Η Washington θέλει να κρατήσει ανοιχτό το κανάλι προς την Τεχεράνη χωρίς να δώσει την εντύπωση ότι διαπραγματεύεται από θέση αδυναμίας
Ο Donald Trump αντέδρασε οργισμένα στις πληροφορίες ότι η κυβέρνησή του εξέταζε χαλάρωση κυρώσεων και πρόσβαση του Ιράν σε παγωμένα κεφάλαια με αντάλλαγμα παραχωρήσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο ίδιος αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι έκανε τέτοια προσφορά, δηλώνοντας ουσιαστικά ότι «δεν τους πρόσφερα τίποτα».
Το Reuters επιβεβαίωσε ότι ο Trump διέψευσε δημοσίως πως πρόσφερε ανακούφιση από τις κυρώσεις ή πρόσβαση σε δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια με αντάλλαγμα πυρηνικές παραχωρήσεις.
Η διάψευση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει διπλωματική κινητικότητα. Το Κατάρ συνεχίζει να μεσολαβεί ανάμεσα σε Washington και Τεχεράνη, σε μια προσπάθεια να βρεθεί φόρμουλα για αποκλιμάκωση. Σύμφωνα με το Reuters, οι έμμεσες επαφές παραμένουν ενεργές, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχουν οδηγήσει σε συμφωνία για το Στενό του Hormuz ή σε συνολική διευθέτηση.
Το χάσμα ανάμεσα στη δημόσια ρητορική και τη διαπραγμάτευση
Αυτό είναι και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης.
Στη δημόσια σκηνή, ο Trump θέλει να εμφανίζεται ως ο ηγέτης που δεν υποχωρεί απέναντι στην Τεχεράνη.
Στο διπλωματικό παρασκήνιο, όμως, οι ΗΠΑ εξετάζουν διαφορετικά εργαλεία: οικονομικά κίνητρα, περιορισμένη πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια, χαλάρωση ορισμένων περιορισμών και βήματα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αντάλλαγμα για πυρηνικές ή περιφερειακές παραχωρήσεις.
Η Wall Street Journal έχει ήδη αναφέρει ότι η Washington και το Κατάρ έχουν εργαστεί πάνω σε σενάρια που θα επέτρεπαν στο Ιράν πρόσβαση σε δισεκατομμύρια δολάρια παγωμένων κεφαλαίων για ανθρωπιστικές δαπάνες.
Αυτό δεν ισοδυναμεί με οριστική συμφωνία.
Δείχνει όμως ότι η οικονομική πίεση δεν είναι το μόνο εργαλείο στο τραπέζι.
Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ στέλνουν και τρίτο αεροπλανοφόρο
Το άλλο μισό του μηνύματος είναι στρατιωτικό.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπτύσσουν περίπου 9.000 επιπλέον στρατιωτικούς και τρίτη ομάδα αεροπλανοφόρου στη Μέση Ανατολή, καθώς ο Trump εξετάζει το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων κατά του Ιράν.
Αυτό δημιουργεί μια χαρακτηριστική εικόνα της σημερινής αμερικανικής στρατηγικής:
διαπραγματεύσεις από τη μία, στρατιωτική πίεση από την άλλη.
Η Washington θέλει να κρατήσει ανοιχτό το κανάλι προς την Τεχεράνη χωρίς να δώσει την εντύπωση ότι διαπραγματεύεται από θέση αδυναμίας.
Το αεροπλανοφόρο λειτουργεί έτσι και ως στρατιωτικό μέσο και ως πολιτικό μήνυμα.
Η αποχώρηση από το Ιράκ αλλάζει την εικόνα
Παράλληλα, οι ΗΠΑ ολοκλήρωσαν την αποχώρηση των στρατευμάτων τους από το Ιράκ, κλείνοντας μια αποστολή που διήρκεσε περισσότερο από μία δεκαετία. Η αποχώρηση είχε συμφωνηθεί από Washington και Baghdad και παρουσιάζεται επισήμως ως μετάβαση σε ιρακινή ευθύνη για την ασφάλεια, με τις ΗΠΑ να περιορίζονται πλέον κυρίως σε εκπαίδευση και πληροφορίες.
Η χρονική συγκυρία, όμως, είναι αξιοσημείωτη.
Οι ΗΠΑ απομακρύνουν στρατεύματα από ένα ιδιαίτερα ευάλωτο μέτωπο κοντά στο Iran, ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν τη ναυτική και αεροπορική τους παρουσία στην ευρύτερη περιοχή.
Αυτό υποδηλώνει αλλαγή της στρατιωτικής αρχιτεκτονικής και όχι απλώς «αποχώρηση».
Το Iran ζητά περισσότερα
Η Tehran έχει κατά καιρούς θέσει ευρύ κατάλογο αιτημάτων, από χαλάρωση των κυρώσεων και απελευθέρωση παγωμένων κεφαλαίων μέχρι περιορισμό των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στην περιοχή.
Η Washington δεν έχει αποδεχθεί συνολικά αυτές τις απαιτήσεις.
Μάλιστα, ο Trump απέρριψε πρόσφατα ιρανική πρόταση κατάπαυσης του πυρός και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο εντατικοποίησης των βομβαρδισμών μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.
Άρα η εικόνα δεν είναι εκείνη μιας αμερικανικής «υποχώρησης».
Είναι περισσότερο μια προσπάθεια να κρατηθούν ανοιχτές πολλές επιλογές ταυτόχρονα.
Η ενέργεια και το πολιτικό κόστος
Η σύγκρουση με το Iran έχει ήδη σοβαρό οικονομικό αποτύπωμα.
Οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι χώρες του G7 έχουν ανακοινώσει απελευθέρωση 100 εκατομμυρίων βαρελιών από στρατηγικά αποθέματα για να περιορίσουν τις πιέσεις στις τιμές.
Αυτό δημιουργεί πρόσθετη πολιτική πίεση στον Trump ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Ένας παρατεταμένος πόλεμος σημαίνει ακριβότερα καύσιμα, μεγαλύτερη αβεβαιότητα και οικονομικό κόστος που γίνεται άμεσα αισθητό στους ψηφοφόρους.
Έτσι, μια συμφωνία με το Iran θα μπορούσε να παρουσιαστεί από τον Λευκό Οίκο ως διπλωματική επιτυχία, αρκεί να μη μοιάζει με μονομερή παραχώρηση.
Το πραγματικό δίλημμα του Trump
Η Washington βρίσκεται μπροστά σε ένα σύνθετο πρόβλημα.
Αν πιέσει υπερβολικά το Iran, κινδυνεύει να διευρύνει έναν πόλεμο που ήδη κοστίζει ακριβά.
Αν προσφέρει μεγάλες παραχωρήσεις, ο Trump κινδυνεύει να δεχθεί πολιτική κριτική ότι υποχώρησε απέναντι στην Tehran.
Γι' αυτό και η σημερινή στρατηγική φαίνεται να κινείται σε δύο παράλληλες γραμμές:
στρατιωτική ισχύς προς τα έξω και διαπραγμάτευση πίσω από κλειστές πόρτες.
Το τρίτο αεροπλανοφόρο στέλνει το μήνυμα ότι οι ΗΠΑ παραμένουν έτοιμες να κλιμακώσουν.
Οι μεσολαβητές, όμως, προσπαθούν την ίδια στιγμή να βρουν το οικονομικό και πολιτικό τίμημα μιας αποκλιμάκωσης.
Και αυτό εξηγεί γιατί ο Donald Trump αντιδρά τόσο έντονα όταν οι πληροφορίες για πιθανές παραχωρήσεις βγαίνουν στη δημοσιότητα:
σε μια τέτοια διαπραγμάτευση, δεν έχει σημασία μόνο τι προσφέρεις — αλλά και πότε ο κόσμος μαθαίνει ότι είσαι έτοιμος να το προσφέρεις.
www.bankingnews.gr
Ο ίδιος αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι έκανε τέτοια προσφορά, δηλώνοντας ουσιαστικά ότι «δεν τους πρόσφερα τίποτα».
Το Reuters επιβεβαίωσε ότι ο Trump διέψευσε δημοσίως πως πρόσφερε ανακούφιση από τις κυρώσεις ή πρόσβαση σε δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια με αντάλλαγμα πυρηνικές παραχωρήσεις.
Η διάψευση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει διπλωματική κινητικότητα. Το Κατάρ συνεχίζει να μεσολαβεί ανάμεσα σε Washington και Τεχεράνη, σε μια προσπάθεια να βρεθεί φόρμουλα για αποκλιμάκωση. Σύμφωνα με το Reuters, οι έμμεσες επαφές παραμένουν ενεργές, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχουν οδηγήσει σε συμφωνία για το Στενό του Hormuz ή σε συνολική διευθέτηση.
Το χάσμα ανάμεσα στη δημόσια ρητορική και τη διαπραγμάτευση
Αυτό είναι και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης.
Στη δημόσια σκηνή, ο Trump θέλει να εμφανίζεται ως ο ηγέτης που δεν υποχωρεί απέναντι στην Τεχεράνη.
Στο διπλωματικό παρασκήνιο, όμως, οι ΗΠΑ εξετάζουν διαφορετικά εργαλεία: οικονομικά κίνητρα, περιορισμένη πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια, χαλάρωση ορισμένων περιορισμών και βήματα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αντάλλαγμα για πυρηνικές ή περιφερειακές παραχωρήσεις.
Η Wall Street Journal έχει ήδη αναφέρει ότι η Washington και το Κατάρ έχουν εργαστεί πάνω σε σενάρια που θα επέτρεπαν στο Ιράν πρόσβαση σε δισεκατομμύρια δολάρια παγωμένων κεφαλαίων για ανθρωπιστικές δαπάνες.
Αυτό δεν ισοδυναμεί με οριστική συμφωνία.
Δείχνει όμως ότι η οικονομική πίεση δεν είναι το μόνο εργαλείο στο τραπέζι.
Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ στέλνουν και τρίτο αεροπλανοφόρο
Το άλλο μισό του μηνύματος είναι στρατιωτικό.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπτύσσουν περίπου 9.000 επιπλέον στρατιωτικούς και τρίτη ομάδα αεροπλανοφόρου στη Μέση Ανατολή, καθώς ο Trump εξετάζει το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων κατά του Ιράν.
Αυτό δημιουργεί μια χαρακτηριστική εικόνα της σημερινής αμερικανικής στρατηγικής:
διαπραγματεύσεις από τη μία, στρατιωτική πίεση από την άλλη.
Η Washington θέλει να κρατήσει ανοιχτό το κανάλι προς την Τεχεράνη χωρίς να δώσει την εντύπωση ότι διαπραγματεύεται από θέση αδυναμίας.
Το αεροπλανοφόρο λειτουργεί έτσι και ως στρατιωτικό μέσο και ως πολιτικό μήνυμα.
Η αποχώρηση από το Ιράκ αλλάζει την εικόνα
Παράλληλα, οι ΗΠΑ ολοκλήρωσαν την αποχώρηση των στρατευμάτων τους από το Ιράκ, κλείνοντας μια αποστολή που διήρκεσε περισσότερο από μία δεκαετία. Η αποχώρηση είχε συμφωνηθεί από Washington και Baghdad και παρουσιάζεται επισήμως ως μετάβαση σε ιρακινή ευθύνη για την ασφάλεια, με τις ΗΠΑ να περιορίζονται πλέον κυρίως σε εκπαίδευση και πληροφορίες.
Η χρονική συγκυρία, όμως, είναι αξιοσημείωτη.
Οι ΗΠΑ απομακρύνουν στρατεύματα από ένα ιδιαίτερα ευάλωτο μέτωπο κοντά στο Iran, ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν τη ναυτική και αεροπορική τους παρουσία στην ευρύτερη περιοχή.
Αυτό υποδηλώνει αλλαγή της στρατιωτικής αρχιτεκτονικής και όχι απλώς «αποχώρηση».
Το Iran ζητά περισσότερα
Η Tehran έχει κατά καιρούς θέσει ευρύ κατάλογο αιτημάτων, από χαλάρωση των κυρώσεων και απελευθέρωση παγωμένων κεφαλαίων μέχρι περιορισμό των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στην περιοχή.
Η Washington δεν έχει αποδεχθεί συνολικά αυτές τις απαιτήσεις.
Μάλιστα, ο Trump απέρριψε πρόσφατα ιρανική πρόταση κατάπαυσης του πυρός και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο εντατικοποίησης των βομβαρδισμών μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.
Άρα η εικόνα δεν είναι εκείνη μιας αμερικανικής «υποχώρησης».
Είναι περισσότερο μια προσπάθεια να κρατηθούν ανοιχτές πολλές επιλογές ταυτόχρονα.
Η ενέργεια και το πολιτικό κόστος
Η σύγκρουση με το Iran έχει ήδη σοβαρό οικονομικό αποτύπωμα.
Οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι χώρες του G7 έχουν ανακοινώσει απελευθέρωση 100 εκατομμυρίων βαρελιών από στρατηγικά αποθέματα για να περιορίσουν τις πιέσεις στις τιμές.
Αυτό δημιουργεί πρόσθετη πολιτική πίεση στον Trump ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Ένας παρατεταμένος πόλεμος σημαίνει ακριβότερα καύσιμα, μεγαλύτερη αβεβαιότητα και οικονομικό κόστος που γίνεται άμεσα αισθητό στους ψηφοφόρους.
Έτσι, μια συμφωνία με το Iran θα μπορούσε να παρουσιαστεί από τον Λευκό Οίκο ως διπλωματική επιτυχία, αρκεί να μη μοιάζει με μονομερή παραχώρηση.
Το πραγματικό δίλημμα του Trump
Η Washington βρίσκεται μπροστά σε ένα σύνθετο πρόβλημα.
Αν πιέσει υπερβολικά το Iran, κινδυνεύει να διευρύνει έναν πόλεμο που ήδη κοστίζει ακριβά.
Αν προσφέρει μεγάλες παραχωρήσεις, ο Trump κινδυνεύει να δεχθεί πολιτική κριτική ότι υποχώρησε απέναντι στην Tehran.
Γι' αυτό και η σημερινή στρατηγική φαίνεται να κινείται σε δύο παράλληλες γραμμές:
στρατιωτική ισχύς προς τα έξω και διαπραγμάτευση πίσω από κλειστές πόρτες.
Το τρίτο αεροπλανοφόρο στέλνει το μήνυμα ότι οι ΗΠΑ παραμένουν έτοιμες να κλιμακώσουν.
Οι μεσολαβητές, όμως, προσπαθούν την ίδια στιγμή να βρουν το οικονομικό και πολιτικό τίμημα μιας αποκλιμάκωσης.
Και αυτό εξηγεί γιατί ο Donald Trump αντιδρά τόσο έντονα όταν οι πληροφορίες για πιθανές παραχωρήσεις βγαίνουν στη δημοσιότητα:
σε μια τέτοια διαπραγμάτευση, δεν έχει σημασία μόνο τι προσφέρεις — αλλά και πότε ο κόσμος μαθαίνει ότι είσαι έτοιμος να το προσφέρεις.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών