Από το Sahel μέχρι τους BRICS, η Ρωσία επενδύει γεωπολιτικά, οικονομικά και στρατηγικά σε μια ήπειρο που αλλάζει τις παγκόσμιες ισορροπίες και φιλοδοξεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στον πολυπολικό κόσμο του 21ου αιώνα
«Η Αφρική είναι η ήπειρος του μέλλοντος». Με αυτά τα λόγια ο Vladimir Putin επιχείρησε να εξηγήσει γιατί η Ρωσία δίνει ολοένα μεγαλύτερη σημασία στις σχέσεις της με τα αφρικανικά κράτη. Η δήλωση δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική φιλοφρόνηση προς τις χώρες της Μαύρης Ηπείρου. Αντανακλά μια ευρύτερη στρατηγική αντίληψη που διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια στη Μόσχα: ότι η Αφρική θα αποτελέσει έναν από τους βασικούς γεωγραφικούς χώρους όπου θα κριθούν οι μελλοντικές ισορροπίες ισχύος στον πλανήτη.
Η ήπειρος με τη μεγαλύτερη δυναμική
Η Αφρική διαθέτει σήμερα το νεότερο πληθυσμό στον κόσμο.
Τις επόμενες δεκαετίες αναμένεται να συγκεντρώσει ένα ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ πολλές από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες του πλανήτη βρίσκονται ήδη στην αφρικανική ήπειρο.
Αυτό εξηγεί γιατί όχι μόνο η Ρωσία αλλά κι η Κίνα, η Ινδία, η Τουρκία, τα κράτη του Κόλπου κι οι Δυτικές δυνάμεις αυξάνουν σταθερά την παρουσία τους στην Αφρική.
Για τη Μόσχα, η δημογραφική κι οικονομική άνοδος της ηπείρου δεν αποτελεί ένα μακρινό σενάριο.
Θεωρείται ήδη μια από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές πραγματικότητες του 21ου αιώνα.
Πέρα από τις αγορές και τις πρώτες ύλες
Η ρωσική στρατηγική δεν περιορίζεται στους φυσικούς πόρους ή στις επενδύσεις.
Η Αφρική κατέχει ιδιαίτερη θέση και για γεωπολιτικούς λόγους.
Στη ρωσική διπλωματική ρητορική εμφανίζεται συχνά ως βασικό τμήμα της λεγόμενης «παγκόσμιας πλειοψηφίας» ή του «Παγκόσμιου Νότου», μαζί με την Ασία και τη Λατινική Αμερική.
Η Μόσχα υποστηρίζει σταθερά κι επαναλαμβανόμενα ότι αναδύεται ένα πολυπολικό διεθνές σύστημα, στο οποίο οι αναπτυσσόμενες χώρες θα αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο βάρος κι επιρροή.
Μέσα σε αυτή τη λογική, η Αφρική δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως εταίρος αλλά ως ένας από τους θεμελιώδεις πυλώνες-πόλους ισχύος της νέας παγκόσμιας αρχιτεκτονικής που επιδιώκει να προωθήσει η Ρωσία.
Το Σαχέλ κι η υποχώρηση της Françafrique
Ιδιαίτερη σημασία έχει για τη Μόσχα η γεωγραφική ζώνη του Sahel.
Πρόκειται για μια «στεπική» γεωγραφική περιοχή που λειτουργεί ως μεταβατικό πέρασμα ανάμεσα στην έρημο Σαχάρα στα βόρεια και τις πιο υγρές σαβάνες στο νότο.
Τα τελευταία χρόνια, το Μάλι, η Μπουρκίνα Φάσο κι ο Νίγηρας που καταλαμβάνουν μεγάλα κομμάτια του Sahel βρέθηκαν στο επίκεντρο κολοσσιαίων πολιτικών αλλαγών.
Οι στρατιωτικές ηγεσίες των χωρών αυτών συγκρούστηκαν ανοιχτά με το Παρίσι, περιόρισαν δραστικά τη γαλλική γεωπολιτική επιρροή κι αναζήτησαν νέους διεθνείς εταίρους.
Από τη ρωσική οπτική, οι εξελίξεις αυτές παρουσιάζονται ως απόδειξη ότι το μεταποικιακό μοντέλο της «Françafrique» αμφισβητείται όλο και περισσότερο.
Κι ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί κανείς με αυτή την ερμηνεία ή όχι, είναι γεγονός ότι το γεωπολιτικό τοπίο στη Δυτική Αφρική αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς.
Γιατί η Ρωσία βρίσκει πρόσφορο έδαφος διείσδυσης
Ένα επιχείρημα που προβάλλουν συχνά Ρώσοι αξιωματούχοι είναι ότι η Ρωσία δεν ταυτίζεται με την ευρωπαϊκή αποικιοκρατική και νεοαποικιοκρατική εμπειρία στην Αφρική.
Ο Sergey Lavrov κι άλλοι κορυφαίοι Ρώσοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι διμερείς σχέσεις Μόσχας - Αφρικής διαμορφώθηκαν ιστορικά σε διαφορετική βάση από εκείνες των πρώην αποικιακών Δυνάμεων.
Αυτό το αφήγημα αξιοποιείται συστηματικά από τη ρωσική διπλωματία και συναντά απήχηση σε τμήματα της αφρικανικής πολιτικής ελίτ που επιδιώκουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Οι BRICS κι η νέα οικονομική αρχιτεκτονική
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Putin συνέδεσε την Αφρική με τη νέα επενδυτική πλατφόρμα που προωθείται στο πλαίσιο των BRICS.
Η διεύρυνση των BRICS κι η αναζήτηση εναλλακτικών χρηματοδοτικών μηχανισμών αποτελούν βασικό μέρος της ρωσικής πολυπολικής στρατηγικής.
Για τη Μόσχα, η Αφρική μπορεί να αποτελέσει έναν από τους μεγαλύτερους αποδέκτες επενδύσεων, υποδομών και νέων οικονομικών εργαλείων που φιλοδοξούν να μειώσουν την εξάρτηση από τα παραδοσιακά Δυτικά χρηματοπιστωτικά κέντρα.
Η μεγάλη γεωπολιτική μάχη του 21ου αιώνα
Για δεκαετίες, η Αφρική αντιμετωπιζόταν από πολλές μεγάλες Δυνάμεις ή αυτοκρατορίες (ακόμη παλαιότερα) ως περιφερειακό ζήτημα.
Με άλλα λόγια, η Δύση αποτελούσε τον πυρήνα του διεθνούς συστήματος, τον «πλούσιο Βορρά», κι η Αφρική την περιφέρεια, το «φτωχό Νότο».
Σήμερα αυτό αλλάζει.
Κι αλλάζει ταχύτατα.
Η αφρικανική ήπειρος συγκεντρώνει πληθυσμιακή ανάπτυξη, ενεργειακούς πόρους, κρίσιμα μέταλλα, στρατηγικές θαλάσσιες γραμμές επικοινωνιών κι αυξανόμενο πολιτικό βάρος στους διεθνείς οργανισμούς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ρωσική στροφή προς την Αφρική δεν αποτελεί μια συγκυριακή επιλογή αλλά μέρος μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής.
Όταν λοιπόν ο Vladimir Putin δηλώνει ότι «η Αφρική είναι η ήπειρος του μέλλοντος», δεν αναφέρεται μόνο στις δημογραφικές προοπτικές της ηπείρου.
Αναφέρεται σε μια περιοχή-γεωπολιτικό σύστημα που η Μόσχα θεωρεί ότι θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια ανακατανομή ισχύος των επόμενων δεκαετιών και σε ένα πεδίο όπου η αντιπαράθεση για τη μορφή του αυριανού κόσμου έχει ήδη ξεκινήσει...
www.bankingnews.gr
Η ήπειρος με τη μεγαλύτερη δυναμική
Η Αφρική διαθέτει σήμερα το νεότερο πληθυσμό στον κόσμο.
Τις επόμενες δεκαετίες αναμένεται να συγκεντρώσει ένα ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ πολλές από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες του πλανήτη βρίσκονται ήδη στην αφρικανική ήπειρο.
Αυτό εξηγεί γιατί όχι μόνο η Ρωσία αλλά κι η Κίνα, η Ινδία, η Τουρκία, τα κράτη του Κόλπου κι οι Δυτικές δυνάμεις αυξάνουν σταθερά την παρουσία τους στην Αφρική.
Για τη Μόσχα, η δημογραφική κι οικονομική άνοδος της ηπείρου δεν αποτελεί ένα μακρινό σενάριο.
Θεωρείται ήδη μια από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές πραγματικότητες του 21ου αιώνα.
Πέρα από τις αγορές και τις πρώτες ύλες
Η ρωσική στρατηγική δεν περιορίζεται στους φυσικούς πόρους ή στις επενδύσεις.
Η Αφρική κατέχει ιδιαίτερη θέση και για γεωπολιτικούς λόγους.
Στη ρωσική διπλωματική ρητορική εμφανίζεται συχνά ως βασικό τμήμα της λεγόμενης «παγκόσμιας πλειοψηφίας» ή του «Παγκόσμιου Νότου», μαζί με την Ασία και τη Λατινική Αμερική.
Η Μόσχα υποστηρίζει σταθερά κι επαναλαμβανόμενα ότι αναδύεται ένα πολυπολικό διεθνές σύστημα, στο οποίο οι αναπτυσσόμενες χώρες θα αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο βάρος κι επιρροή.
Μέσα σε αυτή τη λογική, η Αφρική δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως εταίρος αλλά ως ένας από τους θεμελιώδεις πυλώνες-πόλους ισχύος της νέας παγκόσμιας αρχιτεκτονικής που επιδιώκει να προωθήσει η Ρωσία.
Το Σαχέλ κι η υποχώρηση της Françafrique
Ιδιαίτερη σημασία έχει για τη Μόσχα η γεωγραφική ζώνη του Sahel.
Πρόκειται για μια «στεπική» γεωγραφική περιοχή που λειτουργεί ως μεταβατικό πέρασμα ανάμεσα στην έρημο Σαχάρα στα βόρεια και τις πιο υγρές σαβάνες στο νότο.
Τα τελευταία χρόνια, το Μάλι, η Μπουρκίνα Φάσο κι ο Νίγηρας που καταλαμβάνουν μεγάλα κομμάτια του Sahel βρέθηκαν στο επίκεντρο κολοσσιαίων πολιτικών αλλαγών.
Οι στρατιωτικές ηγεσίες των χωρών αυτών συγκρούστηκαν ανοιχτά με το Παρίσι, περιόρισαν δραστικά τη γαλλική γεωπολιτική επιρροή κι αναζήτησαν νέους διεθνείς εταίρους.
Από τη ρωσική οπτική, οι εξελίξεις αυτές παρουσιάζονται ως απόδειξη ότι το μεταποικιακό μοντέλο της «Françafrique» αμφισβητείται όλο και περισσότερο.
Κι ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί κανείς με αυτή την ερμηνεία ή όχι, είναι γεγονός ότι το γεωπολιτικό τοπίο στη Δυτική Αφρική αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς.
Γιατί η Ρωσία βρίσκει πρόσφορο έδαφος διείσδυσης
Ένα επιχείρημα που προβάλλουν συχνά Ρώσοι αξιωματούχοι είναι ότι η Ρωσία δεν ταυτίζεται με την ευρωπαϊκή αποικιοκρατική και νεοαποικιοκρατική εμπειρία στην Αφρική.
Ο Sergey Lavrov κι άλλοι κορυφαίοι Ρώσοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι διμερείς σχέσεις Μόσχας - Αφρικής διαμορφώθηκαν ιστορικά σε διαφορετική βάση από εκείνες των πρώην αποικιακών Δυνάμεων.
Αυτό το αφήγημα αξιοποιείται συστηματικά από τη ρωσική διπλωματία και συναντά απήχηση σε τμήματα της αφρικανικής πολιτικής ελίτ που επιδιώκουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Οι BRICS κι η νέα οικονομική αρχιτεκτονική
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Putin συνέδεσε την Αφρική με τη νέα επενδυτική πλατφόρμα που προωθείται στο πλαίσιο των BRICS.
Η διεύρυνση των BRICS κι η αναζήτηση εναλλακτικών χρηματοδοτικών μηχανισμών αποτελούν βασικό μέρος της ρωσικής πολυπολικής στρατηγικής.
Για τη Μόσχα, η Αφρική μπορεί να αποτελέσει έναν από τους μεγαλύτερους αποδέκτες επενδύσεων, υποδομών και νέων οικονομικών εργαλείων που φιλοδοξούν να μειώσουν την εξάρτηση από τα παραδοσιακά Δυτικά χρηματοπιστωτικά κέντρα.
Η μεγάλη γεωπολιτική μάχη του 21ου αιώνα
Για δεκαετίες, η Αφρική αντιμετωπιζόταν από πολλές μεγάλες Δυνάμεις ή αυτοκρατορίες (ακόμη παλαιότερα) ως περιφερειακό ζήτημα.
Με άλλα λόγια, η Δύση αποτελούσε τον πυρήνα του διεθνούς συστήματος, τον «πλούσιο Βορρά», κι η Αφρική την περιφέρεια, το «φτωχό Νότο».
Σήμερα αυτό αλλάζει.
Κι αλλάζει ταχύτατα.
Η αφρικανική ήπειρος συγκεντρώνει πληθυσμιακή ανάπτυξη, ενεργειακούς πόρους, κρίσιμα μέταλλα, στρατηγικές θαλάσσιες γραμμές επικοινωνιών κι αυξανόμενο πολιτικό βάρος στους διεθνείς οργανισμούς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ρωσική στροφή προς την Αφρική δεν αποτελεί μια συγκυριακή επιλογή αλλά μέρος μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής.
Όταν λοιπόν ο Vladimir Putin δηλώνει ότι «η Αφρική είναι η ήπειρος του μέλλοντος», δεν αναφέρεται μόνο στις δημογραφικές προοπτικές της ηπείρου.
Αναφέρεται σε μια περιοχή-γεωπολιτικό σύστημα που η Μόσχα θεωρεί ότι θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια ανακατανομή ισχύος των επόμενων δεκαετιών και σε ένα πεδίο όπου η αντιπαράθεση για τη μορφή του αυριανού κόσμου έχει ήδη ξεκινήσει...
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών