Παταγώδης αποτυχία – Καταρρέει 11% ο άνθρακας στις ΗΠΑ παρά την πρωτοφανή προσπάθεια διάσωσης

Η μακρά υποχώρηση του άνθρακα ως βασικής πηγής ηλεκτροπαραγωγής στις ΗΠΑ συνεχίζεται και μάλιστα επιταχύνεται, παρά τις προσπάθειες του Donald Trump να αναζωογονήσει τον κλάδο.
Η γήρανση των μονάδων, το υψηλό κόστος και κυρίως ο ανταγωνισμός από φθηνότερες πηγές ενέργειας οδηγούν την παραγωγή άνθρακα σε νέα πτώση, με τα στοιχεία για το πρώτο εξάμηνο του 2026 να αποτυπώνουν με σαφήνεια την πίεση που δέχεται η αμερικανική βιομηχανία.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα μειώθηκε κατά 11% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA). Η EIA εκτιμά ότι η πτωτική τάση θα συνεχιστεί, αν και με ηπιότερο ρυθμό, καθ' όλη τη διάρκεια του 2026 και το 2027, με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα να υποχωρεί κατά 4% και 3%, αντίστοιχα.
Ο Donald Trump έχει επιχειρήσει να ανατρέψει αυτή την πορεία, υπογράφοντας δύο εκτελεστικά διατάγματα με στόχο την ενίσχυση της βιομηχανίας, ενώ έχει πραγματοποιήσει σειρά εκδηλώσεων στον Λευκό Οίκο με στελέχη του κλάδου και ανθρακωρύχους. Παράλληλα, έχει παρατείνει τη λειτουργία επτά εργοστασίων που επρόκειτο να αποσυρθούν και έχει ανοίξει νέες δημόσιες εκτάσεις για εξόρυξη άνθρακα. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τον άνθρακα «σίγουρα την καλύτερη» μορφή ενέργειας, κάνοντας λόγο για μια πηγή ενέργειας «όμορφη» και «καθαρή».
Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Taylor Rogers, δήλωσε:
«Υποστηρίζοντας τον όμορφο, καθαρό άνθρακα, ο Πρόεδρος Trump απέτρεψε την απόσυρση περισσότερων από 17 γιγαβάτ ενέργειας και έσωσε ζωές σε περιόδους αυξημένης ζήτησης».

Στόχος η αναβίωση μιας αποδυναμωμένης βιομηχανίας

Οι κινήσεις αυτές αποσκοπούν στην αναβίωση μιας βιομηχανίας που έχει χάσει σημαντικό μέρος της ισχύος της τις τελευταίες δεκαετίες. Το μερίδιο του άνθρακα στο ενεργειακό μείγμα των ΗΠΑ έχει καταρρεύσει από 52% το 1990 σε μόλις 17% το 2025. Σύμφωνα με την EIA, σημαντικό μέρος αυτής της απώλειας οφείλεται στον ανταγωνισμό από το φυσικό αέριο, ενώ η ίδια η βιομηχανία αποδίδει μέρος της υποχώρησης και στους αυστηρούς περιβαλλοντικούς περιορισμούς.
Η αντίστροφη μέτρηση για τον άνθρακα είχε ξεκινήσει ήδη από τη δεκαετία του 1960, εν μέρει λόγω των ανησυχιών για τις επιπτώσεις του στην ποιότητα του αέρα, την όξινη βροχή και την ποιότητα των υδάτων. Από το 2008, όταν η παραγωγή άνθρακα έφτασε στο υψηλότερο επίπεδό της, έχει μειωθεί κατά 56%, ενώ η απασχόληση στον κλάδο έχει περιοριστεί περίπου στο μισό.
Παρά τις προσπάθειες του Trump, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η ανάπτυξη φθηνότερων πηγών ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές και το φυσικό αέριο, εξακολουθεί να περιορίζει τη ζήτηση για άνθρακα. Σύμφωνα με τη Lazard, το κόστος του άνθρακα είναι υψηλότερο από εκείνο της ηλιακής και της χερσαίας αιολικής ενέργειας, ενώ βρίσκεται περίπου στα ίδια επίπεδα με το κόστος της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας.

«Η απάτη του αιώνα»

Ο Trump έχει ασκήσει έντονη κριτική στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κατά τη δεύτερη θητεία του, χαρακτηρίζοντάς τες «απάτη του αιώνα» και μπλοκάροντας την κατασκευή μεγάλων έργων. Ωστόσο, η παραγωγή ηλιακής και αιολικής ενέργειας αυξήθηκε κατά 21% και 6%, αντίστοιχα.
«Ο άνθρακας χάνει έδαφος λόγω του ανταγωνισμού της αγοράς», δήλωσε ο Seth Feaster, αναλυτής άνθρακα στο Institute for Energy Economics and Financial Analysis. «Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια αναπτύσσονται τόσο γρήγορα που συμβαδίζουν με την αύξηση της ζήτησης και κλέβουν μερίδιο αγοράς».
Ακόμη και τα εργοστάσια που ο Trump απέτρεψε από το να κλείσουν έχουν μειώσει σημαντικά την κατανάλωση άνθρακα. Συγκεκριμένα, η κατανάλωση στις μονάδες αυτές μειώθηκε από 4,8 εκατ. τόνους στο πρώτο εξάμηνο του 2025 σε 1,6 εκατ. τόνους την αντίστοιχη περίοδο του 2026.
Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας προτιμούν είτε να μετατρέπουν μονάδες άνθρακα σε μονάδες φυσικού αερίου είτε να αξιοποιούν περισσότερο τις ήδη υπάρχουσες μονάδες φυσικού αερίου. Δεδομένου του υψηλού κόστους εξόρυξης και μεταφοράς του άνθρακα προς τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, οι τιμές του φυσικού αερίου θα πρέπει να διαμορφώνονται περίπου στα 3,50 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες (MMBtu), προκειμένου ο άνθρακας να παραμένει ανταγωνιστικός. Ωστόσο, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η τιμή του φυσικού αερίου διαμορφώθηκε περίπου στα 3,20 δολάρια ανά MMBtu, παρά το γεγονός ότι ο πόλεμος στο Ιράν εκτόξευσε τις τιμές εκτός ΗΠΑ.
Από την πλευρά του, ο Ben Inskeep, διευθυντής προγράμματος στην Citizens Action Coalition, υποστήριξε ότι οι καταναλωτές «αναμφισβήτητα ζημιώνονταν» από την απόφαση της κυβέρνησης να παρατείνει τη λειτουργία μονάδων άνθρακα. Όπως ανέφερε, «οι εντολές φαίνεται να έχουν σχεδιαστεί για να ωφελήσουν τη βιομηχανία άνθρακα και αποτελούν επιδότηση παρά ορθή λήψη αποφάσεων».
Το αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας, πάντως, υπερασπίζεται την πολιτική της κυβέρνησης, δηλώνοντας ότι «παραμένει περήφανο για τις ενέργειές του που συμβάλλουν στην αναζωογόνηση περισσότερων από 80 αμερικανικών ανθρακωρυχείων και εργοστασίων, καθώς και για την αποτροπή της πρόωρης διακοπής λειτουργίας περισσότερων από 17 γιγαβάτ παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα».

Ο ρόλος Trump

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της CenterPoint Energy, ιδιοκτήτριας της Μονάδας 2 του FB Culley, ενός σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα που είχε διαταχθεί να παραμείνει σε λειτουργία τον Δεκέμβριο του προηγούμενου έτους. Σε επιστολή της προς τον υπουργό Ενέργειας Chris Wright τον Φεβρουάριο, η εταιρεία ζήτησε να της επιτραπεί να κλείσει τη μονάδα, χαρακτηρίζοντάς την «αναποτελεσματικό και ολοένα και πιο αναξιόπιστο περιουσιακό στοιχείο».
Ωστόσο, ο Trump ενδέχεται να έχει καταφέρει να επιβραδύνει την παρακμή της βιομηχανίας άνθρακα, η οποία πιθανότατα θα είχε υποστεί ακόμη μεγαλύτερη πτώση εάν ορισμένες μονάδες δεν είχαν υποχρεωθεί να παραμείνουν σε λειτουργία, σύμφωνα με τον Andy Blumenfeld, αναλυτή άνθρακα στην Echo Lake Advising.
Παράλληλα, η American Electric Power, ένας από τους μεγάλους ομίλους κοινής ωφέλειας που εξυπηρετούν και κέντρα δεδομένων, προχώρησε τον Ιούλιο στην εξαγορά σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα στη Δυτική Βιρτζίνια, επικαλούμενη την αυξανόμενη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια.
«Το πραγματικό ερώτημα στο μυαλό μου είναι πόσο βιώσιμο είναι αυτό», δήλωσε ο Blumenfeld. «Θα κρατήσουν οι εταιρείες κοινής ωφέλειας τις μονάδες άνθρακα τους εάν μια κυβέρνηση λιγότερο φιλική προς τον άνθρακα αναλάβει την εξουσία το 2028;»

www.bankingnews.gr