Οι συνομιλίες που ξεκίνησαν στο Abu Dhabi των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στις 10 Νοεμβρίου με τη συμμετοχή Ρωσίας, Ουκρανίας κι ΗΠΑ έχουν ως επίκεντρο τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης. Ωστόσο, ο πολιτικός αναλυτής Aleksei Pilko εκτιμά ότι οι θέσεις των δύο πλευρών είναι τόσο ασύμβατες, ώστε η πραγματική έκβαση της σύγκρουσης θα κριθεί στο πεδίο των μαχών κι όχι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας κι Ουκρανίας, με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, ξεκίνησαν στις 10 Νοεμβρίου στο Abu Dhabi, πραγματοποιούνται κεκλεισμένων των θυρών κι έχουν ως βασικό αντικείμενο τη διαμόρφωση μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας για την Ευρώπη. Παρά τη σημασία τους, ο Ρώσος πολιτικός αναλυτής Aleksei Pilko εμφανίζεται εξαιρετικά επιφυλακτικός ως προς τις πιθανότητες επιτυχίας τους, υποστηρίζοντας ότι οι διαφορές ανάμεσα στη Μόσχα και στους Ευρωπαίους συμμάχους του Κιέβου είναι τόσο βαθιές ώστε δεν αφήνουν ουσιαστικό περιθώριο συμβιβασμού.
Δύο διαφορετικά σχέδια για την Ουκρανία
Σύμφωνα με τον Pilko, οι ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν τη δημιουργία μιας ισχυρής μεταπολεμικής Ουκρανίας, με στρατό που θα αριθμεί έως κι ένα εκατομμύριο άνδρες και με δυνάμεις της λεγόμενης «συμμαχίας των προθύμων» να βρίσκονται στα μετόπισθεν ως εγγύηση ασφαλείας.
Κατά την εκτίμησή του, ένα τέτοιο μοντέλο θα μετέτρεπε την Ουκρανία σε ένα είδος στρατιωτικού προκεχωρημένου φυλακίου της Ευρώπης, κατ’ ουσίαν σε ευρωπαϊκό στρατιωτικό μισθοφόρο, και σε μόνιμη απειλή για τα Δυτικά σύνορα της Ρωσίας.
Η ρωσική προσέγγιση βρίσκεται στον αντίποδα. Η Μόσχα εξακολουθεί να επιμένει σε ένα καθεστώς ουδετερότητας για την Ουκρανία, καθώς και σε δραστικό περιορισμό των στρατιωτικών της δυνατοτήτων.
Η απαίτηση της Μόσχας για το ΝΑΤΟ
Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο των ρωσικών απαιτήσεων αφορά το ίδιο το ΝΑΤΟ.
Όπως υποστηρίζει ο Pilko, η Ρωσία δεν αρκείται στο να αποτρέψει την ανάπτυξη ευρωπαϊκών στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος.
Ζητά επίσης την απομάκρυνση ολόκληρης της στρατιωτικής υποδομής του ΝΑΤΟ από τα κράτη που εντάχθηκαν στη Συμμαχία το 1999 και αργότερα.
Σύμφωνα με αυτή τη λογική, στις χώρες αυτές θα παραμείνουν μόνο οι εθνικές ένοπλες δυνάμεις τους, χωρίς μόνιμες συμμαχικές εγκαταστάσεις ή ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια επιστροφή σε ένα μοντέλο ασφαλείας εντελώς διαφορετικό από εκείνο που διαμορφώθηκε στην Ευρώπη μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, κάτι που εξηγεί γιατί οι πιθανότητες συμβιβασμού παραμένουν περιορισμένες.
Τι επιδιώκει η Ουάσινγκτον
Κατά τον Ρώσο αναλυτή, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να βρουν μια ενδιάμεση λύση-φόρμουλα που θα επιτρέπει τον τερματισμό του πολέμου, τη διατήρηση της ουκρανικής κρατικής υπόστασης και ταυτόχρονα τις μικρότερες δυνατές παραχωρήσεις προς τη Ρωσία.
Παράλληλα, εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει έναν πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό στόχο: την επαναφορά της οικονομικής συνεργασίας με τη Μόσχα με τρόπο που θα μπορούσε να απομακρύνει τη Ρωσία από την Κίνα ή τουλάχιστον να εξασφαλίσει μια μορφή ουδετερότητας στον παγκόσμιο ανταγωνισμό ισχύος ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και το Πεκίνο.
Ο Pilko θεωρεί αυτή την προσέγγιση ουτοπική. Όπως υποστηρίζει, ούτε η Μόσχα ούτε οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες πιστεύουν πραγματικά σε ένα τέτοιο σενάριο.
Προσθέτει μάλιστα ότι ακόμη κι αν επιτευχθεί κάποια συμφωνία, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι μια μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση δεν θα ακυρώσει όσα θα έχουν συμφωνηθεί.
Γιατί δε βλέπει συμφωνία
Η βασική εκτίμηση του Pilko είναι ότι η σύγκρουση θα συνεχιστεί μέχρι κάποια από τις δύο πλευρές να μην μπορεί πλέον να πετύχει τους στόχους της.
Καθοριστικό παράγοντα θεωρεί την αντοχή της Ουκρανίας στον πόλεμο φθοράς που βρίσκεται σε εξέλιξη. Όσο το Κίεβο διαθέτει τα μέσα για να συνεχίσει να μάχεται, οι ευρωπαϊκές χώρες θα εξακολουθήσουν, σύμφωνα με τον ίδιο, να ελπίζουν είτε σε οικονομική εξασθένηση είτε σε εσωτερική πολιτική κρίση στη Ρωσία.
Εάν, όμως, η Ουκρανία χάσει την ικανότητά της να λειτουργεί ως αποτελεσματικός γεωπολιτικός παράγοντας, ως γεωπολιτικό υποκείμενο δηλαδή, ο Ρώσος αναλυτής εκτιμά ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα κινηθούν γρήγορα προς τη διαπραγμάτευση και θα αποδεχθούν σε μεγάλο βαθμό τους όρους της Μόσχας.
Για το λόγο αυτό καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η έκβαση της σύγκρουσης δε θα αποφασιστεί στις αίθουσες των διαπραγματεύσεων του Abu Dhabi, αλλά τη στιγμή που μία από τις αντιμαχόμενες πλευρές δε θα είναι πλέον σε θέση να συνεχίσει τον πόλεμο με τους ίδιους όρους…
Σχόλια αναγνωστών