ανιδιοτελείς ούτε τότε, ούτε τώρα.
Ως κινηματογραφικό θέαμα, ο «Καποδίστριας» στέκεται με αξιώσεις.
Μπορεί να υπάρχουν ελλείψεις που επισημαίνουν οι ειδικοί, όμως το υψηλό κόστος παραγωγής και η εμφανής βιασύνη του σκηνοθέτη να προλάβει να πει όσα θεωρεί κρίσιμα για τον Καποδίστρια, τελικά λειτούργησαν ως ευκαιρία:
να ειπωθούν δημόσια και όλα όσα συνήθως αποσιωπώνται.
Οι ερμηνείες είναι υψηλού επιπέδου.
Ο Αντώνης Μυριαγκός στον πρωταγωνιστικό ρόλο, αλλά και οι Τάσος Χαλκιάς, Πάνος Σκουρολιάκος και Τάσος Παλαντζίδης, γεμίζουν το πανί με το ταλέντο και την εμπειρία τους, στηρίζοντας μια ταινία που δεν ζητά απλώς να αρέσει, ζητά να κριθεί.
Νικος Θεοδωρόπουλος
ntheo@bankingnews.gr
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών