Πολιτικός σεισμός στη Σερβία μετά την αιφνιδιαστική παραίτηση του Aleksandar Vučić από την προεδρία της χώρας, πριν από την ολοκλήρωση της δεύτερης και τελευταίας θητείας του.
Ο μέχρι πρότινος πρόεδρος υπέβαλε επίσημα την παραίτησή του στις 27 Σεπτεμβρίου 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για πρόωρες προεδρικές εκλογές, οι οποίες, σύμφωνα με το σερβικό Σύνταγμα, πρέπει να διεξαχθούν μέσα σε διάστημα τριών μηνών. Η πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Ana Brnabić αναλαμβάνει προσωρινά καθήκοντα προέδρου.
Όμως η αποχώρηση του Aleksandar Vučić από το προεδρικό μέγαρο δεν σημαίνει απαραίτητα και αποχώρηση από την πολιτική εξουσία.
Το αντίθετο: ο ίδιος ετοιμάζεται ήδη για την επόμενη μεγάλη εκλογική μάχη.
Από το προεδρικό μέγαρο στην πρωθυπουργία; Το σχέδιο που αλλάζει το πολιτικό παιχνίδι
Οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές στη Σερβία έχουν προγραμματιστεί για τις 25 Οκτωβρίου 2026, μετά τη διάλυση της Βουλής στις αρχές Σεπτεμβρίου. Ο Aleksandar Vučić κατεβαίνει στην αναμέτρηση με στόχο να διεκδικήσει την πρωθυπουργία.
Η κίνηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή ο Vučić δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη προεδρική θητεία. Η σερβική νομοθεσία προβλέπει ότι κανείς δεν μπορεί να εκλεγεί πρόεδρος περισσότερες από δύο φορές, ανεξάρτητα από τη διάρκεια των δύο θητειών του.
Η πρωθυπουργία, όμως, είναι διαφορετική υπόθεση.
Στη Σερβία, η κυβέρνηση είναι εκείνη που κατέχει την εκτελεστική εξουσία και χαράσσει την κυβερνητική πολιτική. Ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση εκλέγονται από την Εθνοσυνέλευση, αφού προηγηθεί η διαδικασία που προβλέπει το Σύνταγμα.
Έτσι, μια πιθανή μετάβαση του Vučić από την προεδρία στην πρωθυπουργία θα αποτελούσε αλλαγή αξιώματος, όχι κατ’ ανάγκη και πολιτικής παρουσίας.
Η Σερβία στις κάλπες μετά από σχεδόν δύο χρόνια οργής
Πίσω από τις πρόωρες εκλογές βρίσκεται μια βαθιά εσωτερική πολιτική κρίση που συγκλονίζει τη Σερβία από τα τέλη του 2024.
Η αφετηρία ήταν η κατάρρευση τμήματος του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ την 1η Νοεμβρίου 2024, τραγωδία που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.
Το δυστύχημα πυροδότησε μαζικές, σε μεγάλο βαθμό φοιτητικές, κινητοποιήσεις. Διαδηλωτές συνέδεσαν την καταστροφή με καταγγελίες για διαφθορά, έλλειψη διαφάνειας και προβλήματα στη λειτουργία των θεσμών. Η κυβέρνηση και ο Vučić έχουν απορρίψει τις κατηγορίες ότι φέρουν την ευθύνη για τα προβλήματα που τους αποδίδουν οι διαδηλωτές.
Ένα από τα βασικά αιτήματα του κινήματος ήταν η διεξαγωγή πρόωρων βουλευτικών εκλογών.
Τώρα οι κάλπες της 25ης Οκτωβρίου μετατρέπονται σε μία από τις σημαντικότερες πολιτικές δοκιμασίες των τελευταίων ετών για τη χώρα.
Το μεγάλο γεωπολιτικό σχοινί: Ρωσία, Ευρωπαϊκή Ένωση και Δύση
Η εσωτερική κρίση, όμως, είναι μόνο η μία πλευρά της εξίσωσης.
Εδώ και χρόνια η Σερβία προσπαθεί να κινηθεί σε μια εξαιρετικά λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη Ρωσία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις δυτικές χώρες.
Το Βελιγράδι επιδιώκει την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ παράλληλα διατηρεί στενούς πολιτικούς, οικονομικούς και ενεργειακούς δεσμούς με τη Ρωσία.
Η Σερβία έχει καταδικάσει σε ψηφοφορίες του ΟΗΕ τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, ωστόσο δεν έχει ενταχθεί στις δυτικές κυρώσεις εναντίον της Μόσχας.
Παράλληλα, η ρωσική υποστήριξη παραμένει σημαντική για το Βελιγράδι στο ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου, ενώ η Σερβία εξακολουθεί να αναπτύσσει οικονομικές και πολιτικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ.
Πρόκειται για μια πολιτική πολλαπλών ισορροπιών που χαρακτήρισε σε μεγάλο βαθμό την εποχή του Aleksandar Vučić.
Θρίλερ με τα σερβικά όπλα: πώς πυρομαχικά βρέθηκαν στο επίκεντρο της σύγκρουσης Ρωσίας–Ουκρανίας
Το πιο εκρηκτικό σημείο αυτής της ισορροπίας αφορά τη σερβική αμυντική βιομηχανία.
Εδώ και χρόνια κυκλοφορούν πληροφορίες και καταγγελίες ότι σερβικά πυρομαχικά μπορεί να έχουν καταλήξει στην Ουκρανία μέσω τρίτων χωρών και μεσαζόντων, παρά τη δηλωμένη στρατιωτική ουδετερότητα του Βελιγραδίου.
Τον Μάιο του 2025, η ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών, η SVR, κατηγόρησε σερβικές αμυντικές εταιρείες ότι πυρομαχικά σερβικής παραγωγής έφθαναν στην Ουκρανία μέσω χωρών-μεσολαβητών.
Ο Aleksandar Vučić δήλωσε τότε ότι οι καταγγελίες θα διερευνηθούν και ότι η Σερβία και η Ρωσία θα εξετάσουν από κοινού πώς σερβικά πυρομαχικά ενδέχεται να κατέληξαν στην ουκρανική πλευρά. Το Βελιγράδι είχε αρνηθεί ότι πραγματοποιούσε άμεσες παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία.
Το θέμα έχει και τεράστια οικονομική διάσταση.
Σύμφωνα με στοιχεία που μετέδωσε το Reuters, η αμυντική βιομηχανία της Σερβίας απασχολεί περίπου 24.000 εργαζόμενους, ενώ παράγει μεταξύ άλλων πυρομαχικά σοβιετικού τύπου, τα οποία έχουν μεγάλη ζήτηση στη διεθνή αγορά.
Για το Βελιγράδι, επομένως, το ζήτημα δεν είναι μόνο γεωπολιτικό. Είναι ταυτόχρονα οικονομικό, βιομηχανικό και κοινωνικό.Ο Vučić φεύγει από την προεδρία, αλλά όχι από το παιχνίδι
Αυτό είναι και το στοιχείο που κάνει την παραίτηση του Aleksandar Vučić πολύ πιο σύνθετη από μια απλή αλλαγή προσώπου στην κορυφή του κράτους.
Για περισσότερο από μία δεκαετία, ο Vučić βρίσκεται στο κέντρο της σερβικής πολιτικής ζωής, είτε ως πρωθυπουργός είτε ως πρόεδρος.
Τώρα επιχειρεί μία ακόμη πολιτική μετάβαση.
Η παραίτησή του κλείνει ένα κεφάλαιο στην προεδρία, αλλά οι κάλπες της 25ης Οκτωβρίου θα δείξουν αν ανοίγει αμέσως ένα νέο κεφάλαιο με τον ίδιο στο επίκεντρο, αυτή τη φορά από την πρωθυπουργία.
Η πιο κρίσιμη μάχη τώρα αρχίζει
Οι πρόωρες εκλογές δεν θα κρίνουν μόνο ποιος θα σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση.
Θα καταγράψουν τη δύναμη της παράταξης του Aleksandar Vučić μετά από σχεδόν δύο χρόνια μαζικών κινητοποιήσεων, θα δείξουν την απήχηση των αντιπολιτευόμενων και φοιτητικών δυνάμεων και θα επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο η Σερβία θα συνεχίσει να ισορροπεί ανάμεσα στη Ρωσία, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις ΗΠΑ και το ανοιχτό ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου.
Ένα πράγμα είναι ήδη σαφές: η παραίτηση του Aleksandar Vučić από την προεδρία δεν ισοδυναμεί από μόνη της με αποχώρησή του από την πολιτική σκηνή.
Η πραγματική απάντηση θα δοθεί στις κάλπες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών