Η Σόφια δεν περιορίζεται στην αγορά 198 αμερικανικών τεθωρακισμένων Stryker. Μετά τον εκσυγχρονισμό του Πολεμικού της Ναυτικού, επενδύει ταυτόχρονα σε χερσαία και ναυτική ισχύ, επιδιώκοντας να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους του ΝΑΤΟ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μαύρη Θάλασσα.
Αν κάποιος προσπαθούσε να εντοπίσει ποια χώρα αλλάζει ταχύτερα τη στρατιωτική της ταυτότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, πιθανότατα δε θα κοιτούσε προς τη Βουλγαρία. Κι όμως, τα τελευταία χρόνια η Σόφια υλοποιεί ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα στρατιωτικού μετασχηματισμού στην ευρύτερη περιοχή. Η άφιξη των πρώτων αμερικανικών τεθωρακισμένων Stryker στις Βουλγαρικές Ένοπλες Δυνάμεις αποτελεί απλώς το πιο πρόσφατο επεισόδιο μιας μακράς διαδικασίας που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Πίσω από τους αριθμούς, τα συμβόλαια και τις στρατιωτικές προμήθειες διαμορφώνεται μια νέα στρατηγική πραγματικότητα: η Βουλγαρία επιχειρεί να απομακρυνθεί οριστικά από τη σοβιετική στρατιωτική κληρονομιά και να αποκτήσει κομβικό ρόλο στο αμυντικό οικοσύστημα της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Το τέλος της σοβιετικής εποχής
Για δεκαετίες ο Βουλγαρικός Στρατός βασιζόταν σε οπλικά συστήματα που είχαν σχεδιαστεί για τις ανάγκες του Συμφώνου της Βαρσοβίας, της στρατιωτικής συμμαχίας του Σοσιαλιστικού Μπλοκ.
Τα άρματα μάχης T-72, τα τεθωρακισμένα BMP-1, τα BTR-60 και τα αυτοκινούμενα πυροβόλα Gvozdika αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά των βουλγαρικών χερσαίων δυνάμεων ακόμη και μετά την ένταξη της βαλκανικής χώρας στο ΝΑΤΟ.
Η εικόνα αυτή αρχίζει πλέον να αλλάζει. Με συμφωνία αξίας άνω των 1,4 δισ. δολαρίων, η γειτονική Βουλγαρία αποκτά 198 νέα οχήματα, εκ των οποίων 183 είναι Stryker και τα υπόλοιπα οχήματα υλικοτεχνικής υποστήριξης.
Η παραγγελία περιλαμβάνει επίσης αντιαρματικά συστήματα Javelin κι εξειδικευμένες εκδόσεις οχημάτων για διοίκηση, ιατρική κάλυψη, μηχανικό και αναγνώριση.
Η επιλογή δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση παλαιών οπλικών συστημάτων.
Σηματοδοτεί τη μετάβαση από ένα στρατιωτικό μοντέλο σοβιετικής λογικής σε ένα πλήρως νατοϊκό περιβάλλον επιχειρήσεων.
T-72
Τα Stryker είναι μόνο η αρχή
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η ιστορία δεν ξεκινά ούτε τελειώνει στα τεθωρακισμένα.
Το τελευταίο διάστημα η Βουλγαρία έχει επενδύσει σημαντικά και στον εκσυγχρονισμό του Πολεμικού Ναυτικού της, επιχειρώντας να ενισχύσει την παρουσία της στη Μαύρη Θάλασσα.
Αν εξεταστούν μαζί τα δύο εξοπλιστικά προγράμματα, καθίσταται σαφές ότι δεν πρόκειται για αποσπασματικές αποφάσεις.
Η Σόφια αναβαθμίζει ταυτόχρονα δύο κρίσιμους πυλώνες ισχύος: τις χερσαίες δυνάμεις (Χερσαία Ισχύς) και τις ναυτικές δυνάμεις (Ναυτική Ισχύς)
Με άλλα λόγια, προσπαθεί να δημιουργήσει έναν πιο σύγχρονο και περισσότερο διαλειτουργικό στρατό, ικανό να επιχειρεί στο πλαίσιο των σχεδιασμών του ΝΑΤΟ στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.
Stryker
Η Μαύρη Θάλασσα αλλάζει τα πάντα
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η προσπάθεια επιταχύνεται τώρα.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία μεταμόρφωσε τη Μαύρη Θάλασσα σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς χώρους του πλανήτη.
Η Ρουμανία αυξάνει τις στρατιωτικές της δαπάνες.
Η Τουρκία ενισχύει τον ρόλο της ως περιφερειακή δύναμη.
Η Ουκρανία παραμένει πεδίο στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή παρουσία στην περιοχή και να αντιμετωπίζει τη Μαύρη Θάλασσα ως στρατηγικό χώρο ζωτικής σημασίας.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Βουλγαρία δεν επιθυμεί πλέον να έχει δευτερεύοντα ρόλο.
Θέλει από γεωπολιτικό αντικείμενο να γίνει γεωπολιτικό υποκείμενο.
Η Σόφια αντιλαμβάνεται ότι οι εξελίξεις των επόμενων ετών θα καθορίσουν τη νέα ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή και επιδιώκει να εξασφαλίσει θέση στο νέο περιφερειακό σύστημα ασφαλείας που διαμορφώνεται.
Το βουλγαρικό «Smeli»
Από πελάτης σε κέντρο υποστήριξης
Ίσως όμως το πιο σημαντικό στοιχείο να βρίσκεται αλλού.
Η βουλγαρική κυβέρνηση δε θέλει μόνο να αγοράσει αμερικανικά στρατιωτικά οχήματα.
Θέλει να δημιουργήσει δυνατότητες συντήρησης, υποστήριξης κι επισκευής.
Η βασική παραγωγή των Stryker πραγματοποιείται στον Καναδά από την General Dynamics Land Systems, όμως η τελική ενσωμάτωση συστημάτων κι οπλισμού γίνεται ήδη στο εργοστάσιο TEREM-Ivajlo.
Η φιλοδοξία της Σόφιας είναι να αυξήσει τον ρυθμό εργασιών σε δέκα οχήματα το μήνα και να αναλάβει την τεχνική υποστήριξή τους για δεκαετίες.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι συζητείται ανοιχτά το ενδεχόμενο να παρέχονται υπηρεσίες συντήρησης όχι μόνο για τα βουλγαρικά οχήματα αλλά και για Stryker που χρησιμοποιούν άλλες χώρες της περιοχής.
Αυτό σημαίνει ότι η Βουλγαρία επιδιώκει να μετατραπεί από αγοραστή αμερικανικών οπλικών συστημάτων σε αναπόσπαστο τμήμα της αμυντικής αλυσίδας του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό για τη γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας.
Ένα νέο βιομηχανικό στοίχημα
Η εν λόγω στρατηγική, όμως, συνοδεύεται κι από κινδύνους.
Η Βουλγαρία δεν παράγει ακόμη πυρομαχικά 30 χιλιοστών σύμφωνα με τα αμερικανικά πρότυπα, ούτε διαθέτει τη βιομηχανική αυτάρκεια που απαιτείται για κρίσιμα ηλεκτρονικά και συστήματα μάχης.
Για αρκετά χρόνια θα εξαρτάται σχεδόν πλήρως από… αμερικανικές προμήθειες.
Πρόκειται για ένα παράδοξο που παρατηρείται σε πολλές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
Η απόρριψη της σοβιετικής στρατιωτικό-βιομηχανικής κληρονομιάς συνοδεύεται από την ένταξη σε ένα νέο πλέγμα αμυντικών εξαρτήσεων, αυτή τη φορά με επίκεντρο την αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
Η διαφορά είναι ότι η Σόφια προσπαθεί να μετατρέψει αυτή την εξάρτηση σε ευκαιρία, δημιουργώντας εγχώρια τεχνογνωσία και βιομηχανικές δυνατότητες.
Από τη μία εξάρτηση στην άλλη;
Για τους Βούλγαρους, η μετάβαση στα Stryker και στα υπόλοιπα Δυτικά συστήματα παρουσιάζεται ως το οριστικό τέλος μιας εποχής που ξεκίνησε στα χρόνια του Συμφώνου της Βαρσοβίας.
Πράγματι, όταν ολοκληρωθούν οι παραδόσεις, ελάχιστα θα θυμίζουν το στρατό που κληρονόμησε η χώρα μετά την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ.
Υπάρχει όμως μια ενδιαφέρουσα ειρωνεία. Για δεκαετίες η Βουλγαρία εξαρτιόταν από σοβιετικά άρματα, σοβιετικά ανταλλακτικά και σοβιετικά εργοστάσια.
Σήμερα προσπαθεί να απεξαρτηθεί από εκείνο το σύστημα, αλλά την ίδια στιγμή εντάσσεται σε ένα άλλο, βασισμένο στην αμερικανική τεχνολογία, στην αμερικανική εφοδιαστική αλυσίδα και στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιλογή της είναι λανθασμένη. Αντιθέτως, πρόκειται για μια συνειδητή στρατηγική απόφαση της Σόφιας.
Το ερώτημα, όμως, είναι αν σε δέκα ή είκοσι χρόνια η Βουλγαρία θα έχει καταφέρει να δημιουργήσει δική της τεχνογνωσία και δικό της βιομηχανικό υπόβαθρο ή αν απλώς θα έχει αντικαταστήσει μια εξάρτηση με μια άλλη.
Εκεί θα κριθεί τελικά η επιτυχία ή η αποτυχία του βουλγαρικού εγχειρήματος.
Όχι στον αριθμό των Stryker που θα παραλάβει, αλλά στο αν θα μπορέσει να αξιοποιήσει αυτές τις επενδύσεις για να αποκτήσει κάτι που σήμερα ακόμη δεν διαθέτει κι είναι και το ζητούμενο: πραγματική αμυντική αυτονομία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών