Σχετικά Άρθρα
Κόκκινος συναγερμός στην Ευρώπη για ενεργειακό σοκ – Απίστευτο δράμα με διακοπές ρεύματος και δελτίο στο αέριο
Αδιέξοδο – Απορρίπτει ο Trump πρόταση 7 σημείων του Ιράν για συμφωνία εντός 7 ημερών για Hormuz – Η Τεχεράνη επιμένει στις κόκκινες γραμμές
Τελεσίγραφο από Ιράν: Θα κλείσουμε το Bab el-Mandeb και το Hormuz, εάν οι ΗΠΑ κάνουν το λάθος και επιτεθούν
Σε νέες… περιπέτειες εισέρχεται η Ευρώπη έχοντας μπροστά της ακόμα ένα δύσκολο χειμώνα, με την αγορά φυσικού αερίου να βρίσκεται υπό έντονη πίεση και την Κομισιόν να προειδοποιεί για τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης τιμών. Τα χαμηλά για την εποχή αποθέματα, οι διαταραχές στις διεθνείς ροές LNG, η παρατεταμένη κρίση γύρω από το Στενό του Hormuz και ο ανταγωνισμός Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία δημιουργούν ένα ιδιαίτερα εύθραυστο σκηνικό.
Και ενώ οι Βρυξέλλες διαβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια εφοδιασμού, η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η γεωπολιτική κρίση έχει οδηγήσει σε έντονη μεταβλητότητα στις τιμές και ότι η Ευρώπη παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς αγορές ορυκτών καυσίμων.
Η πρόταση… πρόκληση της Κομισιόν
Σε επιστολή προς τους υπουργούς Ενέργειας των κρατών-μελών, ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Dan Jørgensen, κάλεσε τις κυβερνήσεις να εξετάσουν… μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τη ζήτηση για φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, ενώ παράλληλα ζητά να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την πλήρωση των αποθηκών.
Η παρέμβαση της Κομισιόν αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ευρωπαϊκή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διπλό πρόβλημα, καθώς από τη μία πλευρά είναι οι υψηλές τιμές και από την άλλη η δυσκολία αναπλήρωσης των αποθεμάτων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αναγνωρίσει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας αποτελούν σημαντική ανησυχία και ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει έναν από τους βασικούς προμηθευτές της παγκόσμιας αγοράς. Σημειώνεται, δε, πως όταν μειώνονται οι διαθέσιμες ποσότητες, οι τιμές αυξάνονται.
Την ίδια ώρα, η Κομισιόν έχει επισημάνει ότι η Ευρώπη είναι σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη από το 2022, χάρη στη διαφοροποίηση των πηγών, την αυξημένη δυναμικότητα εισαγωγής LNG και τη μειωμένη ζήτηση φυσικού αερίου.
Πάνω από 140% η ετήσια αύξηση των τιμών
Πάντως, οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην ενεργειακή αγορά.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σημαντικά από την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου το ευρωπαϊκό benchmark TTF κινήθηκε πάνω από τα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Στις 31 Αυγούστου, το συμβόλαιο TTF Οκτωβρίου έφθασε ενδοσυνεδριακά τα 70,85 ευρώ/MWh.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Reuters, στις 21 Σεπτεμβρίου οι χονδρικές τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη ήταν αυξημένες κατά περισσότερο από 140% σε ετήσια βάση, εντείνοντας τις ανησυχίες για νέες πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρωζώνη.
Η αγορά έχει ήδη αρχίσει να αντιδρά έντονα στις εξελίξεις. Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια αναφοράς ανέκαμψαν μετά την πτώση άνω του 9% την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ το ολλανδικό TTF, το βασικό benchmark της ευρωπαϊκής αγοράς, διαπραγματευόταν στα 73,67 ευρώ/MWh, με άνοδο 2,2%.
Στο επίκεντρο της ενεργειακής κρίσης το Hormuz
Κρίσιμος παράγοντας είναι πλέον το LNG, από το οποίο η Ευρώπη εξαρτάται περισσότερο μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών προμηθειών.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, περίπου το 1/5 του παγκόσμιου LNG που διακινείται διεθνώς διέρχεται από τo Στενό του Hormuz. Ωστόσο, η παρατεταμένη διαταραχή στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό έχει περιορίσει τις διαθέσιμες ποσότητες και έχει εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Η κατάσταση έχει πλήξει ιδιαίτερα τις εξαγωγές του Κατάρ. Η Qatar Energy παρέτεινε έως τον Δεκέμβριο την κατάσταση ανωτέρας βίας στις παραδόσεις LNG προς την Edison, ενώ το Πακιστάν έλαβε αντίστοιχη παράταση έως τον Νοέμβριο λόγω των δυσκολιών μεταφοράς φυσικού αερίου μέσω του Hormuz.
Παράλληλα, η Qatar Energy έχει προειδοποιήσει ότι η κρίση στο Hormuz μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις στην επέκταση της παραγωγικής της δυναμικότητας LNG, ενώ ζημιές στις εγκαταστάσεις του Ras Laffan έχουν επηρεάσει σημαντικό τμήμα της δυναμικότητας εξαγωγής του Κατάρ.
Η διατάραξη των ροών έχει ήδη οδηγήσει μεγάλους αγοραστές LNG να αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας, από τη Δυτική Αφρική και την Ινδονησία έως τη Βόρεια Αμερική και την Αυστραλία.
Ιράν και ΗΠΑ κρατούν το «κλειδί»
Την ίδια στιγμή, η αβεβαιότητα γύρω από το άνοιγμα του Hormuz παραμένει.
Το Ιράν έχει δηλώσει ότι δεν πρόκειται να χαλαρώσει τους όρους του για το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, απέρριψε την τελευταία ιρανική πρόταση, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.
Οι διαπραγματευτές είχαν εξετάσει συμφωνία για το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού και την άρση από την Ουάσινγκτον του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Η προτεινόμενη συμφωνία θα έμοιαζε με το μνημόνιο κατανόησης που είχε επιτευχθεί στα μέσα Ιουνίου και είχε οδηγήσει σε μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός, η οποία σύντομα κατέρρευσε. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε ένδειξη για επαναλειτουργία του Hormuz μπορεί να προκαλέσει απότομη αποκλιμάκωση των τιμών, ενώ κάθε νέα επιδείνωση μπορεί να επαναφέρει την πίεση.
Πολύ χαμηλά τα αποθέματα
Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα είναι τα αποθέματα.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο υλικό δείχνουν ότι στις 21 Σεπτεμβρίου οι αποθήκες της ΕΕ βρίσκονταν περίπου στο 70,1%, με περίπου 794 TWh φυσικού αερίου σε απόθεμα.
Το ποσοστό αυτό ήταν περίπου 15,6 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας, ο οποίος για την ίδια ημερομηνία βρισκόταν κοντά στο 85,7%.
Στα τέλη Αυγούστου οι αποθήκες βρίσκονταν περίπου στο 65%, ενώ στη Γερμανία, τη χώρα με τη μεγαλύτερη αποθηκευτική δυναμικότητα στην Ευρώπη, το επίπεδο παραμένει αισθητά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η Κομισιόν επιβεβαιώνει ότι τα αποθέματα είναι χαμηλότερα από τα προηγούμενα χρόνια, αλλά ταυτόχρονα υπογραμμίζει ότι η ασφάλεια εφοδιασμού παραμένει διασφαλισμένη και ότι το ευρωπαϊκό σύστημα είναι πιο ανθεκτικό από ό,τι το 2021-2022.
Το παράδοξο που κάνει ακόμη δυσκολότερη την αναπλήρωση
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο εξαιτίας της ίδιας της διάρθρωσης της αγοράς. Υπό κανονικές συνθήκες, οι εταιρείες αγοράζουν φθηνότερο φυσικό αέριο το καλοκαίρι, το αποθηκεύουν και το πωλούν ακριβότερα τον χειμώνα. Φέτος, όμως, οι άμεσες τιμές έχουν κατά περιόδους κινηθεί πολύ κοντά ή ακόμη και πάνω από τις τιμές των χειμερινών συμβολαίων. Αυτό μειώνει το οικονομικό κίνητρο για αποθήκευση. Για έναν προμηθευτή μπορεί να είναι οικονομικά πιο συμφέρον να πουλήσει το αέριο άμεσα παρά να επωμιστεί το κόστος αποθήκευσής του και να περιμένει τον χειμώνα.
Η ίδια η Κομισιόν έχει αναγνωρίσει ότι η συγκεκριμένη διαφορά τιμών μπορεί να αποδυναμώσει τα εμπορικά κίνητρα για την πλήρωση των αποθηκών και έχει προωθήσει μεγαλύτερη ευελιξία στους κανόνες.
Ο στόχος της ΕΕ για αποθέματα στο 90%
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο διατηρεί ως βασικό στόχο την πλήρωση των αποθηκών στο 90%, αλλά οι κανόνες που ισχύουν από το 2025 παρέχουν μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τον χρόνο και τον τρόπο επίτευξης του στόχου.
Η νομοθεσία προβλέπει δυνατότητα απόκλισης υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ενώ η Κομισιόν έχει εξηγήσει ότι το επίπεδο του 80% μπορεί να θεωρηθεί επαρκές για την κάλυψη των χειμερινών αναγκών υπό τις τρέχουσες συνθήκες. Παράλληλα, υπάρχει πρόσθετη δυνατότητα ευελιξίας έως πέντε ποσοστιαίες μονάδες μέσω κατ' εξουσιοδότηση πράξης.
Η λογική των Βρυξελλών είναι να αποφευχθεί ένα σενάριο στο οποίο κράτη και εταιρείες θα υποχρεωθούν να αγοράσουν τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, προκαλώντας νέα άνοδο των τιμών.
Κομισιόν: «Κόψτε» τη ζήτηση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Κομισιόν καλεί τις κυβερνήσεις να συνεχίσουν ή να επαναφέρουν μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τη ζήτηση φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας για όσο διάστημα απαιτείται.
Τα μέτρα δεν σημαίνουν υποχρεωτικά περικοπές στην κατανάλωση. Μπορούν να περιλαμβάνουν κίνητρα εξοικονόμησης ενέργειας, περιορισμό της κατανάλωσης στις ώρες αιχμής, καλύτερη διαχείριση της βιομηχανικής ζήτησης, ταχύτερη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών και μηχανισμούς που διευκολύνουν την πλήρωση των αποθηκών.
Η ΕΕ έχει ήδη μειώσει σημαντικά την κατανάλωση φυσικού αερίου σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα, κάτι που οι Βρυξέλλες θεωρούν σημαντικό παράγοντα ανθεκτικότητας. Η Κομισιόν έχει επίσης επισημάνει ότι η ευρωπαϊκή ζήτηση φυσικού αερίου είναι πλέον περίπου 17% χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση.
Ο δρόμος προς τα 100 ευρώ/MWh
Σύμφωνα με τον Marco Saalfrank από την ελβετική Axpo Holding, οι τιμές φυσικού αερίου θα μπορούσαν να κινηθούν απότομα προς οποιαδήποτε κατεύθυνση αυτόν τον χειμώνα. Μάλιστα, σε περίπτωση που οι διαταραχές στις προμήθειες φυσικού αερίου συμπέσουν με έντονο ψύχος τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ/MWh. Αντίθετα, εάν αποκατασταθεί η διέλευση από το Hormuz ή το Κατάρ βρει άλλους τρόπους εξαγωγής LNG μέσω της θαλάσσιας οδού, οι τιμές θα μπορούσαν να υποχωρήσουν. Ακόμη όμως και σε ένα τέτοιο σενάριο, η εκτίμηση που μεταφέρεται είναι ότι οι τιμές δεν θα επιστρέψουν άμεσα στα προπολεμικά επίπεδα, κάτω από τα 30 ευρώ/MWh, καθώς θα παραμείνει σημαντικός βαθμός αβεβαιότητας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών