Οι επαναλαμβανόμενες υποχωρήσεις του Donald Trump αποκαλύπτουν τη συστημική παράλυση των ΗΠΑ και την στρατηγική άνοδο του Ιράν
Για δεκαετίες, η στρατηγική φαντασία της Δύσης – και ιδιαίτερα των Ηνωμένων Πολιτειών – ήταν εγκλωβισμένη σε μια και μοναδική ψευδαίσθηση: ότι η στρατιωτική υπεροχή μεταφράζεται αυτόματα σε πολιτική ισχύ.
Η Ουάσιγκτον λειτουργούσε επί χρόνια με την παραδοχή ότι οι αεροναυτικές της ομάδες κρούσης, τα βομβαρδιστικά B-52 και τα πυρομαχικά καθοδήγησης μέσω δορυφόρου μπορούσαν τελικά να εξαναγκάσουν κάθε χώρα σε υποταγή.
Το Ιράν, ωστόσο, αποδόμησε συστηματικά αυτή την ψευδαίσθηση – όχι μία, αλλά δύο φορές μέσα στο τελευταίο έτος.
Οι πρόσφατες εξελίξεις γύρω από τις επανειλημμένες υποχωρήσεις του Donald Trump από μια άμεση σύγκρουση με το Ιράν δεν αποτελούν τακτική διστακτικότητα, αλλά δομική αποκάλυψη.
Δείχνουν, πέρα από κάθε εύλογη αμφιβολία, ότι η ισορροπία ισχύος έχει μεταβληθεί. Η επιρροή δεν αποτελεί πλέον αμερικανικό μονοπώλιο.
Και στην άλλη πλευρά του τραπεζιού –ή μάλλον του πεδίου μάχης– το Ιράν έχει αναδειχθεί σε κεντρικό σημείο βαρύτητας.
Η ανατομία της υποχώρησης
Για να γίνει κατανοητό το σημερινό στρατηγικό τοπίο, πρέπει πρώτα να καταγραφούν τα γεγονότα.
Από την κλιμάκωση των εντάσεων, ο κόσμος έχει παρακολουθήσει μια σειρά αμερικανικών υποχωρήσεων – στρατιωτικών και στρατηγικών.
Ο Donald Trump, ένας πρόεδρος που έχτισε το πολιτικό του προφίλ στη ρητορική της αποφασιστικής δράσης και της «μέγιστης πίεσης», έχει πλέον υποχωρήσει από την αντιπαράθεση με το Ιράν όχι μία και δύο, αλλά τουλάχιστον πέντε φορές – και σύμφωνα με ορισμένα δυτικά μέσα, έξι μέσα σε λιγότερο από τρεις μήνες.
Πρώτη υποχώρηση
Πρώτη ήρθε η εγκατάλειψη της απειλής καταστροφής του Ιράν και των κρίσιμων υποδομών του.
Δεύτερη υποχώρηση
Ακολούθησε μετά την αποτυχία των συνομιλιών στο Islamabad, όταν οι ΗΠΑ επέκτειναν μονομερώς την εκεχειρία, αναγνωρίζοντας εμμέσως ότι δεν μπορούν να επιβάλουν όρους.
Τρίτη υποχώρηση
Ήρθε η πολυδιαφημισμένη επιχείρηση για το άνοιγμα του Στενού του Hormuz, με την κωδική ονομασία «Freedom Project», η οποία ακυρώθηκε λιγότερο από 48 ώρες μετά την ανακοίνωσή της.
Τέταρτη υποχώρηση
Ακολούθησε άμεση σύγκρουση μεταξύ ιρανικών δυνάμεων και τριών αμερικανικών πολεμικών πλοίων στη στρατηγική θαλάσσια οδό, μετά την οποία η Ουάσιγκτον επέμεινε στην εκεχειρία, απορροφώντας ουσιαστικά ένα τακτικό πλήγμα χωρίς απάντηση.
Πέμπτη υποχώρηση
Η πιο πρόσφατη ήταν η ακύρωση όλων των σχεδιαζόμενων στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν, με τον Donald Trump να παρουσιάζει την απόφαση ως «χειρονομία καλής θέλησης» προς τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα ΗΑΕ.
Δυτικά μέσα ενημέρωσης σημειώνουν ότι ακόμη και αυτές οι πέντε υποχωρήσεις υποτιμούν την πραγματική εικόνα, καθώς υπήρξαν έως και έξι περιπτώσεις όπου τα αμερικανικά τελεσίγραφα απλώς εγκαταλείφθηκαν και αφέθηκαν να λήξουν.
Δεν πρόκειται για αποσπασματικά επεισόδια, αλλά για δομικό μοτίβο.
Η απουσία τελεσιγράφου
Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι πλέον δεν υπάρχουν καν τελεσίγραφα.
Σε προηγούμενες περιπτώσεις, ο Donald Trump τουλάχιστον έθετε χρονικά όρια και δημιουργούσε την εικόνα επικείμενου πολέμου.
Τώρα, ούτε αυτό.
Η απουσία απειλής δείχνει κάτι βαθύτερο: η Ουάσιγκτον έχει εσωτερικεύσει την αδυναμία της.
Η υπερδύναμη δεν προσποιείται πλέον ότι ετοιμάζεται να χτυπήσει, επειδή γνωρίζει ότι δεν μπορεί να υπερβεί τις κόκκινες γραμμές του Ιράν.
Η σύγκρουση μύθου και ισχύος
Η αμερικανική εξωτερική πολιτική βασίζεται σε μια κουλτούρα εξαναγκασμού.
Για δεκαετίες, κυρώσεις, στρατιωτικές επεμβάσεις και απειλές αλλαγής καθεστώτων λειτουργούσαν ως εργαλείο πίεσης.
Το Ιράν όμως αντιμετώπισε αυτή τη λογική με συστηματική αντίσταση.
Κανένα σενάριο πολέμου που έχουν εξετάσει τα αμερικανικά επιτελεία δεν καταλήγει σε καθαρή νίκη.
Δεν υπάρχει ταχεία κατάρρευση. Υπάρχει μόνο παρατεταμένη σύγκρουση με πιθανή στρατηγική ήττα των ΗΠΑ.
Οι ιρανικές απειλές είναι πλήρως αξιόπιστες και επιχειρησιακά αποδεδειγμένες.
Παράλληλα, η εσωτερική συνοχή της ιρανικής κοινωνίας ενισχύει τη θέση της Τεχεράνης.
Έτσι, οι αμερικανικές απειλές χάνουν την αποτρεπτική τους ισχύ και μετατρέπονται σε θόρυβο χωρίς αντίκρισμα.
Τρία αδιέξοδα στρατηγικής για τις ΗΠΑ
Αν αποτυπωθεί το σημερινό στρατηγικό πεδίο, υπάρχουν τρεις βασικές επιλογές για την Ουάσιγκτον – όλες προβληματικές.
1. Πόλεμος
Ένα νέο στρατιωτικό μέτωπο θα βρει ένα Ιράν σημαντικά ισχυρότερο, με ανεπτυγμένες πυραυλικές, ναυτικές, drone και κυβερνοδυνατότητες.
Το αποτέλεσμα θα είναι εξαιρετικά αβέβαιο και δυνητικά καταστροφικό για τις ΗΠΑ.
2. Αποδοχή ιρανικών όρων
Αυτό θα ισοδυναμούσε με πολιτική παραδοχή ήττας: άρση κυρώσεων, επιστροφή περιουσιακών στοιχείων και στρατηγική υποχώρηση.
Για το αμερικανικό πολιτικό σύστημα, κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδιανόητο.
3. Διατήρηση status quo
Η επιλογή «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη» ενισχύει σταδιακά το Ιράν, αυξάνει την περιφερειακή του ισχύ και επιβαρύνει τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους με οικονομική και γεωπολιτική αστάθεια.
Η αδυναμία επιλογής συνιστά στρατηγική παράλυση.
Στενό Hormuz και πυρηνικό ζήτημα
Δύο στοιχεία καθορίζουν την ισορροπία ισχύος: το Στενό του Hormuz και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το Hormuz, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, αποτελεί στρατηγικό μοχλό πίεσης.
Το πυρηνικό πρόγραμμα λειτουργεί ως αποτρεπτικός μηχανισμός.
Μαζί συγκροτούν μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική αποτροπής.
Το νέο γεωπολιτικό δίλημμα
Η Δύση προβάλλει ένα απλουστευτικό δίλημμα: διαπραγμάτευση ή πόλεμος.
Το Ιράν απαντά με τρίτη επιλογή: αντίσταση με στρατηγική συνέπεια.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι κάθε διαπραγμάτευση πρέπει να διασφαλίζει κυριαρχία και ασφάλεια. Διαφορετικά, η αντίσταση παραμένει η μόνη επιλογή.
Η γεωμετρία της ισχύος έχει αλλάξει
Οι υποχωρήσεις του Donald Trump δεν είναι τακτικοί ελιγμοί, αλλά ενδείξεις δομικής στρατηγικής αδυναμίας.
Το Ιράν έχει μετατρέψει την επιβίωση σε στρατηγική ισχύος. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν στρατιωτική ισχύ, αλλά όχι πολιτική αποτελεσματικότητα απέναντι σε έναν αντίπαλο που έχει κατανοήσει πλήρως την ασύμμετρη αποτροπή.
Η γεωμετρία της ισχύος δεν είναι πλέον γραμμική. Είναι πολυπολική.
Και σε αυτή τη νέα γεωμετρία, το Ιράν βρίσκεται στο κέντρο βαρύτητας.
www.bankingnews.gr
Η Ουάσιγκτον λειτουργούσε επί χρόνια με την παραδοχή ότι οι αεροναυτικές της ομάδες κρούσης, τα βομβαρδιστικά B-52 και τα πυρομαχικά καθοδήγησης μέσω δορυφόρου μπορούσαν τελικά να εξαναγκάσουν κάθε χώρα σε υποταγή.
Το Ιράν, ωστόσο, αποδόμησε συστηματικά αυτή την ψευδαίσθηση – όχι μία, αλλά δύο φορές μέσα στο τελευταίο έτος.
Οι πρόσφατες εξελίξεις γύρω από τις επανειλημμένες υποχωρήσεις του Donald Trump από μια άμεση σύγκρουση με το Ιράν δεν αποτελούν τακτική διστακτικότητα, αλλά δομική αποκάλυψη.
Δείχνουν, πέρα από κάθε εύλογη αμφιβολία, ότι η ισορροπία ισχύος έχει μεταβληθεί. Η επιρροή δεν αποτελεί πλέον αμερικανικό μονοπώλιο.
Και στην άλλη πλευρά του τραπεζιού –ή μάλλον του πεδίου μάχης– το Ιράν έχει αναδειχθεί σε κεντρικό σημείο βαρύτητας.
Η ανατομία της υποχώρησης
Για να γίνει κατανοητό το σημερινό στρατηγικό τοπίο, πρέπει πρώτα να καταγραφούν τα γεγονότα.
Από την κλιμάκωση των εντάσεων, ο κόσμος έχει παρακολουθήσει μια σειρά αμερικανικών υποχωρήσεων – στρατιωτικών και στρατηγικών.
Ο Donald Trump, ένας πρόεδρος που έχτισε το πολιτικό του προφίλ στη ρητορική της αποφασιστικής δράσης και της «μέγιστης πίεσης», έχει πλέον υποχωρήσει από την αντιπαράθεση με το Ιράν όχι μία και δύο, αλλά τουλάχιστον πέντε φορές – και σύμφωνα με ορισμένα δυτικά μέσα, έξι μέσα σε λιγότερο από τρεις μήνες.
Πρώτη υποχώρηση
Πρώτη ήρθε η εγκατάλειψη της απειλής καταστροφής του Ιράν και των κρίσιμων υποδομών του.
Δεύτερη υποχώρηση
Ακολούθησε μετά την αποτυχία των συνομιλιών στο Islamabad, όταν οι ΗΠΑ επέκτειναν μονομερώς την εκεχειρία, αναγνωρίζοντας εμμέσως ότι δεν μπορούν να επιβάλουν όρους.
Τρίτη υποχώρηση
Ήρθε η πολυδιαφημισμένη επιχείρηση για το άνοιγμα του Στενού του Hormuz, με την κωδική ονομασία «Freedom Project», η οποία ακυρώθηκε λιγότερο από 48 ώρες μετά την ανακοίνωσή της.
Τέταρτη υποχώρηση
Ακολούθησε άμεση σύγκρουση μεταξύ ιρανικών δυνάμεων και τριών αμερικανικών πολεμικών πλοίων στη στρατηγική θαλάσσια οδό, μετά την οποία η Ουάσιγκτον επέμεινε στην εκεχειρία, απορροφώντας ουσιαστικά ένα τακτικό πλήγμα χωρίς απάντηση.
Πέμπτη υποχώρηση
Η πιο πρόσφατη ήταν η ακύρωση όλων των σχεδιαζόμενων στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν, με τον Donald Trump να παρουσιάζει την απόφαση ως «χειρονομία καλής θέλησης» προς τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα ΗΑΕ.
Δυτικά μέσα ενημέρωσης σημειώνουν ότι ακόμη και αυτές οι πέντε υποχωρήσεις υποτιμούν την πραγματική εικόνα, καθώς υπήρξαν έως και έξι περιπτώσεις όπου τα αμερικανικά τελεσίγραφα απλώς εγκαταλείφθηκαν και αφέθηκαν να λήξουν.
Δεν πρόκειται για αποσπασματικά επεισόδια, αλλά για δομικό μοτίβο.
Η απουσία τελεσιγράφου
Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι πλέον δεν υπάρχουν καν τελεσίγραφα.
Σε προηγούμενες περιπτώσεις, ο Donald Trump τουλάχιστον έθετε χρονικά όρια και δημιουργούσε την εικόνα επικείμενου πολέμου.
Τώρα, ούτε αυτό.
Η απουσία απειλής δείχνει κάτι βαθύτερο: η Ουάσιγκτον έχει εσωτερικεύσει την αδυναμία της.
Η υπερδύναμη δεν προσποιείται πλέον ότι ετοιμάζεται να χτυπήσει, επειδή γνωρίζει ότι δεν μπορεί να υπερβεί τις κόκκινες γραμμές του Ιράν.
Η σύγκρουση μύθου και ισχύος
Η αμερικανική εξωτερική πολιτική βασίζεται σε μια κουλτούρα εξαναγκασμού.
Για δεκαετίες, κυρώσεις, στρατιωτικές επεμβάσεις και απειλές αλλαγής καθεστώτων λειτουργούσαν ως εργαλείο πίεσης.
Το Ιράν όμως αντιμετώπισε αυτή τη λογική με συστηματική αντίσταση.
Κανένα σενάριο πολέμου που έχουν εξετάσει τα αμερικανικά επιτελεία δεν καταλήγει σε καθαρή νίκη.
Δεν υπάρχει ταχεία κατάρρευση. Υπάρχει μόνο παρατεταμένη σύγκρουση με πιθανή στρατηγική ήττα των ΗΠΑ.
Οι ιρανικές απειλές είναι πλήρως αξιόπιστες και επιχειρησιακά αποδεδειγμένες.
Παράλληλα, η εσωτερική συνοχή της ιρανικής κοινωνίας ενισχύει τη θέση της Τεχεράνης.
Έτσι, οι αμερικανικές απειλές χάνουν την αποτρεπτική τους ισχύ και μετατρέπονται σε θόρυβο χωρίς αντίκρισμα.
Τρία αδιέξοδα στρατηγικής για τις ΗΠΑ
Αν αποτυπωθεί το σημερινό στρατηγικό πεδίο, υπάρχουν τρεις βασικές επιλογές για την Ουάσιγκτον – όλες προβληματικές.
1. Πόλεμος
Ένα νέο στρατιωτικό μέτωπο θα βρει ένα Ιράν σημαντικά ισχυρότερο, με ανεπτυγμένες πυραυλικές, ναυτικές, drone και κυβερνοδυνατότητες.
Το αποτέλεσμα θα είναι εξαιρετικά αβέβαιο και δυνητικά καταστροφικό για τις ΗΠΑ.
2. Αποδοχή ιρανικών όρων
Αυτό θα ισοδυναμούσε με πολιτική παραδοχή ήττας: άρση κυρώσεων, επιστροφή περιουσιακών στοιχείων και στρατηγική υποχώρηση.
Για το αμερικανικό πολιτικό σύστημα, κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδιανόητο.
3. Διατήρηση status quo
Η επιλογή «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη» ενισχύει σταδιακά το Ιράν, αυξάνει την περιφερειακή του ισχύ και επιβαρύνει τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους με οικονομική και γεωπολιτική αστάθεια.
Η αδυναμία επιλογής συνιστά στρατηγική παράλυση.
Στενό Hormuz και πυρηνικό ζήτημα
Δύο στοιχεία καθορίζουν την ισορροπία ισχύος: το Στενό του Hormuz και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το Hormuz, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, αποτελεί στρατηγικό μοχλό πίεσης.
Το πυρηνικό πρόγραμμα λειτουργεί ως αποτρεπτικός μηχανισμός.
Μαζί συγκροτούν μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική αποτροπής.
Το νέο γεωπολιτικό δίλημμα
Η Δύση προβάλλει ένα απλουστευτικό δίλημμα: διαπραγμάτευση ή πόλεμος.
Το Ιράν απαντά με τρίτη επιλογή: αντίσταση με στρατηγική συνέπεια.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι κάθε διαπραγμάτευση πρέπει να διασφαλίζει κυριαρχία και ασφάλεια. Διαφορετικά, η αντίσταση παραμένει η μόνη επιλογή.
Η γεωμετρία της ισχύος έχει αλλάξει
Οι υποχωρήσεις του Donald Trump δεν είναι τακτικοί ελιγμοί, αλλά ενδείξεις δομικής στρατηγικής αδυναμίας.
Το Ιράν έχει μετατρέψει την επιβίωση σε στρατηγική ισχύος. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν στρατιωτική ισχύ, αλλά όχι πολιτική αποτελεσματικότητα απέναντι σε έναν αντίπαλο που έχει κατανοήσει πλήρως την ασύμμετρη αποτροπή.
Η γεωμετρία της ισχύος δεν είναι πλέον γραμμική. Είναι πολυπολική.
Και σε αυτή τη νέα γεωμετρία, το Ιράν βρίσκεται στο κέντρο βαρύτητας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών