Οι οικονομολόγοι διαψεύστηκαν στα σενάρια για υπερπληθωρισμό, ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο δεν εμποδίζει την εφαρμογή της δασμολογικής πολιτικής
Υπήρχαν δύο ειδών αντιρρήσεις για τους δασμούς.
Πρώτον, η μία σειρά των αντιρρήσεων είχε οικονομική βάση. Οι δασμοί θα προκαλούσαν εκτόξευση των τιμών καθώς αποτελούσαν «εγχώριο» φόρο ο οποίος θα βάραινε τους καταναλωτές.
Δεύτερον, δεν είναι σύμφωνες με το σύνταγμα οι έκτακτες εξουσίες τις οποίες επικαλέστηκε ο πρόεδρος Trump για την επιβολή τους.
Αυτό ήταν και το κεντρικό περιεχόμενο της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ η οποία εκδόθηκε την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, απηχώντας σχετικές αποφάσεις μικρότερων δικαστηρίων.
Και οι δύο αυτές αντιρρήσεις όμως αποδεικνύονται λανθασμένες και κυρίως αγνοούν το γεγονός ότι εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο για την οικονομία των ΗΠΑ το οποίο έχει καταρτίσει η κυβέρνηση Trump.
Το εν λόγω σχέδιο έχει στο επίκεντρό του τη μείωση των εμπορικών ελλειμμάτων και την ανάταξη της βιομηχανικής βάσης των ΗΠΑ με την επιστροφή των θέσεων εργασίας - και την ενίσχυση της αμερικανικής οικονομίας στο νέο περιβάλλον όπου η ηγεμονίας της απειλείται από αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις όπως η Κίνα.
Τι λένε οι αριθμοί - Οι τιμές παραγωγού
Οι τιμές παράγωγού στις ΗΠΑ για καταναλωτικά αγαθά μειώθηκαν απότομα τον Ιανουάριο, παρότι ο συνολικός Δείκτης Τιμών Παραγωγού (Producer Price Index - PPI) κατέγραψε τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων τεσσάρων μηνών, αποκαλύπτοντας μια έντονη απόκλιση που αναιρεί τους ισχυρισμούς ότι οι δασμοί πλήττουν τα αμερικανικά νοικοκυριά.
Τα τελικά καταναλωτικά αγαθά μειώθηκαν κατά 1,3% σε σχέση με τον Δεκέμβριο, η μεγαλύτερη πτώση από τον Μάρτιο του 2025, σύμφωνα με στοιχεία του Γραφείου Στατιστικής Εργασίας (Bureau of Labor Statistics) που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή (27/2).
Η μείωση οφειλόταν στην εν γένει αδύναμη ζήτηση τόσο στα διαρκή όσο και στα μη διαρκή αγαθά, με τις τιμές επιβατικών αυτοκινήτων, φορτηγών, επίπλων, οικιακών συσκευών και ενδυμάτων να παραμένουν στάσιμες ή να υποχωρούν.
Η αποπληθωριστική τάση στα καταναλωτικά αγαθά σημειώθηκε ενώ ο γενικός Δείκτης Τιμών Παραγωγού αυξήθηκε κατά 0,5% σε μηνιαία βάση, υπερβαίνοντας τη διάμεση πρόβλεψη 0,3% σε έρευνα του Bloomberg.
Η απόκλιση αυτή αναδεικνύει ότι ο συνολικός δείκτης συγκαλύπτει έντονα διαφοροποιημένες δυναμικές διαμόρφωσης των τιμών στην οικονομία.
Ενέργεια και τρόφιμα ηγούνται της πτώσης
Οι τιμές της βενζίνης μειώθηκαν κατά 5,5% τον Ιανουάριο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 80% της πτώσης στα τελικά ενεργειακά αγαθά, τα οποία υποχώρησαν κατά 2,7% για τον μήνα.
Οι τιμές των αυγών κατέρρευσαν κατά 63,9% σε σχέση με τον Δεκέμβριο, καθώς αντιστράφηκαν οι διαταραχές προσφοράς λόγω γρίπης των πτηνών στα τέλη του 2025, οδηγώντας τα τελικά καταναλωτικά τρόφιμα σε μείωση 1,5% σε μηναία βάση.
Σε ετήσια βάση, τα τελικά καταναλωτικά διατροφικά αγαθά καταγράφουν πτώση 1,7%.
Ακόμη και εξαιρουμένων των ευμετάβλητων κατηγοριών των τροφίμων και ενέργειας, τα τελικά καταναλωτικά αγαθά αυξήθηκαν μόλις κατά 0,2% σε σχέση με τον Δεκέμβριο, ενώ τα αγαθά προσωπικής κατανάλωσης εξαιρουμένης της ενέργειας μειώθηκαν κατά 0,5% και χωρίς τρόφιμα κατά 1,2% σε μηναία βάση.
Οι μειώσεις στις υποδηλώνουν ότι οι λιανοπωλητές διατηρούν περιορισμένη διαπραγματευτική δύναμη ως προς τις τιμές και απορροφούν τις πιέσεις κόστους αντί να τις μετακυλίουν στους καταναλωτές.
Τα στοιχεία για τα καταναλωτικά αγαθά αποδυναμώνουν τους ισχυρισμούς ότι οι δασμοί επιβαρύνουν τα αμερικανικά νοικοκυριά σε επίπεδο παραγωγού.
Οι τιμές των διαρκών αγαθών παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες σε σχέση με τον Δεκέμβριο: τα επιβατικά αυτοκίνητα στο 0%, τα ελαφρά φορτηγά στο +0,1%, τα οικιακά έπιπλα στο -0,1%, οι οικιακές συσκευές στο +0,2% και τα ηλεκτρονικά οικιακής χρήσης αμετάβλητα, ενώ αμετάβλητος έμεινε ο δείκτης για τον ρουχισμό.
Ο Δείκτης Τιμών Παραγωγού μετρά τις τιμές που καταβάλλονται σε παραγωγούς των ΗΠΑ για αγαθά και υπηρεσίες
. Δεν αποτελεί δείκτη χονδρικών τιμών, αν και συχνά αναφέρεται ως τέτοιος. Τα βασικά στοιχεία προέρχονται από τον δείκτη τελικής ζήτησης, ο οποίος βασίζεται στις τιμές αγαθών που πωλούνται σε νοικοκυριά για προσωπική κατανάλωση, σε ξένους καταναλωτές, σε κυβερνήσεις και σε επιχειρήσεις ως επενδύσεις κεφαλαίου.
Δαπάνες για Τεχνητή Νοημοσύνη και Άμυνα
Η άνοδος του δομικού πληθωρισμού αγαθών, κατά 0,7% σε σχέση με τον Δεκέμβριο εξαιρουμένων τροφίμων και ενέργειας, δεν αντανακλά γενικευμένες πιέσεις από δασμούς, αλλά συγκεντρώνεται σε κατηγορίες οι οποίες συνδέονται με την υποδομή τεχνητής νοημοσύνης και τις αμυντικές δαπάνες.
Η απόφαση του Ανώτατου δικαστηρίου για τους δασμούς
Να δούμε επίσης τι ακριβώς κάνει — και τι δεν κάνει — η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για τους δασμούς.
Ο Donald Trump δεν θα μπορεί πλέον να σημαδεύει τους υπόλοιπους με το «πιστόλι» των δασμών.
Η εποχή του «δασμολογικού tweet» επίσης τελειώνει
. Ωστόσο, μέσα στη φλυαρία και τις νυχτερινές αναρτήσεις, τίποτε ουσιαστικό δεν πρόκειται να αλλάξει.
Άλλωστε, σχεδόν όλοι οι δασμοί θα επιβιώσουν αμετάβλητοι. Βραχυπρόθεσμα, ο Πρόεδρος είναι καλυμμένος.
Το βράδυ της Παρασκευής (20/2), αμέσως μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, επικαλέστηκε το Άρθρο 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974, υπογράφοντας εκτελεστικό διάταγμα για την επιβολή άμεσου δασμού 10% στον υπόλοιπο κόσμο.
Το Σάββατο (21/2) αύξησε το ποσοστό στο 15%, το ανώτατο που επιτρέπει ο νόμος. Οι δασμοί τίθενται σε ισχύ - αλλά, παρά τους ισχυρισμούς ορισμένων δημοσιογράφων, τίποτε από αυτά δεν συνιστά «ανυπακοή» προς τους δικαστές. Αντιθέτως, ο Trump απλώς εφαρμόζει την απόφασή τους.
Η παγίδα είναι ότι το Άρθρο 122 έχει χρονικό όριο 150 ημερών.
Αυτό μας οδηγεί στα τέλη Ιουλίου.
Τότε ο Trump θα μπορούσε να ζητήσει από το Κογκρέσο παράταση.
Ίσως επίσης — αν και με μεγαλύτερο νομικό ρίσκο — να επανεκκινήσει το χρονόμετρο.
Ή να αφήσει τους δασμούς να λήξουν πριν επιβάλει νέα περίοδο 150 ημερών. Ανεξάρτητα από το αν αυτό θα αντέξει δικαστικά, του αγοράζει χρόνο για την ουσιαστική του αντεπίθεση στους δασμούς.
Το ουσιώδες είναι ότι το Ανώτατο Δικαστήριο απλώς είπε στον Πρόεδρο ότι έπρεπε να είχε επιλέξει διαφορετική νομική βάση για τους δασμούς του.
Πρόκειται για σημαντική εξέλιξη - αλλά όχι τόσο μεγάλη όσο έχει διαφημισθεί.
Για να κατανοήσει κανείς τι συνέβη απαιτείται εμβάθυνση στο αμερικανικό εμπορικό δίκαιο.
Στις 2 Απριλίου πέρυσι, όταν ο Trump εμφανίστηκε στον Κήπο των Ρόδων του Λευκού Οίκου για να ανακηρύξει «Ημέρα Απελευθέρωσης», επικαλέστηκε νόμο της εποχής Jimmy Carter.
Ο Νόμος περί Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης για τις Διεθνείς Σχέσεις του 1977 (IEEPA) θεσπίστηκε ως απάντηση στις δύο πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας εκείνης και παρείχε στον πρόεδρο πρωτοφανείς εξουσίες σε περίπτωση κρίσης — από δέσμευση ξένων περιουσιακών στοιχείων έως κατάσχεση ξένης ιδιοκτησίας.
Σημαντικό όμως είναι ότι ο IEEPA δεν αναφέρει τίποτε για δασμούς.
Παρ’ όλα αυτά, ο Trump τον χρησιμοποίησε ως νομική βάση για τους δασμούς της «Ημέρας Απελευθέρωσης» — και αυτό ακριβώς απέρριψε το Ανώτατο Δικαστήριο.
Ουσιαστικά έκρινε ότι οι ΗΠΑ δεν αντιμετωπίζουν άμεση έκτακτη ανάγκη όπως τη δεκαετία του 1970 και ότι οι δασμοί υπάγονται σε διαφορετικό νομικό πλαίσιο. Η απόφαση ελήφθη με πλειοψηφία έξι προς τρεις, με τον Brett Kavanaugh μεταξύ των μειοψηφούντων, και η διαφωνία αφορούσε το ποιος αποφασίζει τι συνιστά «έκτακτη ανάγκη».
Στη μειοψηφούσα γνώμη του, ο Kavanaugh διατύπωσε ένα σημείο που δεν αμφισβητείται: ότι η απόφαση θα έχει μικρή πρακτική επίδραση.
Όπως σημειώνει, «πολυάριθμοι άλλοι ομοσπονδιακοί νόμοι» επιτρέπουν στον Trump να επιβάλλει δασμούς νόμιμα — «έστω και με ορισμένα πρόσθετα διαδικαστικά β
ήματα».
Ποια είναι αυτά; Οι δύο βασικοί εμπορικοί νόμοι μέσω των οποίων οι πρόεδροι επιβάλλουν συνήθως δασμούς.
Ο πρώτος είναι ο Νόμος Εμπορικής Επέκτασης του 1962, ιδίως το Άρθρο 232 περί εθνικής ασφάλειας.
Επιτρέπει την επιβολή δασμών σε προϊόντα που θεωρούνται απειλή για την εθνική ασφάλεια.
Η κυβέρνηση Trump έχει ήδη επιβάλει τέτοιους δασμούς σε αυτοκίνητα, φορτηγά, χάλυβα και αλουμίνιο, ενώ εξετάζονται και ο χαλκός, τα έπιπλα, η ξυλεία.
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου δεν επηρεάζει καθόλου τους δασμούς του Άρθρου 232.
Οι δασμοί αυτοί αφορούν μόνο προϊόντα για τα οποία μπορεί να τεκμηριωθεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας — κυρίως κρίσιμες πρώτες ύλες.
Παιχνίδια από την Κίνα ή γαλλικές τσάντες πολυτελείας δεν εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία.
Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων πριν από την «Ημέρα Απελευθέρωσης» προερχόταν από το Άρθρο 301 του Νόμου του 1974, το οποίο αφορά αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και διακρίσεις εις βάρος αμερικανικών επιχειρήσεων.
Εκεί αναμένεται να μετατοπιστεί το βάρος της πολιτικής.
Οι έρευνες για αθέμιτες πρακτικές
Το Άρθρο 232 απαιτεί έρευνα του Υπουργείου Εμπορίου για τις επιπτώσεις των εισαγωγών στην εθνική ασφάλεια - η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει έως 270 ημέρες, και ο πρόεδρος έχει επιπλέον 90 ημέρες για απόφαση.
Στην πράξη, διαρκεί σχεδόν έναν χρόνο — όπως συνέβη με τους δασμούς σε χάλυβα και αλουμίνιο το 2017. Το Άρθρο 301 επίσης απαιτεί επίσημη έρευνα από τον Εμπορικό Αντιπρόσωπο των ΗΠΑ, με διάρκεια 6–12 μηνών, καταθέσεις, ακροάσεις και εκτενή έκθεση.
Μετά από τέσσερα έτη, οι δασμοί επανεξετάζονται.
Η γραφειοκρατία παρεμβάλλεται.
Αυτό εξηγεί γιατί ο Trump επέλεξε αρχικά τον IEEPA: για την ταχύτητα και τον «παράγοντα απειλής».
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Scott Bessent είχε χαρακτηρίσει τους δασμούς «το όπλο πάνω στο τραπέζι».
Παρά τη διαδικαστική βαρύτητα των νόμων του 1962 και 1974, ο Kavanaugh πιθανότατα έχει δίκιο ότι τελικά ο Trump θα επιτύχει τον στόχο του — και το Κογκρέσο δεν θα μπορέσει να τον εμποδίσει, καθώς οι νόμοι αυτοί παρέχουν στον πρόεδρο ευρεία διακριτική ευχέρεια.
Το χρονοδιάγραμμα, συνεπώς, έχει ως εξής: οι προσωρινοί δασμοί 15% τίθενται σε ισχύ, δίνοντάς του χρόνο να κινήσει τις διαδικασίες που θα τους καταστήσουν μόνιμους.
Θα μπορούσε ακόμη και να αυξήσει περαιτέρω το συνολικό επίπεδο δασμών. Ενδέχεται, για παράδειγμα, οι δασμοί στα αυτοκίνητα από την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο να αυξηθούν κατά μία ποσοστιαία μονάδα.
Το πραγματικό πρόβλημα για τους αντιπάλους του Donald Trump δεν είναι ότι είναι είναι ότι έμαθε να χειρίζεται την πολιτική μηχανική του αμερικανικού συστήματος προς όφελός του.
Μπορεί να μην κρατά πλέον το «πιστόλι» των δασμών, αλλά ένα οικονομικό «bazooka» παραμένει - και είναι στραμμένο προς τους υπόλοιπους μέχρι να πετύχει τους στόχους του.
www.bankingnews.gr
Πρώτον, η μία σειρά των αντιρρήσεων είχε οικονομική βάση. Οι δασμοί θα προκαλούσαν εκτόξευση των τιμών καθώς αποτελούσαν «εγχώριο» φόρο ο οποίος θα βάραινε τους καταναλωτές.
Δεύτερον, δεν είναι σύμφωνες με το σύνταγμα οι έκτακτες εξουσίες τις οποίες επικαλέστηκε ο πρόεδρος Trump για την επιβολή τους.
Αυτό ήταν και το κεντρικό περιεχόμενο της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ η οποία εκδόθηκε την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, απηχώντας σχετικές αποφάσεις μικρότερων δικαστηρίων.
Και οι δύο αυτές αντιρρήσεις όμως αποδεικνύονται λανθασμένες και κυρίως αγνοούν το γεγονός ότι εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο για την οικονομία των ΗΠΑ το οποίο έχει καταρτίσει η κυβέρνηση Trump.
Το εν λόγω σχέδιο έχει στο επίκεντρό του τη μείωση των εμπορικών ελλειμμάτων και την ανάταξη της βιομηχανικής βάσης των ΗΠΑ με την επιστροφή των θέσεων εργασίας - και την ενίσχυση της αμερικανικής οικονομίας στο νέο περιβάλλον όπου η ηγεμονίας της απειλείται από αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις όπως η Κίνα.
Τι λένε οι αριθμοί - Οι τιμές παραγωγού
Οι τιμές παράγωγού στις ΗΠΑ για καταναλωτικά αγαθά μειώθηκαν απότομα τον Ιανουάριο, παρότι ο συνολικός Δείκτης Τιμών Παραγωγού (Producer Price Index - PPI) κατέγραψε τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων τεσσάρων μηνών, αποκαλύπτοντας μια έντονη απόκλιση που αναιρεί τους ισχυρισμούς ότι οι δασμοί πλήττουν τα αμερικανικά νοικοκυριά.
Τα τελικά καταναλωτικά αγαθά μειώθηκαν κατά 1,3% σε σχέση με τον Δεκέμβριο, η μεγαλύτερη πτώση από τον Μάρτιο του 2025, σύμφωνα με στοιχεία του Γραφείου Στατιστικής Εργασίας (Bureau of Labor Statistics) που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή (27/2).
Η μείωση οφειλόταν στην εν γένει αδύναμη ζήτηση τόσο στα διαρκή όσο και στα μη διαρκή αγαθά, με τις τιμές επιβατικών αυτοκινήτων, φορτηγών, επίπλων, οικιακών συσκευών και ενδυμάτων να παραμένουν στάσιμες ή να υποχωρούν.
Η αποπληθωριστική τάση στα καταναλωτικά αγαθά σημειώθηκε ενώ ο γενικός Δείκτης Τιμών Παραγωγού αυξήθηκε κατά 0,5% σε μηνιαία βάση, υπερβαίνοντας τη διάμεση πρόβλεψη 0,3% σε έρευνα του Bloomberg.
Η απόκλιση αυτή αναδεικνύει ότι ο συνολικός δείκτης συγκαλύπτει έντονα διαφοροποιημένες δυναμικές διαμόρφωσης των τιμών στην οικονομία.
Ενέργεια και τρόφιμα ηγούνται της πτώσης
Οι τιμές της βενζίνης μειώθηκαν κατά 5,5% τον Ιανουάριο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 80% της πτώσης στα τελικά ενεργειακά αγαθά, τα οποία υποχώρησαν κατά 2,7% για τον μήνα.
Οι τιμές των αυγών κατέρρευσαν κατά 63,9% σε σχέση με τον Δεκέμβριο, καθώς αντιστράφηκαν οι διαταραχές προσφοράς λόγω γρίπης των πτηνών στα τέλη του 2025, οδηγώντας τα τελικά καταναλωτικά τρόφιμα σε μείωση 1,5% σε μηναία βάση.
Σε ετήσια βάση, τα τελικά καταναλωτικά διατροφικά αγαθά καταγράφουν πτώση 1,7%.
Ακόμη και εξαιρουμένων των ευμετάβλητων κατηγοριών των τροφίμων και ενέργειας, τα τελικά καταναλωτικά αγαθά αυξήθηκαν μόλις κατά 0,2% σε σχέση με τον Δεκέμβριο, ενώ τα αγαθά προσωπικής κατανάλωσης εξαιρουμένης της ενέργειας μειώθηκαν κατά 0,5% και χωρίς τρόφιμα κατά 1,2% σε μηναία βάση.
Οι μειώσεις στις υποδηλώνουν ότι οι λιανοπωλητές διατηρούν περιορισμένη διαπραγματευτική δύναμη ως προς τις τιμές και απορροφούν τις πιέσεις κόστους αντί να τις μετακυλίουν στους καταναλωτές.
Τα στοιχεία για τα καταναλωτικά αγαθά αποδυναμώνουν τους ισχυρισμούς ότι οι δασμοί επιβαρύνουν τα αμερικανικά νοικοκυριά σε επίπεδο παραγωγού.
Οι τιμές των διαρκών αγαθών παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες σε σχέση με τον Δεκέμβριο: τα επιβατικά αυτοκίνητα στο 0%, τα ελαφρά φορτηγά στο +0,1%, τα οικιακά έπιπλα στο -0,1%, οι οικιακές συσκευές στο +0,2% και τα ηλεκτρονικά οικιακής χρήσης αμετάβλητα, ενώ αμετάβλητος έμεινε ο δείκτης για τον ρουχισμό.
Ο Δείκτης Τιμών Παραγωγού μετρά τις τιμές που καταβάλλονται σε παραγωγούς των ΗΠΑ για αγαθά και υπηρεσίες
. Δεν αποτελεί δείκτη χονδρικών τιμών, αν και συχνά αναφέρεται ως τέτοιος. Τα βασικά στοιχεία προέρχονται από τον δείκτη τελικής ζήτησης, ο οποίος βασίζεται στις τιμές αγαθών που πωλούνται σε νοικοκυριά για προσωπική κατανάλωση, σε ξένους καταναλωτές, σε κυβερνήσεις και σε επιχειρήσεις ως επενδύσεις κεφαλαίου.
Δαπάνες για Τεχνητή Νοημοσύνη και Άμυνα
Η άνοδος του δομικού πληθωρισμού αγαθών, κατά 0,7% σε σχέση με τον Δεκέμβριο εξαιρουμένων τροφίμων και ενέργειας, δεν αντανακλά γενικευμένες πιέσεις από δασμούς, αλλά συγκεντρώνεται σε κατηγορίες οι οποίες συνδέονται με την υποδομή τεχνητής νοημοσύνης και τις αμυντικές δαπάνες.
Η απόφαση του Ανώτατου δικαστηρίου για τους δασμούς
Να δούμε επίσης τι ακριβώς κάνει — και τι δεν κάνει — η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για τους δασμούς.
Ο Donald Trump δεν θα μπορεί πλέον να σημαδεύει τους υπόλοιπους με το «πιστόλι» των δασμών.
Η εποχή του «δασμολογικού tweet» επίσης τελειώνει
. Ωστόσο, μέσα στη φλυαρία και τις νυχτερινές αναρτήσεις, τίποτε ουσιαστικό δεν πρόκειται να αλλάξει.
Άλλωστε, σχεδόν όλοι οι δασμοί θα επιβιώσουν αμετάβλητοι. Βραχυπρόθεσμα, ο Πρόεδρος είναι καλυμμένος.
Το βράδυ της Παρασκευής (20/2), αμέσως μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, επικαλέστηκε το Άρθρο 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974, υπογράφοντας εκτελεστικό διάταγμα για την επιβολή άμεσου δασμού 10% στον υπόλοιπο κόσμο.
Το Σάββατο (21/2) αύξησε το ποσοστό στο 15%, το ανώτατο που επιτρέπει ο νόμος. Οι δασμοί τίθενται σε ισχύ - αλλά, παρά τους ισχυρισμούς ορισμένων δημοσιογράφων, τίποτε από αυτά δεν συνιστά «ανυπακοή» προς τους δικαστές. Αντιθέτως, ο Trump απλώς εφαρμόζει την απόφασή τους.
Η παγίδα είναι ότι το Άρθρο 122 έχει χρονικό όριο 150 ημερών.
Αυτό μας οδηγεί στα τέλη Ιουλίου.
Τότε ο Trump θα μπορούσε να ζητήσει από το Κογκρέσο παράταση.
Ίσως επίσης — αν και με μεγαλύτερο νομικό ρίσκο — να επανεκκινήσει το χρονόμετρο.
Ή να αφήσει τους δασμούς να λήξουν πριν επιβάλει νέα περίοδο 150 ημερών. Ανεξάρτητα από το αν αυτό θα αντέξει δικαστικά, του αγοράζει χρόνο για την ουσιαστική του αντεπίθεση στους δασμούς.
Το ουσιώδες είναι ότι το Ανώτατο Δικαστήριο απλώς είπε στον Πρόεδρο ότι έπρεπε να είχε επιλέξει διαφορετική νομική βάση για τους δασμούς του.
Πρόκειται για σημαντική εξέλιξη - αλλά όχι τόσο μεγάλη όσο έχει διαφημισθεί.
Για να κατανοήσει κανείς τι συνέβη απαιτείται εμβάθυνση στο αμερικανικό εμπορικό δίκαιο.
Στις 2 Απριλίου πέρυσι, όταν ο Trump εμφανίστηκε στον Κήπο των Ρόδων του Λευκού Οίκου για να ανακηρύξει «Ημέρα Απελευθέρωσης», επικαλέστηκε νόμο της εποχής Jimmy Carter.
Ο Νόμος περί Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης για τις Διεθνείς Σχέσεις του 1977 (IEEPA) θεσπίστηκε ως απάντηση στις δύο πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας εκείνης και παρείχε στον πρόεδρο πρωτοφανείς εξουσίες σε περίπτωση κρίσης — από δέσμευση ξένων περιουσιακών στοιχείων έως κατάσχεση ξένης ιδιοκτησίας.
Σημαντικό όμως είναι ότι ο IEEPA δεν αναφέρει τίποτε για δασμούς.
Παρ’ όλα αυτά, ο Trump τον χρησιμοποίησε ως νομική βάση για τους δασμούς της «Ημέρας Απελευθέρωσης» — και αυτό ακριβώς απέρριψε το Ανώτατο Δικαστήριο.
Ουσιαστικά έκρινε ότι οι ΗΠΑ δεν αντιμετωπίζουν άμεση έκτακτη ανάγκη όπως τη δεκαετία του 1970 και ότι οι δασμοί υπάγονται σε διαφορετικό νομικό πλαίσιο. Η απόφαση ελήφθη με πλειοψηφία έξι προς τρεις, με τον Brett Kavanaugh μεταξύ των μειοψηφούντων, και η διαφωνία αφορούσε το ποιος αποφασίζει τι συνιστά «έκτακτη ανάγκη».
Στη μειοψηφούσα γνώμη του, ο Kavanaugh διατύπωσε ένα σημείο που δεν αμφισβητείται: ότι η απόφαση θα έχει μικρή πρακτική επίδραση.
Όπως σημειώνει, «πολυάριθμοι άλλοι ομοσπονδιακοί νόμοι» επιτρέπουν στον Trump να επιβάλλει δασμούς νόμιμα — «έστω και με ορισμένα πρόσθετα διαδικαστικά β
ήματα».
Ποια είναι αυτά; Οι δύο βασικοί εμπορικοί νόμοι μέσω των οποίων οι πρόεδροι επιβάλλουν συνήθως δασμούς.
Ο πρώτος είναι ο Νόμος Εμπορικής Επέκτασης του 1962, ιδίως το Άρθρο 232 περί εθνικής ασφάλειας.
Επιτρέπει την επιβολή δασμών σε προϊόντα που θεωρούνται απειλή για την εθνική ασφάλεια.
Η κυβέρνηση Trump έχει ήδη επιβάλει τέτοιους δασμούς σε αυτοκίνητα, φορτηγά, χάλυβα και αλουμίνιο, ενώ εξετάζονται και ο χαλκός, τα έπιπλα, η ξυλεία.
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου δεν επηρεάζει καθόλου τους δασμούς του Άρθρου 232.
Οι δασμοί αυτοί αφορούν μόνο προϊόντα για τα οποία μπορεί να τεκμηριωθεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας — κυρίως κρίσιμες πρώτες ύλες.
Παιχνίδια από την Κίνα ή γαλλικές τσάντες πολυτελείας δεν εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία.
Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων πριν από την «Ημέρα Απελευθέρωσης» προερχόταν από το Άρθρο 301 του Νόμου του 1974, το οποίο αφορά αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και διακρίσεις εις βάρος αμερικανικών επιχειρήσεων.
Εκεί αναμένεται να μετατοπιστεί το βάρος της πολιτικής.
Οι έρευνες για αθέμιτες πρακτικές
Το Άρθρο 232 απαιτεί έρευνα του Υπουργείου Εμπορίου για τις επιπτώσεις των εισαγωγών στην εθνική ασφάλεια - η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει έως 270 ημέρες, και ο πρόεδρος έχει επιπλέον 90 ημέρες για απόφαση.
Στην πράξη, διαρκεί σχεδόν έναν χρόνο — όπως συνέβη με τους δασμούς σε χάλυβα και αλουμίνιο το 2017. Το Άρθρο 301 επίσης απαιτεί επίσημη έρευνα από τον Εμπορικό Αντιπρόσωπο των ΗΠΑ, με διάρκεια 6–12 μηνών, καταθέσεις, ακροάσεις και εκτενή έκθεση.
Μετά από τέσσερα έτη, οι δασμοί επανεξετάζονται.
Η γραφειοκρατία παρεμβάλλεται.
Αυτό εξηγεί γιατί ο Trump επέλεξε αρχικά τον IEEPA: για την ταχύτητα και τον «παράγοντα απειλής».
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Scott Bessent είχε χαρακτηρίσει τους δασμούς «το όπλο πάνω στο τραπέζι».
Παρά τη διαδικαστική βαρύτητα των νόμων του 1962 και 1974, ο Kavanaugh πιθανότατα έχει δίκιο ότι τελικά ο Trump θα επιτύχει τον στόχο του — και το Κογκρέσο δεν θα μπορέσει να τον εμποδίσει, καθώς οι νόμοι αυτοί παρέχουν στον πρόεδρο ευρεία διακριτική ευχέρεια.
Το χρονοδιάγραμμα, συνεπώς, έχει ως εξής: οι προσωρινοί δασμοί 15% τίθενται σε ισχύ, δίνοντάς του χρόνο να κινήσει τις διαδικασίες που θα τους καταστήσουν μόνιμους.
Θα μπορούσε ακόμη και να αυξήσει περαιτέρω το συνολικό επίπεδο δασμών. Ενδέχεται, για παράδειγμα, οι δασμοί στα αυτοκίνητα από την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο να αυξηθούν κατά μία ποσοστιαία μονάδα.
Το πραγματικό πρόβλημα για τους αντιπάλους του Donald Trump δεν είναι ότι είναι είναι ότι έμαθε να χειρίζεται την πολιτική μηχανική του αμερικανικού συστήματος προς όφελός του.
Μπορεί να μην κρατά πλέον το «πιστόλι» των δασμών, αλλά ένα οικονομικό «bazooka» παραμένει - και είναι στραμμένο προς τους υπόλοιπους μέχρι να πετύχει τους στόχους του.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών