Ο Donald Trump βρίσκεται αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη γεωπολιτική πρόκληση της καριέρας του, καθώς ΗΠΑ και Ισραήλ προετοιμάζονται για νέο γύρο επιθέσεων κατά του Ιράν μέσα στο 2026. Με το ιρανικό καθεστώς αποδυναμωμένο, τις εσωτερικές διαμαρτυρίες να κλιμακώνονται και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης να παραμένει άλυτο, οι φόβοι για έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας αυξάνονται
Για επτά δεκαετίες, σχεδόν κάθε Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών επιχείρησε να λύσει τον γρίφο της Μέσης Ανατολής μέσω της επίλυσης του ζητήματος Ισραήλ–Παλαιστίνης, ελπίζοντας σε μια ιστορική πολιτική κληρονομιά.
Από τις Συμφωνίες Ανακωχής του 1949 επί Harry S. Truman, τις Συμφωνίες του Camp David το 1978 επί Jimmy Carter, τις Συμφωνίες του Όσλο το 1993 επί Bill Clinton, έως τις Συμφωνίες του Αβράαμ του 2020 κατά την πρώτη θητεία του Donald Trump, η λίστα των αποτυχημένων προσπαθειών είναι μακρά.
Στην περίπτωση του Trump, υπάρχει και ένας επιπλέον στόχος: η φιλοδοξία για το Νόμπελ Ειρήνης.
Ο ίδιος γνωρίζει πως καμία άλλη επιτυχία δεν θα μπορούσε να τον φέρει πιο κοντά σε αυτό από μια τελική λύση στο Παλαιστινιακό.
Ωστόσο, από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και μετά, το Ιράν αποτελεί το βασικό εμπόδιο για μια διαρκή ειρήνη στη Μέση Ανατολή.
Νέος γύρος επιθέσεων κατά του Ιράν
Τον Ιούνιο του 2025, Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες έσπασαν ένα ιστορικό ταμπού, εξαπολύοντας άμεσες επιθέσεις εντός του Ιράν - κάτι που απέφευγαν για δεκαετίες.
Από τη στιγμή που το όριο αυτό ξεπεράστηκε, τα άμεσα πλήγματα θεωρούνται πλέον «ανοιχτό παιχνίδι».
Στις 2 Ιανουαρίου 2026, ο Donald Trump εξέδωσε νέα προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, με σαφή υπονοούμενα αλλαγής καθεστώτος.
Παράλληλα, ο εξόριστος στις ΗΠΑ Reza Pahlavi απηύθυνε μηνύματα προς τον ιρανικό λαό, καλώντας τον σε εξέγερση.
Πιέσεις από το Ισραήλ
Ο Benjamin Netanyahu εδώ και μήνες δηλώνει ότι το καθεστώς της Τεχεράνης βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο του, καθώς το Ισραήλ έχει αποδυναμώσει συστηματικά τους συμμάχους του Ιράν - Hamas, Hezbollah και Houthis - ενώ η Συρία έχει χαθεί από τη σφαίρα επιρροής της Τεχεράνης.
Παράλληλα, το Ισραήλ αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση στο εσωτερικό του. Αν και οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις παραμένουν από τις ισχυρότερες στον κόσμο, οι διαδοχικοί πόλεμοι και οι επιθέσεις με drones και πυραύλους έχουν εξαντλήσει αποθέματα και αντοχές.
Η ηγεσία στο Τελ Αβίβ θεωρεί ότι μια καθοριστική σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να εξαλείψει την πηγή των περισσότερων απειλών που αντιμετωπίζει το κράτος του Ισραήλ εδώ και χρόνια
Ο πιο φιλοϊσραηλινός Πρόεδρος στην ιστορία
Μετά τη συνάντησή του με τον Trump στη Φλόριντα, ο Benjamin Netanyahu δήλωσε ότι το Ισραήλ «δεν είχε ποτέ καλύτερο φίλο στον Λευκό Οίκο».
Ο Trump έχει ήδη αναγνωρίσει την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, τη ισραηλινή κυριαρχία στα Υψώματα του Γκολάν και διέλυσε τη συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο Netanyahu έφτασε μάλιστα στο σημείο να συγκρίνει τον Trump με τον Κύρο τον Μέγα, μια μορφή εξαιρετικά σεβαστή στην εβραϊκή ιστορική μνήμη.
Στο επίκεντρο όλων βρίσκεται ο Donald Trump. Σε αντίθεση με προηγούμενους Προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Trump δεν κρύβει ότι βλέπει τη διεθνή πολιτική και ως προσωπικό στοίχημα υστεροφημίας
Η διάλυση της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν, οι Συμφωνίες του Αβράαμ και οι απευθείας επιθέσεις του 2025 αποτελούν κομμάτια ενός ευρύτερου σχεδίου αναδιαμόρφωσης της Μέσης Ανατολής με όρους ισχύος και όχι συμβιβασμών.
Το άλυτο πυρηνικό ζήτημα
Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει η μεγαλύτερη πηγή έντασης με τη Δύση.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, μεγάλο μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου επέζησε των επιθέσεων του 2025.
Εκτιμάται ότι το Ιράν διαθέτει περίπου 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, κοντά σε επίπεδα οπλικής χρήσης.
Οι διπλωματικές προσπάθειες φαίνεται να έχουν φτάσει σε αδιέξοδο, ενώ αναλυτές θεωρούν σχεδόν βέβαιο έναν νέο πόλεμο Ιράν–Ισραήλ μέσα στο 2026.
Την ίδια στιγμή, ευρωπαϊκές χώρες παρακολουθούν με ανησυχία. Ένας νέος πόλεμος μεγάλης κλίμακας στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει ενεργειακό σοκ, νέο προσφυγικό κύμα και περαιτέρω οικονομική αστάθεια.
Ωστόσο, η επιρροή της Ευρώπης στις εξελίξεις είναι περιορισμένη, καθώς οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται πλέον στην Ουάσινγκτον, το Τελ Αβίβ και - σε μικρότερο βαθμό - την Τεχεράνη.
Το διακύβευμα του 2026
Με τρία χρόνια να απομένουν στη δεύτερη θητεία του, ο Donald Trump βλέπει το Ιράν αποδυναμωμένο, απομονωμένο και εσωτερικά ασταθές.
Αν καταφέρει να ανατρέψει το καθεστώς της Τεχεράνης, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια τελική αναδιάταξη στη Μέση Ανατολή - κάτι που σχεδόν όλοι οι Πρόεδροι των ΗΠΑ επιδίωξαν από το 1948.
Σύμφωνα με το International Crisis Group, μια άμεση σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ εντός του 2026 δεν θα περιοριστεί εύκολα.
Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος εμπλοκής τρίτων δρώντων, είτε μέσω επιθέσεων σε αμερικανικές βάσεις στην περιοχή είτε μέσω θαλάσσιων επεισοδίων στον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να μετατραπεί γρήγορα σε γενικευμένη περιφερειακή σύρραξη!
Παρά τους κινδύνους, στο περιβάλλον του Trump επικρατεί η άποψη ότι «το παράθυρο ευκαιρίας» δεν θα παραμείνει ανοιχτό για πολύ.
Αν το ιρανικό καθεστώς καταφέρει να σταθεροποιηθεί ή να ανασυγκροτήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, οι επιλογές της Δύσης θα περιοριστούν δραστικά. Για τον Trump, αυτό ενδέχεται να είναι η τελευταία ευκαιρία να αλλάξει ριζικά την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Το ερώτημα που αιωρείται είναι αν αυτή η στρατηγική θα οδηγήσει σε μια νέα τάξη πραγμάτων ή αν θα βυθίσει την περιοχή σε έναν πόλεμο χωρίς σαφές τέλος.
Σε κάθε περίπτωση, το 2026 διαμορφώνεται ως χρονιά-ορόσημο, με αποφάσεις που ενδέχεται να καθορίσουν το μέλλον της Μέσης Ανατολής για δεκαετίες.
www.bankingnews.gr
Από τις Συμφωνίες Ανακωχής του 1949 επί Harry S. Truman, τις Συμφωνίες του Camp David το 1978 επί Jimmy Carter, τις Συμφωνίες του Όσλο το 1993 επί Bill Clinton, έως τις Συμφωνίες του Αβράαμ του 2020 κατά την πρώτη θητεία του Donald Trump, η λίστα των αποτυχημένων προσπαθειών είναι μακρά.
Στην περίπτωση του Trump, υπάρχει και ένας επιπλέον στόχος: η φιλοδοξία για το Νόμπελ Ειρήνης.
Ο ίδιος γνωρίζει πως καμία άλλη επιτυχία δεν θα μπορούσε να τον φέρει πιο κοντά σε αυτό από μια τελική λύση στο Παλαιστινιακό.
Ωστόσο, από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και μετά, το Ιράν αποτελεί το βασικό εμπόδιο για μια διαρκή ειρήνη στη Μέση Ανατολή.
Νέος γύρος επιθέσεων κατά του Ιράν
Τον Ιούνιο του 2025, Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες έσπασαν ένα ιστορικό ταμπού, εξαπολύοντας άμεσες επιθέσεις εντός του Ιράν - κάτι που απέφευγαν για δεκαετίες.
Από τη στιγμή που το όριο αυτό ξεπεράστηκε, τα άμεσα πλήγματα θεωρούνται πλέον «ανοιχτό παιχνίδι».
Στις 2 Ιανουαρίου 2026, ο Donald Trump εξέδωσε νέα προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, με σαφή υπονοούμενα αλλαγής καθεστώτος.
Παράλληλα, ο εξόριστος στις ΗΠΑ Reza Pahlavi απηύθυνε μηνύματα προς τον ιρανικό λαό, καλώντας τον σε εξέγερση.
Πιέσεις από το Ισραήλ
Ο Benjamin Netanyahu εδώ και μήνες δηλώνει ότι το καθεστώς της Τεχεράνης βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο του, καθώς το Ισραήλ έχει αποδυναμώσει συστηματικά τους συμμάχους του Ιράν - Hamas, Hezbollah και Houthis - ενώ η Συρία έχει χαθεί από τη σφαίρα επιρροής της Τεχεράνης.
Παράλληλα, το Ισραήλ αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση στο εσωτερικό του. Αν και οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις παραμένουν από τις ισχυρότερες στον κόσμο, οι διαδοχικοί πόλεμοι και οι επιθέσεις με drones και πυραύλους έχουν εξαντλήσει αποθέματα και αντοχές.
Η ηγεσία στο Τελ Αβίβ θεωρεί ότι μια καθοριστική σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να εξαλείψει την πηγή των περισσότερων απειλών που αντιμετωπίζει το κράτος του Ισραήλ εδώ και χρόνια
Ο πιο φιλοϊσραηλινός Πρόεδρος στην ιστορία
Μετά τη συνάντησή του με τον Trump στη Φλόριντα, ο Benjamin Netanyahu δήλωσε ότι το Ισραήλ «δεν είχε ποτέ καλύτερο φίλο στον Λευκό Οίκο».
Ο Trump έχει ήδη αναγνωρίσει την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, τη ισραηλινή κυριαρχία στα Υψώματα του Γκολάν και διέλυσε τη συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο Netanyahu έφτασε μάλιστα στο σημείο να συγκρίνει τον Trump με τον Κύρο τον Μέγα, μια μορφή εξαιρετικά σεβαστή στην εβραϊκή ιστορική μνήμη.
Στο επίκεντρο όλων βρίσκεται ο Donald Trump. Σε αντίθεση με προηγούμενους Προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Trump δεν κρύβει ότι βλέπει τη διεθνή πολιτική και ως προσωπικό στοίχημα υστεροφημίας
Η διάλυση της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν, οι Συμφωνίες του Αβράαμ και οι απευθείας επιθέσεις του 2025 αποτελούν κομμάτια ενός ευρύτερου σχεδίου αναδιαμόρφωσης της Μέσης Ανατολής με όρους ισχύος και όχι συμβιβασμών.
Το άλυτο πυρηνικό ζήτημα
Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει η μεγαλύτερη πηγή έντασης με τη Δύση.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, μεγάλο μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου επέζησε των επιθέσεων του 2025.
Εκτιμάται ότι το Ιράν διαθέτει περίπου 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, κοντά σε επίπεδα οπλικής χρήσης.
Οι διπλωματικές προσπάθειες φαίνεται να έχουν φτάσει σε αδιέξοδο, ενώ αναλυτές θεωρούν σχεδόν βέβαιο έναν νέο πόλεμο Ιράν–Ισραήλ μέσα στο 2026.
Την ίδια στιγμή, ευρωπαϊκές χώρες παρακολουθούν με ανησυχία. Ένας νέος πόλεμος μεγάλης κλίμακας στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει ενεργειακό σοκ, νέο προσφυγικό κύμα και περαιτέρω οικονομική αστάθεια.
Ωστόσο, η επιρροή της Ευρώπης στις εξελίξεις είναι περιορισμένη, καθώς οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται πλέον στην Ουάσινγκτον, το Τελ Αβίβ και - σε μικρότερο βαθμό - την Τεχεράνη.
Το διακύβευμα του 2026
Με τρία χρόνια να απομένουν στη δεύτερη θητεία του, ο Donald Trump βλέπει το Ιράν αποδυναμωμένο, απομονωμένο και εσωτερικά ασταθές.
Αν καταφέρει να ανατρέψει το καθεστώς της Τεχεράνης, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια τελική αναδιάταξη στη Μέση Ανατολή - κάτι που σχεδόν όλοι οι Πρόεδροι των ΗΠΑ επιδίωξαν από το 1948.
Σύμφωνα με το International Crisis Group, μια άμεση σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ εντός του 2026 δεν θα περιοριστεί εύκολα.
Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος εμπλοκής τρίτων δρώντων, είτε μέσω επιθέσεων σε αμερικανικές βάσεις στην περιοχή είτε μέσω θαλάσσιων επεισοδίων στον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να μετατραπεί γρήγορα σε γενικευμένη περιφερειακή σύρραξη!
Παρά τους κινδύνους, στο περιβάλλον του Trump επικρατεί η άποψη ότι «το παράθυρο ευκαιρίας» δεν θα παραμείνει ανοιχτό για πολύ.
Αν το ιρανικό καθεστώς καταφέρει να σταθεροποιηθεί ή να ανασυγκροτήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, οι επιλογές της Δύσης θα περιοριστούν δραστικά. Για τον Trump, αυτό ενδέχεται να είναι η τελευταία ευκαιρία να αλλάξει ριζικά την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Το ερώτημα που αιωρείται είναι αν αυτή η στρατηγική θα οδηγήσει σε μια νέα τάξη πραγμάτων ή αν θα βυθίσει την περιοχή σε έναν πόλεμο χωρίς σαφές τέλος.
Σε κάθε περίπτωση, το 2026 διαμορφώνεται ως χρονιά-ορόσημο, με αποφάσεις που ενδέχεται να καθορίσουν το μέλλον της Μέσης Ανατολής για δεκαετίες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών