Το κρυφό όπλο του Ιράν στον πόλεμο με τις ΗΠΑ – Η στήριξη της Κίνας
Η Κίνα εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους και πιο σύνθετους παράγοντες στον πόλεμο μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.
Το Πεκίνο προβάλλει τον ρόλο του ως δύναμης που επιδιώκει την αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και δηλώνει ότι στηρίζει την ειρήνη, την ίδια στιγμή όμως στοιχεία που επικαλείται η Wall Street Journal καταγράφουν συνεχιζόμενες εμπορικές, οικονομικές και αμυντικές ροές προς την Τεχεράνη.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς ο πρόεδρος της Κίνας Xi Jinping συναντά τον πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump στην Ουάσιγκτον, με την ατζέντα να περιλαμβάνει το εμπόριο, την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης και την Ταϊβάν.
Πίσω όμως από όλα αυτά βρίσκεται ένα ιδιαίτερα δύσκολο ζήτημα: η συνεχιζόμενη στήριξη της Κίνας προς το Ιράν και το κατά πόσο αυτή περιορίζει την αμερικανική προσπάθεια να πιέσει την Τεχεράνη.
Κίνα: Μεσολαβητής ειρήνης και ταυτόχρονα προμηθευτής;
Το καλοκαίρι, όταν ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν προσωρινή εκεχειρία, το Πεκίνο ανέδειξε τον ρόλο του στην αποκλιμάκωση της έντασης.
Η κινεζική πλευρά ανέφερε ότι το υπουργείο Εξωτερικών της πραγματοποίησε δεκάδες τηλεφωνικές επικοινωνίες με στόχο την προώθηση της ειρήνης, ενώ υποστήριξε ότι ο ίδιος ο Xi Jinping παρενέβη προτείνοντας τρόπους για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Την ίδια ημέρα, ωστόσο, αεροσκάφος από την Κίνα προσγειώθηκε στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με ιρανικά τελωνειακά στοιχεία που ανέλυσε η Wall Street Journal, το αεροσκάφος μετέφερε φορτίο προς το υπουργείο Άμυνας του Ιράν, το οποίο περιλάμβανε ηλεκτρονικά εξαρτήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε drones και συστήματα καθοδήγησης πυραύλων.
Και δεν επρόκειτο, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, για μεμονωμένο περιστατικό.
Περίπου 1.300 αποστολές «dual use»
Τα τελωνειακά δεδομένα δείχνουν ότι έως τα τέλη Ιουνίου είχαν πραγματοποιηθεί περίπου 1.300 αποστολές εξαρτημάτων «dual use» από την Κίνα προς το υπουργείο Άμυνας του Ιράν.
Πρόκειται για υλικά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο σε πολιτικές όσο και σε στρατιωτικές εφαρμογές.
Μόλις δύο ημέρες μετά την αποστολή των ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 12 ακόμη αποστολές, συνολικής αξίας άνω των 6 εκατ. δολαρίων, με εξαρτήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε drones.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό για την Ουάσιγκτον: το Πεκίνο εμφανίζεται να επιδιώκει τον ρόλο του διαμεσολαβητή στη Μέση Ανατολή, ενώ την ίδια στιγμή οι εμπορικές ροές μεταξύ Κίνας και Ιράν συνεχίζονται.
Το κινεζικό πετρέλαιο κρατά ζωντανή την οικονομία του Ιράν
Η στήριξη της Κίνας, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και ανθρώπους που γνωρίζουν τις σχετικές ροές, δεν περιορίζεται στον αμυντικό τομέα.
Η Κίνα έχει καταστεί ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, απορροφώντας πάνω από το 80% των εξαγωγών αργού της χώρας, σύμφωνα με Αμερικανούς νομοθέτες.
Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις, μέσω των οποίων η Ουάσιγκτον επιδιώκει να περιορίσει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, συνεχίζουν να διοχετεύονται δισεκατομμύρια δολάρια στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, κινεζικές εταιρείες-βιτρίνες φέρεται να χρησιμοποιούνται για τη διακίνηση κεφαλαίων, ενώ κινεζικές τράπεζες διοχετεύουν συναλλαγές μέσω του κινεζικού χρηματοπιστωτικού συστήματος και με χρήση του yuan, ώστε να περιορίζεται η αμερικανική εποπτεία.
Παράλληλα, η Wall Street Journal έχει αναφέρει ότι ένα σύνθετο δίκτυο κινεζικών τραπεζών και εταιρειών-κελυφών στο Χονγκ Κονγκ έχει βοηθήσει το Ιράν να παρακάμπτει τις κυρώσεις και να διατηρεί τις εξαγωγές πετρελαίου.
Το Χονγκ Κονγκ υποστηρίζει ότι εφαρμόζει τις κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών, αλλά όχι μονομερείς κυρώσεις που επιβάλλονται από μεμονωμένα κράτη, τις οποίες θεωρεί αντίθετες με το διεθνές δίκαιο.
Κινεζικές εταιρείες στο Ιράν – Από τα dual-use προϊόντα στα πυραυλικά υλικά
Η κινεζική παρουσία στο Ιράν έχει ενισχυθεί και σε εμπορικό επίπεδο.
Κινεζικοί εξαγωγείς προϊόντων dual-use και ηλεκτρονικών άρχισαν να συμμετέχουν σε εμπορικές εκθέσεις στο Ιράν, ενώ σύμφωνα με ανάλυση αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από το Center for Strategic and International Studies (CSIS) στην Ουάσιγκτον, ορισμένες εταιρείες μετέφρασαν ακόμη και τα εταιρικά τους συνθήματα στα Φαρσί για να ενισχύσουν τις τοπικές σχέσεις.
Τα επόμενα χρόνια, κινεζικές εταιρείες παρήγαγαν για το Ιράν χημικά υλικά, μεταξύ αυτών υπερχλωρικό νάτριο (sodium perchlorate), το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή προωθητικού υλικού βαλλιστικών πυραύλων.
Οι εξαγωγές αυτές απέκτησαν ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την Τεχεράνη μετά τις ισραηλινές επιθέσεις του 2024, οι οποίες, σύμφωνα με το δημοσίευμα, κατέστρεψαν σε μεγάλο βαθμό το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα, αναγκάζοντας το καθεστώς να αναπληρώσει το οπλοστάσιό του.
Οι σχετικές πωλήσεις έγιναν ευρύτερα γνωστές το 2025, όταν η Wall Street Journal και άλλα μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν σχετικά ρεπορτάζ.
Αργότερα την ίδια χρονιά, αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν έφοδο σε πλοίο που μετέφερε dual-use εξαρτήματα από την Κίνα προς το Ιράν, δείχνοντας ότι η Ουάσιγκτον παρακολουθούσε στενά τις συγκεκριμένες ροές.
Haokun Energy: Το κινεζικό δίκτυο για το υπερχλωρικό νάτριο
Μία από τις περιπτώσεις που ήρθαν στο φως αφορά την κινεζική Haokun Energy.
Τον περασμένο Δεκέμβριο, η εταιρεία ενημέρωσε έναν εισαγωγέα προϊόντων για το Ιράν, ο οποίος βρισκόταν υπό αμερικανικές κυρώσεις, ότι οι εξαγωγές sodium perchlorate απαιτούσαν κυβερνητικές άδειες.
Σε επιστολή που είδε η Wall Street Journal, η Haokun ανέφερε ότι είχε συντονιστεί με τις κινεζικές αρχές προκειμένου «να επεξεργαστεί εμπιστευτικά μέρος των αδειών».
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είχε προηγουμένως επιβάλει κυρώσεις στη Haokun και στον εισαγωγέα, με την κατηγορία ότι βοηθούσαν το Ιράν να πουλά πετρέλαιο στην Κίνα.
Η επιστολή ανέφερε επίσης ότι η Haokun είχε δημιουργήσει εταιρεία-κέλυφος με έδρα το Πεκίνο για τη συγκεκριμένη συναλλαγή.
Η Wall Street Journal επιβεβαίωσε ότι η εταιρεία είχε συσταθεί λίγες εβδομάδες πριν από την ημερομηνία της επιστολής. Ωστόσο, δεν κατέστη δυνατό να εξακριβωθεί εάν η συμφωνία προχώρησε τελικά.
Υλικά για τα Shahed – Η αερογέφυρα Κίνας–Ιράν
Λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν, τα ιρανικά τελωνειακά στοιχεία κατέγραφαν την παράδοση 300 τόνων χημικών ενώσεων από την Κίνα προς το υπουργείο Άμυνας του Ιράν.
Μετά την έναρξη του πολέμου, το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών αρχικά κατέρρευσε, σύμφωνα με τα ιρανικά τελωνειακά δεδομένα και την Kpler, εταιρεία που παρακολουθεί τις μεταφορές πετρελαίου.
Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, ο οποίος ανακοινώθηκε τον Απρίλιο, έσφιξε ακόμη περισσότερο τον κλοιό γύρω από την Τεχεράνη.
Η απάντηση του Ιράν ήταν η επέκταση των αεροπορικών συνδέσεων με την Κίνα μέσω της Mahan Air, της ιρανικής αεροπορικής εταιρείας που βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει ότι η Mahan Air έχει χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά χρημάτων, όπλων και προσωπικού για λογαριασμό του Ιράν.
Σύμφωνα με στοιχεία της FlightRadar24, οι πτήσεις από Πεκίνο, Σανγκάη και Guangzhou προς Τεχεράνη αυξήθηκαν σε περίπου 27 την εβδομάδα έως τα τέλη Απριλίου, από μόλις τέσσερις στις αρχές Μαρτίου.
Ταυτόχρονα, τα τελωνειακά στοιχεία δείχνουν επιτάχυνση των αεροπορικών αποστολών προς το υπουργείο Άμυνας του Ιράν.
Shahed drones: Κινεζικά ηλεκτρονικά εξαρτήματα στο επίκεντρο
Ερευνητές που παρακολουθούν το εμπόριο με το Ιράν αναφέρουν ότι οι αποστολές περιλαμβάνουν προϊόντα από λιγότερο γνωστούς Κινέζους προμηθευτές, οι οποίοι συνεργάζονται με Ιρανούς εισαγωγείς.
Ορισμένα από τα εξαρτήματα είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνται στην κατασκευή των Shahed drones, σύμφωνα με την Kate Koren, αναπληρώτρια διευθύντρια του οικονομικού προγράμματος του CSIS στην Ουάσιγκτον.
Τα συγκεκριμένα drones, που χαρακτηρίζονται φθηνά αλλά θανατηφόρα, έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε αμερικανικές βάσεις.
Σε έκθεση που πρόκειται να δημοσιευθεί, η Koren αναφέρει ότι εντόπισε αρκετές κινεζικές εταιρείες που είχαν διαφημίσει δημόσια μέσα στο έτος πωλήσεις ευαίσθητων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, μεταξύ των οποίων και εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται στα Shahed.
Manpads: Οι ΗΠΑ βάζουν στο στόχαστρο κινεζικές εταιρείες
Τον Μάιο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε κινεζικές εταιρείες και εταιρείες με έδρα το Χονγκ Κονγκ, υποστηρίζοντας ότι προσπαθούσαν να βοηθήσουν το Ιράν να αποκτήσει όπλα, μεταξύ άλλων φορητούς εκτοξευτές πυραύλων.
Τον ίδιο μήνα, βίντεο που δημοσίευσε το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, το οποίο συνδέεται με τους Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), έδειχνε μέλη της οργάνωσης να εκπαιδεύονται στη χρήση των συγκεκριμένων εκτοξευτών.
Πρόκειται για τα λεγόμενα manpads, φορητά αντιαεροπορικά συστήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατάρριψη αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών.
Σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το Ιράν διαθέτει manpads που παράγει στο εσωτερικό της χώρας, βασισμένα σε παλαιότερα κινεζικά μοντέλα.
Οι ίδιοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι Ιρανοί αξιωματούχοι επιδιώκουν πρόσβαση στα νεότερα κινεζικά μοντέλα, τα οποία θεωρούνται πιο αποτελεσματικά.
Δίκτυο προμηθειών μέσω Λευκορωσίας
Τις επόμενες εβδομάδες, οι ΗΠΑ επέβαλαν νέες κυρώσεις σε περισσότερα κινεζικά φυσικά πρόσωπα και εταιρείες, με την κατηγορία ότι προμηθεύονταν όπλα για τον ιρανικό στρατό και τους IRGC.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ένα από τα δίκτυα προμηθειών επιχείρησε να αγοράσει manpads για το Center for Innovation and Technology Cooperation του Ιράν, το οποίο εργάζεται για την προσαρμογή όπλων ξένης κατασκευής ώστε αυτά να μπορούν να παράγονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι το δίκτυο επιχείρησε να μεταφέρει τα manpads στο Ιράν μέσω Λευκορωσίας, ώστε να αποκρύψει τον τελικό Ιρανό χρήστη.
Η προσπάθεια, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, δεν ολοκληρώθηκε.
Η εκεχειρία δεν σταμάτησε τις ροές
Στις 17 Ιουνίου, ΗΠΑ και Ιράν υπέγραψαν εκεχειρία διάρκειας 60 ημερών.
Λίγες ημέρες αργότερα, τα ιρανικά τελωνεία κατέγραψαν αεροπορικές αποστολές από την Κίνα με ηλεκτρονικά εξαρτήματα αξίας άνω των 6 εκατ. δολαρίων.
Σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, τα εξαρτήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μια σειρά στρατιωτικών εφαρμογών, μεταξύ άλλων σε μονάδες ελέγχου πτήσης για όπλα ακριβείας.
Τον Ιούλιο, οι ΗΠΑ επέβαλαν νέες κυρώσεις σε φυσικά πρόσωπα και εταιρείες που συνεργάζονταν με τη Mahan Air, μεταξύ αυτών και σε εταιρεία με έδρα την Κίνα, την οποία η Ουάσιγκτον κατηγόρησε ότι λειτουργούσε ως εμπορικός αντιπρόσωπος της αεροπορικής εταιρείας και συντόνιζε τη μεταφορά ηλεκτρονικών.
Μόνο τον Ιούλιο επιβλήθηκαν περισσότερες από 100 επιπλέον αμερικανικές κυρώσεις.
Pete Hegseth και Donald Trump: Διαφορετικές εκτιμήσεις για την Κίνα
Στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης, ωστόσο, εντείνονταν οι διαφωνίες για το πόσο έντονα θα έπρεπε να πιεστεί το Πεκίνο.
Ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth δήλωσε τον Ιούλιο σε Αμερικανούς βουλευτές ότι η Κίνα, μαζί με τη Ρωσία, επέτρεπε στο Ιράν να συνεχίζει τη δράση του «σε διαφορετικά επίπεδα».
Λίγες ημέρες αργότερα, ο Donald Trump εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός.
«Δεν ξέρω αν τους επιτρέπει», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι ο Xi Jinping τον είχε διαβεβαιώσει προσωπικά πως η Κίνα δεν θα προμήθευε όπλα στο Ιράν.
«Τους εμπιστεύομαι», είπε ο Trump αναφερόμενος στον Xi και στον Ρώσο πρόεδρο Vladimir Putin.
«Μπορεί να υπάρχουν κάποια πράγματα που κάνουν. Αλλά μέχρι στιγμής, τουλάχιστον, δεν ήταν κάτι σημαντικό», πρόσθεσε.
Την ίδια εβδομάδα, μετά τη συνάντησή του με τον Κινέζο υπουργό Εξωτερικών Wang Yi στη Μανίλα, ο Marco Rubio δήλωσε ότι «τίποτα από όσα έχει κάνει η Κίνα δεν έχει με οποιονδήποτε τρόπο αλλάξει την πορεία» της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τον Rubio, το Πεκίνο είχε σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρξει «αρκετά συνεργάσιμο».
Το δίκτυο πληρωμών μέσω Αιγύπτου και Κίνας
Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι προσπαθούσαν να περιορίσουν δίκτυα οικονομικής στήριξης προς το Ιράν που συνδέονταν με την Κίνα.
Σε μία από τις περιπτώσεις που εντόπισαν, καταγράφηκαν πωλήσεις πετροχημικών προϊόντων από το Ιράν προς την Αίγυπτο, με πληρωμές σε αμερικανικά δολάρια, κατά παράβαση των αμερικανικών κυρώσεων.
Οι συναλλαγές πραγματοποιούνταν, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν την υπόθεση, μέσω του υποκαταστήματος της κρατικής αιγυπτιακής Banque Misr στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι αμερικανικές αρχές προειδοποίησαν την τράπεζα να σταματήσει τις συναλλαγές.
Αντί γι' αυτό, η Banque Misr άλλαξε το νόμισμα των πληρωμών σε yuan.
Οι συναλλαγές επρόκειτο να εκκαθαρίζονται μέσω του Cross-Border Interbank Payment System (CIPS), ενός κινεζικού χρηματοπιστωτικού δικτύου μέσω του οποίου οι συναλλαγές είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν από τις αμερικανικές αρχές, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Το σχέδιο τελικά δεν προχώρησε, καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι ενημερώθηκαν και εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε Αιγύπτιους αξιωματούχους.
Στη συνέχεια, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών στράφηκε κατά της Banque Misr, χαρακτηρίζοντας το υποκατάστημά της στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα «κρίσιμο κόμβο» για τις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες της Τεχεράνης και κινήθηκε για να περιορίσει την πρόσβασή του σε αμερικανικά δολάρια.
Το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών και η Banque Misr δήλωσαν ότι επικοινωνούσαν με τις αμερικανικές αρχές σχετικά με τις καταγγελίες, ενώ η Banque Misr πρόσθεσε ότι σέβεται «τα σχετικά κανονιστικά και νομικά πλαίσια».
Xi – Abdel Fattah Al Sisi: Το επεισόδιο που προκάλεσε ένταση
Το συγκεκριμένο επεισόδιο προκάλεσε ένταση στις σχέσεις Κίνας και Αιγύπτου, καθώς το Πεκίνο φέρεται να υποψιάστηκε ότι Αιγύπτιοι αξιωματούχοι είχαν μοιραστεί πληροφορίες με τους Αμερικανούς.
Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις λεπτομέρειες, ο ίδιος ο Xi Jinping έθεσε το ζήτημα σε συνάντηση κορυφής με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Abdel Fattah Al Sisi στο Cairo νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Η υπόθεση αναδεικνύει το ευρύτερο πρόβλημα για την Ουάσιγκτον: πώς θα περιορίσει τις ροές εξοπλισμού, τεχνολογίας και χρηματοδότησης προς το Ιράν χωρίς να οδηγήσει τις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας σε νέα κρίση.
Κινεζικοί δορυφόροι και η επίθεση κατά Αμερικανών
Οι ανησυχίες στην Ουάσιγκτον έγιναν ακόμη πιο έντονες όταν Αμερικανοί αξιωματούχοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το Ιράν είχε χρησιμοποιήσει κινεζικές δορυφορικές εικόνες πριν και μετά την επίθεση της 17ης Ιουλίου, κατά την οποία σκοτώθηκαν τρεις Αμερικανοί στρατιώτες.
Σύμφωνα με την εκτίμηση των αμερικανικών αρχών, η χρήση των συγκεκριμένων δεδομένων συνδεόταν άμεσα με την επίθεση.
Η κυβέρνηση Trump είχε ήδη επιβάλει τον Μάιο κυρώσεις σε τρεις κινεζικές εταιρείες δορυφορικής απεικόνισης, υποστηρίζοντας ότι παρείχαν δεδομένα τα οποία μπορούσαν να βοηθήσουν το Ιράν να εντοπίζει και να στοχοποιεί αμερικανικές δυνάμεις.
«Operation Economic Outcast»: Ο Trump σφίγγει τον οικονομικό κλοιό
Στα τέλη Αυγούστου, ο Donald Trump και ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent ανακοίνωσαν την έναρξη της «Operation Economic Outcast», μιας εκστρατείας που έχει ως στόχο, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, να «κόψει κάθε οικονομική γραμμή ζωής» που στηρίζει το ιρανικό καθεστώς.
Οι ΗΠΑ επέκτειναν τις κυρώσεις τους σε δεξαμενόπλοιο κινεζικής ιδιοκτησίας που μετέφερε ιρανικό πετρέλαιο, καθώς και σε δίκτυο κινεζικών εταιρειών και φυσικών προσώπων που φέρεται να βοήθησαν το Ιράν να αποκτήσει κρίσιμα εξαρτήματα.
Ωστόσο, καμία μεγάλη κινεζική εταιρεία δεν βρέθηκε στο στόχαστρο των νέων κυρώσεων.
Όταν δημοσιογράφοι ρώτησαν δύο φορές τον Scott Bessent εάν η κυβέρνηση Trump σχεδιάζει να ενισχύσει τις κυρώσεις εναντίον κινεζικών τραπεζών και επιχειρήσεων, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών απέφυγε να στοχοποιήσει συγκεκριμένα την Κίνα.
Αντίθετα, δήλωσε ότι «κάθε χώρα» θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει αμερικανικές κυρώσεις.
Παρά τον αποκλεισμό, 4 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου στην Κίνα
Παρά τον αμερικανικό αποκλεισμό, ο οποίος έχει καταστήσει πολύ δυσκολότερες τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, μέρος των φορτίων εξακολουθεί να κατευθύνεται προς την Κίνα.
Σύμφωνα με υπολογισμούς της Kpler, περίπου 4 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου παραδόθηκαν στην Κίνα μέσα στην εβδομάδα μετά την έναρξη της «Operation Economic Outcast».
Το γεγονός υπογραμμίζει τον ρόλο που εξακολουθεί να διαδραματίζει η κινεζική αγορά για τα έσοδα της Τεχεράνης.
Mahan Air: 39 πτήσεις από την Κίνα προς το Ιράν σε μία εβδομάδα
Την ίδια στιγμή, η Mahan Air εξακολουθεί να διατηρεί έντονη αεροπορική δραστηριότητα μεταξύ Κίνας και Ιράν.
Σύμφωνα με στοιχεία της FlightRadar24, η Mahan Air πραγματοποίησε 39 πτήσεις από την Κίνα προς το Ιράν κατά την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου, αριθμός διπλάσιος από τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου.
Πολλές από αυτές τις πτήσεις φαίνεται να επικεντρώνονται αποκλειστικά στη μεταφορά φορτίου και όχι επιβατών.
Αρκετές από τις πτήσεις που καταγράφηκαν από τη FlightRadar24 στις αρχές Σεπτεμβρίου δεν ήταν διαθέσιμες για κράτηση μέσω της ιστοσελίδας της αεροπορικής εταιρείας.
Την περασμένη εβδομάδα, ιρανικά μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με το κράτος μετέδωσαν ότι η Mahan Air θα αναστείλει τις πτήσεις προς Ομάν και Τουρκία.
Ωστόσο, η αεροπορική εταιρεία εξακολουθεί να πραγματοποιεί πτήσεις προς την Κίνα.
Το μεγάλο δίλημμα του Trump
Η υπόθεση φέρνει στην επιφάνεια ένα από τα δυσκολότερα γεωπολιτικά διλήμματα της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ασκήσει οικονομική και στρατιωτική πίεση στο Ιράν, την ώρα που η Τεχεράνη φαίνεται να διατηρεί σημαντικούς διαύλους χρηματοδότησης και εφοδιασμού μέσω της Κίνας.
Παράλληλα, ο Trump επιχειρεί να αποφύγει νέα κλιμάκωση με το Πεκίνο.
Ο εμπορικός πόλεμος έχει ήδη δείξει ότι η Κίνα διαθέτει σημαντικά εργαλεία πίεσης στην αμερικανική οικονομία, μεταξύ άλλων μέσω των περιορισμών στις σπάνιες γαίες.
Ενόψει της συνάντησης με τον Xi Jinping, ο Trump έχει καταστήσει σαφές στους κορυφαίους αξιωματούχους του ότι η διατήρηση καλών σχέσεων με τον Κινέζο πρόεδρο αποτελεί προτεραιότητα.
Ωστόσο, στο εσωτερικό των ΗΠΑ υπάρχουν πιέσεις για σκληρότερη αντιμετώπιση του ζητήματος.
Η Δημοκρατική γερουσιαστής του Michigan Elissa Slotkin υποστήριξε σε επιστολή της προς τον Trump ότι υπάρχει ένας «μεγάλος και αυξανόμενος όγκος στοιχείων» που δείχνει ότι κινεζικές εταιρείες βοηθούν το Ιράν να στοχεύει και να σκοτώνει Αμερικανούς στρατιώτες, να διατηρεί ενεργά τα προγράμματα drones και πυραύλων και να στηρίζει την ιρανική οικονομία.
Η Slotkin ζήτησε από τον Trump να καταστήσει την κινεζική στήριξη προς το Ιράν «κεντρικό θέμα» των συνομιλιών του με τον Xi.
Ο Trump, από την πλευρά του, έχει υποβαθμίσει τις ανησυχίες, δηλώνοντας για τον Xi ότι «έχει συμπεριφερθεί λογικά και εμείς συμπεριφερόμαστε λογικά».
Marco Rubio: «Πολύ ειλικρινής συζήτηση» με την Κίνα
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio δήλωσε ότι ΗΠΑ και Κίνα θα έχουν μια «πολύ ειλικρινή συζήτηση».
«Θα μιλήσουμε για όλα όσα είναι σχετικά. Θα μιλήσουμε για όλα όσα είναι σημαντικά», δήλωσε.
Παράλληλα, τόνισε ότι η ιδέα πως οι ΗΠΑ δεν θα πρέπει να συνομιλούν με την Κίνα στο ανώτατο επίπεδο θα ήταν «ανεύθυνη».
Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών δήλωσε ότι η κυβέρνηση διατηρεί ενεργό δίαυλο επικοινωνίας με τους Κινέζους ομολόγους της και θα δράσει όταν αυτό κριθεί απαραίτητο.
«Αυτή η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα στοχεύσει κακόβουλες δραστηριότητες που συνδέονται με το Ιράν και εκμεταλλεύονται ή διέρχονται από την κινεζική δικαιοδοσία και θα συνεχίσει να το κάνει», δήλωσε.
Ο Λευκός Οίκος, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι εργάζεται για να διακόψει και να τιμωρήσει οποιονδήποτε συναλλάσσεται με το ιρανικό καθεστώς.
Πεκίνο: «Δεν στηρίζουμε τον πόλεμο»
Το Πεκίνο απορρίπτει τις αιτιάσεις περί εμπλοκής του στη σύγκρουση.
Η κινεζική πλευρά υποστηρίζει ότι τηρεί τους διεθνείς κανόνες και αντιτίθεται σε «προσπάθειες δυσφήμησης της Κίνας μέσω της σύνδεσής της με τη σύγκρουση».
Παράλληλα, δηλώνει ότι διατηρεί συνεργασία με το Ιράν και υποστηρίζει τις προσπάθειες για την επίτευξη ειρήνης στη Μέση Ανατολή.
Η Κίνα έχει επίσης δηλώσει ότι εφαρμόζει αυστηρούς ελέγχους στις εξαγωγές προϊόντων και εξαρτημάτων διπλής χρήσης.
Έχει απορρίψει τις μονομερείς αμερικανικές κυρώσεις, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
Εκατοντάδες αμερικανικές κυρώσεις κατά Ιράν και Κίνας
Η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει εκατοντάδες κυρώσεις κατά του Ιράν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, μεταξύ άλλων σε κινεζικές εταιρείες και φυσικά πρόσωπα που, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, βοηθούν την Τεχεράνη.
Οι κυρώσεις, σε συνδυασμό με το εμπάργκο στο ιρανικό εμπόριο, έχουν συμβάλει στη συρρίκνωση της ιρανικής οικονομίας.
Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται απρόθυμος να έρθει σε ακόμη μεγαλύτερη σύγκρουση με το Πεκίνο για τη στήριξή του προς το Ιράν, την ώρα που η Τεχεράνη συνεχίζει, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, να πραγματοποιεί επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων και ενεργειακών υποδομών στη Μέση Ανατολή.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύνθετο γεωπολιτικό παζλ: η Ουάσιγκτον επιχειρεί να κόψει τις οικονομικές, τεχνολογικές και στρατιωτικές γραμμές που στηρίζουν την Τεχεράνη, ενώ το Πεκίνο διατηρεί σημαντικούς οικονομικούς και εμπορικούς δεσμούς με το Ιράν.
Η συνάντηση Trump–Xi Jinping αποκτά έτσι ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το Ιράν λειτουργεί ως ένας από τους πιο ευαίσθητους κρίκους στις σχέσεις των δύο μεγαλύτερων οικονομικών και γεωπολιτικών δυνάμεων.
www.bankingnews.gr
Το Πεκίνο προβάλλει τον ρόλο του ως δύναμης που επιδιώκει την αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και δηλώνει ότι στηρίζει την ειρήνη, την ίδια στιγμή όμως στοιχεία που επικαλείται η Wall Street Journal καταγράφουν συνεχιζόμενες εμπορικές, οικονομικές και αμυντικές ροές προς την Τεχεράνη.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς ο πρόεδρος της Κίνας Xi Jinping συναντά τον πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump στην Ουάσιγκτον, με την ατζέντα να περιλαμβάνει το εμπόριο, την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης και την Ταϊβάν.
Πίσω όμως από όλα αυτά βρίσκεται ένα ιδιαίτερα δύσκολο ζήτημα: η συνεχιζόμενη στήριξη της Κίνας προς το Ιράν και το κατά πόσο αυτή περιορίζει την αμερικανική προσπάθεια να πιέσει την Τεχεράνη.
Κίνα: Μεσολαβητής ειρήνης και ταυτόχρονα προμηθευτής;
Το καλοκαίρι, όταν ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν προσωρινή εκεχειρία, το Πεκίνο ανέδειξε τον ρόλο του στην αποκλιμάκωση της έντασης.
Η κινεζική πλευρά ανέφερε ότι το υπουργείο Εξωτερικών της πραγματοποίησε δεκάδες τηλεφωνικές επικοινωνίες με στόχο την προώθηση της ειρήνης, ενώ υποστήριξε ότι ο ίδιος ο Xi Jinping παρενέβη προτείνοντας τρόπους για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Την ίδια ημέρα, ωστόσο, αεροσκάφος από την Κίνα προσγειώθηκε στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με ιρανικά τελωνειακά στοιχεία που ανέλυσε η Wall Street Journal, το αεροσκάφος μετέφερε φορτίο προς το υπουργείο Άμυνας του Ιράν, το οποίο περιλάμβανε ηλεκτρονικά εξαρτήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε drones και συστήματα καθοδήγησης πυραύλων.
Και δεν επρόκειτο, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, για μεμονωμένο περιστατικό.
Περίπου 1.300 αποστολές «dual use»
Τα τελωνειακά δεδομένα δείχνουν ότι έως τα τέλη Ιουνίου είχαν πραγματοποιηθεί περίπου 1.300 αποστολές εξαρτημάτων «dual use» από την Κίνα προς το υπουργείο Άμυνας του Ιράν.
Πρόκειται για υλικά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο σε πολιτικές όσο και σε στρατιωτικές εφαρμογές.
Μόλις δύο ημέρες μετά την αποστολή των ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 12 ακόμη αποστολές, συνολικής αξίας άνω των 6 εκατ. δολαρίων, με εξαρτήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε drones.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό για την Ουάσιγκτον: το Πεκίνο εμφανίζεται να επιδιώκει τον ρόλο του διαμεσολαβητή στη Μέση Ανατολή, ενώ την ίδια στιγμή οι εμπορικές ροές μεταξύ Κίνας και Ιράν συνεχίζονται.
Το κινεζικό πετρέλαιο κρατά ζωντανή την οικονομία του Ιράν
Η στήριξη της Κίνας, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και ανθρώπους που γνωρίζουν τις σχετικές ροές, δεν περιορίζεται στον αμυντικό τομέα.
Η Κίνα έχει καταστεί ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, απορροφώντας πάνω από το 80% των εξαγωγών αργού της χώρας, σύμφωνα με Αμερικανούς νομοθέτες.
Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις, μέσω των οποίων η Ουάσιγκτον επιδιώκει να περιορίσει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, συνεχίζουν να διοχετεύονται δισεκατομμύρια δολάρια στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, κινεζικές εταιρείες-βιτρίνες φέρεται να χρησιμοποιούνται για τη διακίνηση κεφαλαίων, ενώ κινεζικές τράπεζες διοχετεύουν συναλλαγές μέσω του κινεζικού χρηματοπιστωτικού συστήματος και με χρήση του yuan, ώστε να περιορίζεται η αμερικανική εποπτεία.
Παράλληλα, η Wall Street Journal έχει αναφέρει ότι ένα σύνθετο δίκτυο κινεζικών τραπεζών και εταιρειών-κελυφών στο Χονγκ Κονγκ έχει βοηθήσει το Ιράν να παρακάμπτει τις κυρώσεις και να διατηρεί τις εξαγωγές πετρελαίου.
Το Χονγκ Κονγκ υποστηρίζει ότι εφαρμόζει τις κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών, αλλά όχι μονομερείς κυρώσεις που επιβάλλονται από μεμονωμένα κράτη, τις οποίες θεωρεί αντίθετες με το διεθνές δίκαιο.
Κινεζικές εταιρείες στο Ιράν – Από τα dual-use προϊόντα στα πυραυλικά υλικά
Η κινεζική παρουσία στο Ιράν έχει ενισχυθεί και σε εμπορικό επίπεδο.
Κινεζικοί εξαγωγείς προϊόντων dual-use και ηλεκτρονικών άρχισαν να συμμετέχουν σε εμπορικές εκθέσεις στο Ιράν, ενώ σύμφωνα με ανάλυση αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από το Center for Strategic and International Studies (CSIS) στην Ουάσιγκτον, ορισμένες εταιρείες μετέφρασαν ακόμη και τα εταιρικά τους συνθήματα στα Φαρσί για να ενισχύσουν τις τοπικές σχέσεις.
Τα επόμενα χρόνια, κινεζικές εταιρείες παρήγαγαν για το Ιράν χημικά υλικά, μεταξύ αυτών υπερχλωρικό νάτριο (sodium perchlorate), το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή προωθητικού υλικού βαλλιστικών πυραύλων.
Οι εξαγωγές αυτές απέκτησαν ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την Τεχεράνη μετά τις ισραηλινές επιθέσεις του 2024, οι οποίες, σύμφωνα με το δημοσίευμα, κατέστρεψαν σε μεγάλο βαθμό το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα, αναγκάζοντας το καθεστώς να αναπληρώσει το οπλοστάσιό του.
Οι σχετικές πωλήσεις έγιναν ευρύτερα γνωστές το 2025, όταν η Wall Street Journal και άλλα μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν σχετικά ρεπορτάζ.
Αργότερα την ίδια χρονιά, αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν έφοδο σε πλοίο που μετέφερε dual-use εξαρτήματα από την Κίνα προς το Ιράν, δείχνοντας ότι η Ουάσιγκτον παρακολουθούσε στενά τις συγκεκριμένες ροές.
Haokun Energy: Το κινεζικό δίκτυο για το υπερχλωρικό νάτριο
Μία από τις περιπτώσεις που ήρθαν στο φως αφορά την κινεζική Haokun Energy.
Τον περασμένο Δεκέμβριο, η εταιρεία ενημέρωσε έναν εισαγωγέα προϊόντων για το Ιράν, ο οποίος βρισκόταν υπό αμερικανικές κυρώσεις, ότι οι εξαγωγές sodium perchlorate απαιτούσαν κυβερνητικές άδειες.
Σε επιστολή που είδε η Wall Street Journal, η Haokun ανέφερε ότι είχε συντονιστεί με τις κινεζικές αρχές προκειμένου «να επεξεργαστεί εμπιστευτικά μέρος των αδειών».
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είχε προηγουμένως επιβάλει κυρώσεις στη Haokun και στον εισαγωγέα, με την κατηγορία ότι βοηθούσαν το Ιράν να πουλά πετρέλαιο στην Κίνα.
Η επιστολή ανέφερε επίσης ότι η Haokun είχε δημιουργήσει εταιρεία-κέλυφος με έδρα το Πεκίνο για τη συγκεκριμένη συναλλαγή.
Η Wall Street Journal επιβεβαίωσε ότι η εταιρεία είχε συσταθεί λίγες εβδομάδες πριν από την ημερομηνία της επιστολής. Ωστόσο, δεν κατέστη δυνατό να εξακριβωθεί εάν η συμφωνία προχώρησε τελικά.
Υλικά για τα Shahed – Η αερογέφυρα Κίνας–Ιράν
Λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν, τα ιρανικά τελωνειακά στοιχεία κατέγραφαν την παράδοση 300 τόνων χημικών ενώσεων από την Κίνα προς το υπουργείο Άμυνας του Ιράν.
Μετά την έναρξη του πολέμου, το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών αρχικά κατέρρευσε, σύμφωνα με τα ιρανικά τελωνειακά δεδομένα και την Kpler, εταιρεία που παρακολουθεί τις μεταφορές πετρελαίου.
Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, ο οποίος ανακοινώθηκε τον Απρίλιο, έσφιξε ακόμη περισσότερο τον κλοιό γύρω από την Τεχεράνη.
Η απάντηση του Ιράν ήταν η επέκταση των αεροπορικών συνδέσεων με την Κίνα μέσω της Mahan Air, της ιρανικής αεροπορικής εταιρείας που βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει ότι η Mahan Air έχει χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά χρημάτων, όπλων και προσωπικού για λογαριασμό του Ιράν.
Σύμφωνα με στοιχεία της FlightRadar24, οι πτήσεις από Πεκίνο, Σανγκάη και Guangzhou προς Τεχεράνη αυξήθηκαν σε περίπου 27 την εβδομάδα έως τα τέλη Απριλίου, από μόλις τέσσερις στις αρχές Μαρτίου.
Ταυτόχρονα, τα τελωνειακά στοιχεία δείχνουν επιτάχυνση των αεροπορικών αποστολών προς το υπουργείο Άμυνας του Ιράν.
Shahed drones: Κινεζικά ηλεκτρονικά εξαρτήματα στο επίκεντρο
Ερευνητές που παρακολουθούν το εμπόριο με το Ιράν αναφέρουν ότι οι αποστολές περιλαμβάνουν προϊόντα από λιγότερο γνωστούς Κινέζους προμηθευτές, οι οποίοι συνεργάζονται με Ιρανούς εισαγωγείς.
Ορισμένα από τα εξαρτήματα είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνται στην κατασκευή των Shahed drones, σύμφωνα με την Kate Koren, αναπληρώτρια διευθύντρια του οικονομικού προγράμματος του CSIS στην Ουάσιγκτον.
Τα συγκεκριμένα drones, που χαρακτηρίζονται φθηνά αλλά θανατηφόρα, έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε αμερικανικές βάσεις.
Σε έκθεση που πρόκειται να δημοσιευθεί, η Koren αναφέρει ότι εντόπισε αρκετές κινεζικές εταιρείες που είχαν διαφημίσει δημόσια μέσα στο έτος πωλήσεις ευαίσθητων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, μεταξύ των οποίων και εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται στα Shahed.
Manpads: Οι ΗΠΑ βάζουν στο στόχαστρο κινεζικές εταιρείες
Τον Μάιο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε κινεζικές εταιρείες και εταιρείες με έδρα το Χονγκ Κονγκ, υποστηρίζοντας ότι προσπαθούσαν να βοηθήσουν το Ιράν να αποκτήσει όπλα, μεταξύ άλλων φορητούς εκτοξευτές πυραύλων.
Τον ίδιο μήνα, βίντεο που δημοσίευσε το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, το οποίο συνδέεται με τους Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), έδειχνε μέλη της οργάνωσης να εκπαιδεύονται στη χρήση των συγκεκριμένων εκτοξευτών.
Πρόκειται για τα λεγόμενα manpads, φορητά αντιαεροπορικά συστήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατάρριψη αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών.
Σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το Ιράν διαθέτει manpads που παράγει στο εσωτερικό της χώρας, βασισμένα σε παλαιότερα κινεζικά μοντέλα.
Οι ίδιοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι Ιρανοί αξιωματούχοι επιδιώκουν πρόσβαση στα νεότερα κινεζικά μοντέλα, τα οποία θεωρούνται πιο αποτελεσματικά.
Δίκτυο προμηθειών μέσω Λευκορωσίας
Τις επόμενες εβδομάδες, οι ΗΠΑ επέβαλαν νέες κυρώσεις σε περισσότερα κινεζικά φυσικά πρόσωπα και εταιρείες, με την κατηγορία ότι προμηθεύονταν όπλα για τον ιρανικό στρατό και τους IRGC.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ένα από τα δίκτυα προμηθειών επιχείρησε να αγοράσει manpads για το Center for Innovation and Technology Cooperation του Ιράν, το οποίο εργάζεται για την προσαρμογή όπλων ξένης κατασκευής ώστε αυτά να μπορούν να παράγονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι το δίκτυο επιχείρησε να μεταφέρει τα manpads στο Ιράν μέσω Λευκορωσίας, ώστε να αποκρύψει τον τελικό Ιρανό χρήστη.
Η προσπάθεια, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, δεν ολοκληρώθηκε.
Η εκεχειρία δεν σταμάτησε τις ροές
Στις 17 Ιουνίου, ΗΠΑ και Ιράν υπέγραψαν εκεχειρία διάρκειας 60 ημερών.
Λίγες ημέρες αργότερα, τα ιρανικά τελωνεία κατέγραψαν αεροπορικές αποστολές από την Κίνα με ηλεκτρονικά εξαρτήματα αξίας άνω των 6 εκατ. δολαρίων.
Σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, τα εξαρτήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μια σειρά στρατιωτικών εφαρμογών, μεταξύ άλλων σε μονάδες ελέγχου πτήσης για όπλα ακριβείας.
Τον Ιούλιο, οι ΗΠΑ επέβαλαν νέες κυρώσεις σε φυσικά πρόσωπα και εταιρείες που συνεργάζονταν με τη Mahan Air, μεταξύ αυτών και σε εταιρεία με έδρα την Κίνα, την οποία η Ουάσιγκτον κατηγόρησε ότι λειτουργούσε ως εμπορικός αντιπρόσωπος της αεροπορικής εταιρείας και συντόνιζε τη μεταφορά ηλεκτρονικών.
Μόνο τον Ιούλιο επιβλήθηκαν περισσότερες από 100 επιπλέον αμερικανικές κυρώσεις.
Pete Hegseth και Donald Trump: Διαφορετικές εκτιμήσεις για την Κίνα
Στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης, ωστόσο, εντείνονταν οι διαφωνίες για το πόσο έντονα θα έπρεπε να πιεστεί το Πεκίνο.
Ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth δήλωσε τον Ιούλιο σε Αμερικανούς βουλευτές ότι η Κίνα, μαζί με τη Ρωσία, επέτρεπε στο Ιράν να συνεχίζει τη δράση του «σε διαφορετικά επίπεδα».
Λίγες ημέρες αργότερα, ο Donald Trump εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός.
«Δεν ξέρω αν τους επιτρέπει», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι ο Xi Jinping τον είχε διαβεβαιώσει προσωπικά πως η Κίνα δεν θα προμήθευε όπλα στο Ιράν.
«Τους εμπιστεύομαι», είπε ο Trump αναφερόμενος στον Xi και στον Ρώσο πρόεδρο Vladimir Putin.
«Μπορεί να υπάρχουν κάποια πράγματα που κάνουν. Αλλά μέχρι στιγμής, τουλάχιστον, δεν ήταν κάτι σημαντικό», πρόσθεσε.
Την ίδια εβδομάδα, μετά τη συνάντησή του με τον Κινέζο υπουργό Εξωτερικών Wang Yi στη Μανίλα, ο Marco Rubio δήλωσε ότι «τίποτα από όσα έχει κάνει η Κίνα δεν έχει με οποιονδήποτε τρόπο αλλάξει την πορεία» της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τον Rubio, το Πεκίνο είχε σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρξει «αρκετά συνεργάσιμο».
Το δίκτυο πληρωμών μέσω Αιγύπτου και Κίνας
Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι προσπαθούσαν να περιορίσουν δίκτυα οικονομικής στήριξης προς το Ιράν που συνδέονταν με την Κίνα.
Σε μία από τις περιπτώσεις που εντόπισαν, καταγράφηκαν πωλήσεις πετροχημικών προϊόντων από το Ιράν προς την Αίγυπτο, με πληρωμές σε αμερικανικά δολάρια, κατά παράβαση των αμερικανικών κυρώσεων.
Οι συναλλαγές πραγματοποιούνταν, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν την υπόθεση, μέσω του υποκαταστήματος της κρατικής αιγυπτιακής Banque Misr στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι αμερικανικές αρχές προειδοποίησαν την τράπεζα να σταματήσει τις συναλλαγές.
Αντί γι' αυτό, η Banque Misr άλλαξε το νόμισμα των πληρωμών σε yuan.
Οι συναλλαγές επρόκειτο να εκκαθαρίζονται μέσω του Cross-Border Interbank Payment System (CIPS), ενός κινεζικού χρηματοπιστωτικού δικτύου μέσω του οποίου οι συναλλαγές είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν από τις αμερικανικές αρχές, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Το σχέδιο τελικά δεν προχώρησε, καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι ενημερώθηκαν και εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε Αιγύπτιους αξιωματούχους.
Στη συνέχεια, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών στράφηκε κατά της Banque Misr, χαρακτηρίζοντας το υποκατάστημά της στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα «κρίσιμο κόμβο» για τις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες της Τεχεράνης και κινήθηκε για να περιορίσει την πρόσβασή του σε αμερικανικά δολάρια.
Το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών και η Banque Misr δήλωσαν ότι επικοινωνούσαν με τις αμερικανικές αρχές σχετικά με τις καταγγελίες, ενώ η Banque Misr πρόσθεσε ότι σέβεται «τα σχετικά κανονιστικά και νομικά πλαίσια».
Xi – Abdel Fattah Al Sisi: Το επεισόδιο που προκάλεσε ένταση
Το συγκεκριμένο επεισόδιο προκάλεσε ένταση στις σχέσεις Κίνας και Αιγύπτου, καθώς το Πεκίνο φέρεται να υποψιάστηκε ότι Αιγύπτιοι αξιωματούχοι είχαν μοιραστεί πληροφορίες με τους Αμερικανούς.
Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις λεπτομέρειες, ο ίδιος ο Xi Jinping έθεσε το ζήτημα σε συνάντηση κορυφής με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Abdel Fattah Al Sisi στο Cairo νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Η υπόθεση αναδεικνύει το ευρύτερο πρόβλημα για την Ουάσιγκτον: πώς θα περιορίσει τις ροές εξοπλισμού, τεχνολογίας και χρηματοδότησης προς το Ιράν χωρίς να οδηγήσει τις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας σε νέα κρίση.
Κινεζικοί δορυφόροι και η επίθεση κατά Αμερικανών
Οι ανησυχίες στην Ουάσιγκτον έγιναν ακόμη πιο έντονες όταν Αμερικανοί αξιωματούχοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το Ιράν είχε χρησιμοποιήσει κινεζικές δορυφορικές εικόνες πριν και μετά την επίθεση της 17ης Ιουλίου, κατά την οποία σκοτώθηκαν τρεις Αμερικανοί στρατιώτες.
Σύμφωνα με την εκτίμηση των αμερικανικών αρχών, η χρήση των συγκεκριμένων δεδομένων συνδεόταν άμεσα με την επίθεση.
Η κυβέρνηση Trump είχε ήδη επιβάλει τον Μάιο κυρώσεις σε τρεις κινεζικές εταιρείες δορυφορικής απεικόνισης, υποστηρίζοντας ότι παρείχαν δεδομένα τα οποία μπορούσαν να βοηθήσουν το Ιράν να εντοπίζει και να στοχοποιεί αμερικανικές δυνάμεις.
«Operation Economic Outcast»: Ο Trump σφίγγει τον οικονομικό κλοιό
Στα τέλη Αυγούστου, ο Donald Trump και ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent ανακοίνωσαν την έναρξη της «Operation Economic Outcast», μιας εκστρατείας που έχει ως στόχο, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, να «κόψει κάθε οικονομική γραμμή ζωής» που στηρίζει το ιρανικό καθεστώς.
Οι ΗΠΑ επέκτειναν τις κυρώσεις τους σε δεξαμενόπλοιο κινεζικής ιδιοκτησίας που μετέφερε ιρανικό πετρέλαιο, καθώς και σε δίκτυο κινεζικών εταιρειών και φυσικών προσώπων που φέρεται να βοήθησαν το Ιράν να αποκτήσει κρίσιμα εξαρτήματα.
Ωστόσο, καμία μεγάλη κινεζική εταιρεία δεν βρέθηκε στο στόχαστρο των νέων κυρώσεων.
Όταν δημοσιογράφοι ρώτησαν δύο φορές τον Scott Bessent εάν η κυβέρνηση Trump σχεδιάζει να ενισχύσει τις κυρώσεις εναντίον κινεζικών τραπεζών και επιχειρήσεων, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών απέφυγε να στοχοποιήσει συγκεκριμένα την Κίνα.
Αντίθετα, δήλωσε ότι «κάθε χώρα» θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει αμερικανικές κυρώσεις.
Παρά τον αποκλεισμό, 4 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου στην Κίνα
Παρά τον αμερικανικό αποκλεισμό, ο οποίος έχει καταστήσει πολύ δυσκολότερες τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, μέρος των φορτίων εξακολουθεί να κατευθύνεται προς την Κίνα.
Σύμφωνα με υπολογισμούς της Kpler, περίπου 4 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου παραδόθηκαν στην Κίνα μέσα στην εβδομάδα μετά την έναρξη της «Operation Economic Outcast».
Το γεγονός υπογραμμίζει τον ρόλο που εξακολουθεί να διαδραματίζει η κινεζική αγορά για τα έσοδα της Τεχεράνης.
Mahan Air: 39 πτήσεις από την Κίνα προς το Ιράν σε μία εβδομάδα
Την ίδια στιγμή, η Mahan Air εξακολουθεί να διατηρεί έντονη αεροπορική δραστηριότητα μεταξύ Κίνας και Ιράν.
Σύμφωνα με στοιχεία της FlightRadar24, η Mahan Air πραγματοποίησε 39 πτήσεις από την Κίνα προς το Ιράν κατά την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου, αριθμός διπλάσιος από τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου.
Πολλές από αυτές τις πτήσεις φαίνεται να επικεντρώνονται αποκλειστικά στη μεταφορά φορτίου και όχι επιβατών.
Αρκετές από τις πτήσεις που καταγράφηκαν από τη FlightRadar24 στις αρχές Σεπτεμβρίου δεν ήταν διαθέσιμες για κράτηση μέσω της ιστοσελίδας της αεροπορικής εταιρείας.
Την περασμένη εβδομάδα, ιρανικά μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με το κράτος μετέδωσαν ότι η Mahan Air θα αναστείλει τις πτήσεις προς Ομάν και Τουρκία.
Ωστόσο, η αεροπορική εταιρεία εξακολουθεί να πραγματοποιεί πτήσεις προς την Κίνα.
Το μεγάλο δίλημμα του Trump
Η υπόθεση φέρνει στην επιφάνεια ένα από τα δυσκολότερα γεωπολιτικά διλήμματα της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ασκήσει οικονομική και στρατιωτική πίεση στο Ιράν, την ώρα που η Τεχεράνη φαίνεται να διατηρεί σημαντικούς διαύλους χρηματοδότησης και εφοδιασμού μέσω της Κίνας.
Παράλληλα, ο Trump επιχειρεί να αποφύγει νέα κλιμάκωση με το Πεκίνο.
Ο εμπορικός πόλεμος έχει ήδη δείξει ότι η Κίνα διαθέτει σημαντικά εργαλεία πίεσης στην αμερικανική οικονομία, μεταξύ άλλων μέσω των περιορισμών στις σπάνιες γαίες.
Ενόψει της συνάντησης με τον Xi Jinping, ο Trump έχει καταστήσει σαφές στους κορυφαίους αξιωματούχους του ότι η διατήρηση καλών σχέσεων με τον Κινέζο πρόεδρο αποτελεί προτεραιότητα.
Ωστόσο, στο εσωτερικό των ΗΠΑ υπάρχουν πιέσεις για σκληρότερη αντιμετώπιση του ζητήματος.
Η Δημοκρατική γερουσιαστής του Michigan Elissa Slotkin υποστήριξε σε επιστολή της προς τον Trump ότι υπάρχει ένας «μεγάλος και αυξανόμενος όγκος στοιχείων» που δείχνει ότι κινεζικές εταιρείες βοηθούν το Ιράν να στοχεύει και να σκοτώνει Αμερικανούς στρατιώτες, να διατηρεί ενεργά τα προγράμματα drones και πυραύλων και να στηρίζει την ιρανική οικονομία.
Η Slotkin ζήτησε από τον Trump να καταστήσει την κινεζική στήριξη προς το Ιράν «κεντρικό θέμα» των συνομιλιών του με τον Xi.
Ο Trump, από την πλευρά του, έχει υποβαθμίσει τις ανησυχίες, δηλώνοντας για τον Xi ότι «έχει συμπεριφερθεί λογικά και εμείς συμπεριφερόμαστε λογικά».
Marco Rubio: «Πολύ ειλικρινής συζήτηση» με την Κίνα
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio δήλωσε ότι ΗΠΑ και Κίνα θα έχουν μια «πολύ ειλικρινή συζήτηση».
«Θα μιλήσουμε για όλα όσα είναι σχετικά. Θα μιλήσουμε για όλα όσα είναι σημαντικά», δήλωσε.
Παράλληλα, τόνισε ότι η ιδέα πως οι ΗΠΑ δεν θα πρέπει να συνομιλούν με την Κίνα στο ανώτατο επίπεδο θα ήταν «ανεύθυνη».
Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών δήλωσε ότι η κυβέρνηση διατηρεί ενεργό δίαυλο επικοινωνίας με τους Κινέζους ομολόγους της και θα δράσει όταν αυτό κριθεί απαραίτητο.
«Αυτή η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα στοχεύσει κακόβουλες δραστηριότητες που συνδέονται με το Ιράν και εκμεταλλεύονται ή διέρχονται από την κινεζική δικαιοδοσία και θα συνεχίσει να το κάνει», δήλωσε.
Ο Λευκός Οίκος, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι εργάζεται για να διακόψει και να τιμωρήσει οποιονδήποτε συναλλάσσεται με το ιρανικό καθεστώς.
Πεκίνο: «Δεν στηρίζουμε τον πόλεμο»
Το Πεκίνο απορρίπτει τις αιτιάσεις περί εμπλοκής του στη σύγκρουση.
Η κινεζική πλευρά υποστηρίζει ότι τηρεί τους διεθνείς κανόνες και αντιτίθεται σε «προσπάθειες δυσφήμησης της Κίνας μέσω της σύνδεσής της με τη σύγκρουση».
Παράλληλα, δηλώνει ότι διατηρεί συνεργασία με το Ιράν και υποστηρίζει τις προσπάθειες για την επίτευξη ειρήνης στη Μέση Ανατολή.
Η Κίνα έχει επίσης δηλώσει ότι εφαρμόζει αυστηρούς ελέγχους στις εξαγωγές προϊόντων και εξαρτημάτων διπλής χρήσης.
Έχει απορρίψει τις μονομερείς αμερικανικές κυρώσεις, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
Εκατοντάδες αμερικανικές κυρώσεις κατά Ιράν και Κίνας
Η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει εκατοντάδες κυρώσεις κατά του Ιράν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, μεταξύ άλλων σε κινεζικές εταιρείες και φυσικά πρόσωπα που, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, βοηθούν την Τεχεράνη.
Οι κυρώσεις, σε συνδυασμό με το εμπάργκο στο ιρανικό εμπόριο, έχουν συμβάλει στη συρρίκνωση της ιρανικής οικονομίας.
Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται απρόθυμος να έρθει σε ακόμη μεγαλύτερη σύγκρουση με το Πεκίνο για τη στήριξή του προς το Ιράν, την ώρα που η Τεχεράνη συνεχίζει, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, να πραγματοποιεί επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων και ενεργειακών υποδομών στη Μέση Ανατολή.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύνθετο γεωπολιτικό παζλ: η Ουάσιγκτον επιχειρεί να κόψει τις οικονομικές, τεχνολογικές και στρατιωτικές γραμμές που στηρίζουν την Τεχεράνη, ενώ το Πεκίνο διατηρεί σημαντικούς οικονομικούς και εμπορικούς δεσμούς με το Ιράν.
Η συνάντηση Trump–Xi Jinping αποκτά έτσι ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το Ιράν λειτουργεί ως ένας από τους πιο ευαίσθητους κρίκους στις σχέσεις των δύο μεγαλύτερων οικονομικών και γεωπολιτικών δυνάμεων.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών