Ο Ψυχρός Πόλεμος και η παράνοια “επικείμενης” ρωσικής εισβολής ενθάρρυνε τη δημιουργία αντάρτικων δικτύων στις ευρωπαϊκές πόλεις, οι κυβερνήσεις εξόπλιζαν τέτοιες “αντικομμουνιστικές” οργανώσεις.
Η δεκαετία του 1980 έδωσε μια σειρά από ιδόμορφα λειόκανα τυφέκια.
Για να αντιληφθεί κανείς τα όπλα, πρέπει να δεί την περιρέουσα πολιτική ατμόσφαιρα.
Ο Ψυχρός Πόλεμος και η παράνοια “επικείμενης” ρωσικής εισβολής ενθάρρυνε τη δημιουργία αντάρτικων δικτύων στις ευρωπαϊκές πόλεις.
Οι κυβερνήσεις εξόπλιζαν τέτοιες “αντικομμουνιστικές” οργανώσεις.
Ταυτόχρονα δεν ήθελαν ο οπλισμός να είναι αντάξιος εκείνου που διέθεταν οι ένοπλες δυνάμεις, φοβούμενες την πιθανότητα να καταλήξουν στα χέρια κομμουνιστών και τρομοκρατών (όπως οι Ερυθρές Ταξιαρχίες) που χρηματοδοτούσε η ΕΣΣΔ.
Στην Ιταλία η λύση που βρέθηκε οδήγησε αε αυτό που σήμερα αναγνωρίζουμε ως “τακτικό λειόκανο”.
Μοντέλα όπως τα Valtro PM5, Benelli M3 και Franchi SPAS 12 αποτυπώνουν την προσπάθεια των ιταλικών οπλοβιομηχανιών να εκμεταλλευτούν την τεχνογνωσία τους προς εξασφάλιση κρατικών (και παρακρατικών) συμβολαίων.
Το επόμενο εξελικτικό βήμα
Τα προαναφερθέντα μοντέλα μοιράζονταν δύο χαρακτηριστικά.
Βασικά ήταν όλα εξελίξεις υπαρχόντων κυνηγετικών όπλων.
Ειδικά το SPAS 12 βασιζόταν στα λειόκανα Franchi της εποχής, με όλους τους περιορισμούς σε ευχρηστία και αξιοπιστία που η ομοιότητα συνεπαγόταν.
Επιπλέον λειτουργούσαν και ως επαναληπτικά (όσα ήταν ημιαυτόματα).
Αυτό ήταν απαραίτητο γιατί εκτός από τις συνήθεις γομώσεις ψήφων και μολυβένιων βλημάτων, θα έπρεπε να βάλλουν λαστιχένιες βολίδες, δακρυγόνα, γομώσεις διάρρηξης, κλπ.). Το PM5 έφερνε ένα άλλο επιθυμητό στοιχείο: την ταχεία επαναγέμιση μέσω γεμιστήρων.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1980 η Luigi Franchi εργαζόταν πάνω στη βελτίωση του εμπορικά επιτυχημένου SPAS 12 για τις ανάγκες των παραστρατιωτικών, αστυνομικών μονάδων που είχαν σχηματιστεί προς αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το αποτέλεσμα ήταν τo SPAS 15, το οποίο συνδύαζε τα καλύτερα στοιχεία του προηγούμενου μοντέλου με τη δυνατότητα τροφοδοσίας από γεμιστήρα. Διατηρούσε τη δυνατότητα εναλλαγής μεταξύ επαναληπτικής και ημιαυτόματης λειτουργίας και αναδιπλούμενο κοντάκι.
Έξυπνοι συνδυασμοί
Ενώ το SPAS 12 χρησιμοποιούσε τον κορμό και μηχανισμό των κυνηγετικών Franchi, το “15” εμπνεύστηκε από δύο στρατιωτικά τυφέκια:
Ο κορμός φτιαχνόταν με διαμόρφωση χαλυβδόφυλλου σε πρέσσα, όπως ακριβώς στο Η&Κ G3. Από το ίδιο όπλο δανείστηκαν και τον τρόπο σύνδεσης των μερών του όπλου μέσω πίρων και τη μορφή της σκανδαλοθήκης.
Ακόμη και ο μοχλός απελευθέρωσης του γεμιστήρα είχε παρόμοια μορφή.
Οι γεμιστήρες ήταν σιδερένιοι και συγκρατούσαν 6 φυσίγγια cal. 12 σε μονή στήλη. Η λύση αυτή ήταν γνώριμη σε στρατιώτες και αστυνομικούς που είχαν εκπαιδευτεί σε πολεμικά τυφέκια και επιπλέον εξασφάλιζε ταχύτερη επαναγέμιση σε μια κίνηση.
Ο μηχανισμός ήταν πρωτόγνωρος για λειόκανο και παραμένει μοναδικός.
Αποτελείται από ένα πιστόνι που παίρνει κίνηση από την έγχυση αερίου μέσω μιας οπής στο μέσο της κάνης. Στη βραχεία διαδρομή του το πιστόνι πιέζει ένα κλείστρο με τριπλή, περιστροφική κεφαλή.
Ο φορέας του κλείστρου έχει τετράγωνη διατομή. Κινείται εντός του στρατζαριστού κορμού πάνω σε δύο παράλληλες ράβδους-οδηγούς.
Αυτοί συγκρατούν γύρω τους δύο σύνθετα επανατατικά ελατήρια.
Το καθένα τους περιέχει δύο ομόκεντρα ελατήρια μικρής διαμέτρου.
Το όλο συγκρότημα μοιάζει με το αντίστοιχο απάρτιο του στρατιωτικού Stoner AR18, επανασχεδιασμένο σε μεγαλύτερη κλίμακα για τις ανάγκες του φυσιγγίου cal. 12.
Η χρήση αυτού του κλείστρου κρατά όλα τα λειτουργικά μέρη εντός του κορμού, δίνοντας την ικανότητα για αναδιπλούμενο κοντάκιο.
Ένα κουμπί στο πάνω μέρος του ξυστού επιτρέπει στο χειριστή να τον σπρώξει μερικά εκατοστά εμπρός, απεμπλέκοντας τη βαλβίδα αερίων. Έτσι το όπλο μεταπίπτει σε επαναληπτική λειτουργία.
Η Franchi ανέπτυξε και μια ακόμη έκδοση του όπλου (SPAS 16) που είχε τη δυνατότητα βολής ριπών.
Ο επιλογέας βολής είχε μια έξτρά θέση και συνδυαζόταν με γεμιστήρες αυξημένης χωρητικότητας.
Το SPAS 15 είχε αρκετά μεγάλο βάρος που άγγιζε τα 3,9 (κενά) κιλά. Μια θετική παρενέργεια ήταν πως έτσι μετριαζόταν η ανάκρουση.
Χρηστικότητα
Το κύριο οπτικό χαρακτηριστικό του SPAS 15 είναι η χειρολαβή στην κορυφή του κορμού.
Θυμίζει την αντίστοιχη του Μ16.
Όπως και σε εκείνο, περικλείει το οπίσθιο σκόπευτρο.
Ταυτόχρονα αποτελεί φυλακτήρα που προστατεύει το μοχλό όπλισης.
Η διάταξη θυμίζει τα πρώτα AR10, τα οποία όπλιζαν με τον ίδιο τρόπο.
Λόγω του διπλού τρόπου λειτουργίας του (επαναληπτικό/αυτόματο) το τουφέκι έχει ένα ιδιόμορφο σύστημα ασφάλειας. Η χειροκίνητη ασφάλεια βρίσκεται στην αριστερή πλευρά της σκανδαλοθήκης.
Κλειδώνει τη σφύρα.
Όταν το όπλο λειτουργεί ως επαναληπτικό, η παλινδρόμηση του ξυστού την απενεργοποιεί και τη μετατρέπει σε μοχλό απασφάλισης του κλείστρου. Για το λόγο αυτό ένας δεύτερος μηχανισμός ασφάλειας μέσα στη λαβή, αποτρέπει ακούσια πυροδότηση.
Ο χειριστής πρέπει να την ακυρώσει σφίγγοντας την παλάμη του γύρω από το όπλο, όπως συμβαίνει στα ΗΚ Ρ7 ή τα Colt 1911.
Θύμα πολιτικών αποφάσεων
Περί το 1985 το SPAS 15 άρχισε να προσφέρεται στην πολιτική αγορά.
Παρότι ήταν ίσως το πιο προηγμένο λειόκανο της εποχής, η πορεία του ήταν γεμάτη προσκόμματατα.
Προσέλκυσε αντιδράσεις από πολιτικούς που “τρόμαξαν” από τη στρατιωτικοποιημένη εμφάνιση του.
Πολλές χώρες με πρώτες τις ΗΠΑ (το 1994), απαγόρευσαν την εισαγωγή και κατοχή του SPAS 15.
Αυτή η γραφειοκρατική παρέμβαση ανέκοψε την πορεία του όπλου και μακροχρόνια του προσέδωσε μια συλλεκτική αξία.
Η Franchi συνέχισε την περιορισμένη παραγωγή μέχρι το 2005, κάνοντας αλλαγές για να ξεπεράσει τους νομικούς περιορισμούς. Παρουσίασε μοντέλα με σταθερό κοντάκιο και με κάνες μήκους 45 και 60 εκατοστών.
Έφτιαξαν ακόμη και γεμιστήρες χωρητικότητας τριών φυσιγγίων ώστε να πληρούν κυνηγετικές νομοθεσίες. Στην πραγματικότητα οι μεγαλύτερες πωλήσεις έγιναν προς αστυνομικές μονάδες σε Ιταλία και λατινική Αμερική και πολύ λιγότερες σε ιδιώτες. Σήμερα τα επιζώντα SPAS που βρίσκονται σε χέρια πολιτών αξιώνουν υψηλές τιμές μεταπώλησης.
www.bankingnews.gr
Για να αντιληφθεί κανείς τα όπλα, πρέπει να δεί την περιρέουσα πολιτική ατμόσφαιρα.
Ο Ψυχρός Πόλεμος και η παράνοια “επικείμενης” ρωσικής εισβολής ενθάρρυνε τη δημιουργία αντάρτικων δικτύων στις ευρωπαϊκές πόλεις.
Οι κυβερνήσεις εξόπλιζαν τέτοιες “αντικομμουνιστικές” οργανώσεις.
Ταυτόχρονα δεν ήθελαν ο οπλισμός να είναι αντάξιος εκείνου που διέθεταν οι ένοπλες δυνάμεις, φοβούμενες την πιθανότητα να καταλήξουν στα χέρια κομμουνιστών και τρομοκρατών (όπως οι Ερυθρές Ταξιαρχίες) που χρηματοδοτούσε η ΕΣΣΔ.
Στην Ιταλία η λύση που βρέθηκε οδήγησε αε αυτό που σήμερα αναγνωρίζουμε ως “τακτικό λειόκανο”.
Μοντέλα όπως τα Valtro PM5, Benelli M3 και Franchi SPAS 12 αποτυπώνουν την προσπάθεια των ιταλικών οπλοβιομηχανιών να εκμεταλλευτούν την τεχνογνωσία τους προς εξασφάλιση κρατικών (και παρακρατικών) συμβολαίων.
Το επόμενο εξελικτικό βήμα
Τα προαναφερθέντα μοντέλα μοιράζονταν δύο χαρακτηριστικά.
Βασικά ήταν όλα εξελίξεις υπαρχόντων κυνηγετικών όπλων.
Ειδικά το SPAS 12 βασιζόταν στα λειόκανα Franchi της εποχής, με όλους τους περιορισμούς σε ευχρηστία και αξιοπιστία που η ομοιότητα συνεπαγόταν.
Επιπλέον λειτουργούσαν και ως επαναληπτικά (όσα ήταν ημιαυτόματα).
Αυτό ήταν απαραίτητο γιατί εκτός από τις συνήθεις γομώσεις ψήφων και μολυβένιων βλημάτων, θα έπρεπε να βάλλουν λαστιχένιες βολίδες, δακρυγόνα, γομώσεις διάρρηξης, κλπ.). Το PM5 έφερνε ένα άλλο επιθυμητό στοιχείο: την ταχεία επαναγέμιση μέσω γεμιστήρων.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1980 η Luigi Franchi εργαζόταν πάνω στη βελτίωση του εμπορικά επιτυχημένου SPAS 12 για τις ανάγκες των παραστρατιωτικών, αστυνομικών μονάδων που είχαν σχηματιστεί προς αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το αποτέλεσμα ήταν τo SPAS 15, το οποίο συνδύαζε τα καλύτερα στοιχεία του προηγούμενου μοντέλου με τη δυνατότητα τροφοδοσίας από γεμιστήρα. Διατηρούσε τη δυνατότητα εναλλαγής μεταξύ επαναληπτικής και ημιαυτόματης λειτουργίας και αναδιπλούμενο κοντάκι.
Έξυπνοι συνδυασμοί
Ενώ το SPAS 12 χρησιμοποιούσε τον κορμό και μηχανισμό των κυνηγετικών Franchi, το “15” εμπνεύστηκε από δύο στρατιωτικά τυφέκια:
Ο κορμός φτιαχνόταν με διαμόρφωση χαλυβδόφυλλου σε πρέσσα, όπως ακριβώς στο Η&Κ G3. Από το ίδιο όπλο δανείστηκαν και τον τρόπο σύνδεσης των μερών του όπλου μέσω πίρων και τη μορφή της σκανδαλοθήκης.
Ακόμη και ο μοχλός απελευθέρωσης του γεμιστήρα είχε παρόμοια μορφή.
Οι γεμιστήρες ήταν σιδερένιοι και συγκρατούσαν 6 φυσίγγια cal. 12 σε μονή στήλη. Η λύση αυτή ήταν γνώριμη σε στρατιώτες και αστυνομικούς που είχαν εκπαιδευτεί σε πολεμικά τυφέκια και επιπλέον εξασφάλιζε ταχύτερη επαναγέμιση σε μια κίνηση.
Ο μηχανισμός ήταν πρωτόγνωρος για λειόκανο και παραμένει μοναδικός.
Αποτελείται από ένα πιστόνι που παίρνει κίνηση από την έγχυση αερίου μέσω μιας οπής στο μέσο της κάνης. Στη βραχεία διαδρομή του το πιστόνι πιέζει ένα κλείστρο με τριπλή, περιστροφική κεφαλή.
Ο φορέας του κλείστρου έχει τετράγωνη διατομή. Κινείται εντός του στρατζαριστού κορμού πάνω σε δύο παράλληλες ράβδους-οδηγούς.
Αυτοί συγκρατούν γύρω τους δύο σύνθετα επανατατικά ελατήρια.
Το καθένα τους περιέχει δύο ομόκεντρα ελατήρια μικρής διαμέτρου.
Το όλο συγκρότημα μοιάζει με το αντίστοιχο απάρτιο του στρατιωτικού Stoner AR18, επανασχεδιασμένο σε μεγαλύτερη κλίμακα για τις ανάγκες του φυσιγγίου cal. 12.
Η χρήση αυτού του κλείστρου κρατά όλα τα λειτουργικά μέρη εντός του κορμού, δίνοντας την ικανότητα για αναδιπλούμενο κοντάκιο.
Ένα κουμπί στο πάνω μέρος του ξυστού επιτρέπει στο χειριστή να τον σπρώξει μερικά εκατοστά εμπρός, απεμπλέκοντας τη βαλβίδα αερίων. Έτσι το όπλο μεταπίπτει σε επαναληπτική λειτουργία.
Η Franchi ανέπτυξε και μια ακόμη έκδοση του όπλου (SPAS 16) που είχε τη δυνατότητα βολής ριπών.
Ο επιλογέας βολής είχε μια έξτρά θέση και συνδυαζόταν με γεμιστήρες αυξημένης χωρητικότητας.
Το SPAS 15 είχε αρκετά μεγάλο βάρος που άγγιζε τα 3,9 (κενά) κιλά. Μια θετική παρενέργεια ήταν πως έτσι μετριαζόταν η ανάκρουση.
Χρηστικότητα
Το κύριο οπτικό χαρακτηριστικό του SPAS 15 είναι η χειρολαβή στην κορυφή του κορμού.
Θυμίζει την αντίστοιχη του Μ16.
Όπως και σε εκείνο, περικλείει το οπίσθιο σκόπευτρο.
Ταυτόχρονα αποτελεί φυλακτήρα που προστατεύει το μοχλό όπλισης.
Η διάταξη θυμίζει τα πρώτα AR10, τα οποία όπλιζαν με τον ίδιο τρόπο.
Λόγω του διπλού τρόπου λειτουργίας του (επαναληπτικό/αυτόματο) το τουφέκι έχει ένα ιδιόμορφο σύστημα ασφάλειας. Η χειροκίνητη ασφάλεια βρίσκεται στην αριστερή πλευρά της σκανδαλοθήκης.
Κλειδώνει τη σφύρα.
Όταν το όπλο λειτουργεί ως επαναληπτικό, η παλινδρόμηση του ξυστού την απενεργοποιεί και τη μετατρέπει σε μοχλό απασφάλισης του κλείστρου. Για το λόγο αυτό ένας δεύτερος μηχανισμός ασφάλειας μέσα στη λαβή, αποτρέπει ακούσια πυροδότηση.
Ο χειριστής πρέπει να την ακυρώσει σφίγγοντας την παλάμη του γύρω από το όπλο, όπως συμβαίνει στα ΗΚ Ρ7 ή τα Colt 1911.
Θύμα πολιτικών αποφάσεων
Περί το 1985 το SPAS 15 άρχισε να προσφέρεται στην πολιτική αγορά.
Παρότι ήταν ίσως το πιο προηγμένο λειόκανο της εποχής, η πορεία του ήταν γεμάτη προσκόμματατα.
Προσέλκυσε αντιδράσεις από πολιτικούς που “τρόμαξαν” από τη στρατιωτικοποιημένη εμφάνιση του.
Πολλές χώρες με πρώτες τις ΗΠΑ (το 1994), απαγόρευσαν την εισαγωγή και κατοχή του SPAS 15.
Αυτή η γραφειοκρατική παρέμβαση ανέκοψε την πορεία του όπλου και μακροχρόνια του προσέδωσε μια συλλεκτική αξία.
Η Franchi συνέχισε την περιορισμένη παραγωγή μέχρι το 2005, κάνοντας αλλαγές για να ξεπεράσει τους νομικούς περιορισμούς. Παρουσίασε μοντέλα με σταθερό κοντάκιο και με κάνες μήκους 45 και 60 εκατοστών.
Έφτιαξαν ακόμη και γεμιστήρες χωρητικότητας τριών φυσιγγίων ώστε να πληρούν κυνηγετικές νομοθεσίες. Στην πραγματικότητα οι μεγαλύτερες πωλήσεις έγιναν προς αστυνομικές μονάδες σε Ιταλία και λατινική Αμερική και πολύ λιγότερες σε ιδιώτες. Σήμερα τα επιζώντα SPAS που βρίσκονται σε χέρια πολιτών αξιώνουν υψηλές τιμές μεταπώλησης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών