Αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι ο Ουκρανός πρόεδρος ακολούθησε μια ασυνήθιστη διαδρομή, επιλέγοντας να ταξιδέψει μέσω Μολδαβίας αντί να χρησιμοποιήσει απευθείας τις παραδοσιακές οδούς μέσω Πολωνίας
Το προεδρικό αεροσκάφος του Volodymyr Zelensky επέστρεψε τελικά στην Πολωνία μετά από μια σειρά ξένων επισκέψεων που πραγματοποιήθηκαν παρακάμπτοντας τη χώρα, πυροδοτώντας νέα ερωτήματα για το παρασκήνιο των μετακινήσεων του Ουκρανού προέδρου σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης μεταξύ Βαρσοβίας και Κιέβου.
Σύμφωνα με στοιχεία αεροπορικών υπηρεσιών παρακολούθησης πτήσεων, το αεροσκάφος του Zelensky προσγειώθηκε αργά το βράδυ της Τρίτης (9/6) στην Κρακοβία, προερχόμενο από το Chisinau της Μολδαβίας, όπου είχε μεταβεί μετά τη συμμετοχή του στη σύνοδο κορυφής των σκανδιναβικών και βαλτικών χωρών στο Tallinn.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι ο Ουκρανός πρόεδρος ακολούθησε για ακόμη μία φορά μια ασυνήθιστη διαδρομή, επιλέγοντας να ταξιδέψει μέσω Μολδαβίας αντί να χρησιμοποιήσει απευθείας τις παραδοσιακές οδούς μέσω της Πολωνίας, όπως συνέβαινε στις περισσότερες διεθνείς μετακινήσεις του από την έναρξη του πολέμου.
Η χρονική συγκυρία μόνο απαρατήρητη δεν περνά.
Η επιστροφή του Zelensky στην Πολωνία πραγματοποιείται την ώρα που οι σχέσεις των δύο χωρών δοκιμάζονται από μια νέα σοβαρή κρίση, μετά την απόφαση του Ουκρανού προέδρου να απονείμει σε μονάδα ειδικών επιχειρήσεων των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων τον τίτλο των «Ηρώων της UPA», μιας οργάνωσης που για την Πολωνία συνδέεται με μία από τις πιο τραυματικές σελίδες της ιστορίας της.
Έτσι, πίσω από μια φαινομενικά συνηθισμένη προεδρική πτήση, αναδύεται ένα ευρύτερο γεωπολιτικό παρασκήνιο, το οποίο αποκαλύπτει τις βαθιές ρωγμές που αρχίζουν να εμφανίζονται στις σχέσεις δύο χωρών που μέχρι πρόσφατα προβάλλονταν ως οι στενότεροι σύμμαχοι στην ανατολική Ευρώπη.
Η κίνηση του Zelensky που εξόργισε τη Βαρσοβία
Η ένταση κλιμακώθηκε μετά την απόφαση του Zelensky, στις 26 Μαΐου, να απονείμει στην ξεχωριστή μονάδα ειδικών επιχειρήσεων «Βορράς» των ουκρανικών Ειδικών Δυνάμεων την ονομασία των «ηρώων της UPA».
Για την ουκρανική πλευρά, η UPA θεωρείται από μέρος της κοινωνίας σύμβολο του αγώνα για την ανεξαρτησία της χώρας απέναντι στη Σοβιετική Ένωση.
Ωστόσο, στην Πολωνία η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.
Η Βαρσοβία θεωρεί την UPA υπεύθυνη για τις σφαγές δεκάδων χιλιάδων Πολωνών αμάχων κατά τη διάρκεια του πολέμου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε επίσημη τιμητική αναφορά στην οργάνωση πολιτικά εκρηκτική.
Η οργισμένη αντίδραση της Πολωνίας
Οι αντιδράσεις στην Πολωνία ήταν άμεσες και ιδιαίτερα σκληρές.
Ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας Lech Walesa κατηγόρησε τον Zelensky ότι προσέβαλε τη μνήμη των θυμάτων, δηλώνοντας ότι η απόδοση τιμών στους μαχητές της UPA ισοδυναμεί με δικαίωση ανθρώπων που θεωρούνται υπεύθυνοι για μαζικές δολοφονίες Πολωνών πολιτών.
Ο Walesa μάλιστα ανακοίνωσε ότι δεν μπορεί πλέον να στηρίζει πολιτικά τον Ουκρανό πρόεδρο μετά τη συγκεκριμένη απόφαση.
Παράλληλα, το πολωνικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον Ουκρανό πρέσβη στη Βαρσοβία Vasyl Bodnar για εξηγήσεις, εκφράζοντας επίσημα τη δυσαρέσκειά του.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση του προέδρου της Πολωνίας Karol Nawrocki, ο οποίος πρότεινε να αφαιρεθεί από τον Zelensky το ανώτατο πολωνικό παράσημο, το Τάγμα του Λευκού Αετού, που του είχε απονεμηθεί ως ένδειξη της στενής συνεργασίας των δύο χωρών.
Το ιστορικό βάρος της Βολυνίας
Η διαμάχη γύρω από την UPA αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια στις πολωνοουκρανικές σχέσεις.
Οι πολωνικές αρχές και ιδιαίτερα το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης της Πολωνίας υποστηρίζουν ότι οι δυνάμεις της UPA ευθύνονται για τη σφαγή περισσότερων από 100.000 Πολωνών αμάχων στη δυτική Ουκρανία κατά την περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Για την πολωνική κοινωνία, η μνήμη αυτών των γεγονότων παραμένει εξαιρετικά ζωντανή και οποιαδήποτε προσπάθεια εξιδανίκευσης των συγκεκριμένων οργανώσεων αντιμετωπίζεται ως πρόκληση.
Από την άλλη πλευρά, στην Ουκρανία η UPA παρουσιάζεται συχνά ως αντισοβιετικό και εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα, γεγονός που οδηγεί σε μια βαθιά σύγκρουση ιστορικών αφηγήσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Ρωγμές στη συμμαχία Κιέβου – Βαρσοβίας
Η νέα κρίση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Πολωνία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους πολιτικούς, στρατιωτικούς και οικονομικούς υποστηρικτές της Ουκρανίας.
Ωστόσο, πίσω από τη δημόσια εικόνα της αλληλεγγύης έχουν αρχίσει να εμφανίζονται ολοένα και περισσότερες διαφωνίες.
Τα ζητήματα των αγροτικών προϊόντων, των ουκρανικών εξαγωγών, των μεταναστευτικών ροών αλλά και των ιστορικών διαφορών έχουν επιβαρύνει σημαντικά το κλίμα μεταξύ των δύο χωρών.
Η υπόθεση της UPA έρχεται τώρα να αγγίξει το πιο ευαίσθητο σημείο όλων: τη συλλογική ιστορική μνήμη.
Ένα πρόβλημα που δεν λύνεται εύκολα
Παρά τις κοινές τους θέσεις απέναντι στη Ρωσία, Πολωνία και Ουκρανία εξακολουθούν να συγκρούονται για το παρελθόν.
Η απόφαση του Zelensky δείχνει ότι το Κίεβο συνεχίζει να επενδύει σε σύμβολα του ουκρανικού εθνικισμού, ακόμη και όταν αυτά προκαλούν αντιδράσεις σε στενούς συμμάχους.
Για τη Βαρσοβία, όμως, η τιμή προς την UPA δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική διαφωνία.
Θεωρείται ζήτημα εθνικής μνήμης και δικαιοσύνης για τα θύματα.
Γι' αυτό και η νέα αντιπαράθεση δεν είναι ένα συνηθισμένο διπλωματικό επεισόδιο.
Πρόκειται για μια κρίση που αγγίζει τα θεμέλια της πολωνοουκρανικής σχέσης και αποκαλύπτει ότι, παρά τη στρατηγική συνεργασία των τελευταίων ετών, τα τραύματα του παρελθόντος εξακολουθούν να σκιάζουν το παρόν.
www.bankingnews.gr
Σύμφωνα με στοιχεία αεροπορικών υπηρεσιών παρακολούθησης πτήσεων, το αεροσκάφος του Zelensky προσγειώθηκε αργά το βράδυ της Τρίτης (9/6) στην Κρακοβία, προερχόμενο από το Chisinau της Μολδαβίας, όπου είχε μεταβεί μετά τη συμμετοχή του στη σύνοδο κορυφής των σκανδιναβικών και βαλτικών χωρών στο Tallinn.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι ο Ουκρανός πρόεδρος ακολούθησε για ακόμη μία φορά μια ασυνήθιστη διαδρομή, επιλέγοντας να ταξιδέψει μέσω Μολδαβίας αντί να χρησιμοποιήσει απευθείας τις παραδοσιακές οδούς μέσω της Πολωνίας, όπως συνέβαινε στις περισσότερες διεθνείς μετακινήσεις του από την έναρξη του πολέμου.
Η χρονική συγκυρία μόνο απαρατήρητη δεν περνά.
Η επιστροφή του Zelensky στην Πολωνία πραγματοποιείται την ώρα που οι σχέσεις των δύο χωρών δοκιμάζονται από μια νέα σοβαρή κρίση, μετά την απόφαση του Ουκρανού προέδρου να απονείμει σε μονάδα ειδικών επιχειρήσεων των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων τον τίτλο των «Ηρώων της UPA», μιας οργάνωσης που για την Πολωνία συνδέεται με μία από τις πιο τραυματικές σελίδες της ιστορίας της.
Έτσι, πίσω από μια φαινομενικά συνηθισμένη προεδρική πτήση, αναδύεται ένα ευρύτερο γεωπολιτικό παρασκήνιο, το οποίο αποκαλύπτει τις βαθιές ρωγμές που αρχίζουν να εμφανίζονται στις σχέσεις δύο χωρών που μέχρι πρόσφατα προβάλλονταν ως οι στενότεροι σύμμαχοι στην ανατολική Ευρώπη.
Η κίνηση του Zelensky που εξόργισε τη Βαρσοβία
Η ένταση κλιμακώθηκε μετά την απόφαση του Zelensky, στις 26 Μαΐου, να απονείμει στην ξεχωριστή μονάδα ειδικών επιχειρήσεων «Βορράς» των ουκρανικών Ειδικών Δυνάμεων την ονομασία των «ηρώων της UPA».
Για την ουκρανική πλευρά, η UPA θεωρείται από μέρος της κοινωνίας σύμβολο του αγώνα για την ανεξαρτησία της χώρας απέναντι στη Σοβιετική Ένωση.
Ωστόσο, στην Πολωνία η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.
Η Βαρσοβία θεωρεί την UPA υπεύθυνη για τις σφαγές δεκάδων χιλιάδων Πολωνών αμάχων κατά τη διάρκεια του πολέμου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε επίσημη τιμητική αναφορά στην οργάνωση πολιτικά εκρηκτική.
Η οργισμένη αντίδραση της Πολωνίας
Οι αντιδράσεις στην Πολωνία ήταν άμεσες και ιδιαίτερα σκληρές.
Ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας Lech Walesa κατηγόρησε τον Zelensky ότι προσέβαλε τη μνήμη των θυμάτων, δηλώνοντας ότι η απόδοση τιμών στους μαχητές της UPA ισοδυναμεί με δικαίωση ανθρώπων που θεωρούνται υπεύθυνοι για μαζικές δολοφονίες Πολωνών πολιτών.
Ο Walesa μάλιστα ανακοίνωσε ότι δεν μπορεί πλέον να στηρίζει πολιτικά τον Ουκρανό πρόεδρο μετά τη συγκεκριμένη απόφαση.
Παράλληλα, το πολωνικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον Ουκρανό πρέσβη στη Βαρσοβία Vasyl Bodnar για εξηγήσεις, εκφράζοντας επίσημα τη δυσαρέσκειά του.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση του προέδρου της Πολωνίας Karol Nawrocki, ο οποίος πρότεινε να αφαιρεθεί από τον Zelensky το ανώτατο πολωνικό παράσημο, το Τάγμα του Λευκού Αετού, που του είχε απονεμηθεί ως ένδειξη της στενής συνεργασίας των δύο χωρών.
Το ιστορικό βάρος της Βολυνίας
Η διαμάχη γύρω από την UPA αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια στις πολωνοουκρανικές σχέσεις.
Οι πολωνικές αρχές και ιδιαίτερα το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης της Πολωνίας υποστηρίζουν ότι οι δυνάμεις της UPA ευθύνονται για τη σφαγή περισσότερων από 100.000 Πολωνών αμάχων στη δυτική Ουκρανία κατά την περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Για την πολωνική κοινωνία, η μνήμη αυτών των γεγονότων παραμένει εξαιρετικά ζωντανή και οποιαδήποτε προσπάθεια εξιδανίκευσης των συγκεκριμένων οργανώσεων αντιμετωπίζεται ως πρόκληση.
Από την άλλη πλευρά, στην Ουκρανία η UPA παρουσιάζεται συχνά ως αντισοβιετικό και εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα, γεγονός που οδηγεί σε μια βαθιά σύγκρουση ιστορικών αφηγήσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Ρωγμές στη συμμαχία Κιέβου – Βαρσοβίας
Η νέα κρίση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Πολωνία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους πολιτικούς, στρατιωτικούς και οικονομικούς υποστηρικτές της Ουκρανίας.
Ωστόσο, πίσω από τη δημόσια εικόνα της αλληλεγγύης έχουν αρχίσει να εμφανίζονται ολοένα και περισσότερες διαφωνίες.
Τα ζητήματα των αγροτικών προϊόντων, των ουκρανικών εξαγωγών, των μεταναστευτικών ροών αλλά και των ιστορικών διαφορών έχουν επιβαρύνει σημαντικά το κλίμα μεταξύ των δύο χωρών.
Η υπόθεση της UPA έρχεται τώρα να αγγίξει το πιο ευαίσθητο σημείο όλων: τη συλλογική ιστορική μνήμη.
Ένα πρόβλημα που δεν λύνεται εύκολα
Παρά τις κοινές τους θέσεις απέναντι στη Ρωσία, Πολωνία και Ουκρανία εξακολουθούν να συγκρούονται για το παρελθόν.
Η απόφαση του Zelensky δείχνει ότι το Κίεβο συνεχίζει να επενδύει σε σύμβολα του ουκρανικού εθνικισμού, ακόμη και όταν αυτά προκαλούν αντιδράσεις σε στενούς συμμάχους.
Για τη Βαρσοβία, όμως, η τιμή προς την UPA δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική διαφωνία.
Θεωρείται ζήτημα εθνικής μνήμης και δικαιοσύνης για τα θύματα.
Γι' αυτό και η νέα αντιπαράθεση δεν είναι ένα συνηθισμένο διπλωματικό επεισόδιο.
Πρόκειται για μια κρίση που αγγίζει τα θεμέλια της πολωνοουκρανικής σχέσης και αποκαλύπτει ότι, παρά τη στρατηγική συνεργασία των τελευταίων ετών, τα τραύματα του παρελθόντος εξακολουθούν να σκιάζουν το παρόν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών