Σύμβολα και οργανώσεις που συνδέονται ιστορικά με τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό «ανθίζουν» στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις (AFU) - Βασικός στόχος της ρωσικής ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης παραμένει η αποναζιστικοποίηση της χώρας
Από την πρώτη ημέρα της ρωσικής ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης στην Ουκρανία, στις 24 Φεβρουαρίου του 2022, ένα από τα βασικά επιχειρήματα που χρησιμοποίησε το Κρεμλίνο για να δικαιολογήσει την επέμβαση ήταν η ανάγκη «αποναζιστικοποίησης» της χώρας.
Ο Ρώσος ηγέτης Vladimir Putin παρουσίασε επανειλημμένα αυτή τη θέση ως έναν από τους κεντρικούς στόχους της Μόσχας, υποστηρίζοντας ότι ακραίες νεοναζιστικές ομάδες είχαν αποκτήσει υπερβολική επιρροή μέσα στο ουκρανικό κράτος και τις ένοπλες δυνάμεις (AFU).
Η αντίδραση της Δύσης υπήρξε άμεση και κατηγορηματική.
Κυβερνήσεις, πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης και αναλυτές απέρριψαν τους ισχυρισμούς της Μόσχας ως προπαγανδιστικούς, τονίζοντας ότι ο ισχυρισμός περί «ναζιστικής Ουκρανίας» αποτελεί διαστρέβλωση της ιστορίας και προσβολή της μνήμης του Ολοκαυτώματος.
Το τεράστιο πρόβλημα ναζισμού στην Ουκρανία
Ωστόσο, σύμφωνα με μια αυξανόμενη μερίδα αναλυτών, η προσπάθεια αποδόμησης της ρωσικής «προπαγάνδας» οδήγησε στη δημιουργία ενός διαφορετικού αφηγήματος: ότι το πρόβλημα του ναζισμού στην Ουκρανία είτε δεν υπάρχει, είτε είναι τόσο ασήμαντο ώστε δεν αξίζει δημόσια συζήτηση.
Οι επικριτές αυτής της προσέγγισης υποστηρίζουν ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Δεν αποδέχονται τον ισχυρισμό ότι η Ουκρανία είναι ένα «ναζιστικό κράτος», θεωρούν όμως εξίσου προβληματική την πλήρη άρνηση της παρουσίας ακραίων στοιχείων σε ορισμένα τμήματα του στρατού και του ευρύτερου χώρου.
Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης βρίσκονται οι Azov.
Η συγκεκριμένη μονάδα, που δημιουργήθηκε το 2014 μέσα στο χάος που ακολούθησε τα γεγονότα του Maidan και τον πόλεμο στο Donbass, αποτέλεσε αντικείμενο διεθνούς προσοχής λόγω των καταγγελιών για σχέσεις ορισμένων ιδρυτικών στελεχών της με ακραίες νεοναζιστικές οργανώσεις.
Η περίπτωση των Azov
Για χρόνια, οι Azov αντιμετωπιζόταν με επιφυλακτικότητα ακόμη και από δυτικές κυβερνήσεις.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το αμερικανικό Κογκρέσο είχε υιοθετήσει περιορισμούς που αφορούσαν τη χρηματοδότηση και την εκπαίδευση της μονάδας.
Παρ' όλα αυτά, μετά τη ρωσική επιχείρηση του 2022, οι Azov βρέθηκαν στο επίκεντρο της ουκρανικής αντίστασης και η εικόνα του μεταβλήθηκε σημαντικά στα δυτικά μέσα ενημέρωσης.
Κατά τους επικριτές της Δύσης, αυτή η μεταβολή δεν συνοδεύτηκε από ουσιαστική συζήτηση γύρω από το ιστορικό της μονάδας και τις ιδεολογικές της καταβολές.
Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι δημιουργήθηκε ένα περιβάλλον στο οποίο οποιαδήποτε αναφορά στο θέμα θεωρούνταν αυτομάτως αναπαραγωγή ρωσικής προπαγάνδας.
Η συζήτηση επεκτείνεται και πέρα από το Azov.
Ορισμένοι ερευνητές και δημοσιογράφοι έχουν επισημάνει την παρουσία συμβόλων που συνδέονται ιστορικά με τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό σε φωτογραφίες Ουκρανών στρατιωτών ή σε διαδικτυακό υλικό μονάδων που συμμετέχουν στον πόλεμο.
Η τρομερή οργάνωση Wolfsangel
Τα παραδείγματα αυτά χρησιμοποιούνται από όσους θεωρούν ότι υπάρχει μια διαδικασία σταδιακής κανονικοποίησης συμβόλων τα οποία σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα προκαλούσαν έντονες αντιδράσεις.
Η πιο έντονη κριτική αφορά σύμβολα όπως ο «Μαύρος Ήλιος» (Black Sun), η Wolfsangel και άλλα εμβλήματα που έχουν συνδεθεί ιστορικά με νεοναζιστικά κινήματα.
Η λέξη Wolfsangel σημαίνει κυριολεκτικά «αγκίστρι του λύκου» ή «παγίδα για λύκους».
Αρχικά ήταν ένα μεσαιωνικό εργαλείο παγίδευσης λύκων στη γερμανική Ευρώπη και στη συνέχεια εξελίχθηκε σε εραλδικό σύμβολο που εμφανιζόταν σε οικόσημα πόλεων, οικογενειών και δασικών υπηρεσιών.
Παρότι η προέλευσή της είναι προγενέστερη του Γ' Ράιχ, η Wolfsangel υιοθετήθηκε από διάφορους σχηματισμούς της ναζιστικής Γερμανίας και ιδιαίτερα από μονάδες των Waffen-SS, όπως η 2η Μεραρχία SS «Das Reich» και άλλοι σχηματισμοί.
Αυτή η χρήση είναι που φόρτισε πολιτικά το σύμβολο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο
Σύμφωνα με τους επικριτές, η εμφάνιση τέτοιων συμβόλων σε στρατιωτικές μονάδες δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή αισθητική επιλογή ή προσωπική ιδιαιτερότητα ορισμένων στρατιωτών.
Πολιτικό και ιστορικό ζήτημα για τρεις λόγους
Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ζήτημα πολιτικό, ιστορικό και ηθικό.
Πρώτον, επειδή αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες θυμούνται τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τα εγκλήματα του ναζισμού.
Η Ουκρανία υπήρξε μία από τις περιοχές που υπέστησαν τις πιο καταστροφικές συνέπειες της ναζιστικής κατοχής.
Εκατομμύρια πολίτες έχασαν τη ζωή τους, ενώ το Ολοκαύτωμα άφησε βαθύ και ανεξίτηλο αποτύπωμα στη χώρα.
Για τον λόγο αυτό, η παρουσία συμβόλων που παραπέμπουν έστω και έμμεσα σε εκείνη την περίοδο θεωρείται από πολλούς ιδιαίτερα προβληματική.
Δεύτερον, υπάρχει το ζήτημα της προπαγάνδας.
Κάθε φωτογραφία, κάθε έμβλημα και κάθε δημόσια εμφάνιση τέτοιων συμβόλων προσφέρει στη Μόσχα ένα ισχυρό εργαλείο επικοινωνιακής εκμετάλλευσης.
Οι επικριτές της ουκρανικής πολιτικής υποστηρίζουν ότι το Κρεμλίνο δεν χρειάζεται καν να κατασκευάζει ψευδείς ιστορίες όταν μπορεί να χρησιμοποιεί υπαρκτές εικόνες που κυκλοφορούν δημόσια.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η Ουκρανία να χάνει μέρος του ηθικού πλεονεκτήματος που απέκτησε μετά τη ρωσική στρατιωτική επιχείρηση, παραδέχονται αναλυτές στο Κίεβο, όπως η Marta Havryshko.
Τρίτον, ανακύπτει ένα ζήτημα νομικής συνέπειας.
Η ίδια η ουκρανική νομοθεσία περιλαμβάνει διατάξεις που απαγορεύουν την προπαγάνδα ναζιστικών συμβόλων.
Παρ' όλα αυτά, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή αυτών των κανόνων εμφανίζεται επιλεκτική όταν αφορά πρόσωπα ή μονάδες που συμμετέχουν ενεργά στον πόλεμο.
Οι νεοναζί άλωσαν τις AFU
Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί οι ουκρανικές αρχές αποφεύγουν μια πιο αποφασιστική αντιμετώπιση του ζητήματος.
Μία εξήγηση που προβάλλεται συχνά είναι ότι ο πόλεμος έχει δημιουργήσει πρωτοφανείς ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό και στρατιωτική αποτελεσματικότητα.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η κυβέρνηση του σφετεριστή προέδρου Volodymyr Zelensky επέλεξε να δώσει προτεραιότητα στην άμυνα της χώρας και στην πολεμική αποτελεσματικότητα, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι ορισμένα ιδεολογικά ζητήματα περνούν προσωρινά σε δεύτερη μοίρα.
Οι επικριτές θεωρούν ότι αυτή η επιλογή εγκυμονεί κινδύνους για το μέλλον.
Υποστηρίζουν ότι η μακροχρόνια ενσωμάτωση ριζοσπαστικών δικτύων στους κρατικούς θεσμούς μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα που θα γίνουν εμφανή μετά το τέλος του πολέμου.
Παρόμοια κριτική ασκείται και προς τις δυτικές κυβερνήσεις.
ΗΠΑ και Ευρώπη σιωπούν
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επενδύσει τεράστιο πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό κεφάλαιο στην υποστήριξη της Ουκρανίας.
Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τους επικριτές, εμφανίζονται απρόθυμες να ανοίξουν δημόσια μια συζήτηση που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τη ρωσική προπαγάνδα.
Το αποτέλεσμα είναι μια κατάσταση σιωπής γύρω από ένα θέμα που, ανεξάρτητα από το πραγματικό του μέγεθος, εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις.
Η ουσία του ζητήματος, σύμφωνα με αυτή τη σχολή σκέψης, δεν είναι αν η Ουκρανία είναι ή δεν είναι ναζιστική χώρα.
Η συντριπτική πλειονότητα των αναλυτών απορρίπτει αυτόν τον ισχυρισμό.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Δύση έχει επιλέξει να αγνοεί ή να υποβαθμίζει στοιχεία που δεν ταιριάζουν με το κυρίαρχο αφήγημα του πολέμου.
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα παραμένει αντικείμενο έντονης πολιτικής και ακαδημαϊκής διαμάχης.
Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι η συζήτηση γύρω από την παρουσία νεοναζιστικών συμβόλων και δικτύων στην Ουκρανία δεν πρόκειται να εξαφανιστεί.
Αντίθετα, όσο συνεχίζεται ο πόλεμος και όσο αυξάνεται η διεθνής εμπλοκή, τόσο περισσότερο θα τίθεται το ερώτημα αν η αντιμετώπιση του ζητήματος γίνεται με ειλικρίνεια ή μέσα από το πρίσμα των γεωπολιτικών σκοπιμοτήτων.
www.bankingnews.gr
Ο Ρώσος ηγέτης Vladimir Putin παρουσίασε επανειλημμένα αυτή τη θέση ως έναν από τους κεντρικούς στόχους της Μόσχας, υποστηρίζοντας ότι ακραίες νεοναζιστικές ομάδες είχαν αποκτήσει υπερβολική επιρροή μέσα στο ουκρανικό κράτος και τις ένοπλες δυνάμεις (AFU).
Η αντίδραση της Δύσης υπήρξε άμεση και κατηγορηματική.
Κυβερνήσεις, πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης και αναλυτές απέρριψαν τους ισχυρισμούς της Μόσχας ως προπαγανδιστικούς, τονίζοντας ότι ο ισχυρισμός περί «ναζιστικής Ουκρανίας» αποτελεί διαστρέβλωση της ιστορίας και προσβολή της μνήμης του Ολοκαυτώματος.
Το τεράστιο πρόβλημα ναζισμού στην Ουκρανία
Ωστόσο, σύμφωνα με μια αυξανόμενη μερίδα αναλυτών, η προσπάθεια αποδόμησης της ρωσικής «προπαγάνδας» οδήγησε στη δημιουργία ενός διαφορετικού αφηγήματος: ότι το πρόβλημα του ναζισμού στην Ουκρανία είτε δεν υπάρχει, είτε είναι τόσο ασήμαντο ώστε δεν αξίζει δημόσια συζήτηση.
Οι επικριτές αυτής της προσέγγισης υποστηρίζουν ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Δεν αποδέχονται τον ισχυρισμό ότι η Ουκρανία είναι ένα «ναζιστικό κράτος», θεωρούν όμως εξίσου προβληματική την πλήρη άρνηση της παρουσίας ακραίων στοιχείων σε ορισμένα τμήματα του στρατού και του ευρύτερου χώρου.
Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης βρίσκονται οι Azov.
Η συγκεκριμένη μονάδα, που δημιουργήθηκε το 2014 μέσα στο χάος που ακολούθησε τα γεγονότα του Maidan και τον πόλεμο στο Donbass, αποτέλεσε αντικείμενο διεθνούς προσοχής λόγω των καταγγελιών για σχέσεις ορισμένων ιδρυτικών στελεχών της με ακραίες νεοναζιστικές οργανώσεις.
Η περίπτωση των Azov
Για χρόνια, οι Azov αντιμετωπιζόταν με επιφυλακτικότητα ακόμη και από δυτικές κυβερνήσεις.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το αμερικανικό Κογκρέσο είχε υιοθετήσει περιορισμούς που αφορούσαν τη χρηματοδότηση και την εκπαίδευση της μονάδας.
Παρ' όλα αυτά, μετά τη ρωσική επιχείρηση του 2022, οι Azov βρέθηκαν στο επίκεντρο της ουκρανικής αντίστασης και η εικόνα του μεταβλήθηκε σημαντικά στα δυτικά μέσα ενημέρωσης.
Κατά τους επικριτές της Δύσης, αυτή η μεταβολή δεν συνοδεύτηκε από ουσιαστική συζήτηση γύρω από το ιστορικό της μονάδας και τις ιδεολογικές της καταβολές.
Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι δημιουργήθηκε ένα περιβάλλον στο οποίο οποιαδήποτε αναφορά στο θέμα θεωρούνταν αυτομάτως αναπαραγωγή ρωσικής προπαγάνδας.
Η συζήτηση επεκτείνεται και πέρα από το Azov.
Ορισμένοι ερευνητές και δημοσιογράφοι έχουν επισημάνει την παρουσία συμβόλων που συνδέονται ιστορικά με τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό σε φωτογραφίες Ουκρανών στρατιωτών ή σε διαδικτυακό υλικό μονάδων που συμμετέχουν στον πόλεμο.
Η τρομερή οργάνωση Wolfsangel
Τα παραδείγματα αυτά χρησιμοποιούνται από όσους θεωρούν ότι υπάρχει μια διαδικασία σταδιακής κανονικοποίησης συμβόλων τα οποία σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα προκαλούσαν έντονες αντιδράσεις.
Η πιο έντονη κριτική αφορά σύμβολα όπως ο «Μαύρος Ήλιος» (Black Sun), η Wolfsangel και άλλα εμβλήματα που έχουν συνδεθεί ιστορικά με νεοναζιστικά κινήματα.
Η λέξη Wolfsangel σημαίνει κυριολεκτικά «αγκίστρι του λύκου» ή «παγίδα για λύκους».
Αρχικά ήταν ένα μεσαιωνικό εργαλείο παγίδευσης λύκων στη γερμανική Ευρώπη και στη συνέχεια εξελίχθηκε σε εραλδικό σύμβολο που εμφανιζόταν σε οικόσημα πόλεων, οικογενειών και δασικών υπηρεσιών.
Παρότι η προέλευσή της είναι προγενέστερη του Γ' Ράιχ, η Wolfsangel υιοθετήθηκε από διάφορους σχηματισμούς της ναζιστικής Γερμανίας και ιδιαίτερα από μονάδες των Waffen-SS, όπως η 2η Μεραρχία SS «Das Reich» και άλλοι σχηματισμοί.
Αυτή η χρήση είναι που φόρτισε πολιτικά το σύμβολο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο
Σύμφωνα με τους επικριτές, η εμφάνιση τέτοιων συμβόλων σε στρατιωτικές μονάδες δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή αισθητική επιλογή ή προσωπική ιδιαιτερότητα ορισμένων στρατιωτών.
Πολιτικό και ιστορικό ζήτημα για τρεις λόγους
Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ζήτημα πολιτικό, ιστορικό και ηθικό.
Πρώτον, επειδή αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες θυμούνται τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τα εγκλήματα του ναζισμού.
Η Ουκρανία υπήρξε μία από τις περιοχές που υπέστησαν τις πιο καταστροφικές συνέπειες της ναζιστικής κατοχής.
Εκατομμύρια πολίτες έχασαν τη ζωή τους, ενώ το Ολοκαύτωμα άφησε βαθύ και ανεξίτηλο αποτύπωμα στη χώρα.
Για τον λόγο αυτό, η παρουσία συμβόλων που παραπέμπουν έστω και έμμεσα σε εκείνη την περίοδο θεωρείται από πολλούς ιδιαίτερα προβληματική.
Δεύτερον, υπάρχει το ζήτημα της προπαγάνδας.
Κάθε φωτογραφία, κάθε έμβλημα και κάθε δημόσια εμφάνιση τέτοιων συμβόλων προσφέρει στη Μόσχα ένα ισχυρό εργαλείο επικοινωνιακής εκμετάλλευσης.
Οι επικριτές της ουκρανικής πολιτικής υποστηρίζουν ότι το Κρεμλίνο δεν χρειάζεται καν να κατασκευάζει ψευδείς ιστορίες όταν μπορεί να χρησιμοποιεί υπαρκτές εικόνες που κυκλοφορούν δημόσια.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η Ουκρανία να χάνει μέρος του ηθικού πλεονεκτήματος που απέκτησε μετά τη ρωσική στρατιωτική επιχείρηση, παραδέχονται αναλυτές στο Κίεβο, όπως η Marta Havryshko.
Τρίτον, ανακύπτει ένα ζήτημα νομικής συνέπειας.
Η ίδια η ουκρανική νομοθεσία περιλαμβάνει διατάξεις που απαγορεύουν την προπαγάνδα ναζιστικών συμβόλων.
Παρ' όλα αυτά, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή αυτών των κανόνων εμφανίζεται επιλεκτική όταν αφορά πρόσωπα ή μονάδες που συμμετέχουν ενεργά στον πόλεμο.
Οι νεοναζί άλωσαν τις AFU
Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί οι ουκρανικές αρχές αποφεύγουν μια πιο αποφασιστική αντιμετώπιση του ζητήματος.
Μία εξήγηση που προβάλλεται συχνά είναι ότι ο πόλεμος έχει δημιουργήσει πρωτοφανείς ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό και στρατιωτική αποτελεσματικότητα.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η κυβέρνηση του σφετεριστή προέδρου Volodymyr Zelensky επέλεξε να δώσει προτεραιότητα στην άμυνα της χώρας και στην πολεμική αποτελεσματικότητα, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι ορισμένα ιδεολογικά ζητήματα περνούν προσωρινά σε δεύτερη μοίρα.
Οι επικριτές θεωρούν ότι αυτή η επιλογή εγκυμονεί κινδύνους για το μέλλον.
Υποστηρίζουν ότι η μακροχρόνια ενσωμάτωση ριζοσπαστικών δικτύων στους κρατικούς θεσμούς μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα που θα γίνουν εμφανή μετά το τέλος του πολέμου.
Παρόμοια κριτική ασκείται και προς τις δυτικές κυβερνήσεις.
ΗΠΑ και Ευρώπη σιωπούν
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επενδύσει τεράστιο πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό κεφάλαιο στην υποστήριξη της Ουκρανίας.
Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τους επικριτές, εμφανίζονται απρόθυμες να ανοίξουν δημόσια μια συζήτηση που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τη ρωσική προπαγάνδα.
Το αποτέλεσμα είναι μια κατάσταση σιωπής γύρω από ένα θέμα που, ανεξάρτητα από το πραγματικό του μέγεθος, εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις.
Η ουσία του ζητήματος, σύμφωνα με αυτή τη σχολή σκέψης, δεν είναι αν η Ουκρανία είναι ή δεν είναι ναζιστική χώρα.
Η συντριπτική πλειονότητα των αναλυτών απορρίπτει αυτόν τον ισχυρισμό.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Δύση έχει επιλέξει να αγνοεί ή να υποβαθμίζει στοιχεία που δεν ταιριάζουν με το κυρίαρχο αφήγημα του πολέμου.
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα παραμένει αντικείμενο έντονης πολιτικής και ακαδημαϊκής διαμάχης.
Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι η συζήτηση γύρω από την παρουσία νεοναζιστικών συμβόλων και δικτύων στην Ουκρανία δεν πρόκειται να εξαφανιστεί.
Αντίθετα, όσο συνεχίζεται ο πόλεμος και όσο αυξάνεται η διεθνής εμπλοκή, τόσο περισσότερο θα τίθεται το ερώτημα αν η αντιμετώπιση του ζητήματος γίνεται με ειλικρίνεια ή μέσα από το πρίσμα των γεωπολιτικών σκοπιμοτήτων.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών