Η σύγκρουση μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν απειλεί να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη τη Νότια και Κεντρική Ασία, ενισχύοντας εξτρεμιστικές οργανώσεις και πυροδοτώντας ευρύτερη περιφερειακή κρίση
Τους τελευταίους μήνες, οι σχέσεις μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν έχουν επιδεινωθεί σε ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών.
Η κλιμάκωση των εντάσεων στα σύνορα, η αύξηση των επιθέσεων μαχητών στο εσωτερικό του Πακιστάν και οι συνεχιζόμενες δηλώσεις του Ισλαμαμπάντ ότι οι Αφγανοί Taliban παρέχουν καταφύγιο και στήριξη στην οργάνωση Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), γνωστή και ως Πακιστανοί Taliban, έχουν φέρει τους δύο γείτονες σε άμεση αντιπαράθεση.
Στις 27 Φεβρουαρίου, το Πακιστάν εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές με στόχο την Καμπούλ, την Kandahar και την Paktia στο Αφγανιστάν, ως απάντηση σε κύμα φονικών επιθέσεων που πραγματοποίησε η TTP εντός Πακιστάν.
Το Πακιστάν ισχυρίζεται ότι αυτές οι επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας επίθεσης σε σιιτικό τέμενος στο Ισλαμαμπάντ νωρίτερα τον Φεβρουάριο, υποστηρίχθηκαν από τους Αφγανούς Taliban.
Η τελευταία αυτή κλιμάκωση δεν προέκυψε ξαφνικά. Αντιθέτως, αποτελεί αποκορύφωμα εντάσεων που συσσωρεύονται εδώ και χρόνια, ιδίως μετά την επιστροφή των Taliban στην εξουσία στην Καμπούλ τον Αύγουστο του 2021.
Η σχέση μεταξύ των Αφγανών Taliban και της TTP βασίζεται σε κοινή ιδεολογία, ιστορική συνεργασία, παρόμοια οργανωτική δομή και προσωπικά δίκτυα που διαμορφώθηκαν σε δεκαετίες σύγκρουσης.
Η TTP συχνά περιγράφεται ως το «πακιστανικό σκέλος» του ευρύτερου κινήματος των Taliban.
Τα τελευταία χρόνια, οι επιθέσεις της TTP εντός Πακιστάν έχουν αυξηθεί σημαντικά. Το Ισλαμαμπάντ επιμένει ότι οι επιθέσεις αυτές σχεδιάζονται και διευκολύνονται από αφγανικό έδαφος, κατηγορώντας τους Αφγανούς Taliban ότι παρέχουν ασφαλή καταφύγια, υλικοτεχνική υποστήριξη και ιδεολογική κάλυψη.
Οι Αφγανοί Taliban απορρίπτουν τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι δεν επιτρέπουν τη χρήση του αφγανικού εδάφους για απειλές κατά άλλων χωρών και ότι η εσωτερική σύγκρουση του Πακιστάν είναι εγχώριο ζήτημα.
Στρατηγικός λανθασμένος υπολογισμός του Πακιστάν
Η κρίση δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς την εξέταση της μακράς και σύνθετης σχέσης του Πακιστάν με το κίνημα των Taliban.
Τη δεκαετία του 1990, το Πακιστάν υπήρξε βασικός υποστηρικτής των Αφγανών Taliban, στηρίζοντας την άνοδό τους στην εξουσία το 1996.
Μετά την επέμβαση υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών το 2001, το πακιστανικό κατεστημένο συνέχισε να στηρίζει φατρίες των Taliban στο πλαίσιο στρατηγικής «στρατηγικού βάθους».
Όταν οι Taliban ανακατέλαβαν την Καμπούλ το 2021, το Πακιστάν συγκαταλεγόταν στις χώρες που χαιρέτισαν δημόσια την εξέλιξη.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική επιλογή φαίνεται να έχει στραφεί εναντίον του, καθώς οι ιδεολογικοί και επιχειρησιακοί δεσμοί των Taliban με άλλες εξτρεμιστικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένης της TTP, δημιούργησαν δίλημμα ασφάλειας για το Πακιστάν.
Επιπλέον, οι Taliban διατηρούν στενούς δεσμούς με διεθνικές τρομοκρατικές οργανώσεις όπως η Al Qaeda.
Σύμφωνα με αναφορές, οργανώσεις όπως η TTP, η Jamaat Ansarullah και το Ισλαμικό Κίνημα Ανατολικού Τουρκεστάν (ETIM) βρίσκονται επίσης στο Αφγανιστάν, όπου αναδιοργανώνονται και ενισχύουν τις επιχειρήσεις τους.
Ο φόβος για την Ινδία
Ένα ακόμη σημείο έντασης αφορά τις εξελισσόμενες σχέσεις των Αφγανών Taliban με την Ινδία.
Το Πακιστάν εκφράζει ανησυχία για την αναβάθμιση των σχέσεων αυτών σε επίσημους διπλωματικούς δεσμούς, φοβούμενο ότι το Νέο Δελχί θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη συνεργασία με τους Taliban για να υπονομεύσει τα συμφέροντα ασφαλείας του.
Ανεξαρτήτως του κατά πόσο αυτή η αντίληψη ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, επηρεάζει βαθιά τους στρατηγικούς υπολογισμούς του Πακιστάν και συμβάλλει στη σκληρότερη στάση του απέναντι στους Αφγανούς Taliban.
Κίνδυνος νέου κύματος τρομοκρατίας
Εάν οι εντάσεις συνεχίσουν να κλιμακώνονται - ιδίως εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου ΗΠΑ–Ιράν - οι συνέπειες θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα σύνορα Αφγανιστάν–Πακιστάν.
Η παρατεταμένη αστάθεια θα δημιουργούσε ευκαιρίες για εξτρεμιστικές οργανώσεις σε Νότια και Κεντρική Ασία να ανασυνταχθούν και να επεκταθούν.
Θα ενισχυθούν επίσης οργανώσεις όπως το Ισλαμικό Κράτος της Επαρχίας Khorasan (ISIS-K), διευκολύνοντας τη στρατολόγηση και τη διασυνοριακή διακίνηση όπλων.
Η αποδυνάμωση της συνοριακής ασφάλειας θα μπορούσε να επιτρέψει τη μετακίνηση μαχητών, όπλων και παράνομων χρηματοδοτήσεων, αυξάνοντας τον κίνδυνο συντονισμένων επιθέσεων.
Παράλληλα, οι Taliban ενδέχεται να αξιοποιήσουν τη σύγκρουση για να ενισχύσουν το εθνικιστικό αίσθημα στο εσωτερικό του Αφγανιστάν, παρουσιάζοντας το Πακιστάν ως εξωτερικό επιτιθέμενο.
Τελικά, η παρούσα κρίση αντικατοπτρίζει βαθύτερα δομικά προβλήματα: άλυτες συνοριακές διαφορές, τρομοκρατικά καταφύγια, περιφερειακές αντιπαλότητες και τη μακρά σκιά των πολέμων δι’ αντιπροσώπων.
Χωρίς διαρκή διπλωματική εμπλοκή και αξιόπιστη αντιτρομοκρατική συνεργασία, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο διμερής σύγκρουση αλλά ευρύτερη περιφερειακή αποσταθεροποίηση.
www.bankingnews.gr
Η κλιμάκωση των εντάσεων στα σύνορα, η αύξηση των επιθέσεων μαχητών στο εσωτερικό του Πακιστάν και οι συνεχιζόμενες δηλώσεις του Ισλαμαμπάντ ότι οι Αφγανοί Taliban παρέχουν καταφύγιο και στήριξη στην οργάνωση Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), γνωστή και ως Πακιστανοί Taliban, έχουν φέρει τους δύο γείτονες σε άμεση αντιπαράθεση.
Στις 27 Φεβρουαρίου, το Πακιστάν εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές με στόχο την Καμπούλ, την Kandahar και την Paktia στο Αφγανιστάν, ως απάντηση σε κύμα φονικών επιθέσεων που πραγματοποίησε η TTP εντός Πακιστάν.
Το Πακιστάν ισχυρίζεται ότι αυτές οι επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας επίθεσης σε σιιτικό τέμενος στο Ισλαμαμπάντ νωρίτερα τον Φεβρουάριο, υποστηρίχθηκαν από τους Αφγανούς Taliban.
Η τελευταία αυτή κλιμάκωση δεν προέκυψε ξαφνικά. Αντιθέτως, αποτελεί αποκορύφωμα εντάσεων που συσσωρεύονται εδώ και χρόνια, ιδίως μετά την επιστροφή των Taliban στην εξουσία στην Καμπούλ τον Αύγουστο του 2021.
Η σχέση μεταξύ των Αφγανών Taliban και της TTP βασίζεται σε κοινή ιδεολογία, ιστορική συνεργασία, παρόμοια οργανωτική δομή και προσωπικά δίκτυα που διαμορφώθηκαν σε δεκαετίες σύγκρουσης.
Η TTP συχνά περιγράφεται ως το «πακιστανικό σκέλος» του ευρύτερου κινήματος των Taliban.
Τα τελευταία χρόνια, οι επιθέσεις της TTP εντός Πακιστάν έχουν αυξηθεί σημαντικά. Το Ισλαμαμπάντ επιμένει ότι οι επιθέσεις αυτές σχεδιάζονται και διευκολύνονται από αφγανικό έδαφος, κατηγορώντας τους Αφγανούς Taliban ότι παρέχουν ασφαλή καταφύγια, υλικοτεχνική υποστήριξη και ιδεολογική κάλυψη.
Οι Αφγανοί Taliban απορρίπτουν τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι δεν επιτρέπουν τη χρήση του αφγανικού εδάφους για απειλές κατά άλλων χωρών και ότι η εσωτερική σύγκρουση του Πακιστάν είναι εγχώριο ζήτημα.
Στρατηγικός λανθασμένος υπολογισμός του Πακιστάν
Η κρίση δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς την εξέταση της μακράς και σύνθετης σχέσης του Πακιστάν με το κίνημα των Taliban.
Τη δεκαετία του 1990, το Πακιστάν υπήρξε βασικός υποστηρικτής των Αφγανών Taliban, στηρίζοντας την άνοδό τους στην εξουσία το 1996.
Μετά την επέμβαση υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών το 2001, το πακιστανικό κατεστημένο συνέχισε να στηρίζει φατρίες των Taliban στο πλαίσιο στρατηγικής «στρατηγικού βάθους».
Όταν οι Taliban ανακατέλαβαν την Καμπούλ το 2021, το Πακιστάν συγκαταλεγόταν στις χώρες που χαιρέτισαν δημόσια την εξέλιξη.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική επιλογή φαίνεται να έχει στραφεί εναντίον του, καθώς οι ιδεολογικοί και επιχειρησιακοί δεσμοί των Taliban με άλλες εξτρεμιστικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένης της TTP, δημιούργησαν δίλημμα ασφάλειας για το Πακιστάν.
Επιπλέον, οι Taliban διατηρούν στενούς δεσμούς με διεθνικές τρομοκρατικές οργανώσεις όπως η Al Qaeda.
Σύμφωνα με αναφορές, οργανώσεις όπως η TTP, η Jamaat Ansarullah και το Ισλαμικό Κίνημα Ανατολικού Τουρκεστάν (ETIM) βρίσκονται επίσης στο Αφγανιστάν, όπου αναδιοργανώνονται και ενισχύουν τις επιχειρήσεις τους.
Ο φόβος για την Ινδία
Ένα ακόμη σημείο έντασης αφορά τις εξελισσόμενες σχέσεις των Αφγανών Taliban με την Ινδία.
Το Πακιστάν εκφράζει ανησυχία για την αναβάθμιση των σχέσεων αυτών σε επίσημους διπλωματικούς δεσμούς, φοβούμενο ότι το Νέο Δελχί θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη συνεργασία με τους Taliban για να υπονομεύσει τα συμφέροντα ασφαλείας του.
Ανεξαρτήτως του κατά πόσο αυτή η αντίληψη ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, επηρεάζει βαθιά τους στρατηγικούς υπολογισμούς του Πακιστάν και συμβάλλει στη σκληρότερη στάση του απέναντι στους Αφγανούς Taliban.
Κίνδυνος νέου κύματος τρομοκρατίας
Εάν οι εντάσεις συνεχίσουν να κλιμακώνονται - ιδίως εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου ΗΠΑ–Ιράν - οι συνέπειες θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα σύνορα Αφγανιστάν–Πακιστάν.
Η παρατεταμένη αστάθεια θα δημιουργούσε ευκαιρίες για εξτρεμιστικές οργανώσεις σε Νότια και Κεντρική Ασία να ανασυνταχθούν και να επεκταθούν.
Θα ενισχυθούν επίσης οργανώσεις όπως το Ισλαμικό Κράτος της Επαρχίας Khorasan (ISIS-K), διευκολύνοντας τη στρατολόγηση και τη διασυνοριακή διακίνηση όπλων.
Η αποδυνάμωση της συνοριακής ασφάλειας θα μπορούσε να επιτρέψει τη μετακίνηση μαχητών, όπλων και παράνομων χρηματοδοτήσεων, αυξάνοντας τον κίνδυνο συντονισμένων επιθέσεων.
Παράλληλα, οι Taliban ενδέχεται να αξιοποιήσουν τη σύγκρουση για να ενισχύσουν το εθνικιστικό αίσθημα στο εσωτερικό του Αφγανιστάν, παρουσιάζοντας το Πακιστάν ως εξωτερικό επιτιθέμενο.
Τελικά, η παρούσα κρίση αντικατοπτρίζει βαθύτερα δομικά προβλήματα: άλυτες συνοριακές διαφορές, τρομοκρατικά καταφύγια, περιφερειακές αντιπαλότητες και τη μακρά σκιά των πολέμων δι’ αντιπροσώπων.
Χωρίς διαρκή διπλωματική εμπλοκή και αξιόπιστη αντιτρομοκρατική συνεργασία, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο διμερής σύγκρουση αλλά ευρύτερη περιφερειακή αποσταθεροποίηση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών