Σχετικά Άρθρα
Κραχ στις αεροπορικές - «Κόβονται» εκατομμύρια θέσεις επιβατών - Επιπλέον κόστος 1,7 δισ. ευρώ για Lufthansa
Επιχείρηση Ελευθερία σε αδιέξοδο – Το Ναυτικό των ΗΠΑ με 15.000 στρατιώτες... δεν θα συνοδεύει – Σοκ IRGC: Νέοι χάρτες για Hormuz
(upd 5) Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής.
Λίγες ώρες μετά την υπαναχώρηση του Αμερικανού προέδρου, Donald Trump, όσον αφορά το «Σχέδιο Ελευθερία» για το Στενό του Hormuz, από τον Λευκό Οίκο διαρρέονται πληροφορίες περί συμφωνίας πλαισίου (MOU) 14 σημείων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν με σκοπό τον καθορισμό ενός... οδικού χάρτη για πιο λεπτομερείς πυρηνικές διαπραγματεύσεις.
Οι ΗΠΑ αναμένουν τις απαντήσεις του Ιράν σε αρκετά βασικά σημεία εντός των επόμενων 48 ωρών. Αν και τίποτα δεν έχει συμφωνηθεί ακόμα, οι πηγές -που επικαλείται το Axios- αναφέρουν ότι μετά την έναρξη του πολέμου, αυτή είναι η μοναδική φορά που οι δύο πλευρές βρίσκονται τόσο κοντά σε συμφωνία.
Πάντως, στον απόηχο των εν λόγω πληροφοριών, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν κάτω από τα 100 δολ.
Τι προβλέπει η συμφωνία - πλαίσιο
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, μεταξύ άλλων διατάξεων, η συμφωνία θα περιλαμβάνει τη δέσμευση του Ιράν σε μορατόριουμ για τον εμπλουτισμό ουρανίου, τη συμφωνία των ΗΠΑ για άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, καθώς και την άρση των περιορισμών από τις δύο πλευρές όσον αφορά τη διέλευση από το Στενό του Hormuz.
Πολλοί από τους όρους που ορίζονται στο μνημόνιο θα εξαρτώνται από την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης του πολέμου ή μιας παρατεταμένης αβεβαιότητας, όπου ο «θερμός» πόλεμος θα έχει σταματήσει, αλλά τίποτα δεν θα έχει επιλυθεί πραγματικά.
Καχυποψία στις ΗΠΑ
Ο Λευκός Οίκος πιστεύει -σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες- ότι η ιρανική ηγεσία είναι διχασμένη και ίσως είναι δύσκολο να επιτευχθεί συναίνεση μεταξύ των διαφορετικών παρατάξεων. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι παραμένουν σκεπτικοί για το αν θα επιτευχθεί έστω και μια αρχική συμφωνία.
Άλλωστε, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει αισιοδοξία για συμφωνία σε αρκετά σημεία κατά τη διάρκεια προηγούμενων γύρων διαπραγματεύσεων και κατά τη διάρκεια του τρέχοντος πολέμου, αλλά δεν έχουν καταλήξει ακόμη σε κάποια.
Ωστόσο, οι δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι που μίλησαν στο Axios δήλωσαν ότι η απόφαση του Αμερικανού προέδρου να αναστείλει το «Σχέδιο Ελευθερία» και να αποφύγει την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας βασίστηκε στην πρόοδο των συνομιλιών.
Το παρασκήνιο
Το μονοσέλιδο μνημόνιο συνεργασίας (MOU) 14 σημείων αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των απεσταλμένων του Trump, Steve Witkoff και Jared Kushner, και αρκετών Ιρανών αξιωματούχων, τόσο απευθείας όσο και μέσω μεσολαβητών.
Στην τρέχουσα μορφή του, το μνημόνιο θα κήρυττε το τέλος του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη μιας περιόδου διαπραγματεύσεων 30 ημερών για μια λεπτομερή συμφωνία για το άνοιγμα των στενών, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων. Αυτές οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ ή στη Γενεύη, σύμφωνα με τους Αμερικανούς αξιωματούχους.
Οι περιορισμοί του Ιράν στη ναυτιλία μέσω του Στενού και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ θα αίρονταν σταδιακά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου των 30 ημερών, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο. Εάν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν, οι αμερικανικές δυνάμεις θα είναι σε θέση να αποκαταστήσουν τον αποκλεισμό ή να επαναλάβουν τη στρατιωτική δράση, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Η διάρκεια του μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου αποτελεί αντικείμενο ενεργής διαπραγμάτευσης, με τρεις πηγές να αναφέρουν ότι θα είναι τουλάχιστον 12 έτη και μία να προσδιορίζει τα 15 ως πιθανό σημείο κατάληξης. Το Ιράν πρότεινε 5ετές μορατόριουμ και οι ΗΠΑ απαίτησαν 20ετές.
Οι ΗΠΑ θέλουν να εισαγάγουν μια διάταξη σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε ιρανική παραβίαση στον εμπλουτισμό θα παρατείνει το μορατόριουμ, ανέφερε η πηγή. Το Ιράν θα μπορεί να εμπλουτίζει στο χαμηλό επίπεδο του 3,67% μετά τη λήξη του.
Το Ιράν θα δεσμευόταν στο μνημόνιο να μην επιδιώξει ποτέ πυρηνικό όπλο ούτε να διεξάγει δραστηριότητες που σχετίζονται με την κατασκευή όπλων. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, τα μέρη συζητούν μια ρήτρα σύμφωνα με την οποία το Ιράν θα δεσμευόταν να μη λειτουργεί υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις. Το Ιράν θα δεσμευόταν επίσης σε ένα ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων έκτακτων ελέγχων από επιθεωρητές του ΟΗΕ.
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ θα δεσμεύονταν, ως μέρος του μνημονίου, στη σταδιακή άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στο Ιράν και στη σταδιακή αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που είναι παγωμένα σε όλο τον κόσμο.
Πάντως, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δύο πηγές με γνώση του θέματος ισχυρίστηκαν επίσης ότι το Ιράν θα συμφωνούσε να απομακρύνει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιό του από τη χώρα, μια βασική προτεραιότητα των ΗΠΑ την οποία η Τεχεράνη απέρριπτε μέχρι τώρα. Μια πηγή ανέφερε ότι μια επιλογή που συζητείται είναι η μεταφορά του υλικού στις ΗΠΑ.
Μήνυμα από Ιράν: Οι διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται αποκλειστικά στο Hormuz
Εν τω μεταξύ, το Al Jazeera επικαλείται πηγές από το Ιράν που αναφέρουν ότι οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ επικεντρώνονται αποκλειστικά, σε αυτό το στάδιο, στο Στενό του Hormuz και ότι προς το παρόν δεν θα υπάρξουν συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα.
«Λένε πως οτιδήποτε άλλο είναι απλώς κατασκευασμένο, πρόκειται για κατασκευασμένα δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης που παραπλανούν.
Δεν επιβεβαιώνουν σε αυτό το στάδιο ότι διαπραγματεύονται το πυρηνικό τους πρόγραμμα, ούτε τις πολιτικές περιφερειακής ασφάλειας, τις σχέσεις τους με τους συμμάχους τους ή το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Υποστηρίζουν ότι όλα αυτά δεν συζητούνται τώρα και έχουν εξαιρεθεί» ανέφερε η ιρανική πηγή, όπως μεταδίδει το Al Jazeera.
«Δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε τις ΗΠΑ»
Το Ιράν είναι απίθανο να αποδεχτεί τις υποσχέσεις των ΗΠΑ για άρση των κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων σε αντάλλαγμα για την απόσυρση των σχεδίων χρέωσης των πλοίων για τη χρήση του Στενού του Ορμούζ, σύμφωνα με τον Foad Izadi, αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης.
«Η γενική άποψη εδώ είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι αξιόπιστες σε αυτά τα οικονομικά ζητήματα», δήλωσε στο Al Jazeera.
«Οι υποσχέσεις για μελλοντικές μεταφορές χρημάτων είναι κάτι που [σου δίνει]... μια επιλογή ανάμεσα σε αυτό που έχεις και σε αυτό που μπορεί να έχεις αργότερα. Νομίζω ότι η ιρανική πλευρά θα επιλέξει αυτό που έχει», είπε ο Izadi.
Η αναστολή του «Σχεδίου Ελευθερία»
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Donald Trump, ανακοίνωσε την Τρίτη μέσω ανάρτησης στο Truth Social ότι οι ΗΠΑ θα σταματήσουν προσωρινά το «Σχέδιο Ελευθερία» -μια στρατιωτική επιχείρηση που είχε ξεκινήσει μόλις μία ημέρα νωρίτερα για τη συνοδεία εμπορικών πλοίων μέσω του Στενού του Hormuz- επικαλούμενος πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν.
Η κυβέρνηση Trump δήλωσε ότι περίπου 23.000 ναυτικοί σε πλοία από 87 χώρες έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο μετά το ουσιαστικό κλείσιμο του Στενού των στενών από το Ιράν.
Καταρρέουν οι τιμές του πετρελαίου
Οι τιμές του πετρελαίου σημειώνουν κατακόρυφη πτώση, διευρύνοντας τις απώλειες μετά τις πληροφορίες ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν πλησιάζουν σε συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Ειδικότερα, τα futures για το Brent παράδοσης Ιουλίου υποχωρούν κατά 10,52% στα 98,31 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) σημείωσε απώλειες 12,24% στα 89,75 δολάρια ανά βαρέλι.
«Μια συμφωνία που ομαλοποιεί τις ροές πετρελαίου μέσω του Στενού είναι κρίσιμη», επισημαίνεται σε ενημερωτικό σημείωμα της ολλανδικής ING. «Περίπου 13 mb/d διαταραγμένης προσφοράς αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από τα αποθέματα, τα οποία σαφώς μειώνονται ραγδαία. Αυτό αφήνει την αγορά πιο ευάλωτη με κάθε μέρα που περνά. Οι πιο περιορισμένες μετοχές θα αφήσουν την αγορά πετρελαίου να διαπραγματεύεται με ολοένα και πιο ασταθή τρόπο», επισημαίνεται επίσης.
Το αυξανόμενο κόστος πετρελαίου και ενέργειας ήδη δημιουργούσε καταστροφή της ζήτησης παγκοσμίως, προειδοποίησε ο Nicolo Bocchin από τη Azimut Group, προσθέτοντας ότι ακόμη και αν ανοίξει ξανά η πλωτή οδός, η ομαλοποίηση των ναυτιλιακών και εμπορικών ροών θα διαρκέσει «εβδομάδες και εβδομάδες».
Το μήνυμα από Κίνα
Πάντως, λίγες ώρες πριν τις πληροφορίες περί συμφωνίας - πλαισίου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η Κίνα απηύθυνε σαφές μήνυμα προς τις ΗΠΑ.
Συγκεκριμένα, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών, Wang Yi, κατά τη διάρκεια της συνάντησης του με τον Ιρανό ομόλογό του Abbas Araghchi στο Πεκίνο, χαρακτήρισε τις στρατιωτικές ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν ως «παράνομες».
Ο Wang δήλωσε ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε ένα «καθοριστικό σημείο καμπής» και ότι μια συνολική κατάπαυση του πυρός είναι «απαραίτητη» για τη σταθερότητα της περιοχής.
Παράλληλα, επανέλαβε τη δέσμευση του Πεκίνου στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης και τόνισε ότι ο άμεσος διάλογος μεταξύ των δύο πλευρών είναι ουσιώδους σημασίας.
Επιπλέον, το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας υποστήριξε ότι ευελπιστεί πως Ιράν και ΗΠΑ θα ανταποκριθούν σύντομα στις εκκλήσεις για ασφαλή διέλευση στα Στενά του Hormuz.
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας δήλωσε ότι το Πεκίνο θεωρεί πως μια πλήρης παύση των εχθροπραξιών μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ είναι «ύψιστης σημασίας» και εξέφρασε την ελπίδα ότι οι δύο πλευρές θα ανταποκριθούν σύντομα στις εκκλήσεις της διεθνούς κοινότητας για ασφαλή ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Hormuz.
Επίσης, επισήμανε πως το Πεκίνο αποτελεί αξιόπιστο στρατηγικό εταίρο της Τεχεράνης.
Araghchi (ΥΠΕΞ Ιράν): Το Ιράν χρειάζεται μόνο μια δίκαιη και συνολική συμφωνία με τις ΗΠΑ
Από την πλευρά του, υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Abbas Araghchi, δήλωσε ότι το Ιράν χρειάζεται μόνο μια δίκαιη και συνολική συμφωνία με τις ΗΠΑ.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Marco Rubio, δήλωσε στις 5 Μαΐου ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, επιθυμεί να διαμορφώσει με το Ιράν ένα μνημόνιο αμοιβαίας κατανόησης, το οποίο θα καλύπτει όλα τα βασικά ζητήματα που απαιτούν διευθέτηση μεταξύ των δύο πλευρών.
«Θα αποδεχθούμε μόνο μια δίκαιη και συνολική συμφωνία» είπε ο Araghchi κατά τη συνάντησή του με τον υπουργό Εξωτερικών της Κίνας, Wang Yi.
Ο υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi εξέφρασε την εκτίμησή του για τη «σταθερή στάση» της Κίνας, ιδιαίτερα όσον αφορά την καταδίκη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, και δήλωσε ότι η συνεργασία μεταξύ Τεχεράνης και Πεκίνου θα γίνει ισχυρότερη από ποτέ.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών