Μια στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπρούσε να προκαλέσει απρόβλεπτες αλυσιδτές αντιδράσεις, καθώς όλα εξαρτώνται από το αν το Ιράν θα επιδείξει αυτοσυγκράτηση ή όχι
Με την ανάπτυξη της ομάδας μάχης του αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln στη Μέση Ανατολή και τις ανανεωμένες απειλές στρατιωτικής δράσης από τον Donald Trump, το ενδεχόμενο μιας νέας αντιπαράθεσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επανέρχεται δυναμικά.
Η ρητορική και από τις δύο πλευρές έχει οξυνθεί.
Γράφοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Trump παρουσίασε την ανάπτυξη της «τεράστιας αρμάδας» ως μοχλό πίεσης για να επιστρέψει η Τεχεράνη σε διαπραγματεύσεις, δηλώνοντας ότι «ελπίζω το Ιράν να έρθει γρήγορα στο τραπέζι και να διαπραγματευτεί μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία - ΧΩΡΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΟΠΛΑ - που να είναι καλή για όλες τις πλευρές».
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι απάντησαν με τον ίδιο τόνο. Ο υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi προειδοποίησε στο X (πρώην Twitter) ότι, ενώ το Ιράν είναι έτοιμο για μια «δίκαιη και ισότιμη» συμφωνία χωρίς εξαναγκασμούς, οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας είναι έτοιμες να «ανταποδώσουν άμεσα και ισχυρά» σε οποιαδήποτε επίθεση.
Συνολικά, οι δηλώσεις αυτές δείχνουν ότι τα διπλωματικά σήματα παραμερίζονται από επιθετικές κινήσεις αποτροπής, περιορίζοντας τον χώρο για αποκλιμάκωση.
Εφιαλτικά σενάρια
Η σεναριολογία για πιθανές στρατιωτικές εξελίξεις έχει πλέον γενικευτεί.
Αναλυτές μιλούν για τα πάντα: από περιορισμένα, «τύπου Βενεζουέλας» αμερικανικά πλήγματα εντός του Ιράν, έως επιθέσεις στα απομεινάρια του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και στις δομές διοίκησης και ελέγχου των ιρανικών δυνάμεων.
Πιο επιθετικές φωνές προτείνουν ακόμη και ναυτικό αποκλεισμό - πιθανότατα παράνομο βάσει διεθνούς δικαίου - ή ακόμη και τελεσίγραφο προς την ιρανική ηγεσία να εγκαταλείψει τη χώρα.
Στην Τεχεράνη, αυτές οι ιδέες δεν θεωρούνται αβάσιμες. Η πολιτική ελίτ βλέπει τη στρατιωτική συγκέντρωση των Ηνωμένων Πολιτειών κοντά στον Περσικό Κόλπο ως προειδοποιητική βολή, αν όχι ως προοίμιο μιας δεύτερης φάσης της σύγκρουσης του Ιουνίου 2025 με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο βουλευτής Mohammad Raeisi από την ιερή πόλη Qom προειδοποίησε ότι το Ιράν πρέπει να προετοιμαστεί για τα χειρότερα, συμπεριλαμβανομένης της στοχοποίησης ή ακόμη και της κατάληψης της νήσου Kharg, του κύριου τερματικού εξαγωγών πετρελαίου της χώρας.
Η ιρανική απάντηση
Οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν ένα βασικό ερώτημα που καθορίζει εδώ και δεκαετίες τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών–Ιράν: πώς μπορεί ένα υλικά ασθενέστερο κράτος, αποκομμένο από τις διεθνείς αγορές όπλων για περισσότερα από 40 χρόνια, να αντιμετωπίσει τον ισχυρότερο στρατό του κόσμου;
Δύο σημεία είναι κρίσιμα για να κατανοηθεί η σκέψη της Τεχεράνης.
Πρώτον, η ιρανική ηγεσία δεν βλέπει τη σημερινή ένταση ως μεμονωμένη κρίση, αλλά ως συνέχεια του «Πολέμου των 12 Ημερών» του Ιουνίου 2025, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ενώθηκαν με το Ισραήλ σε πλήγματα κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Δεύτερον, η Ισλαμική Δημοκρατία δεν πιστεύει ότι μπορεί να κερδίσει έναν συμβατικό πόλεμο εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών. Η στρατηγική της δεν είναι η απόλυτη νίκη, αλλά η επιβολή κόστους - μια «έντιμη ήττα» που θα καταστήσει το τίμημα ενός παρατεταμένου πολέμου πολιτικά δυσβάσταχτο για την Ουάσινγκτον και θα την ωθήσει σε γρήγορο συμβιβασμό.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι γνωρίζουν τις συμβατικές αδυναμίες της χώρας, ιδιαίτερα την έλλειψη σύγχρονης αεροπορίας.
Σε μια σύγκρουση, το Ιράν θα βασιζόταν κυρίως σε βαλλιστικούς πυραύλους και στο μεγάλο του οπλοστάσιο drones για να πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή, όπως έκανε και τον Ιούνιο 2025.
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες συμμετείχαν στις επιθέσεις κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων, η Τεχεράνη απάντησε με πλήγματα στη βάση Al Udeid στο Κατάρ, όπου σταθμεύουν χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες.
Δεν υπήρξαν απώλειες, πιθανότατα επειδή το Ιράν είχε προειδοποιήσει εκ των προτέρων τις αρχές του Κατάρ, κίνηση που ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια περιορισμού της κλιμάκωσης χωρίς απώλεια αποτρεπτικού μηνύματος.
Η λογική αυτή έχει διατυπωθεί ανοιχτά. Τον Δεκέμβριο 2025, ο Araghchi προειδοποίησε ότι «αν ξεσπάσει πόλεμος μεταξύ μας και των Ηνωμένων Πολιτειών και οι Αμερικανοί επιτεθούν στις πυρηνικές μας εγκαταστάσεις, πρέπει οπωσδήποτε να αναμένουν ότι θα επιτεθούμε στις στρατιωτικές τους βάσεις, όπου κι αν βρίσκονται».
Το σκεπτικό είναι απλό: το Ιράν δεν έχει τη δυνατότητα να πλήξει ουσιαστικά την αμερικανική ενδοχώρα, ενώ οι περιφερειακές βάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ευάλωτες, συμβολικά φορτισμένες και κρίσιμες για την προβολή ισχύος.
Στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις
Το Ιράν φαίνεται να έχει αντλήσει διδάγματα από τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου 2025.
Έκτοτε, έχει αποκεντρώσει τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου των ενόπλων δυνάμεων, διασπείροντας τη λήψη αποφάσεων ώστε να δυσκολέψει έναν αντίπαλο να παραλύσει τον στρατό με ένα και μόνο χειρουργικό πλήγμα.
Όπως σημειώνει ο αναλυτής Hamidreza Azizi, τα μέτρα αυτά στοχεύουν «στην επιβίωση υπό επίθεση και στη διατήρηση της ικανότητας ανταπόδοσης ακόμη κι αν κεντρικοί κόμβοι πληγούν».
Το Ισραήλ στο στόχαστρο
Μια άλλη οδός κλιμάκωσης περνά από το Ισραήλ. Από την οπτική της Τεχεράνης, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δρουν από κοινού.
Ο Ali Shamkhani, πρώην υπουργός Άμυνας και γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, προειδοποίησε στις 28 Ιανουαρίου ότι «ένα περιορισμένο πλήγμα είναι ψευδαίσθηση», προσθέτοντας ότι κάθε αμερικανική στρατιωτική ενέργεια «από οποιαδήποτε προέλευση και σε οποιοδήποτε επίπεδο» θα αντιμετωπιστεί ως πλήρης πόλεμος.
Υπονόησε μάλιστα ότι το Ιράν θα μπορούσε να πλήξει το Ισραήλ και «όλους όσους» στηρίζουν τον επιτιθέμενο.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, έχει από την πλευρά του προειδοποιήσει για «αδιανόητη απάντηση» σε περίπτωση ιρανικού πλήγματος.
Η ασύμμετρη ναυτική στρατηγική
Πέρα από τις άμεσες στρατιωτικές ανταλλαγές, το Ιράν διαθέτει επιλογές και στο ναυτικό πεδίο.
Η στοχοποίηση της εμπορικής ναυτιλίας στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Hormuz θα είχε στόχο όχι τη στρατιωτική νίκη, αλλά τη διατάραξη και την πολιτική πίεση.
Η Τεχεράνη έχει χρησιμοποιήσει αυτή την τακτική στο παρελθόν, ιδίως κατά την πρώτη θητεία Trump, με επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια το 2019, καθώς και μέσω συμμάχων όπως οι Houthis κατά πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας.
Αντί για παρατεταμένο κλείσιμο των στενών - που θα ήταν δύσκολο και οικονομικά αυτοκαταστροφικό - το Ιράν θα μπορούσε να επιλέξει σποραδικές, αρνήσιμες και αναστρέψιμες ενέργειες: ναυτικές νάρκες, παρενοχλήσεις από ταχύπλοα κοντά στις ακτές και απειλές από παράκτιους πυραύλους και drones.
Στόχος δεν θα ήταν η κυριαρχία, αλλά η αβεβαιότητα: αύξηση ασφαλίστρων, επιβράδυνση της ναυσιπλοΐας και μεταβλητότητα στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Στοχευμένες επιθέσεις
Το πιο επικίνδυνο σενάριο θα ήταν άμεσες επιθέσεις σε αμερικανικά πολεμικά πλοία στον Περσικό Κόλπο, τα ισχυρότερα σύμβολα αμερικανικής ισχύος.
Το Ιράν γνωρίζει ότι αυτό είναι εξαιρετικά ριψοκίνδυνο. Το συμβατικό του ναυτικό, με γηρασμένες φρεγάτες και κορβέτες από την εποχή του Σάχη, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί το αμερικανικό.
Το 1988, σε ανοικτή σύγκρουση, έχασε περίπου το μισό του στόλο σε μία ημέρα!
Έτσι, οποιαδήποτε ναυτική αντιπαράθεση θα βασιζόταν στο δόγμα «σμηνών» του ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης: πλήθος ταχύπλοων με πυραύλους, σε συνδυασμό με νάρκες και παράκτιες επιθέσεις, για κορεσμό των αμερικανικών αμυνών.
Έχουν επίσης συζητηθεί επιθέσεις αυτοκτονίας με εκρηκτικά σκάφη ή μη επανδρωμένα συστήματα, περισσότερο για επίδειξη αποφασιστικότητας παρά για βύθιση πλοίων.
Παρά ταύτα, η Τεχεράνη γνωρίζει ότι μια άμεση εμπλοκή θα οδηγούσε σε συντριπτικά αντίποινα.
Γι’ αυτό, τέτοιες ενέργειες θα ήταν επιλεκτικές και προσεκτικά υπολογισμένες, στο πλαίσιο μιας στρατηγικής αποδοχής ρίσκου και ασύμμετρης κλιμάκωσης υπό την υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Όλα εξαρτώνται από το Ιράν
Στο σημερινό ασταθές περιβάλλον, ο κίνδυνος λάθους υπολογισμού είναι μεγάλος.
Η «διπλωματία των κανονιοφόρων» της κυβέρνησης Trump ερμηνεύεται στην Τεχεράνη όχι ως πίεση για συμφωνία, αλλά ως προετοιμασία αλλαγής καθεστώτος.
Αν οι Ιρανοί ηγέτες καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα, θα αντιμετωπίσουν τη σύγκρουση ως αγώνα επιβίωσης και όχι ως περιορισμένη ανταλλαγή.
Υπό αυτές τις συνθήκες, θα ήταν πιθανό να χρησιμοποιήσουν τις δυνατότητές τους νωρίς, πριν αυτές υποβαθμιστούν από συνεχή αεροπορικά πλήγματα.
Ο Araghchi προειδοποίησε στις 20 Ιανουαρίου ότι «σε αντίθεση με την αυτοσυγκράτηση του Ιουνίου 2025, οι ένοπλες δυνάμεις μας δεν θα διστάσουν να απαντήσουν με όλα τα μέσα αν δεχθούμε νέα επίθεση».
Τελικά, ο πραγματικός κίνδυνος έγκειται στην πεποίθηση ότι η ιρανική συμπεριφορά μπορεί να προβλεφθεί ή να ελεγχθεί.
Η λήψη αποφάσεων στο Ιράν είναι προσαρμοστική και επηρεάζεται έντονα από την καθημερινή αντίληψη απειλής. Σε κρίσεις, τα σήματα παρερμηνεύονται εύκολα και η κλιμάκωση αποκτά τη δική της δυναμική.
Όπως είχε παρατηρήσει ο Πρώσος στρατιωτικός Helmuth von Moltke, κανένα σχέδιο δεν επιβιώνει της πρώτης επαφής με τον εχθρό.
Για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, το μήνυμα είναι σαφές: στρατηγικές εξαναγκασμού του Ιράν ενδέχεται να πυροδοτήσουν μια σύγκρουση που δύσκολα θα περιοριστεί.
www.bankingnews.gr
Η ρητορική και από τις δύο πλευρές έχει οξυνθεί.
Γράφοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Trump παρουσίασε την ανάπτυξη της «τεράστιας αρμάδας» ως μοχλό πίεσης για να επιστρέψει η Τεχεράνη σε διαπραγματεύσεις, δηλώνοντας ότι «ελπίζω το Ιράν να έρθει γρήγορα στο τραπέζι και να διαπραγματευτεί μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία - ΧΩΡΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΟΠΛΑ - που να είναι καλή για όλες τις πλευρές».
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι απάντησαν με τον ίδιο τόνο. Ο υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi προειδοποίησε στο X (πρώην Twitter) ότι, ενώ το Ιράν είναι έτοιμο για μια «δίκαιη και ισότιμη» συμφωνία χωρίς εξαναγκασμούς, οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας είναι έτοιμες να «ανταποδώσουν άμεσα και ισχυρά» σε οποιαδήποτε επίθεση.
Συνολικά, οι δηλώσεις αυτές δείχνουν ότι τα διπλωματικά σήματα παραμερίζονται από επιθετικές κινήσεις αποτροπής, περιορίζοντας τον χώρο για αποκλιμάκωση.
Εφιαλτικά σενάρια
Η σεναριολογία για πιθανές στρατιωτικές εξελίξεις έχει πλέον γενικευτεί.
Αναλυτές μιλούν για τα πάντα: από περιορισμένα, «τύπου Βενεζουέλας» αμερικανικά πλήγματα εντός του Ιράν, έως επιθέσεις στα απομεινάρια του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και στις δομές διοίκησης και ελέγχου των ιρανικών δυνάμεων.
Πιο επιθετικές φωνές προτείνουν ακόμη και ναυτικό αποκλεισμό - πιθανότατα παράνομο βάσει διεθνούς δικαίου - ή ακόμη και τελεσίγραφο προς την ιρανική ηγεσία να εγκαταλείψει τη χώρα.
Στην Τεχεράνη, αυτές οι ιδέες δεν θεωρούνται αβάσιμες. Η πολιτική ελίτ βλέπει τη στρατιωτική συγκέντρωση των Ηνωμένων Πολιτειών κοντά στον Περσικό Κόλπο ως προειδοποιητική βολή, αν όχι ως προοίμιο μιας δεύτερης φάσης της σύγκρουσης του Ιουνίου 2025 με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο βουλευτής Mohammad Raeisi από την ιερή πόλη Qom προειδοποίησε ότι το Ιράν πρέπει να προετοιμαστεί για τα χειρότερα, συμπεριλαμβανομένης της στοχοποίησης ή ακόμη και της κατάληψης της νήσου Kharg, του κύριου τερματικού εξαγωγών πετρελαίου της χώρας.
Η ιρανική απάντηση
Οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν ένα βασικό ερώτημα που καθορίζει εδώ και δεκαετίες τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών–Ιράν: πώς μπορεί ένα υλικά ασθενέστερο κράτος, αποκομμένο από τις διεθνείς αγορές όπλων για περισσότερα από 40 χρόνια, να αντιμετωπίσει τον ισχυρότερο στρατό του κόσμου;
Δύο σημεία είναι κρίσιμα για να κατανοηθεί η σκέψη της Τεχεράνης.
Πρώτον, η ιρανική ηγεσία δεν βλέπει τη σημερινή ένταση ως μεμονωμένη κρίση, αλλά ως συνέχεια του «Πολέμου των 12 Ημερών» του Ιουνίου 2025, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ενώθηκαν με το Ισραήλ σε πλήγματα κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Δεύτερον, η Ισλαμική Δημοκρατία δεν πιστεύει ότι μπορεί να κερδίσει έναν συμβατικό πόλεμο εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών. Η στρατηγική της δεν είναι η απόλυτη νίκη, αλλά η επιβολή κόστους - μια «έντιμη ήττα» που θα καταστήσει το τίμημα ενός παρατεταμένου πολέμου πολιτικά δυσβάσταχτο για την Ουάσινγκτον και θα την ωθήσει σε γρήγορο συμβιβασμό.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι γνωρίζουν τις συμβατικές αδυναμίες της χώρας, ιδιαίτερα την έλλειψη σύγχρονης αεροπορίας.
Σε μια σύγκρουση, το Ιράν θα βασιζόταν κυρίως σε βαλλιστικούς πυραύλους και στο μεγάλο του οπλοστάσιο drones για να πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή, όπως έκανε και τον Ιούνιο 2025.
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες συμμετείχαν στις επιθέσεις κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων, η Τεχεράνη απάντησε με πλήγματα στη βάση Al Udeid στο Κατάρ, όπου σταθμεύουν χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες.
Δεν υπήρξαν απώλειες, πιθανότατα επειδή το Ιράν είχε προειδοποιήσει εκ των προτέρων τις αρχές του Κατάρ, κίνηση που ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια περιορισμού της κλιμάκωσης χωρίς απώλεια αποτρεπτικού μηνύματος.
Η λογική αυτή έχει διατυπωθεί ανοιχτά. Τον Δεκέμβριο 2025, ο Araghchi προειδοποίησε ότι «αν ξεσπάσει πόλεμος μεταξύ μας και των Ηνωμένων Πολιτειών και οι Αμερικανοί επιτεθούν στις πυρηνικές μας εγκαταστάσεις, πρέπει οπωσδήποτε να αναμένουν ότι θα επιτεθούμε στις στρατιωτικές τους βάσεις, όπου κι αν βρίσκονται».
Το σκεπτικό είναι απλό: το Ιράν δεν έχει τη δυνατότητα να πλήξει ουσιαστικά την αμερικανική ενδοχώρα, ενώ οι περιφερειακές βάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ευάλωτες, συμβολικά φορτισμένες και κρίσιμες για την προβολή ισχύος.
Στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις
Το Ιράν φαίνεται να έχει αντλήσει διδάγματα από τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου 2025.
Έκτοτε, έχει αποκεντρώσει τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου των ενόπλων δυνάμεων, διασπείροντας τη λήψη αποφάσεων ώστε να δυσκολέψει έναν αντίπαλο να παραλύσει τον στρατό με ένα και μόνο χειρουργικό πλήγμα.
Όπως σημειώνει ο αναλυτής Hamidreza Azizi, τα μέτρα αυτά στοχεύουν «στην επιβίωση υπό επίθεση και στη διατήρηση της ικανότητας ανταπόδοσης ακόμη κι αν κεντρικοί κόμβοι πληγούν».
Το Ισραήλ στο στόχαστρο
Μια άλλη οδός κλιμάκωσης περνά από το Ισραήλ. Από την οπτική της Τεχεράνης, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δρουν από κοινού.
Ο Ali Shamkhani, πρώην υπουργός Άμυνας και γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, προειδοποίησε στις 28 Ιανουαρίου ότι «ένα περιορισμένο πλήγμα είναι ψευδαίσθηση», προσθέτοντας ότι κάθε αμερικανική στρατιωτική ενέργεια «από οποιαδήποτε προέλευση και σε οποιοδήποτε επίπεδο» θα αντιμετωπιστεί ως πλήρης πόλεμος.
Υπονόησε μάλιστα ότι το Ιράν θα μπορούσε να πλήξει το Ισραήλ και «όλους όσους» στηρίζουν τον επιτιθέμενο.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, έχει από την πλευρά του προειδοποιήσει για «αδιανόητη απάντηση» σε περίπτωση ιρανικού πλήγματος.
Η ασύμμετρη ναυτική στρατηγική
Πέρα από τις άμεσες στρατιωτικές ανταλλαγές, το Ιράν διαθέτει επιλογές και στο ναυτικό πεδίο.
Η στοχοποίηση της εμπορικής ναυτιλίας στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Hormuz θα είχε στόχο όχι τη στρατιωτική νίκη, αλλά τη διατάραξη και την πολιτική πίεση.
Η Τεχεράνη έχει χρησιμοποιήσει αυτή την τακτική στο παρελθόν, ιδίως κατά την πρώτη θητεία Trump, με επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια το 2019, καθώς και μέσω συμμάχων όπως οι Houthis κατά πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας.
Αντί για παρατεταμένο κλείσιμο των στενών - που θα ήταν δύσκολο και οικονομικά αυτοκαταστροφικό - το Ιράν θα μπορούσε να επιλέξει σποραδικές, αρνήσιμες και αναστρέψιμες ενέργειες: ναυτικές νάρκες, παρενοχλήσεις από ταχύπλοα κοντά στις ακτές και απειλές από παράκτιους πυραύλους και drones.
Στόχος δεν θα ήταν η κυριαρχία, αλλά η αβεβαιότητα: αύξηση ασφαλίστρων, επιβράδυνση της ναυσιπλοΐας και μεταβλητότητα στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Στοχευμένες επιθέσεις
Το πιο επικίνδυνο σενάριο θα ήταν άμεσες επιθέσεις σε αμερικανικά πολεμικά πλοία στον Περσικό Κόλπο, τα ισχυρότερα σύμβολα αμερικανικής ισχύος.
Το Ιράν γνωρίζει ότι αυτό είναι εξαιρετικά ριψοκίνδυνο. Το συμβατικό του ναυτικό, με γηρασμένες φρεγάτες και κορβέτες από την εποχή του Σάχη, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί το αμερικανικό.
Το 1988, σε ανοικτή σύγκρουση, έχασε περίπου το μισό του στόλο σε μία ημέρα!
Έτσι, οποιαδήποτε ναυτική αντιπαράθεση θα βασιζόταν στο δόγμα «σμηνών» του ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης: πλήθος ταχύπλοων με πυραύλους, σε συνδυασμό με νάρκες και παράκτιες επιθέσεις, για κορεσμό των αμερικανικών αμυνών.
Έχουν επίσης συζητηθεί επιθέσεις αυτοκτονίας με εκρηκτικά σκάφη ή μη επανδρωμένα συστήματα, περισσότερο για επίδειξη αποφασιστικότητας παρά για βύθιση πλοίων.
Παρά ταύτα, η Τεχεράνη γνωρίζει ότι μια άμεση εμπλοκή θα οδηγούσε σε συντριπτικά αντίποινα.
Γι’ αυτό, τέτοιες ενέργειες θα ήταν επιλεκτικές και προσεκτικά υπολογισμένες, στο πλαίσιο μιας στρατηγικής αποδοχής ρίσκου και ασύμμετρης κλιμάκωσης υπό την υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Όλα εξαρτώνται από το Ιράν
Στο σημερινό ασταθές περιβάλλον, ο κίνδυνος λάθους υπολογισμού είναι μεγάλος.
Η «διπλωματία των κανονιοφόρων» της κυβέρνησης Trump ερμηνεύεται στην Τεχεράνη όχι ως πίεση για συμφωνία, αλλά ως προετοιμασία αλλαγής καθεστώτος.
Αν οι Ιρανοί ηγέτες καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα, θα αντιμετωπίσουν τη σύγκρουση ως αγώνα επιβίωσης και όχι ως περιορισμένη ανταλλαγή.
Υπό αυτές τις συνθήκες, θα ήταν πιθανό να χρησιμοποιήσουν τις δυνατότητές τους νωρίς, πριν αυτές υποβαθμιστούν από συνεχή αεροπορικά πλήγματα.
Ο Araghchi προειδοποίησε στις 20 Ιανουαρίου ότι «σε αντίθεση με την αυτοσυγκράτηση του Ιουνίου 2025, οι ένοπλες δυνάμεις μας δεν θα διστάσουν να απαντήσουν με όλα τα μέσα αν δεχθούμε νέα επίθεση».
Τελικά, ο πραγματικός κίνδυνος έγκειται στην πεποίθηση ότι η ιρανική συμπεριφορά μπορεί να προβλεφθεί ή να ελεγχθεί.
Η λήψη αποφάσεων στο Ιράν είναι προσαρμοστική και επηρεάζεται έντονα από την καθημερινή αντίληψη απειλής. Σε κρίσεις, τα σήματα παρερμηνεύονται εύκολα και η κλιμάκωση αποκτά τη δική της δυναμική.
Όπως είχε παρατηρήσει ο Πρώσος στρατιωτικός Helmuth von Moltke, κανένα σχέδιο δεν επιβιώνει της πρώτης επαφής με τον εχθρό.
Για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, το μήνυμα είναι σαφές: στρατηγικές εξαναγκασμού του Ιράν ενδέχεται να πυροδοτήσουν μια σύγκρουση που δύσκολα θα περιοριστεί.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών