Τελευταία Νέα
Διεθνή

Το deal της ντροπής... έχει «αγκάθια» - Εγκλωβισμένος ο Trump, «βράζουν» οι MAGAs και το Ισραήλ

Το deal της ντροπής... έχει «αγκάθια» - Εγκλωβισμένος ο Trump, «βράζουν» οι MAGAs και το Ισραήλ
Η συμφωνία – πλαίσιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης προκαλεί ενθουσιασμό στο Ιράν και πολιτική θύελλα στις ΗΠΑ – Τα κρίσιμα αγκάθια που απειλούν να τινάξουν στον αέρα τη διαδικασία ειρήνευσης
Οι προγραμματισμένες συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στη Γενεύη αναβλήθηκαν, όπως άλλωστε αναμενόταν.
Μετά την ηλεκτρονική υπογραφή του 14σημείου Μνημονίου Κατανόησης (MoU) από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump και τον πρόεδρο του Ιράν Masoud Pezeshkian στις Βερσαλλίες της Γαλλίας, θεωρήθηκε ότι δεν υπήρχε λόγος για νέα τελετή υπογραφής.
Ωστόσο, το μνημόνιο δεν αποτελεί ειρηνευτική συνθήκη.
Όπως ξεκαθάρισε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ J D Vance, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη διαθέτουν πλέον 60 ημέρες για να μετατρέψουν τη συμφωνία-πλαίσιο σε οριστική συμφωνία τερματισμού του πολέμου. Το αν αυτό θα συμβεί εξαρτάται από την εφαρμογή των 14 σημείων που περιλαμβάνει το κείμενο.
Αυτό σημαίνει ότι η πορεία προς μια πραγματική ειρήνη και σταθερότητα στη Μέση Ανατολή παραμένει γεμάτη αβεβαιότητες.

Θριαμβολογία στην Τεχεράνη, αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον

Ενώ η συμφωνία έγινε δεκτή με ενθουσιασμό στο Ιράν, στις ΗΠΑ προκαλεί έντονες πολιτικές αντιδράσεις.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν μετά την παρέλευση των 60 ημερών η αμερικανική πολιτική ηγεσία θα εξακολουθήσει να στηρίζει με τον ίδιο ζήλο τις δεσμεύσεις που ανέλαβε ο Donald Trump.
Οι αναλυτές υπενθυμίζουν μάλιστα μια ιστορική αναλογία.
Στις ίδιες Βερσαλλίες, το 1919, ο πρόεδρος Woodrow Wilson υπέγραψε τη συνθήκη που οδήγησε στη δημιουργία της Κοινωνίας των Εθνών.
Ωστόσο, η αμερικανική Γερουσία απέρριψε δύο φορές τη συμφωνία και εμπόδισε τη συμμετοχή των ΗΠΑ στον οργανισμό, ακυρώνοντας ουσιαστικά το όραμα του Wilson.
Σήμερα, ορισμένοι σχολιαστές θεωρούν ότι ο Donald Trump ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με ανάλογη πολιτική μοίρα.

Τα ιρανικά ΜΜΕ μιλούν για «αμερικανική παράδοση»

Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν τη συμφωνία ως ιστορική νίκη της Τεχεράνης και ήττα της Ουάσιγκτον.
Η εφημερίδα «Javan» υποστήριξε ότι οι πραγματικές πολιτικές αλλαγές δεν θα συμβούν στο Ιράν αλλά στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με την εφημερίδα, το μνημόνιο προβλέπει ουσιαστικά αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τη Δυτική Ασία, άρση του ναυτικού αποκλεισμού και εγκατάλειψη της πολιτικής αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι το Ιράν «έδωσε ελάχιστα και πήρε σχεδόν τα πάντα», ενώ ταυτόχρονα κατάφερε να προκαλέσει εσωτερικές διαιρέσεις στην αμερικανική ηγεσία.

Η εγκατάλειψη της πολιτικής αλλαγής καθεστώτος

Η ιρανική επιχειρηματολογία βασίζεται κυρίως στο δεύτερο άρθρο του μνημονίου, το οποίο προβλέπει αμοιβαίο σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των δύο κρατών, καθώς και αποχή από παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις τους.
Η συγκεκριμένη διατύπωση έρχεται σε αντίθεση με τις δηλώσεις που είχε κάνει ο Donald Trump κατά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν.
Τότε ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επανειλημμένα υποστηρίξει ότι το καθεστώς της Τεχεράνης πρέπει να αλλάξει, κατηγορώντας το ότι καταπιέζει τον ιρανικό λαό.
Σήμερα, έπειτα από 40 ημέρες πολέμου και δύο μήνες εύθραυστης εκεχειρίας, η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει όρθια, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης εμφανίζονται πολιτικά και στρατηγικά ενισχυμένοι.

Το πυρηνικό πρόγραμμα και οι χαμένες επιδιώξεις της Ουάσιγκτον

Ο Donald Trump υποστηρίζει ότι η αμερικανική στρατιωτική εκστρατεία κατέστρεψε σημαντικό μέρος της αμυντικής βιομηχανίας του Ιράν, καθώς και υποδομές πυραυλικών συστημάτων.
Ωστόσο, κατά τους επικριτές της συμφωνίας, αυτό δεν ήταν ο βασικός στόχος που είχε θέσει ο ίδιος.
Στις αρχικές φάσεις του πολέμου ο Trump μιλούσε ξεκάθαρα για «ολοκληρωτική καταστροφή» του πυρηνικού και πυραυλικού προγράμματος του Ιράν.
Παρ’ όλα αυτά, το μνημόνιο δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά στους βαλλιστικούς πυραύλους.
Όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, το μόνο που προβλέπεται είναι η διαβεβαίωση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνική βόμβα — μια θέση που η Τεχεράνη υποστηρίζει εδώ και χρόνια.

Κυρώσεις, δισεκατομμύρια δολάρια και πετρέλαιο

Ακόμη μεγαλύτερη κριτική προκαλεί το γεγονός ότι ο Donald Trump συμφώνησε στην άμεση επανεκκίνηση των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου και παραγώγων.
Παράλληλα, δεσμεύθηκε να αποδεσμεύσει παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, να άρει κυρώσεις και να στηρίξει τη δημιουργία ταμείου ανοικοδόμησης και ανάπτυξης ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σύμφωνα με τους επικριτές του, καμία προηγούμενη αμερικανική κυβέρνηση δεν είχε προχωρήσει σε τόσο γενναιόδωρες παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη.

Το μεγάλο αγκάθι των Στενών του Hormuz

Ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σημεία της συμφωνίας αφορά τα Στενά του Hormuz.
Το άρθρο 5 προβλέπει ελεύθερη διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρεώσεις για 60 ημέρες, ενώ Ιράν και Ομάν θα καθορίσουν το μεταπολεμικό καθεστώς διαχείρισης του περάσματος.
Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη προαναγγείλει ότι μετά το τέλος της μεταβατικής περιόδου θα επιβληθούν νέοι περιορισμοί και τέλη διέλευσης.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Mohammad Bagher Ghalibaf δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «τα Στενά του Hormuz δεν θα επιστρέψουν ποτέ στην προηγούμενη κατάστασή τους».
Οι επικριτές του μνημονίου υποστηρίζουν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με έμμεση αναγνώριση ιρανικής κυριαρχίας σε ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου.

Αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή;

Αντιδράσεις προκαλεί και το άρθρο 4, το οποίο αναφέρει ότι οι ΗΠΑ θα απομακρύνουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από την περιοχή γύρω από το Ιράν εντός 30 ημερών από την υπογραφή της τελικής συμφωνίας.
Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η Ουάσιγκτον προτίθεται να μειώσει ή ακόμη και να τερματίσει τη στρατιωτική παρουσία της στη Μέση Ανατολή.
Σήμερα οι ΗΠΑ διατηρούν περίπου 40.000 έως 50.000 στρατιώτες σε βάσεις στο Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ, την Ιορδανία και τη Σαουδική Αραβία.
Αρκετές αραβικές χώρες εκφράζουν ανησυχίες ότι πιθανή αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων θα δημιουργήσει κενό ισχύος, το οποίο θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν το Ιράν, η Κίνα ή η Ρωσία.

Ο Λίβανος στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης

Ιδιαίτερη αμφισβήτηση προκαλεί και το πρώτο άρθρο της συμφωνίας, το οποίο προβλέπει μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Οι επικριτές επισημαίνουν ότι ο Λίβανος δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας και συνεπώς τίθενται σοβαρά ζητήματα κυριαρχίας.
Κατά την ίδια λογική, η συμφωνία εμφανίζεται να αναγνωρίζει εμμέσως ρόλο στη Hezbollah, παρότι η οργάνωση δεν αποτελεί κράτος ούτε διεθνώς αναγνωρισμένη πολιτική οντότητα.

Σύγκρουση με τα συμφέροντα του Ισραήλ

Σύμφωνα με την ανάλυση, το μνημόνιο δημιουργεί επίσης σοβαρές τριβές με το Ισραήλ.
Η πρόβλεψη για αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο χωρίς σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας για τα βόρεια σύνορα του Ισραήλ θεωρείται από την ισραηλινή πλευρά ιδιαίτερα προβληματική.
Οι συντάκτες της ανάλυσης υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη πέτυχε να περιορίσει την ισραηλινή επίκληση του δικαιώματος αυτοάμυνας, συνδέοντας τις επιχειρήσεις κατά της Hezbollah με τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν.
Για τον λόγο αυτό εκτιμάται ότι το Ισραήλ δύσκολα θα αποδεχθεί πλήρως το πλαίσιο της συμφωνίας.

Ειρήνη ή προσωρινή ανακωχή;

Παρά τις πανηγυρικές δηλώσεις που ακολούθησαν την υπογραφή του μνημονίου, πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η πορεία προς μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη.
Το ίδιο το μνημόνιο δεν αποτελεί δεσμευτική διεθνή συνθήκη και οι υποχρεώσεις που περιλαμβάνει δεν έχουν νομικά υποχρεωτικό χαρακτήρα.
Ακόμη και ο ίδιος ο Donald Trump φαίνεται να αναγνωρίζει αυτή την πραγματικότητα.
Η πολιτική του βάση, το κίνημα MAGA, εμφανίζεται βαθιά διχασμένη απέναντι στη συμφωνία, ενώ ο ίδιος έχει δηλώσει ότι «μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να αποχωρήσει από τη διαδικασία και να επιστρέψει στις στρατιωτικές επιχειρήσεις».
Όπως συνέβη πριν από έναν αιώνα με τον Woodrow Wilson, έτσι και σήμερα πολλοί αναρωτιούνται αν ο Donald Trump θα μπορέσει να μετατρέψει μια αμφιλεγόμενη διπλωματική πρωτοβουλία σε μια βιώσιμη ειρήνη ή αν η συμφωνία θα καταλήξει σε ένα ακόμη κεφάλαιο των αμερικανικών γεωπολιτικών αποτυχιών.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης