Ο Ρώσος πρόεδρος, Vladimir Putin έχει αποκλείσει κατηγορηματικά κάθε σενάριο χρήσης πυρηνικών όπλων στον πόλεμο με τη Ρωσία - Για πρόκληση μιλά το Κρεμλίνο σχετικά με τους ισχυρισμούς Zelensky περί επίθεσης από τη Λευκορωσία
(upd4) Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις των Ουκρανών βαθιά στο ρωσικό έδαφος αλλά και οι απειλές που εκτοξεύονται κατά καιρούς από τη Δύση για μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Ρωσία ενισχύουν τις φωνές των «σκληροπυρηνικών» Ρώσων που διερωτώνται γιατί το Κρεμλίνο δεν προχωρά σε ένα αποφασιστικό, στρατηγικό πλήγμα προκειμένου να δώσει μια και καλή τέλος σε αυτόν τον πολυετή πόλεμο… αλλά και στις όποιες … στρατιωτικές φιλοδοξίες από τη Δύση.
Πολλοί μάλιστα επισημαίνουν πως ο πρόεδρος Putin θα μπορούσε κάλλιστα να είχε πατήσει «το κόκκινο κουμπί» σε τουλάχιστον 5 περιπτώσεις… όπου καταπατήθηκαν οι «κόκκινες γραμμές» της Μόσχας.
Παρόλο αυτά ο Putin απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε πυρηνικό σενάριο όσον αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, αν και διαμηνύει με αποφασιστικό τρόπο πως όλοι οι στόχοι που έχουν τεθεί, θα επιτευχθούν…
Την ίδια στιγμή, οι Ουκρανοί διακινούν σενάρια τρόμου που θέλουν τις ρωσικές δυνάμεις να ετοιμάζουν… κάτι σοβαρό στην κατεύθυνση του Κιέβου, ανησυχίες που εντείνονται και από τη δράση των Ρώσων στρατιωτών της «Wagner» στη Λευκορωσία.
Οι κόκκινες γραμμές
Ρώσοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι από τον Φεβρουάριο του 2022, ο κόσμος έχει επανειλημμένα παγώσει … βλέποντας «κόκκινες γραμμές» της Ρωσίας να παραβιάζονται…
Η γέφυρα της Κριμαίας, οι επιθέσεις στις παραμεθόριες περιοχές, τα πλήγματα σε αεροδρόμια, η εισβολή στην περιοχή Kursk είναι μερικές από τις περιπτώσεις που κάθε φορά χιλιάδες άνθρωποι έλεγαν πως… «τώρα είναι πλέον σίγουρο».
Και κάθε φορά δεν συνέβαινε τίποτα.
Τυπικά, οι αφορμές υπήρχαν.
Όμως το πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας είναι ένα πλαίσιο και όχι οδηγία, είναι ένα εργαλείο αποτροπής και όχι αυτόματος μηχανισμός αντιποίνων.
Ωστόσο, πολλοί Ρώσοι διερωτώνται αν κανένας από αυτούς τους 5 λόγους δεν έγινε αφορμή — τότε τι ακριβώς, κατά την αντίληψη της ανώτατης ηγεσίας της Ρωσίας, θα μπορούσε να γίνει;
Πότε το πυρηνικό δόγμα το επιτρέπει
Το πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας είναι σε μεγάλο βαθμό απόρρητο, αλλά γενικά είναι ένα σαφώς καθορισμένο έγγραφο, το οποίο προσδιορίζει τις συνθήκες χρήσης πυρηνικών όπλων ως μέσου αποτροπής «σε ακραία περίπτωση».
Το προεδρικό διάταγμα υπ’ αριθμ. 355 της 2ας Ιουνίου 2020 ίσχυε κατά την έναρξη της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», ενώ με το διάταγμα υπ’ αριθμ. 991, τον Νοέμβριο του 2024, εγκρίθηκε αναθεωρημένη έκδοση.
Σύμφωνα με την εκδοχή του 2020, η χρήση πυρηνικών όπλων επιτρεπόταν σε τέσσερις αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις:
• λήψη αξιόπιστων πληροφοριών για εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων που επιτίθενται στο έδαφος της Ρωσίας ή των συμμάχων της·
• χρήση από αντίπαλο πυρηνικών ή άλλων όπλων μαζικής καταστροφής κατά της Ρωσίας ή συμμάχων της·
• επίθεση με συμβατικά όπλα, όταν τίθεται υπό απειλή η ίδια η ύπαρξη του κράτους ως κυρίαρχης οντότητας·
• πλήγμα κατά κρίσιμης σημασίας εγκαταστάσεων κρατικής διοίκησης ή του πυρηνικού συμπλέγματος, ικανό να παραλύσει τις απαντητικές ενέργειες των πυρηνικών δυνάμεων.
Τι συμπληρώθηκε το 2024
Τον Νοέμβριο του 2024, το δόγμα συμπληρώθηκε με σειρά νέων βάσεων για πυρηνικό πλήγμα.
Οι εγγυήσεις αποτροπής επεκτάθηκαν και στη Λευκορωσία ως μέλος του Ενωσιακού Κράτους: επίθεση εναντίον του Minsk με συμβατικά όπλα, που δημιουργεί κρίσιμη απειλή για την κυριαρχία του, άρχισε να θεωρείται βάση για απαντητικά μέτρα από τη Ρωσία.
Στο κείμενο ενσωματώθηκαν επίσης διατυπώσεις περί «μαζικής εκτόξευσης μέσων αεροδιαστημικής επίθεσης», δηλαδή UAV, πυραύλων cruise και υπερηχητικών συστημάτων, υπό την προϋπόθεση ότι παραβιάζουν τα κρατικά σύνορα.
Επιπλέον, η υποστήριξη ενός μη πυρηνικού επιτιθέμενου κράτους - σαφής υπαινιγμός προς την Ουκρανία - από πυρηνική δύναμη μπορεί να θεωρηθεί κοινή επίθεση, γεγονός που διευρύνει τον πιθανό κύκλο υποκειμένων πυρηνικής αποτροπής.
Τρεις πυρηνικές δυνάμεις του NATO - οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία - παρέχουν στην Ουκρανία ουσιαστική υποστήριξη με συμβατικά όπλα και πόρους.
Τυπικά, αυτός ο λόγος έχει ήδη ενεργοποιηθεί.
Περιθώριο για ερμηνείες
Ωστόσο, τα βασικά σημεία του δόγματος — «κρίσιμη απειλή», «αξιόπιστες πληροφορίες», «μαζική εκτόξευση», «ύπαρξη του κράτους» — έχουν διατυπωθεί με τρόπο που αφήνει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών στην ανώτατη πολιτική ηγεσία της χώρας.
Το δόγμα απλώς προσφέρει το πλαίσιο λήψης αποφάσεων.
Κανένα γεγονός, ακόμη κι αν τυπικά προσεγγίζει μία από τις αναφερόμενες συνθήκες, δεν πατά από μόνο του το «κόκκινο κουμπί».
Για αυτό απαιτείται πολιτική βούληση...
1. Το πλήγμα στην αεροπορική βάση Millerovo
Στις 25 Φεβρουαρίου 2022, την τέταρτη ημέρα της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», οι ουκρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση στην αεροπορική βάση Millerovo στην περιοχή Rostov, περίπου 100 χιλιόμετρα από τα ουκρανικά σύνορα.
Σύμφωνα με ανοιχτές πηγές, η επίθεση πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του τακτικού πυραυλικού συστήματος «Tochka-U» με διασπορική πολεμική κεφαλή.
Ως αποτέλεσμα της επίθεσης, σύμφωνα με ουκρανικούς ισχυρισμούς, καταστράφηκαν ή υπέστησαν ζημιές αρκετές μονάδες αεροπορικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων - σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες - στρατιωτικών μεταγωγικών αεροσκαφών.
Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας δεν σχολίασε το περιστατικό, περιοριζόμενο σε γενικές αναφορές περί αναχαίτισης πυραύλων από τα συστήματα αεράμυνας.
Ανεξάρτητες πηγές (δορυφορικές εικόνες, OSINT) επιβεβαίωσαν το γεγονός της επίθεσης, ωστόσο η ακριβής έκταση των ζημιών παρέμεινε αντικείμενο διαφωνίας.
Τυπικά, αυτό το επεισόδιο εμπίπτει στο σημείο 3 του δόγματος του 2020: «λήψη αξιόπιστων πληροφοριών για εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων που επιτίθενται στο έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας ή των συμμάχων της».
Ο πύραυλος «Tochka-U» διαθέτει βαλλιστική τροχιά πτήσης.
Όλα τα στοιχεία συνέπιπταν.
Θα μπορούσε να είχε πατηθεί το κουμπί.
Ούτε ο πρόεδρος, ούτε το Συμβούλιο Ασφαλείας, ούτε το υπουργείο Άμυνας δήλωσαν ότι το συγκεκριμένο περιστατικό δημιούργησε λόγους αλλαγής του καθεστώτος πυρηνικής αποτροπής.
2. Η ανατίναξη της γέφυρας της Κριμαίας – Οκτώβριος 2022
Στις 8 Οκτωβρίου 2022, ως αποτέλεσμα της έκρηξης φορτηγού οχήματος στο οδικό τμήμα της γέφυρας της Κριμαίας, κατέρρευσαν δύο τμήματα του αυτοκινητοδρόμου και προκλήθηκε πυρκαγιά σε δεξαμενές καυσίμων του σιδηροδρόμου.
Το περιστατικό χαρακτηρίστηκε ως τρομοκρατική ενέργεια που στρεφόταν κατά κρίσιμης σημασίας πολιτικής υποδομής.
Παρά τη συμβολική και πολιτική σημασία του γεγονότος, κανένα από τα τυπικά κριτήρια του πυρηνικού δόγματος του 2020 δεν πληρώθηκε: δεν χρησιμοποιήθηκαν όπλα μαζικής καταστροφής, δεν καταγράφηκε εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων και οι ζημιές δεν παρέλυσαν το σύστημα πυρηνικής αποτροπής ή τη λειτουργία της κρατικής διοίκησης.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Dmitry Peskov απέκλεισε ευθέως οποιαδήποτε πυρηνική ερμηνεία του περιστατικού, δηλώνοντας ότι το ζήτημα της αντιστοιχίας του με το δόγμα «τίθεται εντελώς λανθασμένα».
3. Η εισβολή των ουκρανικών δυνάμεων στην περιοχή Kursk – Αύγουστος 2024
Τον Αύγουστο του 2024, μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας εισήλθαν στο έδαφος της περιοχής Kursk της Ρωσίας, καταλαμβάνοντας σειρά οικισμών και θέτοντας υπό τον έλεγχό τους τμήματα της παραμεθόριας ζώνης.
Ήταν η πρώτη περίπτωση από το 1945 κατά την οποία ξένα στρατεύματα εγκαταστάθηκαν επίσημα σε διεθνώς αναγνωρισμένο ρωσικό έδαφος.
Στο πλαίσιο του αναθεωρημένου πυρηνικού δόγματος, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «κρίσιμη απειλή για την κυριαρχία ή την εδαφική ακεραιότητα».
Τον Αύγουστο του 2025, ο πρόεδρος της Ανακριτικής Επιτροπής Alexander Bastrykin ανακοίνωσε πως οι νεκροί ανήλθαν σε 331 και ότι οι τραυματίες ξεπέρασαν τους 550.
Στις βάσεις δεδομένων του υπουργείου Εσωτερικών καταγράφονται ως αγνοούμενοι σχεδόν 2.000 κάτοικοι της περιοχής, οι περισσότεροι από τους οποίους συμπεριλήφθηκαν στους καταλόγους μετά τον Αύγουστο του 2024.
Η συνολική ζημιά από τις πολεμικές επιχειρήσεις ξεπέρασε τα 750 δισεκατομμύρια ρούβλια, ενώ το ποσοστό των ζημιογόνων επιχειρήσεων αυξήθηκε στο 36%.
Από τις οκτώ παραμεθόριες περιοχές εκκενώθηκαν περισσότεροι από 130.000 άνθρωποι, ενώ 1.156 άτομα αναγνωρίστηκαν επίσημα ως θύματα.
Παρ’ όλα αυτά, η επιχείρηση των ουκρανικών δυνάμεων στην περιοχή Kursk παρουσιάστηκε ως τοπική επιχείρηση δολιοφθοράς και αναγνώρισης και όχι ως στρατηγική εισβολή που θα δικαιολογούσε πυρηνικό πλήγμα.
Αυτό επιβεβαίωσε εκ νέου την αρχή ότι ακόμη και όταν υπάρχει λόγος να πατηθεί το κουμπί, η τελική απόφαση παραμένει στα χέρια της ηγεσίας.
4. Η επιχείρηση «Pavutyna» – Ιούνιος 2025
Την 1η Ιουνίου 2025, η SBU πραγματοποίησε την επιχείρηση «Pavutyna»: 117 FPV drones, τα οποία είχαν μεταφερθεί κρυφά στο έδαφος της Ρωσίας μέσα σε καμουφλαρισμένα φορτηγά, εκτοξεύθηκαν κοντά σε τέσσερις βάσεις στρατηγικής αεροπορίας — Olenya (περιοχή Murmansk), Belaya (περιοχή Irkutsk), Dyagilevo (περιοχή Ryazan) και Ivanovo.
Ανεξάρτητες πηγές (OSINT, NATO) εκτιμούν τις απώλειες σε 10 με 13 κατεστραμμένα αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων στρατηγικών βομβαρδιστικών Tu-95MS, Tu-22M3, Tu-160 και αεροσκάφους έγκαιρης προειδοποίησης A-50, καθώς και περίπου 10 ακόμη αεροσκαφών που υπέστησαν ζημιές.
Ήταν το πρώτο στην ιστορία μαζικό πλήγμα εναντίον φορέων του εναέριου σκέλους της ρωσικής πυρηνικής τριάδας, οι οποίοι βρίσκονταν σε μεγάλη απόσταση από τη γραμμή του μετώπου.
Η επιχείρηση «Pavutyna» εμπίπτει σε δύο κριτήρια του πυρηνικού δόγματος στην εκδοχή του 2024: «μαζική εκτόξευση μέσων αεροδιαστημικής επίθεσης» (117 drones) και «πλήγμα κατά κρίσιμης σημασίας εγκαταστάσεων που παραλύει τις απαντητικές ενέργειες των πυρηνικών δυνάμεων» (η στρατηγική αεροπορία αποτελεί ένα από τα τρία σκέλη της πυρηνικής τριάδας).
Παρ’ όλα αυτά, η ρωσική ηγεσία και πάλι δεν θεώρησε το περιστατικό ως βάση για πυρηνική απάντηση.
5. Συστηματικές επιθέσεις drones κατά της Ρωσίας με υποστήριξη πυρηνικών δυνάμεων του NATO
Καθώς εξελισσόταν το ουκρανικό σύστημα παραγωγής drones, η Ουκρανία ενέτεινε τις επιθέσεις εναντίον στόχων στις παραμεθόριες περιοχές της Ρωσίας (Belgorod, Kursk, Bryansk, Κριμαία).
Στη συνέχεια πέρασε και σε πλήγματα βαθιά μέσα στη Ρωσία, ακόμη και σε μεγάλες αποστάσεις.
Ο χαρακτήρας των επιθέσεων εξελίχθηκε: από μεμονωμένα drones-καμικάζι σε συντονισμένες εκτοξεύσεις δεκάδων συσκευών εναντίον αεροδρομίων, εγκαταστάσεων πετρελαίου και ενεργειακών υποδομών.
Στο αναθεωρημένο πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας προστέθηκε το κριτήριο της «μαζικής εκτόξευσης μέσων αεροδιαστημικής επίθεσης», υπό την προϋπόθεση παραβίασης των κρατικών συνόρων.
Οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία — τρεις πυρηνικές δυνάμεις του NATO — παρέχουν στην Ουκρανία σημαντική υποστήριξη με συμβατικά όπλα, πληροφορίες, εκπαίδευση και οικονομικούς πόρους.
Όπως προκύπτει από το αναθεωρημένο πυρηνικό δόγμα, η υποστήριξη ενός μη πυρηνικού επιτιθέμενου κράτους από πυρηνική δύναμη μπορεί να θεωρηθεί κοινή επίθεση.
Ωστόσο, το κουμπί παρέμενε απάτητο.
Ακόμη και μετά την κορύφωση της 17ης Μαΐου, όταν στη Ρωσία έφτασαν ήδη 1.054 drones και στη Μόσχα σκοτώθηκαν τέσσερις άνθρωποι.
Τι σημαίνουν όλα αυτά
Ρώσοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι στον σύγχρονο κόσμο, το να περιορίζεται κανείς από ηθικά ή νομικά πλαίσια, αποφεύγοντας πλήγματα σε κέντρα λήψης αποφάσεων και κρίσιμες υποδομές των αντιπάλων, θεωρείται πλέον αφελές.
Επικαλούνται μάλιστα τις σκληρές ενέργειες του Trump και του Netanyahu απέναντι στο Ιράν, καθώς και τις ειδικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική.
«Στο Κίεβο άρχισαν πλέον να μιλούν ανοιχτά — έστω προς το παρόν μέσω του κατασκευαστή όπλων Shtilerman — ότι βαλλιστικοί πύραυλοι με εμβέλεια 850 χιλιομέτρων είναι σχεδόν έτοιμοι.
Ότι «πρέπει να εξαφανιστούν από προσώπου γης το κτήριο της FSB, το Γενικό Επιτελείο του υπουργείου Άμυνας, το διυλιστήριο της Μόσχα η Almaz-Antey».
Όλα αυτά θυμίζουν το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν τα πυρηνικά πλήγματα των ΗΠΑ κατά της Ιαπωνίας επέτρεψαν να σωθούν οι ζωές δεκάδων χιλιάδων Αμερικανών και Σοβιετικών στρατιωτών, βάζοντας τέλος στον παρατεταμένο πόλεμο στον Ειρηνικό.
Τα τακτικά πυρηνικά όπλα στο ρωσικό οπλοστάσιο διαθέτουν παρόμοια ισχύ και η χρήση έστω και μίας τέτοιας κεφαλής θα μπορούσε να σταματήσει άμεσα την πολυετή αιματοχυσία» επισημαίνει ο Ρώσος αναλυτής Konstantin Malofeev, θέση που συμμερίζονται πολλοί «σκληροπυρηνικοί» στη Ρωσία, οι οποίοι πιέζουν τον πρόεδρο Putin να αλλάξει … γραμμή.
Μέχρι στιγμής πάντως, και όπως το έχει αποδείξει άλλωστε, ο Vladimir Putin αποκλείει κατηγορηματικά κάθε χρήση πυρηνικού όπλου στον πόλεμο στην Ουκρανία…
Ρωσική προέλαση
Την ίδια στιγμή, στο μέτωπο ο ρωσικός στρατός ύστερα από αρκετό καιρό κατάφερε να προωθηθεί, αντιμετωπίζοντας τις «ατελείωτες» αντεπιθέσεις των ουκρανικών δυνάμεων.
Όπως αναφέρει το κανάλι «Воин DV» στο Telegram, που συνδέεται με μαχητές της ρωσικής ομάδας δυνάμεων «Ανατολή», κατά το τελευταίο 24ωρο οι ρωσικές δυνάμεις εφόδου συνέχισαν επιτυχημένες επιθετικές επιχειρήσεις στους βόρειους και δυτικούς τομείς του μετώπου,
Στον βόρειο τομέα, οι μαχητές από την «Ανατολή», διεισδύουν βαθύτερα στην άμυνα των Ουκρανών βορειοδυτικά του οικισμού Aleksandrograd, δίνοντας μάχες σε δασική περιοχή πέρα από τον ποταμό Volchya προς την κατεύθυνση του οικισμού Lesnoye.
Στον δυτικό τομέα συνεχίζεται η διάσπαση της ουκρανικής άμυνας όπου οι μαχητές από την «Ανατολή», συνεχίζουν να αναπτύσσουν την επιτυχία τους, εκτοπίζοντας τον αντίπαλο από οχυρωμένες θέσεις στις περιοχές Vozdvizhenka, Verkhnyaya Tersa και Komsomolskoye.
Με στόχο να αποτραπεί η μετάβαση των Ουκρανών σε αντεπίθεση, οι μαχητές από την «Ανατολή», συνεχίζουν να πλήττουν με πυρά τις περιοχές συγκέντρωσης των ουκρανικών δυνάμεων στις παραμεθόριες και οπίσθιες ζώνες.
Πέφτουν ουκρανικά… οχυρά
Για πρώτη φορά τους τελευταίους 2 μήνες εμφανίστηκαν λεπτομερείς πληροφορίες για τη σημαντική προέλαση των Ρώσων στρατιωτών και την κατάληψη ενός καλά οχυρωμένου οικισμού, επιβεβαιώνει ο στρατιωτικός αναλυτής Mikhail Degtyaryov, δημιουργός του καναλιού «Генеральный штаб»: «Εδώ και καιρό δεν λαμβάναμε καλά νέα από τα παιδιά και ακόμη περισσότερο καιρό δεν είχαμε νέα για κατάληψη οικισμού.
Παρότι παλαιότερα καταλαμβάναμε σταθερά 5–6 οικισμούς τον μήνα, μερικές φορές και περισσότερους.
Με τι συνδέεται αυτή η επιβράδυνση;
Με το ότι προσκρούσαμε σε μια πολύ σοβαρή αμυντική γραμμή, αυτό είναι το πρώτο.
Και δεύτερον, με το ότι από τον βορρά οι ουκρανικές δυνάμεις εξαπέλυαν επιθέσεις και χρειάστηκε να αποσπαστεί μέρος των δυνάμεων εκεί για σταθεροποίηση» υποστήριξε ο Degtyaryov.
Τεράστιες απώλειες
Παρ’ όλα αυτά, οι Ρώσοι στρατιώτες συνέχισαν σφοδρές μάχες και ξαφνικά, ακόμη και για τον αντίπαλο, καταγράφηκε μία από τις μεγαλύτερες αιφνιδιαστικές προελάσεις των τελευταίων ημερών, η οποία κατέληξε στην κατάληψη του Charivnoye: «Ξέρετε ποιος υπερασπιζόταν αυτόν τον οικισμό από την πλευρά των ουκρανικών δυνάμεων; Το ίδιο το 225ο Σύνταγμα Εφόδου, το οποίο τώρα επινοεί ιστορίες ότι δήθεν αποκεφαλίζουμε τους μαχητές τους».
Στις μάχες για το Charivnoye, το 225ο ξεχωριστό σύνταγμα εφόδου έχασε περισσότερους από έναν λόχο σε ανθρώπινο δυναμικό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, σχεδόν 200 στρατιώτες.
Επιπλέον, χάθηκαν 12 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, με τα οποία μετέφεραν ενισχύσεις προς το Charivnoye.
Τώρα όλα αυτά τα καμένα τεθωρακισμένα βρίσκονται διάσπαρτα στα περίχωρα και στις προσβάσεις του οικισμού.
Παράλληλα, το τελευταίο 24ωρο οι Ουκρανοί έχασαν ακόμη περισσότερο από έναν λόχο προσωπικού, ένα ρυμουλκούμενο οβιδοβόλο, δύο τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, επτά οχήματα, δύο τετράτροχα ATV και 26 κέντρα διοίκησης UAV.
Επίσης, υπέστησαν ζημιές περισσότερες από 45 κεραίες επίγειων συστημάτων ελέγχου UAV.
Τι σημαίνει η κατάληψη του Charivnoye;
Ποιες προοπτικές ανοίγει για τον ρωσικό στρατό η κατάληψη του Charivnoye;
Πρώτον, σε άμεσο επίπεδο, πλέον μπορούν να ασκήσουν πίεση στο Gulyaypolskoye από τον νότο.
Την ίδια στιγμή, ενώ η πίεση από τα ανατολικά δεν έχει σταματήσει, ο οικισμός σταδιακά περικυκλώνεται.
Μια πιο μακροπρόθεσμη προοπτική, που όμως πλησιάζει αναπόφευκτα, είναι φυσικά η προσέγγιση προς την πόλη Orekhov.
Πρόκειται για τον κεντρικό στόχο της ομάδας δυνάμεων «Ανατολή» κατά τη θερινή εκστρατεία, σημειώνει ο Degtyaryov:«Η κατάληψη του Charivnoye φέρνει πιο κοντά την επίτευξη αυτού του στόχου.
Τι χρειάζεται για αυτό;
Ακριβώς η κατάληψη του Gulyaypolskoye, στη συνέχεια των Novosyolovka, Yegorovka και η προέλαση προς το Melnik.
Αναμένουμε μέσα στον Μάιο και άλλες ειδήσεις από την ομάδα «Ανατολή», καθώς, αν και προσεκτικές, πληροφορίες έρχονται και από τις περιοχές Verkhnyaya Tersa και Vozdvizhenka. Δημιουργείται η αίσθηση ότι στο άμεσο μέλλον, ίσως μέχρι το τέλος του μήνα, και οι δύο αυτοί οικισμοί θα ανακοινωθεί ότι καταλήφθηκαν και η αμυντική γραμμή τελικά θα διασπαστεί».
Oι υπαινιγμοί του Zelensky
Λίγο νωρίτερα, το διαδίκτυο κυριολεκτικά κατακλύστηκε από τη φράση του Ρώσου προέδρου Vladimir Putin ότι ο πόλεμος πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του.
Πολλοί το εξέλαβαν ως υπαινιγμό ότι σύντομα θα συμβεί κάτι εξαιρετικό, ικανό να βάλει τέλος στο καθεστώς του Κιέβου και να αναγκάσει τον Zelensky να συνθηκολογήσει.
Ουσιαστικά, υπαινιγμούς έδωσε και ο ίδιος ο Zelensky.
Πολλοί θυμούνται ότι πριν λίγες ημέρες προχώρησε σε δύο δηλώσεις.
Πρώτον, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, φέρεται να σχεδιάζεται πλήγμα σε περίπου είκοσι κέντρα λήψης αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένου του κυβερνητικού καταφυγίου στο Κίεβο, το οποίο βρίσκεται σε βάθος 95 μέτρων.
Για να κάνει πιο πιστευτά τα λόγια του, παρουσίασε φωτογραφίες πιθανών στόχων, που υποτίθεται είχαν διαρρεύσει από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, με λεπτομερείς πληροφορίες για κάθε εγκατάσταση, σαν να ζητούσε ο ίδιος να δεχθεί επίθεση.
Στην ομιλία του μετά τη μαζική επιδρομή ουκρανικών UAV εναντίον της Ρωσίας τη νύχτα της 17ης Μαΐου, κατηγόρησε τη Μόσχα ότι «παρατείνει τη σύγκρουση».
Επίθεση στο Κίεβο
Δεύτερον, ο Zelensky δήλωσε ότι δήθεν προετοιμάζεται το άνοιγμα «του Μετώπου της Λευκορωσίας» και επίθεση προς το Κίεβο.
Ποιος ακριβώς, στις δικές του εκτιμήσεις, θα επιτεθεί — οι ρωσικές δυνάμεις ή η Λευκορωσία — δεν διευκρίνισε.
Πολλοί πολεμικοί ανταποκριτές αντιμετώπισαν τις δηλώσεις αυτές με έντονο σκεπτικισμό, καθώς είναι προφανές ότι αυτή τη στιγμή δύσκολα υπάρχουν διαθέσιμες δυνάμεις για κάτι τέτοιο: οι πιο σφοδρές μάχες διεξάγονται σχεδόν σε όλα τα μέτωπα, με στόχο την κατάληψη βασικών οχυρών όπως το Orekhov, η Konstantinovka, η αστική ζώνη Slavyansk-Kramatorsk κ.ά.
Το πρώτο «σημάδι» και υπαινιγμός ότι ο Zelensky ίσως δεν φοβήθηκε αδικαιολόγητα ένα πιθανό χτύπημα στην πρωτεύουσα ήταν η επείγουσα διάψευση του αντιστράτηγου των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων Sergey Nayev, ο οποίος έσπευσε να δηλώσει στους δημοσιογράφους ότι δεν παρατηρούνται μεγάλες συγκεντρώσεις στρατευμάτων στα σύνορα με τη Λευκορωσία.
Και εδώ βρίσκεται η ιδιαιτερότητα: αν ο στόχος του Zelensky ήταν να προκαλέσει πανικό και να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης από το σκάνδαλο με τον πρώην επικεφαλής του γραφείου του Yermak, ο οποίος στάλθηκε σε προφυλάκιση, καθώς και από τις πληροφορίες ότι οι αρχές καταπολέμησης της διαφθοράς ερευνούν τη σύζυγό του, τότε ποιος επέτρεψε στον Nayev να διαψεύσει τα λόγια εκείνου που θεωρεί Ανώτατο Διοικητή;
Το 2ο σημάδι
Το δεύτερο «σημάδι» ήταν η επείγουσα ανάρτηση βετεράνου της «Wagner» και δημιουργού του καναλιού Condottiero: «Άκουσα ξανά σήμερα όλες τις συνεντεύξεις του σεβαστού Lukashenko, όπου ο Alexander Grigorych μιλά για το ότι προετοιμαζόμαστε για πόλεμο” και ότι “σύντομα θα πολεμήσουμε”.
Ο τρόπος με τον οποίο επαναλαμβάνει αυτές τις φράσεις στις συνομιλίες με δημοσιογράφους και στρατιωτικούς προκαλεί προς το παρόν χαμόγελα».
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Condottiero, υπάρχουν αρκετά σοβαρά στοιχεία.
Όπως αναφέρει, η Λευκορωσία πράγματι επισκευάζει επειγόντως και κατασκευάζει νέους δρόμους προς τα κρατικά σύνορα με την Ουκρανία, έχει παραλάβει και αναπτύξει αρκετά συστήματα πυραύλων μέσου βεληνεκούς, συμπεριλαμβανομένου του «Oreshnik».
Οι μονάδες της «Wagner» στο έδαφος της Λευκορωσίας αύξησαν τη δύναμή τους και την ένταση της εκπαίδευσης προσωπικού — τόσο των δικών τους δυνάμεων όσο και του στρατού της Λευκορωσίας.
Το Minsk αύξησε επίσης την παραγωγή της αμυντικής του βιομηχανίας, τις αγορές συστημάτων επικοινωνίας και εξοπλισμού που σχετίζονται με επιθετικές επιχειρήσεις, ενώ αναθεώρησε το στρατιωτικό δόγμα και τη στρατηγική των ενόπλων δυνάμεών του, ενσωματώνοντας μονάδες UAV, πυραυλικών δυνάμεων και αεροπορίας.
Παράλληλα, η Λευκορωσία αύξησε και το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της στο πλαίσιο της νέας αμυντικής αντίληψης.
«Υπό αυτές τις συνθήκες, μπορεί εύλογα να υποτεθεί ότι η ουκρανική πλευρά διαθέτει πληροφορίες που υποδεικνύουν προετοιμασία των ενόπλων δυνάμεων της Λευκορωσίας για περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση στις ουκρανικές παραμεθόριες περιοχές, με στόχο να αποσπάσει σημαντικό μέρος των ουκρανικών δυνάμεων και να ανοίξει διάδρομο πιθανών επιχειρήσεων για τις ρωσικές δυνάμεις ή για μονάδες της PMC “Wagner”».
Η αντίδραση της Μόσχας
Οι δηλώσεις του Ουκρανού ηγέτη Volodymyr Zelensky σχετικά με υποτιθέμενα σχέδια της Ρωσίας να επιτεθεί από το έδαφος της Λευκορωσίας αποτελούν πρόκληση υποστήριξε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Dmitry Peskov.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Κίεβο επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να κλιμακώσει την ένταση.
Πρόσθεσε ότι η ειρηνευτική διαδικασία για την Ουκρανία βρίσκεται προς το παρόν σε παύση, ωστόσο η Μόσχα υπολογίζει στην επανέναρξή της.
«Δεν πιστεύουμε ότι τέτοιες δηλώσεις αξίζουν κάποιου είδους σχόλια.
Η Λευκορωσία είναι σύμμαχός μας, έχουμε Ένωση Κρατών με τη Λευκορωσία.
Όμως πρόκειται για κυρίαρχο κράτος», εξήγησε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου.
Κοινές στρατιωτικές ασκήσεις Ρωσίας - Λευκορωσίας
Στη Λευκορωσία ξεκίνησαν ασκήσεις μονάδων που συνδέονται με τη χρήση πυρηνικών όπλων, με τη συμμετοχή πυραυλικών δυνάμεων και αεροπορίας και σε συνεργασία με τη Ρωσία.
Το υπουργείο Άμυνας υπογραμμίζει ότι πρόκειται για προγραμματισμένη άσκηση, η οποία δεν στρέφεται εναντίον άλλων κρατών.
«Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης, σε συνεργασία με τη ρωσική πλευρά, προγραμματίζεται η εξάσκηση σε ζητήματα μεταφοράς πυρηνικών πυρομαχικών και προετοιμασίας τους για χρήση», διευκρίνισε το υπουργείο Άμυνας της Λευκορωσίας.
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην εξάσκηση επιχειρησιακής χρήσης από μη προετοιμασμένες περιοχές σε όλη την επικράτεια της χώρας, συμπεριλαμβανομένων κρυφών μετακινήσεων, μεταφορών μεγάλων αποστάσεων και υπολογισμών χρήσης δυνάμεων και μέσων.
Τον Απρίλιο, ο πρόεδρος Alexander Lukashenko δήλωσε ότι η χρήση πυρηνικών όπλων από τη Ρωσία για την προστασία της Λευκορωσίας θεωρείται παράγοντας γνωστός σε όλο τον κόσμο.
«Ακόμη κι αν οι Αμερικανοί θελήσουν να πολεμήσουν εναντίον μας (…) τότε θα πολεμήσουν από το έδαφος των Βαλτικών κρατών, της Πολωνίας και ούτω καθεξής.
Πώς νομίζετε λοιπόν ότι θα έφερνα εδώ αυτά τα τακτικά πυρηνικά όπλα και θα αναστάτωνα όλο τον κόσμο για να τρομάξω κάποιον;
Όχι, αυτό είναι παράγοντας προστασίας και ασφάλειάς μας», δήλωσε ο Lukashenko.
Τι είπε ο Zelensky
Στο φόντο των ασκήσεων και των δηλώσεων του Μινσκ, στο Κίεβο άρχισαν να εκφράζονται φόβοι για επέκταση της σύγκρουσης.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Volodymyr Zelensky δήλωσε ότι η Ρωσία φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο επιθέσεων από το έδαφος της Λευκορωσίας είτε προς τις βόρειες περιοχές της Ουκρανίας είτε εναντίον χώρας του NATO.
«Η Ρωσία εξετάζει επιχειρησιακά σχέδια προς νότο και βορρά από το έδαφος της Λευκορωσίας είτε προς την κατεύθυνση Chernihiv-Kyiv στην Ουκρανία είτε εναντίον κάποιας χώρας του NATO», έγραψε o Zelensky.
Το μέλος της επιτροπής Άμυνας της Κρατικής Δούμας της Ρωσίας Viktor Sobolev διαβεβαίωσε ότι οι ασκήσεις στη Λευκορωσία δεν συνδέονται με προετοιμασία για συγκεκριμένα γεγονότα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες εκπαιδεύσεις έχουν προγραμματισμένο χαρακτήρα και είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της μαχητικής ικανότητας του στρατού.
www.bankingnews.gr
Πολλοί μάλιστα επισημαίνουν πως ο πρόεδρος Putin θα μπορούσε κάλλιστα να είχε πατήσει «το κόκκινο κουμπί» σε τουλάχιστον 5 περιπτώσεις… όπου καταπατήθηκαν οι «κόκκινες γραμμές» της Μόσχας.
Παρόλο αυτά ο Putin απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε πυρηνικό σενάριο όσον αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, αν και διαμηνύει με αποφασιστικό τρόπο πως όλοι οι στόχοι που έχουν τεθεί, θα επιτευχθούν…
Την ίδια στιγμή, οι Ουκρανοί διακινούν σενάρια τρόμου που θέλουν τις ρωσικές δυνάμεις να ετοιμάζουν… κάτι σοβαρό στην κατεύθυνση του Κιέβου, ανησυχίες που εντείνονται και από τη δράση των Ρώσων στρατιωτών της «Wagner» στη Λευκορωσία.
Οι κόκκινες γραμμές
Ρώσοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι από τον Φεβρουάριο του 2022, ο κόσμος έχει επανειλημμένα παγώσει … βλέποντας «κόκκινες γραμμές» της Ρωσίας να παραβιάζονται…
Η γέφυρα της Κριμαίας, οι επιθέσεις στις παραμεθόριες περιοχές, τα πλήγματα σε αεροδρόμια, η εισβολή στην περιοχή Kursk είναι μερικές από τις περιπτώσεις που κάθε φορά χιλιάδες άνθρωποι έλεγαν πως… «τώρα είναι πλέον σίγουρο».
Και κάθε φορά δεν συνέβαινε τίποτα.
Τυπικά, οι αφορμές υπήρχαν.
Όμως το πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας είναι ένα πλαίσιο και όχι οδηγία, είναι ένα εργαλείο αποτροπής και όχι αυτόματος μηχανισμός αντιποίνων.
Ωστόσο, πολλοί Ρώσοι διερωτώνται αν κανένας από αυτούς τους 5 λόγους δεν έγινε αφορμή — τότε τι ακριβώς, κατά την αντίληψη της ανώτατης ηγεσίας της Ρωσίας, θα μπορούσε να γίνει;
Πότε το πυρηνικό δόγμα το επιτρέπει
Το πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας είναι σε μεγάλο βαθμό απόρρητο, αλλά γενικά είναι ένα σαφώς καθορισμένο έγγραφο, το οποίο προσδιορίζει τις συνθήκες χρήσης πυρηνικών όπλων ως μέσου αποτροπής «σε ακραία περίπτωση».
Το προεδρικό διάταγμα υπ’ αριθμ. 355 της 2ας Ιουνίου 2020 ίσχυε κατά την έναρξη της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», ενώ με το διάταγμα υπ’ αριθμ. 991, τον Νοέμβριο του 2024, εγκρίθηκε αναθεωρημένη έκδοση.
Σύμφωνα με την εκδοχή του 2020, η χρήση πυρηνικών όπλων επιτρεπόταν σε τέσσερις αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις:
• λήψη αξιόπιστων πληροφοριών για εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων που επιτίθενται στο έδαφος της Ρωσίας ή των συμμάχων της·
• χρήση από αντίπαλο πυρηνικών ή άλλων όπλων μαζικής καταστροφής κατά της Ρωσίας ή συμμάχων της·
• επίθεση με συμβατικά όπλα, όταν τίθεται υπό απειλή η ίδια η ύπαρξη του κράτους ως κυρίαρχης οντότητας·
• πλήγμα κατά κρίσιμης σημασίας εγκαταστάσεων κρατικής διοίκησης ή του πυρηνικού συμπλέγματος, ικανό να παραλύσει τις απαντητικές ενέργειες των πυρηνικών δυνάμεων.
Τι συμπληρώθηκε το 2024
Τον Νοέμβριο του 2024, το δόγμα συμπληρώθηκε με σειρά νέων βάσεων για πυρηνικό πλήγμα.
Οι εγγυήσεις αποτροπής επεκτάθηκαν και στη Λευκορωσία ως μέλος του Ενωσιακού Κράτους: επίθεση εναντίον του Minsk με συμβατικά όπλα, που δημιουργεί κρίσιμη απειλή για την κυριαρχία του, άρχισε να θεωρείται βάση για απαντητικά μέτρα από τη Ρωσία.
Στο κείμενο ενσωματώθηκαν επίσης διατυπώσεις περί «μαζικής εκτόξευσης μέσων αεροδιαστημικής επίθεσης», δηλαδή UAV, πυραύλων cruise και υπερηχητικών συστημάτων, υπό την προϋπόθεση ότι παραβιάζουν τα κρατικά σύνορα.
Επιπλέον, η υποστήριξη ενός μη πυρηνικού επιτιθέμενου κράτους - σαφής υπαινιγμός προς την Ουκρανία - από πυρηνική δύναμη μπορεί να θεωρηθεί κοινή επίθεση, γεγονός που διευρύνει τον πιθανό κύκλο υποκειμένων πυρηνικής αποτροπής.
Τρεις πυρηνικές δυνάμεις του NATO - οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία - παρέχουν στην Ουκρανία ουσιαστική υποστήριξη με συμβατικά όπλα και πόρους.
Τυπικά, αυτός ο λόγος έχει ήδη ενεργοποιηθεί.
Περιθώριο για ερμηνείες
Ωστόσο, τα βασικά σημεία του δόγματος — «κρίσιμη απειλή», «αξιόπιστες πληροφορίες», «μαζική εκτόξευση», «ύπαρξη του κράτους» — έχουν διατυπωθεί με τρόπο που αφήνει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών στην ανώτατη πολιτική ηγεσία της χώρας.
Το δόγμα απλώς προσφέρει το πλαίσιο λήψης αποφάσεων.
Κανένα γεγονός, ακόμη κι αν τυπικά προσεγγίζει μία από τις αναφερόμενες συνθήκες, δεν πατά από μόνο του το «κόκκινο κουμπί».
Για αυτό απαιτείται πολιτική βούληση...
1. Το πλήγμα στην αεροπορική βάση Millerovo
Στις 25 Φεβρουαρίου 2022, την τέταρτη ημέρα της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», οι ουκρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση στην αεροπορική βάση Millerovo στην περιοχή Rostov, περίπου 100 χιλιόμετρα από τα ουκρανικά σύνορα.
Σύμφωνα με ανοιχτές πηγές, η επίθεση πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του τακτικού πυραυλικού συστήματος «Tochka-U» με διασπορική πολεμική κεφαλή.
Ως αποτέλεσμα της επίθεσης, σύμφωνα με ουκρανικούς ισχυρισμούς, καταστράφηκαν ή υπέστησαν ζημιές αρκετές μονάδες αεροπορικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων - σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες - στρατιωτικών μεταγωγικών αεροσκαφών.
Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας δεν σχολίασε το περιστατικό, περιοριζόμενο σε γενικές αναφορές περί αναχαίτισης πυραύλων από τα συστήματα αεράμυνας.
Ανεξάρτητες πηγές (δορυφορικές εικόνες, OSINT) επιβεβαίωσαν το γεγονός της επίθεσης, ωστόσο η ακριβής έκταση των ζημιών παρέμεινε αντικείμενο διαφωνίας.
Τυπικά, αυτό το επεισόδιο εμπίπτει στο σημείο 3 του δόγματος του 2020: «λήψη αξιόπιστων πληροφοριών για εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων που επιτίθενται στο έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας ή των συμμάχων της».
Ο πύραυλος «Tochka-U» διαθέτει βαλλιστική τροχιά πτήσης.
Όλα τα στοιχεία συνέπιπταν.
Θα μπορούσε να είχε πατηθεί το κουμπί.
Ούτε ο πρόεδρος, ούτε το Συμβούλιο Ασφαλείας, ούτε το υπουργείο Άμυνας δήλωσαν ότι το συγκεκριμένο περιστατικό δημιούργησε λόγους αλλαγής του καθεστώτος πυρηνικής αποτροπής.
2. Η ανατίναξη της γέφυρας της Κριμαίας – Οκτώβριος 2022
Στις 8 Οκτωβρίου 2022, ως αποτέλεσμα της έκρηξης φορτηγού οχήματος στο οδικό τμήμα της γέφυρας της Κριμαίας, κατέρρευσαν δύο τμήματα του αυτοκινητοδρόμου και προκλήθηκε πυρκαγιά σε δεξαμενές καυσίμων του σιδηροδρόμου.
Το περιστατικό χαρακτηρίστηκε ως τρομοκρατική ενέργεια που στρεφόταν κατά κρίσιμης σημασίας πολιτικής υποδομής.
Παρά τη συμβολική και πολιτική σημασία του γεγονότος, κανένα από τα τυπικά κριτήρια του πυρηνικού δόγματος του 2020 δεν πληρώθηκε: δεν χρησιμοποιήθηκαν όπλα μαζικής καταστροφής, δεν καταγράφηκε εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων και οι ζημιές δεν παρέλυσαν το σύστημα πυρηνικής αποτροπής ή τη λειτουργία της κρατικής διοίκησης.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Dmitry Peskov απέκλεισε ευθέως οποιαδήποτε πυρηνική ερμηνεία του περιστατικού, δηλώνοντας ότι το ζήτημα της αντιστοιχίας του με το δόγμα «τίθεται εντελώς λανθασμένα».
3. Η εισβολή των ουκρανικών δυνάμεων στην περιοχή Kursk – Αύγουστος 2024
Τον Αύγουστο του 2024, μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας εισήλθαν στο έδαφος της περιοχής Kursk της Ρωσίας, καταλαμβάνοντας σειρά οικισμών και θέτοντας υπό τον έλεγχό τους τμήματα της παραμεθόριας ζώνης.
Ήταν η πρώτη περίπτωση από το 1945 κατά την οποία ξένα στρατεύματα εγκαταστάθηκαν επίσημα σε διεθνώς αναγνωρισμένο ρωσικό έδαφος.
Στο πλαίσιο του αναθεωρημένου πυρηνικού δόγματος, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «κρίσιμη απειλή για την κυριαρχία ή την εδαφική ακεραιότητα».
Τον Αύγουστο του 2025, ο πρόεδρος της Ανακριτικής Επιτροπής Alexander Bastrykin ανακοίνωσε πως οι νεκροί ανήλθαν σε 331 και ότι οι τραυματίες ξεπέρασαν τους 550.
Στις βάσεις δεδομένων του υπουργείου Εσωτερικών καταγράφονται ως αγνοούμενοι σχεδόν 2.000 κάτοικοι της περιοχής, οι περισσότεροι από τους οποίους συμπεριλήφθηκαν στους καταλόγους μετά τον Αύγουστο του 2024.
Η συνολική ζημιά από τις πολεμικές επιχειρήσεις ξεπέρασε τα 750 δισεκατομμύρια ρούβλια, ενώ το ποσοστό των ζημιογόνων επιχειρήσεων αυξήθηκε στο 36%.
Από τις οκτώ παραμεθόριες περιοχές εκκενώθηκαν περισσότεροι από 130.000 άνθρωποι, ενώ 1.156 άτομα αναγνωρίστηκαν επίσημα ως θύματα.
Παρ’ όλα αυτά, η επιχείρηση των ουκρανικών δυνάμεων στην περιοχή Kursk παρουσιάστηκε ως τοπική επιχείρηση δολιοφθοράς και αναγνώρισης και όχι ως στρατηγική εισβολή που θα δικαιολογούσε πυρηνικό πλήγμα.
Αυτό επιβεβαίωσε εκ νέου την αρχή ότι ακόμη και όταν υπάρχει λόγος να πατηθεί το κουμπί, η τελική απόφαση παραμένει στα χέρια της ηγεσίας.
4. Η επιχείρηση «Pavutyna» – Ιούνιος 2025
Την 1η Ιουνίου 2025, η SBU πραγματοποίησε την επιχείρηση «Pavutyna»: 117 FPV drones, τα οποία είχαν μεταφερθεί κρυφά στο έδαφος της Ρωσίας μέσα σε καμουφλαρισμένα φορτηγά, εκτοξεύθηκαν κοντά σε τέσσερις βάσεις στρατηγικής αεροπορίας — Olenya (περιοχή Murmansk), Belaya (περιοχή Irkutsk), Dyagilevo (περιοχή Ryazan) και Ivanovo.
Ανεξάρτητες πηγές (OSINT, NATO) εκτιμούν τις απώλειες σε 10 με 13 κατεστραμμένα αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων στρατηγικών βομβαρδιστικών Tu-95MS, Tu-22M3, Tu-160 και αεροσκάφους έγκαιρης προειδοποίησης A-50, καθώς και περίπου 10 ακόμη αεροσκαφών που υπέστησαν ζημιές.
Ήταν το πρώτο στην ιστορία μαζικό πλήγμα εναντίον φορέων του εναέριου σκέλους της ρωσικής πυρηνικής τριάδας, οι οποίοι βρίσκονταν σε μεγάλη απόσταση από τη γραμμή του μετώπου.
Η επιχείρηση «Pavutyna» εμπίπτει σε δύο κριτήρια του πυρηνικού δόγματος στην εκδοχή του 2024: «μαζική εκτόξευση μέσων αεροδιαστημικής επίθεσης» (117 drones) και «πλήγμα κατά κρίσιμης σημασίας εγκαταστάσεων που παραλύει τις απαντητικές ενέργειες των πυρηνικών δυνάμεων» (η στρατηγική αεροπορία αποτελεί ένα από τα τρία σκέλη της πυρηνικής τριάδας).
Παρ’ όλα αυτά, η ρωσική ηγεσία και πάλι δεν θεώρησε το περιστατικό ως βάση για πυρηνική απάντηση.
5. Συστηματικές επιθέσεις drones κατά της Ρωσίας με υποστήριξη πυρηνικών δυνάμεων του NATO
Καθώς εξελισσόταν το ουκρανικό σύστημα παραγωγής drones, η Ουκρανία ενέτεινε τις επιθέσεις εναντίον στόχων στις παραμεθόριες περιοχές της Ρωσίας (Belgorod, Kursk, Bryansk, Κριμαία).
Στη συνέχεια πέρασε και σε πλήγματα βαθιά μέσα στη Ρωσία, ακόμη και σε μεγάλες αποστάσεις.
Ο χαρακτήρας των επιθέσεων εξελίχθηκε: από μεμονωμένα drones-καμικάζι σε συντονισμένες εκτοξεύσεις δεκάδων συσκευών εναντίον αεροδρομίων, εγκαταστάσεων πετρελαίου και ενεργειακών υποδομών.
Στο αναθεωρημένο πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας προστέθηκε το κριτήριο της «μαζικής εκτόξευσης μέσων αεροδιαστημικής επίθεσης», υπό την προϋπόθεση παραβίασης των κρατικών συνόρων.
Οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία — τρεις πυρηνικές δυνάμεις του NATO — παρέχουν στην Ουκρανία σημαντική υποστήριξη με συμβατικά όπλα, πληροφορίες, εκπαίδευση και οικονομικούς πόρους.
Όπως προκύπτει από το αναθεωρημένο πυρηνικό δόγμα, η υποστήριξη ενός μη πυρηνικού επιτιθέμενου κράτους από πυρηνική δύναμη μπορεί να θεωρηθεί κοινή επίθεση.
Ωστόσο, το κουμπί παρέμενε απάτητο.
Ακόμη και μετά την κορύφωση της 17ης Μαΐου, όταν στη Ρωσία έφτασαν ήδη 1.054 drones και στη Μόσχα σκοτώθηκαν τέσσερις άνθρωποι.
Τι σημαίνουν όλα αυτά
Ρώσοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι στον σύγχρονο κόσμο, το να περιορίζεται κανείς από ηθικά ή νομικά πλαίσια, αποφεύγοντας πλήγματα σε κέντρα λήψης αποφάσεων και κρίσιμες υποδομές των αντιπάλων, θεωρείται πλέον αφελές.
Επικαλούνται μάλιστα τις σκληρές ενέργειες του Trump και του Netanyahu απέναντι στο Ιράν, καθώς και τις ειδικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική.
«Στο Κίεβο άρχισαν πλέον να μιλούν ανοιχτά — έστω προς το παρόν μέσω του κατασκευαστή όπλων Shtilerman — ότι βαλλιστικοί πύραυλοι με εμβέλεια 850 χιλιομέτρων είναι σχεδόν έτοιμοι.
Ότι «πρέπει να εξαφανιστούν από προσώπου γης το κτήριο της FSB, το Γενικό Επιτελείο του υπουργείου Άμυνας, το διυλιστήριο της Μόσχα η Almaz-Antey».
Όλα αυτά θυμίζουν το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν τα πυρηνικά πλήγματα των ΗΠΑ κατά της Ιαπωνίας επέτρεψαν να σωθούν οι ζωές δεκάδων χιλιάδων Αμερικανών και Σοβιετικών στρατιωτών, βάζοντας τέλος στον παρατεταμένο πόλεμο στον Ειρηνικό.
Τα τακτικά πυρηνικά όπλα στο ρωσικό οπλοστάσιο διαθέτουν παρόμοια ισχύ και η χρήση έστω και μίας τέτοιας κεφαλής θα μπορούσε να σταματήσει άμεσα την πολυετή αιματοχυσία» επισημαίνει ο Ρώσος αναλυτής Konstantin Malofeev, θέση που συμμερίζονται πολλοί «σκληροπυρηνικοί» στη Ρωσία, οι οποίοι πιέζουν τον πρόεδρο Putin να αλλάξει … γραμμή.
Μέχρι στιγμής πάντως, και όπως το έχει αποδείξει άλλωστε, ο Vladimir Putin αποκλείει κατηγορηματικά κάθε χρήση πυρηνικού όπλου στον πόλεμο στην Ουκρανία…
Ρωσική προέλαση
Την ίδια στιγμή, στο μέτωπο ο ρωσικός στρατός ύστερα από αρκετό καιρό κατάφερε να προωθηθεί, αντιμετωπίζοντας τις «ατελείωτες» αντεπιθέσεις των ουκρανικών δυνάμεων.
Όπως αναφέρει το κανάλι «Воин DV» στο Telegram, που συνδέεται με μαχητές της ρωσικής ομάδας δυνάμεων «Ανατολή», κατά το τελευταίο 24ωρο οι ρωσικές δυνάμεις εφόδου συνέχισαν επιτυχημένες επιθετικές επιχειρήσεις στους βόρειους και δυτικούς τομείς του μετώπου,
Στον βόρειο τομέα, οι μαχητές από την «Ανατολή», διεισδύουν βαθύτερα στην άμυνα των Ουκρανών βορειοδυτικά του οικισμού Aleksandrograd, δίνοντας μάχες σε δασική περιοχή πέρα από τον ποταμό Volchya προς την κατεύθυνση του οικισμού Lesnoye.
Στον δυτικό τομέα συνεχίζεται η διάσπαση της ουκρανικής άμυνας όπου οι μαχητές από την «Ανατολή», συνεχίζουν να αναπτύσσουν την επιτυχία τους, εκτοπίζοντας τον αντίπαλο από οχυρωμένες θέσεις στις περιοχές Vozdvizhenka, Verkhnyaya Tersa και Komsomolskoye.
Με στόχο να αποτραπεί η μετάβαση των Ουκρανών σε αντεπίθεση, οι μαχητές από την «Ανατολή», συνεχίζουν να πλήττουν με πυρά τις περιοχές συγκέντρωσης των ουκρανικών δυνάμεων στις παραμεθόριες και οπίσθιες ζώνες.
Πέφτουν ουκρανικά… οχυρά
Για πρώτη φορά τους τελευταίους 2 μήνες εμφανίστηκαν λεπτομερείς πληροφορίες για τη σημαντική προέλαση των Ρώσων στρατιωτών και την κατάληψη ενός καλά οχυρωμένου οικισμού, επιβεβαιώνει ο στρατιωτικός αναλυτής Mikhail Degtyaryov, δημιουργός του καναλιού «Генеральный штаб»: «Εδώ και καιρό δεν λαμβάναμε καλά νέα από τα παιδιά και ακόμη περισσότερο καιρό δεν είχαμε νέα για κατάληψη οικισμού.
Παρότι παλαιότερα καταλαμβάναμε σταθερά 5–6 οικισμούς τον μήνα, μερικές φορές και περισσότερους.
Με τι συνδέεται αυτή η επιβράδυνση;
Με το ότι προσκρούσαμε σε μια πολύ σοβαρή αμυντική γραμμή, αυτό είναι το πρώτο.
Και δεύτερον, με το ότι από τον βορρά οι ουκρανικές δυνάμεις εξαπέλυαν επιθέσεις και χρειάστηκε να αποσπαστεί μέρος των δυνάμεων εκεί για σταθεροποίηση» υποστήριξε ο Degtyaryov.
Τεράστιες απώλειες
Παρ’ όλα αυτά, οι Ρώσοι στρατιώτες συνέχισαν σφοδρές μάχες και ξαφνικά, ακόμη και για τον αντίπαλο, καταγράφηκε μία από τις μεγαλύτερες αιφνιδιαστικές προελάσεις των τελευταίων ημερών, η οποία κατέληξε στην κατάληψη του Charivnoye: «Ξέρετε ποιος υπερασπιζόταν αυτόν τον οικισμό από την πλευρά των ουκρανικών δυνάμεων; Το ίδιο το 225ο Σύνταγμα Εφόδου, το οποίο τώρα επινοεί ιστορίες ότι δήθεν αποκεφαλίζουμε τους μαχητές τους».
Στις μάχες για το Charivnoye, το 225ο ξεχωριστό σύνταγμα εφόδου έχασε περισσότερους από έναν λόχο σε ανθρώπινο δυναμικό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, σχεδόν 200 στρατιώτες.
Επιπλέον, χάθηκαν 12 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, με τα οποία μετέφεραν ενισχύσεις προς το Charivnoye.
Τώρα όλα αυτά τα καμένα τεθωρακισμένα βρίσκονται διάσπαρτα στα περίχωρα και στις προσβάσεις του οικισμού.
Παράλληλα, το τελευταίο 24ωρο οι Ουκρανοί έχασαν ακόμη περισσότερο από έναν λόχο προσωπικού, ένα ρυμουλκούμενο οβιδοβόλο, δύο τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, επτά οχήματα, δύο τετράτροχα ATV και 26 κέντρα διοίκησης UAV.
Επίσης, υπέστησαν ζημιές περισσότερες από 45 κεραίες επίγειων συστημάτων ελέγχου UAV.
Τι σημαίνει η κατάληψη του Charivnoye;
Ποιες προοπτικές ανοίγει για τον ρωσικό στρατό η κατάληψη του Charivnoye;
Πρώτον, σε άμεσο επίπεδο, πλέον μπορούν να ασκήσουν πίεση στο Gulyaypolskoye από τον νότο.
Την ίδια στιγμή, ενώ η πίεση από τα ανατολικά δεν έχει σταματήσει, ο οικισμός σταδιακά περικυκλώνεται.
Μια πιο μακροπρόθεσμη προοπτική, που όμως πλησιάζει αναπόφευκτα, είναι φυσικά η προσέγγιση προς την πόλη Orekhov.
Πρόκειται για τον κεντρικό στόχο της ομάδας δυνάμεων «Ανατολή» κατά τη θερινή εκστρατεία, σημειώνει ο Degtyaryov:«Η κατάληψη του Charivnoye φέρνει πιο κοντά την επίτευξη αυτού του στόχου.
Τι χρειάζεται για αυτό;
Ακριβώς η κατάληψη του Gulyaypolskoye, στη συνέχεια των Novosyolovka, Yegorovka και η προέλαση προς το Melnik.
Αναμένουμε μέσα στον Μάιο και άλλες ειδήσεις από την ομάδα «Ανατολή», καθώς, αν και προσεκτικές, πληροφορίες έρχονται και από τις περιοχές Verkhnyaya Tersa και Vozdvizhenka. Δημιουργείται η αίσθηση ότι στο άμεσο μέλλον, ίσως μέχρι το τέλος του μήνα, και οι δύο αυτοί οικισμοί θα ανακοινωθεί ότι καταλήφθηκαν και η αμυντική γραμμή τελικά θα διασπαστεί».
Oι υπαινιγμοί του Zelensky
Λίγο νωρίτερα, το διαδίκτυο κυριολεκτικά κατακλύστηκε από τη φράση του Ρώσου προέδρου Vladimir Putin ότι ο πόλεμος πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του.
Πολλοί το εξέλαβαν ως υπαινιγμό ότι σύντομα θα συμβεί κάτι εξαιρετικό, ικανό να βάλει τέλος στο καθεστώς του Κιέβου και να αναγκάσει τον Zelensky να συνθηκολογήσει.
Ουσιαστικά, υπαινιγμούς έδωσε και ο ίδιος ο Zelensky.
Πολλοί θυμούνται ότι πριν λίγες ημέρες προχώρησε σε δύο δηλώσεις.
Πρώτον, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, φέρεται να σχεδιάζεται πλήγμα σε περίπου είκοσι κέντρα λήψης αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένου του κυβερνητικού καταφυγίου στο Κίεβο, το οποίο βρίσκεται σε βάθος 95 μέτρων.
Για να κάνει πιο πιστευτά τα λόγια του, παρουσίασε φωτογραφίες πιθανών στόχων, που υποτίθεται είχαν διαρρεύσει από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, με λεπτομερείς πληροφορίες για κάθε εγκατάσταση, σαν να ζητούσε ο ίδιος να δεχθεί επίθεση.
Στην ομιλία του μετά τη μαζική επιδρομή ουκρανικών UAV εναντίον της Ρωσίας τη νύχτα της 17ης Μαΐου, κατηγόρησε τη Μόσχα ότι «παρατείνει τη σύγκρουση».
Επίθεση στο Κίεβο
Δεύτερον, ο Zelensky δήλωσε ότι δήθεν προετοιμάζεται το άνοιγμα «του Μετώπου της Λευκορωσίας» και επίθεση προς το Κίεβο.
Ποιος ακριβώς, στις δικές του εκτιμήσεις, θα επιτεθεί — οι ρωσικές δυνάμεις ή η Λευκορωσία — δεν διευκρίνισε.
Πολλοί πολεμικοί ανταποκριτές αντιμετώπισαν τις δηλώσεις αυτές με έντονο σκεπτικισμό, καθώς είναι προφανές ότι αυτή τη στιγμή δύσκολα υπάρχουν διαθέσιμες δυνάμεις για κάτι τέτοιο: οι πιο σφοδρές μάχες διεξάγονται σχεδόν σε όλα τα μέτωπα, με στόχο την κατάληψη βασικών οχυρών όπως το Orekhov, η Konstantinovka, η αστική ζώνη Slavyansk-Kramatorsk κ.ά.
Το πρώτο «σημάδι» και υπαινιγμός ότι ο Zelensky ίσως δεν φοβήθηκε αδικαιολόγητα ένα πιθανό χτύπημα στην πρωτεύουσα ήταν η επείγουσα διάψευση του αντιστράτηγου των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων Sergey Nayev, ο οποίος έσπευσε να δηλώσει στους δημοσιογράφους ότι δεν παρατηρούνται μεγάλες συγκεντρώσεις στρατευμάτων στα σύνορα με τη Λευκορωσία.
Και εδώ βρίσκεται η ιδιαιτερότητα: αν ο στόχος του Zelensky ήταν να προκαλέσει πανικό και να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης από το σκάνδαλο με τον πρώην επικεφαλής του γραφείου του Yermak, ο οποίος στάλθηκε σε προφυλάκιση, καθώς και από τις πληροφορίες ότι οι αρχές καταπολέμησης της διαφθοράς ερευνούν τη σύζυγό του, τότε ποιος επέτρεψε στον Nayev να διαψεύσει τα λόγια εκείνου που θεωρεί Ανώτατο Διοικητή;
Το 2ο σημάδι
Το δεύτερο «σημάδι» ήταν η επείγουσα ανάρτηση βετεράνου της «Wagner» και δημιουργού του καναλιού Condottiero: «Άκουσα ξανά σήμερα όλες τις συνεντεύξεις του σεβαστού Lukashenko, όπου ο Alexander Grigorych μιλά για το ότι προετοιμαζόμαστε για πόλεμο” και ότι “σύντομα θα πολεμήσουμε”.
Ο τρόπος με τον οποίο επαναλαμβάνει αυτές τις φράσεις στις συνομιλίες με δημοσιογράφους και στρατιωτικούς προκαλεί προς το παρόν χαμόγελα».
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Condottiero, υπάρχουν αρκετά σοβαρά στοιχεία.
Όπως αναφέρει, η Λευκορωσία πράγματι επισκευάζει επειγόντως και κατασκευάζει νέους δρόμους προς τα κρατικά σύνορα με την Ουκρανία, έχει παραλάβει και αναπτύξει αρκετά συστήματα πυραύλων μέσου βεληνεκούς, συμπεριλαμβανομένου του «Oreshnik».
Οι μονάδες της «Wagner» στο έδαφος της Λευκορωσίας αύξησαν τη δύναμή τους και την ένταση της εκπαίδευσης προσωπικού — τόσο των δικών τους δυνάμεων όσο και του στρατού της Λευκορωσίας.
Το Minsk αύξησε επίσης την παραγωγή της αμυντικής του βιομηχανίας, τις αγορές συστημάτων επικοινωνίας και εξοπλισμού που σχετίζονται με επιθετικές επιχειρήσεις, ενώ αναθεώρησε το στρατιωτικό δόγμα και τη στρατηγική των ενόπλων δυνάμεών του, ενσωματώνοντας μονάδες UAV, πυραυλικών δυνάμεων και αεροπορίας.
Παράλληλα, η Λευκορωσία αύξησε και το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της στο πλαίσιο της νέας αμυντικής αντίληψης.
«Υπό αυτές τις συνθήκες, μπορεί εύλογα να υποτεθεί ότι η ουκρανική πλευρά διαθέτει πληροφορίες που υποδεικνύουν προετοιμασία των ενόπλων δυνάμεων της Λευκορωσίας για περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση στις ουκρανικές παραμεθόριες περιοχές, με στόχο να αποσπάσει σημαντικό μέρος των ουκρανικών δυνάμεων και να ανοίξει διάδρομο πιθανών επιχειρήσεων για τις ρωσικές δυνάμεις ή για μονάδες της PMC “Wagner”».
Η αντίδραση της Μόσχας
Οι δηλώσεις του Ουκρανού ηγέτη Volodymyr Zelensky σχετικά με υποτιθέμενα σχέδια της Ρωσίας να επιτεθεί από το έδαφος της Λευκορωσίας αποτελούν πρόκληση υποστήριξε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Dmitry Peskov.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Κίεβο επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να κλιμακώσει την ένταση.
Πρόσθεσε ότι η ειρηνευτική διαδικασία για την Ουκρανία βρίσκεται προς το παρόν σε παύση, ωστόσο η Μόσχα υπολογίζει στην επανέναρξή της.
«Δεν πιστεύουμε ότι τέτοιες δηλώσεις αξίζουν κάποιου είδους σχόλια.
Η Λευκορωσία είναι σύμμαχός μας, έχουμε Ένωση Κρατών με τη Λευκορωσία.
Όμως πρόκειται για κυρίαρχο κράτος», εξήγησε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου.
Κοινές στρατιωτικές ασκήσεις Ρωσίας - Λευκορωσίας
Στη Λευκορωσία ξεκίνησαν ασκήσεις μονάδων που συνδέονται με τη χρήση πυρηνικών όπλων, με τη συμμετοχή πυραυλικών δυνάμεων και αεροπορίας και σε συνεργασία με τη Ρωσία.
Το υπουργείο Άμυνας υπογραμμίζει ότι πρόκειται για προγραμματισμένη άσκηση, η οποία δεν στρέφεται εναντίον άλλων κρατών.
«Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης, σε συνεργασία με τη ρωσική πλευρά, προγραμματίζεται η εξάσκηση σε ζητήματα μεταφοράς πυρηνικών πυρομαχικών και προετοιμασίας τους για χρήση», διευκρίνισε το υπουργείο Άμυνας της Λευκορωσίας.
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην εξάσκηση επιχειρησιακής χρήσης από μη προετοιμασμένες περιοχές σε όλη την επικράτεια της χώρας, συμπεριλαμβανομένων κρυφών μετακινήσεων, μεταφορών μεγάλων αποστάσεων και υπολογισμών χρήσης δυνάμεων και μέσων.
Τον Απρίλιο, ο πρόεδρος Alexander Lukashenko δήλωσε ότι η χρήση πυρηνικών όπλων από τη Ρωσία για την προστασία της Λευκορωσίας θεωρείται παράγοντας γνωστός σε όλο τον κόσμο.
«Ακόμη κι αν οι Αμερικανοί θελήσουν να πολεμήσουν εναντίον μας (…) τότε θα πολεμήσουν από το έδαφος των Βαλτικών κρατών, της Πολωνίας και ούτω καθεξής.
Πώς νομίζετε λοιπόν ότι θα έφερνα εδώ αυτά τα τακτικά πυρηνικά όπλα και θα αναστάτωνα όλο τον κόσμο για να τρομάξω κάποιον;
Όχι, αυτό είναι παράγοντας προστασίας και ασφάλειάς μας», δήλωσε ο Lukashenko.
Τι είπε ο Zelensky
Στο φόντο των ασκήσεων και των δηλώσεων του Μινσκ, στο Κίεβο άρχισαν να εκφράζονται φόβοι για επέκταση της σύγκρουσης.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Volodymyr Zelensky δήλωσε ότι η Ρωσία φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο επιθέσεων από το έδαφος της Λευκορωσίας είτε προς τις βόρειες περιοχές της Ουκρανίας είτε εναντίον χώρας του NATO.
«Η Ρωσία εξετάζει επιχειρησιακά σχέδια προς νότο και βορρά από το έδαφος της Λευκορωσίας είτε προς την κατεύθυνση Chernihiv-Kyiv στην Ουκρανία είτε εναντίον κάποιας χώρας του NATO», έγραψε o Zelensky.
Το μέλος της επιτροπής Άμυνας της Κρατικής Δούμας της Ρωσίας Viktor Sobolev διαβεβαίωσε ότι οι ασκήσεις στη Λευκορωσία δεν συνδέονται με προετοιμασία για συγκεκριμένα γεγονότα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες εκπαιδεύσεις έχουν προγραμματισμένο χαρακτήρα και είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της μαχητικής ικανότητας του στρατού.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών