Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο Trump θα απευθύνει ακόμη ένα τελεσίγραφο, αλλά αν κάποιος στην Τεχεράνη θα το λάβει σοβαρά υπόψη
Τουλάχιστον πέντε είναι οι «τελευταίες ευκαιρίες» που έχει δώσει ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump στο Ιράν τους τελευταίους μήνες.
Η φράση «τελευταία ευκαιρία» έχει χάσει πλέον τον χαρακτήρα του οριστικού τελεσιγράφου, καθώς ο Trump έχει επανειλημμένα δώσει νέες προθεσμίες μετά την αποτυχία των προηγούμενων.
Ενδεικτικά, οι κυριότερες «τελευταίες ευκαιρίες» που έδωσε ο Trump ήταν:
Μάρτιος 2026: Ο Trump χαρακτήρισε τις αμερικανικές επιθέσεις ως την «last best chance» να εξουδετερωθεί το πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Μάιος 2026: Ανέβαλε προγραμματισμένο αμερικανικό πλήγμα, λέγοντας ότι δίνει χρόνο στις διαπραγματεύσεις έπειτα από αιτήματα της Σαουδικής Αραβίας, του Κατά και των ΗΑΕ.
Ιούλιος 2026: Δήλωσε ότι «είτε θα υπάρξει συμφωνία είτε θα τελειώσουμε τη δουλειά», επαναφέροντας την απειλή στρατιωτικής δράσης.
Τέλη Ιουλίου 2026: Εξήγησε ότι «πάγωσε» τις επιθέσεις για να δοθεί ακόμη μία ευκαιρία στις συνομιλίες, αλλά προειδοποίησε ότι η υπομονή του εξαντλείται.
3 Αυγούστου 2026: Δήλωσε εκ νέου ότι πρόκειται για την «τελευταία ευκαιρία» του Ιράν, προειδοποιώντας μάλιστα με «decapitation» («αποκεφαλισμό») αν δεν υπάρξει συμφωνία.
Τους τελευταίους μήνες ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει την Τεχεράνη ότι βρίσκεται μπροστά στην «τελευταία ευκαιρία» για συμφωνία.
Η «τελευταία ευκαιρία» έγινε... επαναλαμβανόμενο σύνθημα
Όταν η «τελευταία ευκαιρία» επαναλαμβάνεται πέντε ή έξι φορές μέσα σε λίγους μήνες, παύει να λειτουργεί ως τελεσίγραφο, φυσικά.
Η Τεχεράνη έχει πλέον κάθε λόγο να πιστεύει ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει περισσότερο να αποφύγει μια γενικευμένη στρατιωτική σύγκρουση παρά να την προκαλέσει.
Αυτό εξηγεί γιατί οι Ιρανοί όχι μόνο δεν δείχνουν διάθεση υποχώρησης, αλλά απορρίπτουν ακόμη και την ύπαρξη διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, διαψεύδοντας δημοσίως τις δηλώσεις του Trump.
Το Ιράν δοκιμάζει τα όρια της αμερικανικής αποτροπής
Η στρατηγική της Τεχεράνης είναι σχετικά απλή.
Εκτιμά ότι ο Donald Trump δεν επιθυμεί έναν νέο μεγάλο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα όσο πλησιάζουν οι πολιτικές αναμετρήσεις στις ΗΠΑ και όσο το κόστος μιας σύγκρουσης θα μεταφράζεται σε υψηλότερες τιμές πετρελαίου, πληθωρισμό και πολιτική φθορά.
Έτσι, κάθε νέα προειδοποίηση αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη διαπραγματευτική κίνηση και όχι ως πραγματική απειλή στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Η αξιοπιστία δεν μετριέται με δηλώσεις
Στις διεθνείς σχέσεις, η ισχύς δεν εξαρτάται μόνο από το μέγεθος του στρατού, αλλά και από την αξιοπιστία των προειδοποιήσεων.
Όταν ο αντίπαλος αρχίζει να πιστεύει ότι οι απειλές δεν θα υλοποιηθούν, τότε η αποτρεπτική ισχύς διαβρώνεται.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η αμερικανική πολιτική απέναντι στο Ιράν.
Η επόμενη «τελευταία ευκαιρία» θα είναι διαφορετική;
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο Trump θα απευθύνει ακόμη ένα τελεσίγραφο.
Το ερώτημα είναι αν, όταν αυτό συμβεί, κάποιος στην Τεχεράνη θα το λάβει σοβαρά υπόψη.
Γιατί στη γεωπολιτική, οι επαναλαμβανόμενες κόκκινες γραμμές που δεν εφαρμόζονται μετατρέπονται σταδιακά σε... διακεκομμένες γραμμές.
Και όταν η αποτροπή χάνει την αξιοπιστία της, οι πιθανότητες λανθασμένων υπολογισμών αυξάνονται επικίνδυνα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια σύγκρουση που τελικά καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί.
New York Times: Ο Trump υποχώρησε μπροστά στο Ιράν
Στο μεταξύ, η νέα υποχώρηση του Donald Trump από μια άμεση στρατιωτική κλιμάκωση απέναντι στο Ιράν δημιουργεί μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times.
Η Τεχεράνη εκτιμά ότι έχει εντοπίσει το στρατηγικό αδύναμο σημείο των ΗΠΑ και της Δύσης: την εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από την ενεργειακή σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
Όπως αναφέρουν οι New York Times, η επαναλαμβανόμενη απόφαση του Donald Trump να περιορίσει τις απειλές για μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις ενισχύει στο Ιράν την αντίληψη ότι η Ουάσιγκτον δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει μέχρι τέλους.
Το αφήγημα που διαμορφώνεται στην Τεχεράνη είναι ότι «δεν είναι το Ιράν που φοβάται τον πόλεμο, αλλά οι ΗΠΑ».
Με τη βοήθεια των περιφερειακών συμμάχων του, το Ιράν υποστηρίζει ότι μπορεί να απειλήσει κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις και στρατηγικούς θαλάσσιους διαδρόμους.
Η λογική της Τεχεράνης είναι ότι η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ δεν αρκεί όταν το κόστος μιας παρατεταμένης σύγκρουσης μεταφέρεται στην παγκόσμια οικονομία.
«Είμαστε έτοιμοι για πόλεμο»
Ο πρώην Ιρανός διπλωμάτης Amir Mousavi υποστήριξε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να υποχωρήσει υπό την πίεση των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, υπήρξαν επαφές μέσω διαμεσολαβητών από το Πακιστάν και το Κατάρ, με τον Donald Trump να προειδοποιεί ότι σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων θα μπορούσαν να πληγούν ακόμη και μη στρατιωτικές υποδομές, όπως σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν ότι οποιαδήποτε επίθεση σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν θα προκαλούσε αντίποινα.
«Εάν επιτεθείτε, θα επιτεθούμε», ήταν το μήνυμα που μετέφερε ο Mousavi.
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ φοβούνται το ενεργειακό ντόμινο
Η απόφαση του Trump να περιορίσει την κλιμάκωση φέρεται να επηρεάστηκε και από τις ανησυχίες των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ εξέφρασαν ανησυχίες για την προστασία των ενεργειακών τους εγκαταστάσεων σε περίπτωση γενικευμένης σύγκρουσης.
Ο διάδοχος της Σαουδική Αραβία και de facto ηγέτης της χώρας Mohammed bin Salman φέρεται να ζήτησε από τον Trump να δοθεί προτεραιότητα στον διάλογο και στην αποφυγή μιας ευρύτερης πολεμικής ανάφλεξης.
Το μήνυμα των χωρών του Κόλπου είναι ότι μια νέα σύγκρουση δεν θα έχει μόνο στρατιωτικό κόστος αλλά θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή αναστάτωση στις αγορές ενέργειας.
Το Ιράν απειλεί τις ενεργειακές αρτηρίες της παγκόσμιας οικονομίας
Οι πρόσφατες επιθέσεις στην περιοχή έχουν ενισχύσει τους φόβους για μια ευρύτερη σύγκρουση.
Οι Houthi της Υεμένης προχώρησαν σε κινήσεις που επηρέασαν τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή του Bab al-Mandab, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα για το παγκόσμιο εμπόριο.
Παράλληλα, επιθέσεις με drones κατά πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στη Saudi Arabia αύξησαν τις ανησυχίες για την ευπάθεια των ενεργειακών υποδομών.
Η μάχη για τον έλεγχο της ενέργειας
Ο Emile Hokayem, ανώτερος ερευνητής στο Royal United Services Institute, εκτιμά ότι η πραγματική ουσία της σύγκρουσης αφορά τον επανασχεδιασμό της περιφερειακής ασφάλειας.
Όπως υποστηρίζει, το βασικό διακύβευμα είναι ο έλεγχος των Στενών του Hormuz, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
«Οι Ιρανοί θεωρούν τον έλεγχο αυτό ζωτικής σημασίας και είναι έτοιμοι να κάνουν ό,τι χρειαστεί για να τον διατηρήσουν», ανέφερε.
www.bankingnews.gr
Η φράση «τελευταία ευκαιρία» έχει χάσει πλέον τον χαρακτήρα του οριστικού τελεσιγράφου, καθώς ο Trump έχει επανειλημμένα δώσει νέες προθεσμίες μετά την αποτυχία των προηγούμενων.
Ενδεικτικά, οι κυριότερες «τελευταίες ευκαιρίες» που έδωσε ο Trump ήταν:
Μάρτιος 2026: Ο Trump χαρακτήρισε τις αμερικανικές επιθέσεις ως την «last best chance» να εξουδετερωθεί το πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Μάιος 2026: Ανέβαλε προγραμματισμένο αμερικανικό πλήγμα, λέγοντας ότι δίνει χρόνο στις διαπραγματεύσεις έπειτα από αιτήματα της Σαουδικής Αραβίας, του Κατά και των ΗΑΕ.
Ιούλιος 2026: Δήλωσε ότι «είτε θα υπάρξει συμφωνία είτε θα τελειώσουμε τη δουλειά», επαναφέροντας την απειλή στρατιωτικής δράσης.
Τέλη Ιουλίου 2026: Εξήγησε ότι «πάγωσε» τις επιθέσεις για να δοθεί ακόμη μία ευκαιρία στις συνομιλίες, αλλά προειδοποίησε ότι η υπομονή του εξαντλείται.
3 Αυγούστου 2026: Δήλωσε εκ νέου ότι πρόκειται για την «τελευταία ευκαιρία» του Ιράν, προειδοποιώντας μάλιστα με «decapitation» («αποκεφαλισμό») αν δεν υπάρξει συμφωνία.
Τους τελευταίους μήνες ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει την Τεχεράνη ότι βρίσκεται μπροστά στην «τελευταία ευκαιρία» για συμφωνία.
Η «τελευταία ευκαιρία» έγινε... επαναλαμβανόμενο σύνθημα
Όταν η «τελευταία ευκαιρία» επαναλαμβάνεται πέντε ή έξι φορές μέσα σε λίγους μήνες, παύει να λειτουργεί ως τελεσίγραφο, φυσικά.
Η Τεχεράνη έχει πλέον κάθε λόγο να πιστεύει ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει περισσότερο να αποφύγει μια γενικευμένη στρατιωτική σύγκρουση παρά να την προκαλέσει.
Αυτό εξηγεί γιατί οι Ιρανοί όχι μόνο δεν δείχνουν διάθεση υποχώρησης, αλλά απορρίπτουν ακόμη και την ύπαρξη διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, διαψεύδοντας δημοσίως τις δηλώσεις του Trump.
Το Ιράν δοκιμάζει τα όρια της αμερικανικής αποτροπής
Η στρατηγική της Τεχεράνης είναι σχετικά απλή.
Εκτιμά ότι ο Donald Trump δεν επιθυμεί έναν νέο μεγάλο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα όσο πλησιάζουν οι πολιτικές αναμετρήσεις στις ΗΠΑ και όσο το κόστος μιας σύγκρουσης θα μεταφράζεται σε υψηλότερες τιμές πετρελαίου, πληθωρισμό και πολιτική φθορά.
Έτσι, κάθε νέα προειδοποίηση αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη διαπραγματευτική κίνηση και όχι ως πραγματική απειλή στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Η αξιοπιστία δεν μετριέται με δηλώσεις
Στις διεθνείς σχέσεις, η ισχύς δεν εξαρτάται μόνο από το μέγεθος του στρατού, αλλά και από την αξιοπιστία των προειδοποιήσεων.
Όταν ο αντίπαλος αρχίζει να πιστεύει ότι οι απειλές δεν θα υλοποιηθούν, τότε η αποτρεπτική ισχύς διαβρώνεται.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η αμερικανική πολιτική απέναντι στο Ιράν.
Η επόμενη «τελευταία ευκαιρία» θα είναι διαφορετική;
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο Trump θα απευθύνει ακόμη ένα τελεσίγραφο.
Το ερώτημα είναι αν, όταν αυτό συμβεί, κάποιος στην Τεχεράνη θα το λάβει σοβαρά υπόψη.
Γιατί στη γεωπολιτική, οι επαναλαμβανόμενες κόκκινες γραμμές που δεν εφαρμόζονται μετατρέπονται σταδιακά σε... διακεκομμένες γραμμές.
Και όταν η αποτροπή χάνει την αξιοπιστία της, οι πιθανότητες λανθασμένων υπολογισμών αυξάνονται επικίνδυνα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια σύγκρουση που τελικά καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί.
New York Times: Ο Trump υποχώρησε μπροστά στο Ιράν
Στο μεταξύ, η νέα υποχώρηση του Donald Trump από μια άμεση στρατιωτική κλιμάκωση απέναντι στο Ιράν δημιουργεί μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times.
Η Τεχεράνη εκτιμά ότι έχει εντοπίσει το στρατηγικό αδύναμο σημείο των ΗΠΑ και της Δύσης: την εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από την ενεργειακή σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
Όπως αναφέρουν οι New York Times, η επαναλαμβανόμενη απόφαση του Donald Trump να περιορίσει τις απειλές για μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις ενισχύει στο Ιράν την αντίληψη ότι η Ουάσιγκτον δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει μέχρι τέλους.
Το αφήγημα που διαμορφώνεται στην Τεχεράνη είναι ότι «δεν είναι το Ιράν που φοβάται τον πόλεμο, αλλά οι ΗΠΑ».
Με τη βοήθεια των περιφερειακών συμμάχων του, το Ιράν υποστηρίζει ότι μπορεί να απειλήσει κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις και στρατηγικούς θαλάσσιους διαδρόμους.
Η λογική της Τεχεράνης είναι ότι η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ δεν αρκεί όταν το κόστος μιας παρατεταμένης σύγκρουσης μεταφέρεται στην παγκόσμια οικονομία.
«Είμαστε έτοιμοι για πόλεμο»
Ο πρώην Ιρανός διπλωμάτης Amir Mousavi υποστήριξε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να υποχωρήσει υπό την πίεση των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, υπήρξαν επαφές μέσω διαμεσολαβητών από το Πακιστάν και το Κατάρ, με τον Donald Trump να προειδοποιεί ότι σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων θα μπορούσαν να πληγούν ακόμη και μη στρατιωτικές υποδομές, όπως σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν ότι οποιαδήποτε επίθεση σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν θα προκαλούσε αντίποινα.
«Εάν επιτεθείτε, θα επιτεθούμε», ήταν το μήνυμα που μετέφερε ο Mousavi.
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ φοβούνται το ενεργειακό ντόμινο
Η απόφαση του Trump να περιορίσει την κλιμάκωση φέρεται να επηρεάστηκε και από τις ανησυχίες των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ εξέφρασαν ανησυχίες για την προστασία των ενεργειακών τους εγκαταστάσεων σε περίπτωση γενικευμένης σύγκρουσης.
Ο διάδοχος της Σαουδική Αραβία και de facto ηγέτης της χώρας Mohammed bin Salman φέρεται να ζήτησε από τον Trump να δοθεί προτεραιότητα στον διάλογο και στην αποφυγή μιας ευρύτερης πολεμικής ανάφλεξης.
Το μήνυμα των χωρών του Κόλπου είναι ότι μια νέα σύγκρουση δεν θα έχει μόνο στρατιωτικό κόστος αλλά θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή αναστάτωση στις αγορές ενέργειας.
Το Ιράν απειλεί τις ενεργειακές αρτηρίες της παγκόσμιας οικονομίας
Οι πρόσφατες επιθέσεις στην περιοχή έχουν ενισχύσει τους φόβους για μια ευρύτερη σύγκρουση.
Οι Houthi της Υεμένης προχώρησαν σε κινήσεις που επηρέασαν τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή του Bab al-Mandab, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα για το παγκόσμιο εμπόριο.
Παράλληλα, επιθέσεις με drones κατά πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στη Saudi Arabia αύξησαν τις ανησυχίες για την ευπάθεια των ενεργειακών υποδομών.
Η μάχη για τον έλεγχο της ενέργειας
Ο Emile Hokayem, ανώτερος ερευνητής στο Royal United Services Institute, εκτιμά ότι η πραγματική ουσία της σύγκρουσης αφορά τον επανασχεδιασμό της περιφερειακής ασφάλειας.
Όπως υποστηρίζει, το βασικό διακύβευμα είναι ο έλεγχος των Στενών του Hormuz, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
«Οι Ιρανοί θεωρούν τον έλεγχο αυτό ζωτικής σημασίας και είναι έτοιμοι να κάνουν ό,τι χρειαστεί για να τον διατηρήσουν», ανέφερε.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών