Με τεράστιο δημόσιο χρέος, το Ηνωμένο Βασίλειο είναι επικίνδυνα εκτεθειμένο στους διεθνείς δανειστές του — κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα εφιαλτικό σενάριο.
Η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή υπαρξιακή κρίση, όπου ακόμη και το κύρος του Στέμματος αδυνατεί να ανασχέσει την ελεύθερη πτώση της χώρας.
Η συσσώρευση δομικών προβλημάτων και λανθασμένων πολιτικών χειρισμών έχει φέρει το Ηνωμένο Βασίλειο σε ένα οριακό σημείο καμπής.
Μια αλληλουχία μόλις πέντε κρίσιμων σταδίων χωρίζει πλέον τη βρετανική κοινωνία και οικονομία από την απόλυτη κατάρρευση.
Σύμφωνα με τον Neil Record, πρώην επικεφαλής οικονομολόγο της Bank of England, δηλαδή της κεντρικής τράπεζας της Αγγλίας, ο Βρετανός ΥΠΟΙΚ John Healey έχει μπροστά του ένα καθόλου αξιοζήλευτο έργο.
Το μέγεθος της πρόκλησης αναδείχθηκε την εβδομάδα που διανύουμε, με το κόστος δανεισμού του Ηνωμένου Βασιλείου να αυξάνεται σε εξωφρενικά επίπεδα.
Σύμφωνα με στοιχεία της LSEG που επικαλείται το Reuters, η απόδοση του βρετανικού 30ετούς ομολόγου (gilt) έφθασε την Πέμπτη έως το 6,029%, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 1998.
Παράλληλα, η απόδοση του 10ετούς ενισχύθηκε στο 5,510%, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από τον Ιούλιο του 2007, ενώ σημαντική άνοδο σημείωσαν και οι αποδόσεις των πενταετών τίτλων.
Το χρέος σε απόλυτο ποσό διαμορφώνεται λίγο κάτω από τα 3 τρισεκατομμύρια λίρες (περίπου £2,99 τρισ. / ~3,6 τρισ. ευρώ), ενώ ως ποσοστό του ΑΕΠ ανέρχεται περίπου στο 94% με 95% του ΑΕΠ της χώρας
Η αλήθεια είναι ότι οι επενδυτές που χρηματοδοτούν την εξάρτηση της Βρετανίας από τον δανεισμό έχουν λόγους να είναι επιφυλακτικοί.
Ο Andy Burnham, ο πρωθυπουργός, επέμεινε την περασμένη εβδομάδα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι «υπερβολικά εκτεθειμένο» στις αγορές ομολόγων, μήνες αφότου είχε δηλώσει ότι «βρίσκεται υπό την εξάρτησή τους».
Ωστόσο, είναι τα δικά του λόγια που έχουν εντείνει αυτή την έκθεση.
Η θέση του πρωθυπουργού στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι η κοινωνική ασφάλιση αποτελεί μεγαλύτερη προτεραιότητα από την εθνική ασφάλεια άφησε τους επενδυτές εξαιρετικά ανήσυχους.
Τα gilts (κρατικά ομόλογα) αποτελούν την κυρίαρχη πηγή χρηματοδότησης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων της χώρας (και, συνεπώς, του χρέους).
Περίπου το 33% των επενδυτών σε gilts είναι ξένοι• ενδέχεται να μην παρακολουθούν με λεπτομέρεια την οικονομική και πολιτική ζωή στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Μπορεί να βασίζονται σε γενικότερες εκτιμήσεις για τις προοπτικές της χώρας.
Επομένως, οι δηλώσεις ανώτατων πολιτικών αξιωματούχων έχουν σημασία.
Όταν οι αγορές ομολόγων πανικοβάλλονται, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε οικονομική κρίση μια χώρα που βρίσκεται σε τόσο επισφαλή θέση όσο το Ηνωμένο Βασίλειο.
Επομένως, αν συνέβαινε μια καταστροφική κατάρρευση, κάπως έτσι θα μπορούσε να εξελιχθεί το πιο ακραίο σενάριο.
Βήμα πρώτο: Σοκ στις τιμές του πετρελαίου
Μπορεί να ξεκινήσει με ένα σοκ. Για παράδειγμα, η Σαουδική Αραβία να μειώσει (ή να διακόψει πλήρως) τις εξαγωγές πετρελαίου της μετά από επίθεση του Ιράν σε αγωγό.
Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα πιθανό και άμεσο κίνδυνο.
Οι τιμές του πετρελαίου θα ανέλθουν στα 150 δολάρια. Δεν θα αποκλειόταν και περαιτέρω άνοδος.
Το Ηνωμένο Βασίλειο —ιδιαίτερα εκτεθειμένο στις διεθνείς τιμές ενέργειας— βλέπει τον πληθωρισμό να εκτινάσσεται μέσα σε λίγους μήνες στο 6%.
Η κυβέρνηση συνεχίζει τα δημοσιονομικά της σχέδια αυξάνοντας νέους φόρους για τους υψηλά αμειβόμενους και τους εύπορους.
Δεσμεύεται να δαπανήσει όλα αυτά τα χρήματα και ακόμη περισσότερα σε κοινωνικά προγράμματα, στήριξη των τιμών ενέργειας και τα πολυδιαφημισμένα σχέδια αποκέντρωσης του Burnham.
Εν τω μεταξύ, ως αντίδραση στο πετρελαϊκό σοκ, οι αγορές ομολόγων σε όλο τον κόσμο πανικοβάλλονται, αλλά ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι αποδόσεις των 10ετών gilts εκτινάσσονται στο 9%, προκαλώντας στους υφιστάμενους κατόχους τους βαριές κεφαλαιακές απώλειες, περίπου 30%.
Βήμα δεύτερο: ΗΠΑ και ΕΕ περιορίζουν τις δαπάνες — η Βρετανία όχι
Οι ΗΠΑ ανακοινώνουν ένα έκτακτο πακέτο περικοπών δαπανών, αποκαθιστώντας έτσι την εμπιστοσύνη στην αγορά αμερικανικών ομολόγων.
Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ ακολουθούν, όμως η βρετανική κυβέρνηση παραμένει αμετακίνητη.
Η λίρα, που παρέμενε σταθερή για μεγάλο χρονικό διάστημα, αρχίζει να υποχωρεί έναντι όλων των βασικών νομισμάτων και οι ξένοι κάτοχοι gilts βλέπουν τις απώλειές τους να αυξάνονται στο 50% — αποτέλεσμα ενός συνδυασμού συνεχώς αυξανόμενων μακροπρόθεσμων επιτοκίων και εξασθένησης του νομίσματος.
Ένας οξυδερκής δημοσιογράφος εντοπίζει ότι η κατάρρευση των τιμών των gilts έχει αφήσει την Τράπεζα της Αγγλίας αντιμέτωπη με περισσότερες από 100 δισ. λίρες σε πρόσθετες πιθανές ζημίες — πολύ περισσότερες από όσες είχαν αναγνωριστεί προηγουμένως — από τα ομόλογα που αγόρασε στο πλαίσιο του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης (quantitative easing).
Οι φορολογούμενοι θα πρέπει να καλύψουν αυτές τις ζημίες.
Η ανακοίνωση αυτή συγκλονίζει την ήδη κλονισμένη αγορά gilts και η επόμενη δημοπρασία κρατικών ομολόγων αποτυγχάνει να καλυφθεί.
Με άλλα λόγια, δεν υπάρχουν αρκετοί επενδυτές που να υποβάλλουν προσφορές για να αγοράσουν όλα τα ομόλογα που προσφέρονται.
Βήμα τρίτο: Η βρετανική κυβέρνηση ξεμένει από χρήματα
Εν τω μεταξύ, η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Αγγλίας αυξάνει τα επιτόκια κατά ολόκληρες ποσοστιαίες μονάδες κάθε φορά, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει την κλιμακούμενη κρίση.
Τα επιτόκια έχουν πλέον φτάσει, ενδεχομένως, στο 10%.
Η αγορά κατοικίας καταρρέει, αλλά οι συναλλαγές είναι τόσο λίγες, ώστε είναι δύσκολο να εκτιμηθεί το μέγεθος της πτώσης.
Για πρώτη φορά εδώ και τρεις δεκαετίες, τα περιστατικά αρνητικής καθαρής θέσης (negative equity) είναι παντού.
Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες κατοικιών χρωστούν περισσότερα για το στεγαστικό τους δάνειο από την αξία του ακινήτου τους.
Οι τράπεζες αρχίζουν να προειδοποιούν για αθετήσεις πληρωμών στεγαστικών δανείων, γεγονός που προκαλεί αναταραχή και στις αγορές μετοχών.
Η αποτυχία της κυβέρνησης να δημοπρατήσει κρατικά ομόλογα (gilts) την φέρνει αντιμέτωπη με ένα δίλημμα.
Μπορεί να συνεχίσει με ακόμη υψηλότερα επιτόκια —ώστε να προσφέρει στους επενδυτές των gilts μια απόδοση που να αξίζει τον κόπο— αλλά έτσι διακινδυνεύει μια πλήρη κατάρρευση της αγοράς κατοικίας και μαζικές χρεοκοπίες επιχειρήσεων.
Ή μπορεί να διακινδυνεύσει να χρειαστεί να χρηματοδοτήσει σε μεγάλο βαθμό το δημοσιονομικό έλλειμμα και τα ομόλογα που λήγουν, ουσιαστικά τυπώνοντας χρήμα, με κίνδυνο να προκληθεί πληθωριστικός φαύλος κύκλος.
Το δημοσιονομικό έλλειμμα έχει ήδη διογκωθεί λόγω των υψηλότερων επιτοκίων και της μείωσης των φορολογικών εσόδων από την εξασθένηση της οικονομίας — και τώρα ανέρχεται σε 250 δισ. λίρες, ή 8% του ΑΕΠ, χωρίς να υπάρχει καμία ένδειξη ότι η αύξησή του επιβραδύνεται.
Ο πληθωρισμός ξεπερνά πλέον το όριο του 10% και, σε αντίθεση με το 2022, συνεχίζει να κινείται ανοδικά.
Η εκτίναξη των τιμών των εισαγόμενων τροφίμων, αγαθών και ενέργειας οδηγεί σε εκτεταμένες απεργίες στον δημόσιο τομέα, καθώς οι εργαζόμενοι ζητούν υψηλότερους μισθούς για να αντισταθμίσουν την αύξηση του κόστους ζωής.
Η λίρα, η οποία για τόσο μεγάλο διάστημα βρισκόταν στην περιοχή του 1,20–1,40 έναντι του αμερικανικού δολαρίου, πέφτει κάτω από την ισοτιμία και στη συνέχεια στα 0,90 δολάρια.
Βήμα Τέταρτο: Πολιτικό χάος και αθέτηση πληρωμών των gilts
Ο John Healey, ο υπουργός Οικονομικών, παραιτείται και ακολουθεί γρήγορα ο Πρωθυπουργός Andy Burnham.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός είχε μοιραία αποτύχει να προκηρύξει εκλογές, παρά την πίεση που δεχόταν από τους βουλευτές του κόμματός του, επικαλούμενος την αντίστασή τους στο να κυβερνάται η χώρα από τις αγορές κεφαλαίου.
Η Angela Rayner εκλέγεται αρχηγός του Εργατικού Κόμματος.
Στη συνέχεια, η κυβέρνηση αδυνατεί να αποπληρώσει τους τόκους και το κεφάλαιο (το αρχικό ποσό) που οφείλονται για ένα κρατικό ομόλογο (gilt) που λήγει, επειδή καμία βρετανική τράπεζα δεν είναι διατεθειμένη να παράσχει έκτακτη χρηματοδότηση.
Ως αποτέλεσμα, οι αγορές ουσιαστικά αποκλείουν το Ηνωμένο Βασίλειο από την αγορά κρατικών ομολόγων (gilt market).
Τα συνδικάτα προκηρύσσουν γενική απεργία (αν και η έκκληση αυτή σε μεγάλο βαθμό αγνοείται).
Η λίρα υποχωρεί στα 0,70 δολάρια έναντι του αμερικανικού δολαρίου, ενώ ο πληθωρισμός ανέρχεται στο 25% και συνεχίζει να αυξάνεται.
Βήμα πέμπτο: Κατάρρευση της κοινωνίας και της οικονομίας
Η Rayner υποχρεώνεται να προκηρύξει εκλογές.
Οι εκλογές δεν οδηγούν μόνο σε περιστατικά βίας και εκφοβισμού στα εκλογικά τμήματα, αλλά και σε ένα κοινοβούλιο χωρίς αυτοδυναμία (hung Parliament), χωρίς σαφή πλειοψηφία για κανένα κόμμα.
Καθώς ο χρόνος είναι κρίσιμος, ο Βασιλιάς παρεμβαίνει και καλεί τους ηγέτες των τεσσάρων μεγαλύτερων κομμάτων να συμφωνήσουν στον σχηματισμό ενός «κυβερνητικού συνασπισμού τύπου πολέμου».
Το Υπουργικό Συμβούλιο θα αποτελείται από μέλη των κομμάτων σε αναλογία με την κοινοβουλευτική τους εκπροσώπηση στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Ο συνασπισμός αυτός συμφωνεί σε δραστικές περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, συμπεριλαμβανομένου του παγώματος των κρατικών συντάξεων και των προνοιακών επιδομάτων, αντί να αυξηθούν σύμφωνα με τον πληθωρισμό.
Παράλληλα, μειώνει κατά 15% τις αποδοχές των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα και απολύει 200.000 δημοσίους υπαλλήλους.
Όμως, υπό την αυξανόμενη πίεση των συνδικάτων και των απεργιών στον δημόσιο τομέα, ο συνασπισμός καταρρέει.
Σε πολλές πόλεις ξεσπούν κοινωνικές αναταραχές.
Μετέπειτα συνέπειες
Αν φτάσουμε τόσο βαθιά στον δρόμο προς το οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό χάος, ποιος ξέρει πού θα καταλήξει η κατάσταση και πώς θα είναι η επόμενη μέρα;
Παρόμοιες κρίσεις σε άλλες χώρες έχουν οδηγήσει σε δικτατορία, συχνά με εμπλοκή του στρατού.
Σε άλλες περιπτώσεις, ο πληθωρισμός έχει ξεφύγει, φτάνοντας σε πολύ υψηλά διψήφια ή ακόμη και τριψήφια ποσοστά.
Σπάνια οι χώρες βγαίνουν από μια τέτοια κατάρρευση με ανανεωμένη δυναμική και αυτοπεποίθηση.
Αν θεωρείτε ότι υπερβολή το πόσο ψηλά θα μπορούσαν να φτάσουν τα επιτόκια, τον Οκτώβριο του 1976 η κυβέρνηση των Εργατικών, εν μέσω της τότε κρίσης, αναγκάστηκε να εκδώσει ένα κρατικό ομόλογο (gilt) διάρκειας 22 ετών, με σταθερό επιτόκιο 15,5%!
Και αν πιστεύετε ότι υπάρχουν όρια στο πόσο ψηλά μπορούν να φτάσουν τα επιτόκια, ξανασκεφτείτε το.
Στη διατραπεζική αγορά overnight, το βράδυ πριν από την αναγκαστική έξοδο της στερλίνας από τον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών (Exchange Rate Mechanism), στις 16 Σεπτεμβρίου 1992, τα επιτόκια της στερλίνας έφτασαν το 3.000% (ναι, σωστά διαβάσατε, τρεις χιλιάδες τοις εκατό).
Το πώς ακριβώς θα αντιδρούσαν το Κοινοβούλιο και οι άλλοι θεσμοί σε μια τέτοια κρίση είναι, φυσικά, αδύνατο να γνωρίζουμε μέχρι να συμβεί.
Όμως το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται υπερβολικά κοντά στην οικονομική κατάρρευση για να αισθανόμαστε άνετα, και δεν πιστεύω ότι η παρούσα κυβέρνηση αντιμετωπίζει την απειλή με τη δέουσα σοβαρότητα.
Αν ο πρωθυπουργός μας μπορεί να υποστηρίζει ότι η κοινωνική ασφάλεια είναι σημαντικότερη από την εθνική ασφάλεια, μπορεί επίσης να πιστεύει ότι η κοινωνική ασφάλεια είναι σημαντικότερη από τη χρηματοπιστωτική ασφάλεια.
www.bankingnews.gr
Η συσσώρευση δομικών προβλημάτων και λανθασμένων πολιτικών χειρισμών έχει φέρει το Ηνωμένο Βασίλειο σε ένα οριακό σημείο καμπής.
Μια αλληλουχία μόλις πέντε κρίσιμων σταδίων χωρίζει πλέον τη βρετανική κοινωνία και οικονομία από την απόλυτη κατάρρευση.
Σύμφωνα με τον Neil Record, πρώην επικεφαλής οικονομολόγο της Bank of England, δηλαδή της κεντρικής τράπεζας της Αγγλίας, ο Βρετανός ΥΠΟΙΚ John Healey έχει μπροστά του ένα καθόλου αξιοζήλευτο έργο.
Το μέγεθος της πρόκλησης αναδείχθηκε την εβδομάδα που διανύουμε, με το κόστος δανεισμού του Ηνωμένου Βασιλείου να αυξάνεται σε εξωφρενικά επίπεδα.
Σύμφωνα με στοιχεία της LSEG που επικαλείται το Reuters, η απόδοση του βρετανικού 30ετούς ομολόγου (gilt) έφθασε την Πέμπτη έως το 6,029%, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 1998.
Παράλληλα, η απόδοση του 10ετούς ενισχύθηκε στο 5,510%, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από τον Ιούλιο του 2007, ενώ σημαντική άνοδο σημείωσαν και οι αποδόσεις των πενταετών τίτλων.
Το χρέος σε απόλυτο ποσό διαμορφώνεται λίγο κάτω από τα 3 τρισεκατομμύρια λίρες (περίπου £2,99 τρισ. / ~3,6 τρισ. ευρώ), ενώ ως ποσοστό του ΑΕΠ ανέρχεται περίπου στο 94% με 95% του ΑΕΠ της χώρας
Η αλήθεια είναι ότι οι επενδυτές που χρηματοδοτούν την εξάρτηση της Βρετανίας από τον δανεισμό έχουν λόγους να είναι επιφυλακτικοί.
Ο Andy Burnham, ο πρωθυπουργός, επέμεινε την περασμένη εβδομάδα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι «υπερβολικά εκτεθειμένο» στις αγορές ομολόγων, μήνες αφότου είχε δηλώσει ότι «βρίσκεται υπό την εξάρτησή τους».
Ωστόσο, είναι τα δικά του λόγια που έχουν εντείνει αυτή την έκθεση.
Η θέση του πρωθυπουργού στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι η κοινωνική ασφάλιση αποτελεί μεγαλύτερη προτεραιότητα από την εθνική ασφάλεια άφησε τους επενδυτές εξαιρετικά ανήσυχους.
Τα gilts (κρατικά ομόλογα) αποτελούν την κυρίαρχη πηγή χρηματοδότησης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων της χώρας (και, συνεπώς, του χρέους).
Περίπου το 33% των επενδυτών σε gilts είναι ξένοι• ενδέχεται να μην παρακολουθούν με λεπτομέρεια την οικονομική και πολιτική ζωή στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Μπορεί να βασίζονται σε γενικότερες εκτιμήσεις για τις προοπτικές της χώρας.
Επομένως, οι δηλώσεις ανώτατων πολιτικών αξιωματούχων έχουν σημασία.
Όταν οι αγορές ομολόγων πανικοβάλλονται, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε οικονομική κρίση μια χώρα που βρίσκεται σε τόσο επισφαλή θέση όσο το Ηνωμένο Βασίλειο.
Επομένως, αν συνέβαινε μια καταστροφική κατάρρευση, κάπως έτσι θα μπορούσε να εξελιχθεί το πιο ακραίο σενάριο.
Βήμα πρώτο: Σοκ στις τιμές του πετρελαίου
Μπορεί να ξεκινήσει με ένα σοκ. Για παράδειγμα, η Σαουδική Αραβία να μειώσει (ή να διακόψει πλήρως) τις εξαγωγές πετρελαίου της μετά από επίθεση του Ιράν σε αγωγό.
Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα πιθανό και άμεσο κίνδυνο.
Οι τιμές του πετρελαίου θα ανέλθουν στα 150 δολάρια. Δεν θα αποκλειόταν και περαιτέρω άνοδος.
Το Ηνωμένο Βασίλειο —ιδιαίτερα εκτεθειμένο στις διεθνείς τιμές ενέργειας— βλέπει τον πληθωρισμό να εκτινάσσεται μέσα σε λίγους μήνες στο 6%.
Η κυβέρνηση συνεχίζει τα δημοσιονομικά της σχέδια αυξάνοντας νέους φόρους για τους υψηλά αμειβόμενους και τους εύπορους.
Δεσμεύεται να δαπανήσει όλα αυτά τα χρήματα και ακόμη περισσότερα σε κοινωνικά προγράμματα, στήριξη των τιμών ενέργειας και τα πολυδιαφημισμένα σχέδια αποκέντρωσης του Burnham.
Εν τω μεταξύ, ως αντίδραση στο πετρελαϊκό σοκ, οι αγορές ομολόγων σε όλο τον κόσμο πανικοβάλλονται, αλλά ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι αποδόσεις των 10ετών gilts εκτινάσσονται στο 9%, προκαλώντας στους υφιστάμενους κατόχους τους βαριές κεφαλαιακές απώλειες, περίπου 30%.
Βήμα δεύτερο: ΗΠΑ και ΕΕ περιορίζουν τις δαπάνες — η Βρετανία όχι
Οι ΗΠΑ ανακοινώνουν ένα έκτακτο πακέτο περικοπών δαπανών, αποκαθιστώντας έτσι την εμπιστοσύνη στην αγορά αμερικανικών ομολόγων.
Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ ακολουθούν, όμως η βρετανική κυβέρνηση παραμένει αμετακίνητη.
Η λίρα, που παρέμενε σταθερή για μεγάλο χρονικό διάστημα, αρχίζει να υποχωρεί έναντι όλων των βασικών νομισμάτων και οι ξένοι κάτοχοι gilts βλέπουν τις απώλειές τους να αυξάνονται στο 50% — αποτέλεσμα ενός συνδυασμού συνεχώς αυξανόμενων μακροπρόθεσμων επιτοκίων και εξασθένησης του νομίσματος.
Ένας οξυδερκής δημοσιογράφος εντοπίζει ότι η κατάρρευση των τιμών των gilts έχει αφήσει την Τράπεζα της Αγγλίας αντιμέτωπη με περισσότερες από 100 δισ. λίρες σε πρόσθετες πιθανές ζημίες — πολύ περισσότερες από όσες είχαν αναγνωριστεί προηγουμένως — από τα ομόλογα που αγόρασε στο πλαίσιο του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης (quantitative easing).
Οι φορολογούμενοι θα πρέπει να καλύψουν αυτές τις ζημίες.
Η ανακοίνωση αυτή συγκλονίζει την ήδη κλονισμένη αγορά gilts και η επόμενη δημοπρασία κρατικών ομολόγων αποτυγχάνει να καλυφθεί.
Με άλλα λόγια, δεν υπάρχουν αρκετοί επενδυτές που να υποβάλλουν προσφορές για να αγοράσουν όλα τα ομόλογα που προσφέρονται.
Βήμα τρίτο: Η βρετανική κυβέρνηση ξεμένει από χρήματα
Εν τω μεταξύ, η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Αγγλίας αυξάνει τα επιτόκια κατά ολόκληρες ποσοστιαίες μονάδες κάθε φορά, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει την κλιμακούμενη κρίση.
Τα επιτόκια έχουν πλέον φτάσει, ενδεχομένως, στο 10%.
Η αγορά κατοικίας καταρρέει, αλλά οι συναλλαγές είναι τόσο λίγες, ώστε είναι δύσκολο να εκτιμηθεί το μέγεθος της πτώσης.
Για πρώτη φορά εδώ και τρεις δεκαετίες, τα περιστατικά αρνητικής καθαρής θέσης (negative equity) είναι παντού.
Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες κατοικιών χρωστούν περισσότερα για το στεγαστικό τους δάνειο από την αξία του ακινήτου τους.
Οι τράπεζες αρχίζουν να προειδοποιούν για αθετήσεις πληρωμών στεγαστικών δανείων, γεγονός που προκαλεί αναταραχή και στις αγορές μετοχών.
Η αποτυχία της κυβέρνησης να δημοπρατήσει κρατικά ομόλογα (gilts) την φέρνει αντιμέτωπη με ένα δίλημμα.
Μπορεί να συνεχίσει με ακόμη υψηλότερα επιτόκια —ώστε να προσφέρει στους επενδυτές των gilts μια απόδοση που να αξίζει τον κόπο— αλλά έτσι διακινδυνεύει μια πλήρη κατάρρευση της αγοράς κατοικίας και μαζικές χρεοκοπίες επιχειρήσεων.
Ή μπορεί να διακινδυνεύσει να χρειαστεί να χρηματοδοτήσει σε μεγάλο βαθμό το δημοσιονομικό έλλειμμα και τα ομόλογα που λήγουν, ουσιαστικά τυπώνοντας χρήμα, με κίνδυνο να προκληθεί πληθωριστικός φαύλος κύκλος.
Το δημοσιονομικό έλλειμμα έχει ήδη διογκωθεί λόγω των υψηλότερων επιτοκίων και της μείωσης των φορολογικών εσόδων από την εξασθένηση της οικονομίας — και τώρα ανέρχεται σε 250 δισ. λίρες, ή 8% του ΑΕΠ, χωρίς να υπάρχει καμία ένδειξη ότι η αύξησή του επιβραδύνεται.
Ο πληθωρισμός ξεπερνά πλέον το όριο του 10% και, σε αντίθεση με το 2022, συνεχίζει να κινείται ανοδικά.
Η εκτίναξη των τιμών των εισαγόμενων τροφίμων, αγαθών και ενέργειας οδηγεί σε εκτεταμένες απεργίες στον δημόσιο τομέα, καθώς οι εργαζόμενοι ζητούν υψηλότερους μισθούς για να αντισταθμίσουν την αύξηση του κόστους ζωής.
Η λίρα, η οποία για τόσο μεγάλο διάστημα βρισκόταν στην περιοχή του 1,20–1,40 έναντι του αμερικανικού δολαρίου, πέφτει κάτω από την ισοτιμία και στη συνέχεια στα 0,90 δολάρια.
Βήμα Τέταρτο: Πολιτικό χάος και αθέτηση πληρωμών των gilts
Ο John Healey, ο υπουργός Οικονομικών, παραιτείται και ακολουθεί γρήγορα ο Πρωθυπουργός Andy Burnham.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός είχε μοιραία αποτύχει να προκηρύξει εκλογές, παρά την πίεση που δεχόταν από τους βουλευτές του κόμματός του, επικαλούμενος την αντίστασή τους στο να κυβερνάται η χώρα από τις αγορές κεφαλαίου.
Η Angela Rayner εκλέγεται αρχηγός του Εργατικού Κόμματος.
Στη συνέχεια, η κυβέρνηση αδυνατεί να αποπληρώσει τους τόκους και το κεφάλαιο (το αρχικό ποσό) που οφείλονται για ένα κρατικό ομόλογο (gilt) που λήγει, επειδή καμία βρετανική τράπεζα δεν είναι διατεθειμένη να παράσχει έκτακτη χρηματοδότηση.
Ως αποτέλεσμα, οι αγορές ουσιαστικά αποκλείουν το Ηνωμένο Βασίλειο από την αγορά κρατικών ομολόγων (gilt market).
Τα συνδικάτα προκηρύσσουν γενική απεργία (αν και η έκκληση αυτή σε μεγάλο βαθμό αγνοείται).
Η λίρα υποχωρεί στα 0,70 δολάρια έναντι του αμερικανικού δολαρίου, ενώ ο πληθωρισμός ανέρχεται στο 25% και συνεχίζει να αυξάνεται.
Βήμα πέμπτο: Κατάρρευση της κοινωνίας και της οικονομίας
Η Rayner υποχρεώνεται να προκηρύξει εκλογές.
Οι εκλογές δεν οδηγούν μόνο σε περιστατικά βίας και εκφοβισμού στα εκλογικά τμήματα, αλλά και σε ένα κοινοβούλιο χωρίς αυτοδυναμία (hung Parliament), χωρίς σαφή πλειοψηφία για κανένα κόμμα.
Καθώς ο χρόνος είναι κρίσιμος, ο Βασιλιάς παρεμβαίνει και καλεί τους ηγέτες των τεσσάρων μεγαλύτερων κομμάτων να συμφωνήσουν στον σχηματισμό ενός «κυβερνητικού συνασπισμού τύπου πολέμου».
Το Υπουργικό Συμβούλιο θα αποτελείται από μέλη των κομμάτων σε αναλογία με την κοινοβουλευτική τους εκπροσώπηση στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Ο συνασπισμός αυτός συμφωνεί σε δραστικές περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, συμπεριλαμβανομένου του παγώματος των κρατικών συντάξεων και των προνοιακών επιδομάτων, αντί να αυξηθούν σύμφωνα με τον πληθωρισμό.
Παράλληλα, μειώνει κατά 15% τις αποδοχές των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα και απολύει 200.000 δημοσίους υπαλλήλους.
Όμως, υπό την αυξανόμενη πίεση των συνδικάτων και των απεργιών στον δημόσιο τομέα, ο συνασπισμός καταρρέει.
Σε πολλές πόλεις ξεσπούν κοινωνικές αναταραχές.
Μετέπειτα συνέπειες
Αν φτάσουμε τόσο βαθιά στον δρόμο προς το οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό χάος, ποιος ξέρει πού θα καταλήξει η κατάσταση και πώς θα είναι η επόμενη μέρα;
Παρόμοιες κρίσεις σε άλλες χώρες έχουν οδηγήσει σε δικτατορία, συχνά με εμπλοκή του στρατού.
Σε άλλες περιπτώσεις, ο πληθωρισμός έχει ξεφύγει, φτάνοντας σε πολύ υψηλά διψήφια ή ακόμη και τριψήφια ποσοστά.
Σπάνια οι χώρες βγαίνουν από μια τέτοια κατάρρευση με ανανεωμένη δυναμική και αυτοπεποίθηση.
Αν θεωρείτε ότι υπερβολή το πόσο ψηλά θα μπορούσαν να φτάσουν τα επιτόκια, τον Οκτώβριο του 1976 η κυβέρνηση των Εργατικών, εν μέσω της τότε κρίσης, αναγκάστηκε να εκδώσει ένα κρατικό ομόλογο (gilt) διάρκειας 22 ετών, με σταθερό επιτόκιο 15,5%!
Και αν πιστεύετε ότι υπάρχουν όρια στο πόσο ψηλά μπορούν να φτάσουν τα επιτόκια, ξανασκεφτείτε το.
Στη διατραπεζική αγορά overnight, το βράδυ πριν από την αναγκαστική έξοδο της στερλίνας από τον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών (Exchange Rate Mechanism), στις 16 Σεπτεμβρίου 1992, τα επιτόκια της στερλίνας έφτασαν το 3.000% (ναι, σωστά διαβάσατε, τρεις χιλιάδες τοις εκατό).
Το πώς ακριβώς θα αντιδρούσαν το Κοινοβούλιο και οι άλλοι θεσμοί σε μια τέτοια κρίση είναι, φυσικά, αδύνατο να γνωρίζουμε μέχρι να συμβεί.
Όμως το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται υπερβολικά κοντά στην οικονομική κατάρρευση για να αισθανόμαστε άνετα, και δεν πιστεύω ότι η παρούσα κυβέρνηση αντιμετωπίζει την απειλή με τη δέουσα σοβαρότητα.
Αν ο πρωθυπουργός μας μπορεί να υποστηρίζει ότι η κοινωνική ασφάλεια είναι σημαντικότερη από την εθνική ασφάλεια, μπορεί επίσης να πιστεύει ότι η κοινωνική ασφάλεια είναι σημαντικότερη από τη χρηματοπιστωτική ασφάλεια.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών