Τι θα συνέβαινε αν ένα καθεστώς δεν ανατρεπόταν έπειτα από έναν μακρόχρονο πόλεμο, αλλά μέσα σε λίγες ώρες;
Στις 3 Ιανουαρίου 2026, ο Nicolás Maduro, πρόεδρος της Βενεζουέλας, απήχθη από το προεδρικό μέγαρο μέσα σε λίγες ώρες.
Έναν μήνα αργότερα, στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ο Ayatollah Ali Khamenei, Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, σκοτώθηκε σε αεροπορική επιχείρηση που διήρκεσε μόλις δύο ημέρες.
Πρόκειται για πρόοδο στη στρατιωτική στρατηγική ή για μια νέα απειλή κατά της παγκόσμιας σταθερότητας;
Το τέλος του Δόγματος Bush, η γέννηση του Δόγματος Trump
Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, η αμερικανική στρατηγική ταυτίστηκε με μεγάλους πολέμους.
Υπό την ηγεσία του George W. Bush, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεπλάκησαν σε δύο συγκρούσεις που εξάντλησαν τους πόρους τους. Το Αφγανιστάν και το Ιράκ αποτελούν πικρή υπενθύμιση αυτού που οι ακαδημαϊκοί αποκαλούν «nation-building».
Στις 7 Οκτωβρίου 2001, οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέβαλαν στο Αφγανιστάν.
Ο πόλεμος διήρκεσε σχεδόν είκοσι χρόνια.
Το κόστος ήταν τεράστιο: 2.459 Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν και το αποτέλεσμα δεν υπήρξε απολύτως σταθερό.
Το ίδιο συνέβη και στο Ιράκ.
Η εισβολή ξεκίνησε στις 20 Μαρτίου 2003, με την ανάπτυξη 150.000 στρατιωτών. Η χώρα τελούσε υπό κατοχή για χρόνια. Το αποτέλεσμα ήταν περισσότεροι από 7.000 νεκροί Αμερικανοί στρατιώτες, απώλειες ύψους 2 τρισ. δολαρίων και σοβαρή φθορά της διεθνούς εικόνας των ΗΠΑ.
Στη συνέχεια, ο Donald Trump ανήλθε στην εξουσία, φέρνοντας μαζί του μια αντίληψη που άλλαξε τον τρόπο σκέψης στην Ουάσινγκτον.
Αλλαγή καθεστώτος χωρίς εισβολή. Στοχευμένη εξάλειψη των πολιτικών εμποδίων. Ένα νέο δόγμα, πιο ψυχρό, πιο ακριβές και, από πολλές απόψεις, πιο αποτελεσματικό. Ο κόσμος γνωρίζει πλέον αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί Δόγμα Trump: Χτύπημα, Αφαίρεση, Σταθεροποίηση.
Το κλειδί των επιχειρήσεων: προδοσία εκ των έσω
Στη Βενεζουέλα, η επιχείρηση «Absolute Resolve» ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2026. Ομάδα της CIA βρισκόταν στο Καράκας επί πέντε μήνες. Όταν δόθηκε η εντολή, ο ηλεκτρονικός πόλεμος απενεργοποίησε τα αμυντικά ραντάρ μέσα σε λίγα λεπτά. Έξι ώρες αργότερα, ο Maduro βρισκόταν σε αεροσκάφος με προορισμό τη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσει κατηγορίες διακίνησης ναρκωτικών σε δικαστήριο του Μπρούκλιν.
Στο Ιράν, η επιχείρηση «Grand Fury» ήταν ταχύτερη και πιο βίαιη. Η επίθεση βασίστηκε σε συνδυασμό δορυφορικών πληροφοριών και επιχειρήσεων ακριβείας. Το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης της Palantir Technologies καθοδήγησε το πλήγμα, αξιοποιώντας πληροφορίες μηνών. Οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου EA-18 Growler για να «τυφλώσουν» τα εχθρικά ραντάρ. Ο Khamenei και ανώτατοι διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης σκοτώθηκαν μέσα σε δύο ημέρες.
Δεν αναπτύχθηκαν χερσαίες δυνάμεις. Δεν υπήρξε κατοχή της Τεχεράνης. Οι κρατικοί θεσμοί παρέμειναν σε λειτουργία. Η νέα κυβέρνηση ενθαρρύνθηκε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις. Το καθεστώς απλώς αποκεφαλίστηκε.
Καμία επιχείρηση ακριβείας δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς «μάτια και αυτιά» στο εσωτερικό της χώρας-στόχου. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο δεν ήταν η τεχνολογία, αλλά ο αριθμός των εσωτερικών παραγόντων που συνεργάστηκαν.
Στη Βενεζουέλα, το δίκτυο πληροφοριών στρατολόγησε μεσαία στελέχη των ενόπλων δυνάμεων απογοητευμένα από την οικονομική κατάσταση. Στο Ιράν, η δυσαρέσκεια απέναντι στο καθεστώς δεκαετιών δημιούργησε ρήγματα που αξιοποιήθηκαν με μεθοδικό σχεδιασμό.
Το δίδαγμα είναι σαφές: ένα κράτος συχνά καταρρέει εκ των έσω προτού ανατραπεί απ’ έξω, σημειώνει το Modern Diplomacy.
Οι πολυετείς οικονομικές κυρώσεις δεν λειτουργούν μόνο ως τιμωρία, αλλά και ως προετοιμασία εδάφους, διαμορφώνοντας κοινωνικές και ελίτ συνθήκες έτοιμες για ρήξη.
Γιατί σιωπούν Ρωσία και Κίνα;
Το ερώτημα που τίθεται συχνότερα είναι γιατί η Μόσχα και το Πεκίνο δεν αντέδρασαν δυναμικά, δεδομένου ότι Βενεζουέλα και Ιράν θεωρούνται στρατηγικοί εταίροι τους.
Η Ρωσία χαρακτήρισε την επιχείρηση στη Βενεζουέλα πράξη επιθετικότητας. Η Κίνα καταδίκασε τις ηγεμονικές ενέργειες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Ωστόσο, καμία από τις δύο δεν απέστειλε πολεμικά πλοία.
Οι λόγοι είναι τρεις.
Πρώτον, η ταχύτητα των επιχειρήσεων δεν άφησε περιθώρια αντίδρασης. Δεύτερον, ο υπολογισμός συμφερόντων: δεν υφίσταται επίσημη συμμαχική υποχρέωση.
Τρίτον, η σιωπή μπορεί να αποτελεί μορφή διαπραγμάτευσης, με πιθανές άτυπες συνεννοήσεις για σφαίρες επιρροής.
Trump, Ναπολέων και ο πόλεμος ως πολιτικό εργαλείο
Στον Ναπολέων Βοναπάρτη αποδίδεται η φράση ότι όταν ένας ηγέτης αισθάνεται εσωτερική απειλή, κηρύσσει πόλεμο αλλού.
Στη σύγχρονη πολιτική επιστήμη, αυτό περιγράφεται ως θεωρία του «Diversionary War».
Στο εσωτερικό μέτωπο, ο Trump αντιμετωπίζει πιέσεις: δημοσκοπική φθορά, επιπτώσεις από δασμούς στην αγοραστική δύναμη και πτώση της στήριξης ανεξάρτητων ψηφοφόρων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι στοχευμένες ανατροπές καθεστώτων στο εξωτερικό δημιουργούν φαινόμενο συσπείρωσης γύρω από τη σημαία, χωρίς το κόστος μαζικών στρατιωτικών απωλειών.
Οι επιτυχίες σε Βενεζουέλα και Ιράν αξιοποιούνται πολιτικά, ενισχύοντας τη θέση του ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου 2026.
Το Δόγμα Trump σηματοδοτεί μια νέα εποχή: αλλαγή καθεστώτος χωρίς εισβολή.
Ο πόλεμος δεν απαιτεί πλέον εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες, αλλά δίκτυα πληροφοριών, αεροπορική υπεροχή και τοπικές ελίτ πρόθυμες να συμβιβαστούν.
Το Καράκας και η Τεχεράνη αποτελούν τα πρώτα παραδείγματα μιας νέας πραγματικότητας, όπου η εθνική κυριαρχία καλείται να προσαρμοστεί σε μια παγκόσμια τάξη με κυρίαρχο σημείο αναφοράς την αμερικανική ισχύ.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών