Η κατάσταση αυτή αποκαλύπτει όμως και κάτι βαθύτερο: τον καθοριστικό ρόλο που παίζει πλέον η Κίνα ως οικονομικός μηχανισμός διάσωσης του Ιράν μέσα στον πόλεμο και τις κυρώσεις
Καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν έχει πλέον ξεπεράσει τις 80 ημέρες και συνεχίζει να προκαλεί σοβαρές αναταράξεις στη διεθνή ναυσιπλοΐα και την παγκόσμια οικονομία, ολοένα και περισσότεροι Κινέζοι επενδυτές και έμποροι που δραστηριοποιούνται στην ιρανική αγορά στρέφονται σε εναλλακτικά δίκτυα μεταφοράς και χρηματοδότησης προκειμένου να κρατήσουν ζωντανές τις επιχειρήσεις τους και να διατηρήσουν ανοιχτή την οικονομική σύνδεση ανάμεσα στο Πεκίνο και την Τεχεράνη.
Με τις διαταραχές στη θαλάσσια κυκλοφορία στο Στενό του Hormuz να μην παρουσιάζουν σημάδια αποκλιμάκωσης, η Κίνα επιχειρεί σταδιακά να μεταφέρει σημαντικό μέρος του εμπορίου της με το Ιράν σε χερσαίους και σιδηροδρομικούς διαδρόμους που διασχίζουν την Ευρασία.
Για πολλούς Κινέζους επιχειρηματίες, οι θαλάσσιες διαδρομές στον Περσικό Κόλπο θεωρούνται πλέον υπερβολικά επικίνδυνες και ασταθείς, γεγονός που οδηγεί σε μια άνευ προηγουμένου στροφή προς τα δίκτυα μεταφοράς μέσω Κεντρικής Ασίας.
Ο Κινέζος έμπορος Han Yun αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας πραγματικότητας.
Τις τελευταίες εβδομάδες ταξιδεύει ασταμάτητα ανάμεσα στην επαρχία Xinjiang και στις πόλεις Xian και Yiwu, διασχίζοντας χιλιάδες χιλιόμετρα μέσα στην κινεζική ενδοχώρα, στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει μεταφορική χωρητικότητα για να αποστείλει ξανά προϊόντα προς την Τεχεράνη όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.
Το μεταφορικό κόστος
Για να το πετύχει, συγκρίνει συνεχώς το κόστος μεταφοράς μέσω φορτηγών με εκείνο του China-Europe Railway Express, του τεράστιου σιδηροδρομικού δικτύου που συνδέει την Κίνα με την Ευρασία και αποκτά πλέον κρίσιμη σημασία λόγω της αποσταθεροποίησης στον Περσικό Κόλπο.
«Οι διαθέσιμες θέσεις στα τρένα για τον Μάιο έχουν ήδη εξαντληθεί πλήρως, γι’ αυτό ψάχνουμε διαφορετικές περιοχές μήπως μπορέσουμε να βρούμε χώρο για τον Ιούνιο», δηλώνει.
«Αν δεν βρούμε, ίσως αναγκαστούμε να στείλουμε τα εμπορεύματα οδικώς.»
Ο Han δραστηριοποιείται στην ιρανική αγορά από το 2023, πουλώντας μικρές ηλεκτρικές οικιακές συσκευές. Ωστόσο, μετά την επιστροφή του στην Κίνα τον Ιανουάριο, τα έσοδα της επιχείρησής του σχεδόν μηδενίστηκαν εξαιτίας του πολέμου, της κατάρρευσης των μεταφορικών δικτύων και της τεράστιας αβεβαιότητας στην περιοχή.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μόνο οι εμπορευματικές αεροπορικές υπηρεσίες της Iran Air παραμένουν εν μέρει λειτουργικές, ενώ η ζήτηση από Κινέζους εμπόρους για σιδηροδρομικές μεταφορές έχει εκτοξευθεί.
Το εκτεταμένο δίκτυο οικονομικής στήριξης στην Τεχεράνη
Η κατάσταση αυτή αποκαλύπτει όμως και κάτι βαθύτερο: τον καθοριστικό ρόλο που παίζει πλέον η Κίνα ως οικονομικός μηχανισμός διάσωσης του Ιράν μέσα στον πόλεμο και τις κυρώσεις.
Πίσω από τη δημόσια εικόνα της «ουδέτερης στάσης» του Πεκίνου, διαμορφώνεται ένα ολοένα και πιο εκτεταμένο δίκτυο οικονομικής στήριξης που επιτρέπει στην Τεχεράνη να αντέχει τις κυρώσεις, την ενεργειακή ασφυξία και τις καταστροφές του πολέμου.
Η Κίνα έχει εξελιχθεί στον σημαντικότερο οικονομικό εταίρο και βασικό χρηματοδότη της ιρανικής οικονομίας. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, το Πεκίνο απορροφά περίπου το 90% έως 95% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου, αποτελώντας ουσιαστικά τον μοναδικό μεγάλο αγοραστή που συνεχίζει να τροφοδοτεί με συνάλλαγμα την ιρανική οικονομία παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Για την Τεχεράνη, αυτή η σχέση είναι ζωτικής σημασίας.
Χωρίς τις κινεζικές αγορές πετρελαίου, η ιρανική οικονομία θα αντιμετώπιζε σοβαρό κίνδυνο χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης.
Το Πεκίνο αγοράζει μεγάλες ποσότητες ιρανικού αργού σε χαμηλότερες τιμές λόγω κυρώσεων, εξασφαλίζοντας σημαντικές εκπτώσεις για τα κινεζικά διυλιστήρια αλλά και κρίσιμη οικονομική ανάσα για το Ιράν.
Το εμπόριο αυτό πραγματοποιείται συχνά μέσω ενός τεράστιου «σκιώδους δικτύου» δεξαμενόπλοιων και χρηματοπιστωτικών μηχανισμών που παρακάμπτουν τις δυτικές κυρώσεις.
Πλοία που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο απενεργοποιούν συστήματα εντοπισμού, αλλάζουν σημαίες ή μεταφέρουν φορτία ανοιχτά της Μαλαισίας και της Ινδονησίας πριν το πετρέλαιο φτάσει τελικά σε κινεζικά διυλιστήρια.
Τα «teapot refineries»
Κεντρικό ρόλο σε αυτό το δίκτυο παίζουν τα λεγόμενα «teapot refineries», μικρότερα ιδιωτικά κινεζικά διυλιστήρια που έχουν δημιουργήσει σχεδόν παράλληλο σύστημα εισαγωγής ιρανικού πετρελαίου. Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις και τις πιέσεις της Ουάσιγκτον, το σύστημα συνεχίζει να λειτουργεί σχεδόν κανονικά.
Ταυτόχρονα, η συνεργασία Κίνας–Ιράν επεκτείνεται και στο χρηματοπιστωτικό επίπεδο. Κινεζικές τράπεζες και μηχανισμοί πληρωμών χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για συναλλαγές σε γουάν, παρακάμπτοντας το δολάριο και το σύστημα SWIFT. Το κινεζικό διατραπεζικό σύστημα CIPS αποκτά αυξανόμενη σημασία στις εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν, καθώς η Τεχεράνη προσπαθεί να μειώσει την εξάρτησή της από το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Στενό του Ορμούζ εμφανίστηκαν πληροφορίες ότι η Τεχεράνη εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο να προωθήσει τη χρήση του κινεζικού γουάν στις ενεργειακές συναλλαγές που σχετίζονται με τη διέλευση πετρελαίου από την περιοχή.
Για πολλούς αναλυτές, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό πλήγμα για την κυριαρχία του πετροδολαρίου και να ενισχύσει περαιτέρω τη διεθνοποίηση του κινεζικού νομίσματος.
Παράλληλα, η Κίνα επενδύει όλο και περισσότερο στις χερσαίες εμπορικές διαδρομές που συνδέουν την Ασία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Η σημασία του China-Europe Railway Express και των διαδρόμων μέσω Κεντρικής Ασίας αυξάνεται ραγδαία, καθώς το Πεκίνο επιδιώκει να διατηρήσει ζωντανές τις εμπορικές ροές με το Ιράν ακόμη και αν η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο καταρρεύσει πλήρως.
Γεωοικονομική αναδιάταξη
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται από πολλούς αναλυτές ένδειξη μιας πολύ βαθύτερης γεωοικονομικής αναδιάταξης. Ο πόλεμος με το Ιράν δεν επηρεάζει πλέον μόνο τη Μέση Ανατολή αλλά αρχίζει να αναδιαμορφώνει συνολικά τις παγκόσμιες αλυσίδες ενέργειας, μεταφορών και εμπορίου.
Παρότι το Πεκίνο αποφεύγει την άμεση στρατιωτική εμπλοκή, η οικονομική του στήριξη προς την Τεχεράνη θεωρείται κρίσιμη για την επιβίωση του ιρανικού κράτους μέσα στη σύγκρουση. Για τη Δύση — και ιδιαίτερα για την Ουάσιγκτον — η σχέση Κίνας και Ιράν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα από τα βασικά γεωοικονομικά μέτωπα της νέας παγκόσμιας αντιπαράθεσης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
www.bankingnews.gr
Με τις διαταραχές στη θαλάσσια κυκλοφορία στο Στενό του Hormuz να μην παρουσιάζουν σημάδια αποκλιμάκωσης, η Κίνα επιχειρεί σταδιακά να μεταφέρει σημαντικό μέρος του εμπορίου της με το Ιράν σε χερσαίους και σιδηροδρομικούς διαδρόμους που διασχίζουν την Ευρασία.
Για πολλούς Κινέζους επιχειρηματίες, οι θαλάσσιες διαδρομές στον Περσικό Κόλπο θεωρούνται πλέον υπερβολικά επικίνδυνες και ασταθείς, γεγονός που οδηγεί σε μια άνευ προηγουμένου στροφή προς τα δίκτυα μεταφοράς μέσω Κεντρικής Ασίας.
Ο Κινέζος έμπορος Han Yun αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας πραγματικότητας.
Τις τελευταίες εβδομάδες ταξιδεύει ασταμάτητα ανάμεσα στην επαρχία Xinjiang και στις πόλεις Xian και Yiwu, διασχίζοντας χιλιάδες χιλιόμετρα μέσα στην κινεζική ενδοχώρα, στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει μεταφορική χωρητικότητα για να αποστείλει ξανά προϊόντα προς την Τεχεράνη όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.
Το μεταφορικό κόστος
Για να το πετύχει, συγκρίνει συνεχώς το κόστος μεταφοράς μέσω φορτηγών με εκείνο του China-Europe Railway Express, του τεράστιου σιδηροδρομικού δικτύου που συνδέει την Κίνα με την Ευρασία και αποκτά πλέον κρίσιμη σημασία λόγω της αποσταθεροποίησης στον Περσικό Κόλπο.
«Οι διαθέσιμες θέσεις στα τρένα για τον Μάιο έχουν ήδη εξαντληθεί πλήρως, γι’ αυτό ψάχνουμε διαφορετικές περιοχές μήπως μπορέσουμε να βρούμε χώρο για τον Ιούνιο», δηλώνει.
«Αν δεν βρούμε, ίσως αναγκαστούμε να στείλουμε τα εμπορεύματα οδικώς.»
Ο Han δραστηριοποιείται στην ιρανική αγορά από το 2023, πουλώντας μικρές ηλεκτρικές οικιακές συσκευές. Ωστόσο, μετά την επιστροφή του στην Κίνα τον Ιανουάριο, τα έσοδα της επιχείρησής του σχεδόν μηδενίστηκαν εξαιτίας του πολέμου, της κατάρρευσης των μεταφορικών δικτύων και της τεράστιας αβεβαιότητας στην περιοχή.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μόνο οι εμπορευματικές αεροπορικές υπηρεσίες της Iran Air παραμένουν εν μέρει λειτουργικές, ενώ η ζήτηση από Κινέζους εμπόρους για σιδηροδρομικές μεταφορές έχει εκτοξευθεί.
Το εκτεταμένο δίκτυο οικονομικής στήριξης στην Τεχεράνη
Η κατάσταση αυτή αποκαλύπτει όμως και κάτι βαθύτερο: τον καθοριστικό ρόλο που παίζει πλέον η Κίνα ως οικονομικός μηχανισμός διάσωσης του Ιράν μέσα στον πόλεμο και τις κυρώσεις.
Πίσω από τη δημόσια εικόνα της «ουδέτερης στάσης» του Πεκίνου, διαμορφώνεται ένα ολοένα και πιο εκτεταμένο δίκτυο οικονομικής στήριξης που επιτρέπει στην Τεχεράνη να αντέχει τις κυρώσεις, την ενεργειακή ασφυξία και τις καταστροφές του πολέμου.
Η Κίνα έχει εξελιχθεί στον σημαντικότερο οικονομικό εταίρο και βασικό χρηματοδότη της ιρανικής οικονομίας. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, το Πεκίνο απορροφά περίπου το 90% έως 95% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου, αποτελώντας ουσιαστικά τον μοναδικό μεγάλο αγοραστή που συνεχίζει να τροφοδοτεί με συνάλλαγμα την ιρανική οικονομία παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Για την Τεχεράνη, αυτή η σχέση είναι ζωτικής σημασίας.
Χωρίς τις κινεζικές αγορές πετρελαίου, η ιρανική οικονομία θα αντιμετώπιζε σοβαρό κίνδυνο χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης.
Το Πεκίνο αγοράζει μεγάλες ποσότητες ιρανικού αργού σε χαμηλότερες τιμές λόγω κυρώσεων, εξασφαλίζοντας σημαντικές εκπτώσεις για τα κινεζικά διυλιστήρια αλλά και κρίσιμη οικονομική ανάσα για το Ιράν.
Το εμπόριο αυτό πραγματοποιείται συχνά μέσω ενός τεράστιου «σκιώδους δικτύου» δεξαμενόπλοιων και χρηματοπιστωτικών μηχανισμών που παρακάμπτουν τις δυτικές κυρώσεις.
Πλοία που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο απενεργοποιούν συστήματα εντοπισμού, αλλάζουν σημαίες ή μεταφέρουν φορτία ανοιχτά της Μαλαισίας και της Ινδονησίας πριν το πετρέλαιο φτάσει τελικά σε κινεζικά διυλιστήρια.
Τα «teapot refineries»
Κεντρικό ρόλο σε αυτό το δίκτυο παίζουν τα λεγόμενα «teapot refineries», μικρότερα ιδιωτικά κινεζικά διυλιστήρια που έχουν δημιουργήσει σχεδόν παράλληλο σύστημα εισαγωγής ιρανικού πετρελαίου. Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις και τις πιέσεις της Ουάσιγκτον, το σύστημα συνεχίζει να λειτουργεί σχεδόν κανονικά.
Ταυτόχρονα, η συνεργασία Κίνας–Ιράν επεκτείνεται και στο χρηματοπιστωτικό επίπεδο. Κινεζικές τράπεζες και μηχανισμοί πληρωμών χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για συναλλαγές σε γουάν, παρακάμπτοντας το δολάριο και το σύστημα SWIFT. Το κινεζικό διατραπεζικό σύστημα CIPS αποκτά αυξανόμενη σημασία στις εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν, καθώς η Τεχεράνη προσπαθεί να μειώσει την εξάρτησή της από το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Στενό του Ορμούζ εμφανίστηκαν πληροφορίες ότι η Τεχεράνη εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο να προωθήσει τη χρήση του κινεζικού γουάν στις ενεργειακές συναλλαγές που σχετίζονται με τη διέλευση πετρελαίου από την περιοχή.
Για πολλούς αναλυτές, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό πλήγμα για την κυριαρχία του πετροδολαρίου και να ενισχύσει περαιτέρω τη διεθνοποίηση του κινεζικού νομίσματος.
Παράλληλα, η Κίνα επενδύει όλο και περισσότερο στις χερσαίες εμπορικές διαδρομές που συνδέουν την Ασία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Η σημασία του China-Europe Railway Express και των διαδρόμων μέσω Κεντρικής Ασίας αυξάνεται ραγδαία, καθώς το Πεκίνο επιδιώκει να διατηρήσει ζωντανές τις εμπορικές ροές με το Ιράν ακόμη και αν η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο καταρρεύσει πλήρως.
Γεωοικονομική αναδιάταξη
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται από πολλούς αναλυτές ένδειξη μιας πολύ βαθύτερης γεωοικονομικής αναδιάταξης. Ο πόλεμος με το Ιράν δεν επηρεάζει πλέον μόνο τη Μέση Ανατολή αλλά αρχίζει να αναδιαμορφώνει συνολικά τις παγκόσμιες αλυσίδες ενέργειας, μεταφορών και εμπορίου.
Παρότι το Πεκίνο αποφεύγει την άμεση στρατιωτική εμπλοκή, η οικονομική του στήριξη προς την Τεχεράνη θεωρείται κρίσιμη για την επιβίωση του ιρανικού κράτους μέσα στη σύγκρουση. Για τη Δύση — και ιδιαίτερα για την Ουάσιγκτον — η σχέση Κίνας και Ιράν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα από τα βασικά γεωοικονομικά μέτωπα της νέας παγκόσμιας αντιπαράθεσης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών