Τα κοινά στοιχεία μεταξύ της τρέχουσας πορείας των αγορών και αυτής λίγο πριν το κραχ του 1929
«Το κραχ καταφθάνει και θα είναι τρομερό.
Ο φαύλος κύκλος θα επεκταθεί και το αποτέλεσμα θα είναι κατάρρευση πολλών επιχειρήσεων.
Αυτή μπορεί να είναι μία στιγμή που ποτέ πριν δεν την έχει ζήσει η αγορά.
Οι σοφοί επενδυτές θα ξεφορτώνονταν άμεσα το χρέος τους».
Αυτό υποστήριζε ο Roger Babson, ένα γκουρού των αγορών, τον Σεπτέμβριο του 1929, λίγο πριν από το κραχ της Wall Street και την επακόλουθη Μεγάλη Ύφεση.
Βέβαια πριν από το κραχ του 1929, αρκετοί «ειδικοί» υποστήριζαν ότι ο οικονομικός κύκλος είχε περιθώρια περαιτέρω ανόδου.
Οι μετοχές δεν είχα ποτέ πριν βιώσει μία τόσο μακροχρόνια και επιθετική bull market και αρκετοί ήταν αυτοί που πίστευαν ότι «δεν υπάρχει ταβάνι» στην άνοδο.
Σε όλες τις ΗΠΑ οι άνθρωποι επένδυαν σε μετοχές και πολύ συχνά φρόντιζαν να δανειστούν για να αγοράσουν και άλλες.
Κατόπιν δανείζονταν για να κερδίσουν ακόμη περισσότερα χρήματα.
Στην ουσία η άνοδος των αγορών γίνονταν με χρήματα που δεν βρίσκονταν στην κατοχή των επενδυτών αλλά ήταν «υποσχετικές» και μάλιστα χωρίς καμία εγγύηση.
Φυσικά η παραπάνω είναι η τέλεια περιγραφή της φούσκας.
Και κάποια στιγμή οι φούσκες σκάνε.
Μετά το κραχ του 1929 οι «ειδικοί» υποστήριζαν ότι «κανείς δεν μπορούσε να το προβλέψει».
Φυσικά έκαναν λάθος, καθώς κάποιος το είχε προβλέψει.
Ένας άνθρωπος ο οποίος γνώριζε πολύ καλά από φούσκες των αγορών.
Ο Roger Babson έκανε την δήλωση με την οποία ξεκινά το κείμενο στις 5 Σεπτεμβρίου 1919 στο Annual Business Conference στη Μασαχουσέτη.
Μόλις έκανε τη δήλωση αυτή τον κατηγόρησαν ότι τρομοκρατούσε τη Wall Street και ότι έκανε ένα τεράστιο λάθος.
Μετά το κραχ τον κατηγόρησαν ότι η δήλωσή του ήταν η αιτία που αυτό συνέβη.
Καμία από αυτές τις κατηγορίες δεν ήταν ορθή και είναι ολοφάνερο ότι οι επενδυτές δεν έμαθαν τίποτα από αυτό το κραχ.
Απόδειξη το γεγονός ότι οι αγορές βιώνουν και σήμερα ανάλογες καταστάσεις.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει φορτωθεί με χρέος ύψους 20 τρισ. δολαρίων, δηλαδή το μεγαλύτερο που έχει δει ποτέ ο κόσμος και μάλιστα μεγαλύτερο απ’ όλων των άλλων χωρών μαζί.
Εάν στο παραπάνω χρέος προστεθούν και οι οφειλές των συστημάτων υγείας, του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης και άλλων δημόσιων φορέων, τότε αυτό μπορεί να ξεπεράσει τα 100 τρισ. δολάρια.
Πρόκειται για ένα χρέος που είναι αδύνατον να αποπληρωθεί.
Αν και οι Ρεπουμπλικάνοι είναι παραδοσιακά κατά της συγκέντρωσης χρέους, φρόντισαν να ψηφίσουν φορολογικές απαλλαγές, χωρίς ταυτόχρονη μείωση και των ομοσπονδιακών δαπανών.
Αυτό είναι σαν να δίνεις ηρωίνη σε κάποιον εξαρτημένο από τα ναρκωτικά.
Πιθανώς να υπάρξει μία αύξηση στις επενδύσεις σε διάστημα ενός έτους αλλά θα ακολουθήσει σύσφιξη δαπανών.
Επιπρόσθετα εγκρίθηκε δραματική αύξηση των δαπανών.
Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί ψήφισαν μαζί την άρση των ορίων για τις αμυντικές και τις εγχώριες δαπάνες.
Οι δαπάνες για προσλήψεις στις ένοπλες δυνάμεις είναι οι υψηλότερες στην ιστορία.
Με απλά λόγια Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί έχουν συμβάλει τα μέγιστα στην άσκηση μίας πολιτικής που μπορεί να οδηγήσει σε ύφεση.
Η τρέχουσα οικονομική κατάσταση δείχνει ότι υπάρχει απελπισμένη ανάγκη για μετρητά.
Το 1929 η κρίση προήλθε από την απόφαση της Κεντρικής Τράπεζας να αυξήσει τα επιτόκια, οδηγώντας αυτούς που ήταν πνιγμένοι στα χρέη σε ασφυξία.
Ας μην ξεχνάμε ότι η Fed αύξησε τα επιτόκια το 2017 και ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει να το πράττει και φέτος.
Άραγε αυτή η τακτική θα είναι ο καταλύτης που θα αλλάξει την πορεία των αγορών;
Με βάσει όλα τα παραπάνω ένα κραχ μοιάζει αναπόφευκτο, αλλά ένα κραχ δεν φέρνει πάντα ύφεση.
Ίσως, όμως, εάν κοιτάξουμε πιο προσεκτικά τα πέντε γεγονότα που οδήγησαν στη Μεγάλη Ύφεση του 1929 να βγάλουμε πιο ασφαλή συμπεράσματα για το τι έρχεται.
Μείωση του παγκόσμιου εμπορίου
Μέσω της νομοθεσίας Smoot Hawley Tariff το 1930 υπήρξε εισαγωγή «προστατευτικών» δασμών που οδήγησε σε εμπορικό πόλεμο μεταξύ αρκετών χωρών.
Σήμερα τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά.
Η αμερικανική κυβέρνηση φρόντισε να επιβάλει δασμούς πριν συμβεί το κραχ, κάτι που μπορεί να αποτελέσει στοιχείο επιτάχυνσής του.
Αύξηση της ζήτησης αγαθών
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’20 η ζήτηση τροφίμων γνώρισε πρωτόγνωρη αύξηση.
Κάποιοι υποστήριξαν ότι έφταιγε η απληστία ορισμένων οικονομολόγων, αλλά στην πραγματικότητα αιτία ήταν η χαλαρή νομισματική πολιτική των τραπεζών που προσέφεραν άφθονα δάνεια.
Σήμερα τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα.
Το ιδιωτικό χρέος βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά, με το ύψος του να ξεπερνά την αξία των ιδιωτικών περιουσιακών στοιχείων.
Κατάρρευση τραπεζών
Το 1929 οι τράπεζες είχαν δώσει πολύ περισσότερα κεφάλαια σε δάνεια σε σχέση με τις καταθέσεις που είχαν στα ταμεία τους.
Ήρθε το κραχ και μαζί με αυτό και η κατάρρευση αρκετών τραπεζών που «πήραν στον βυθό» και τις αποταμιεύσεις αρκετών ανθρώπων.
Το 1933 δημιουργήθηκε η FDIC (Federal Deposit Insurance Corporation), προκειμένου να υπάρχει μία υπηρεσία εγγύησης των καταθέσεων.
Όμως αυτή τη στιγμή η FDIC δεν έχει αρκετή χρηματοδότηση ή τουλάχιστον τόσο υψηλή ώστε να μπορεί να διασώσει μία μεγάλη τράπεζα εάν καταρρεύσει.
Ανεργία
Οι τράπεζες προσέφεραν δάνεια που τροφοδοτούσαν το αγοραστικό κρεσέντο.
Όταν κατέρρευσαν μαζί τους κατέρρευσε και η ζήτηση αγαθών.
Καθώς οι πωλήσεις στέγνωναν, αναρίθμητοι άνθρωποι έχασαν τη δουλειά τους.
Αρκετές από αυτές τις δουλειές δεν επέστρεψαν ποτέ στην αγορά.
Όλες οι συνθήκες που υπήρχαν το 1929 είναι παρούσες και σήμερα.
Βέβαια κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πότε θα σκάσει η φούσκα, το απόλυτα σίγουρο είναι ότι θα σκάσει.
Παράλληλα από τη στιγμή που το χρέος είναι πολύ υψηλότερο απ’ ότι ήταν το 1929, είναι ολοφάνερό ότι μία νέα κρίση θα είναι και αυτή πολύ χειρότερη από την αντίστοιχη του 1929.
www.bankingnews.gr
Ο φαύλος κύκλος θα επεκταθεί και το αποτέλεσμα θα είναι κατάρρευση πολλών επιχειρήσεων.
Αυτή μπορεί να είναι μία στιγμή που ποτέ πριν δεν την έχει ζήσει η αγορά.
Οι σοφοί επενδυτές θα ξεφορτώνονταν άμεσα το χρέος τους».
Αυτό υποστήριζε ο Roger Babson, ένα γκουρού των αγορών, τον Σεπτέμβριο του 1929, λίγο πριν από το κραχ της Wall Street και την επακόλουθη Μεγάλη Ύφεση.
Βέβαια πριν από το κραχ του 1929, αρκετοί «ειδικοί» υποστήριζαν ότι ο οικονομικός κύκλος είχε περιθώρια περαιτέρω ανόδου.
Οι μετοχές δεν είχα ποτέ πριν βιώσει μία τόσο μακροχρόνια και επιθετική bull market και αρκετοί ήταν αυτοί που πίστευαν ότι «δεν υπάρχει ταβάνι» στην άνοδο.
Σε όλες τις ΗΠΑ οι άνθρωποι επένδυαν σε μετοχές και πολύ συχνά φρόντιζαν να δανειστούν για να αγοράσουν και άλλες.
Κατόπιν δανείζονταν για να κερδίσουν ακόμη περισσότερα χρήματα.
Στην ουσία η άνοδος των αγορών γίνονταν με χρήματα που δεν βρίσκονταν στην κατοχή των επενδυτών αλλά ήταν «υποσχετικές» και μάλιστα χωρίς καμία εγγύηση.
Φυσικά η παραπάνω είναι η τέλεια περιγραφή της φούσκας.
Και κάποια στιγμή οι φούσκες σκάνε.
Μετά το κραχ του 1929 οι «ειδικοί» υποστήριζαν ότι «κανείς δεν μπορούσε να το προβλέψει».
Φυσικά έκαναν λάθος, καθώς κάποιος το είχε προβλέψει.
Ένας άνθρωπος ο οποίος γνώριζε πολύ καλά από φούσκες των αγορών.
Ο Roger Babson έκανε την δήλωση με την οποία ξεκινά το κείμενο στις 5 Σεπτεμβρίου 1919 στο Annual Business Conference στη Μασαχουσέτη.
Μόλις έκανε τη δήλωση αυτή τον κατηγόρησαν ότι τρομοκρατούσε τη Wall Street και ότι έκανε ένα τεράστιο λάθος.
Μετά το κραχ τον κατηγόρησαν ότι η δήλωσή του ήταν η αιτία που αυτό συνέβη.
Καμία από αυτές τις κατηγορίες δεν ήταν ορθή και είναι ολοφάνερο ότι οι επενδυτές δεν έμαθαν τίποτα από αυτό το κραχ.
Απόδειξη το γεγονός ότι οι αγορές βιώνουν και σήμερα ανάλογες καταστάσεις.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει φορτωθεί με χρέος ύψους 20 τρισ. δολαρίων, δηλαδή το μεγαλύτερο που έχει δει ποτέ ο κόσμος και μάλιστα μεγαλύτερο απ’ όλων των άλλων χωρών μαζί.
Εάν στο παραπάνω χρέος προστεθούν και οι οφειλές των συστημάτων υγείας, του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης και άλλων δημόσιων φορέων, τότε αυτό μπορεί να ξεπεράσει τα 100 τρισ. δολάρια.
Πρόκειται για ένα χρέος που είναι αδύνατον να αποπληρωθεί.
Αν και οι Ρεπουμπλικάνοι είναι παραδοσιακά κατά της συγκέντρωσης χρέους, φρόντισαν να ψηφίσουν φορολογικές απαλλαγές, χωρίς ταυτόχρονη μείωση και των ομοσπονδιακών δαπανών.
Αυτό είναι σαν να δίνεις ηρωίνη σε κάποιον εξαρτημένο από τα ναρκωτικά.
Πιθανώς να υπάρξει μία αύξηση στις επενδύσεις σε διάστημα ενός έτους αλλά θα ακολουθήσει σύσφιξη δαπανών.
Επιπρόσθετα εγκρίθηκε δραματική αύξηση των δαπανών.
Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί ψήφισαν μαζί την άρση των ορίων για τις αμυντικές και τις εγχώριες δαπάνες.
Οι δαπάνες για προσλήψεις στις ένοπλες δυνάμεις είναι οι υψηλότερες στην ιστορία.
Με απλά λόγια Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί έχουν συμβάλει τα μέγιστα στην άσκηση μίας πολιτικής που μπορεί να οδηγήσει σε ύφεση.
Η τρέχουσα οικονομική κατάσταση δείχνει ότι υπάρχει απελπισμένη ανάγκη για μετρητά.
Το 1929 η κρίση προήλθε από την απόφαση της Κεντρικής Τράπεζας να αυξήσει τα επιτόκια, οδηγώντας αυτούς που ήταν πνιγμένοι στα χρέη σε ασφυξία.
Ας μην ξεχνάμε ότι η Fed αύξησε τα επιτόκια το 2017 και ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει να το πράττει και φέτος.
Άραγε αυτή η τακτική θα είναι ο καταλύτης που θα αλλάξει την πορεία των αγορών;
Με βάσει όλα τα παραπάνω ένα κραχ μοιάζει αναπόφευκτο, αλλά ένα κραχ δεν φέρνει πάντα ύφεση.
Ίσως, όμως, εάν κοιτάξουμε πιο προσεκτικά τα πέντε γεγονότα που οδήγησαν στη Μεγάλη Ύφεση του 1929 να βγάλουμε πιο ασφαλή συμπεράσματα για το τι έρχεται.
Μείωση του παγκόσμιου εμπορίου
Μέσω της νομοθεσίας Smoot Hawley Tariff το 1930 υπήρξε εισαγωγή «προστατευτικών» δασμών που οδήγησε σε εμπορικό πόλεμο μεταξύ αρκετών χωρών.
Σήμερα τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά.
Η αμερικανική κυβέρνηση φρόντισε να επιβάλει δασμούς πριν συμβεί το κραχ, κάτι που μπορεί να αποτελέσει στοιχείο επιτάχυνσής του.
Αύξηση της ζήτησης αγαθών
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’20 η ζήτηση τροφίμων γνώρισε πρωτόγνωρη αύξηση.
Κάποιοι υποστήριξαν ότι έφταιγε η απληστία ορισμένων οικονομολόγων, αλλά στην πραγματικότητα αιτία ήταν η χαλαρή νομισματική πολιτική των τραπεζών που προσέφεραν άφθονα δάνεια.
Σήμερα τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα.
Το ιδιωτικό χρέος βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά, με το ύψος του να ξεπερνά την αξία των ιδιωτικών περιουσιακών στοιχείων.
Κατάρρευση τραπεζών
Το 1929 οι τράπεζες είχαν δώσει πολύ περισσότερα κεφάλαια σε δάνεια σε σχέση με τις καταθέσεις που είχαν στα ταμεία τους.
Ήρθε το κραχ και μαζί με αυτό και η κατάρρευση αρκετών τραπεζών που «πήραν στον βυθό» και τις αποταμιεύσεις αρκετών ανθρώπων.
Το 1933 δημιουργήθηκε η FDIC (Federal Deposit Insurance Corporation), προκειμένου να υπάρχει μία υπηρεσία εγγύησης των καταθέσεων.
Όμως αυτή τη στιγμή η FDIC δεν έχει αρκετή χρηματοδότηση ή τουλάχιστον τόσο υψηλή ώστε να μπορεί να διασώσει μία μεγάλη τράπεζα εάν καταρρεύσει.
Ανεργία
Οι τράπεζες προσέφεραν δάνεια που τροφοδοτούσαν το αγοραστικό κρεσέντο.
Όταν κατέρρευσαν μαζί τους κατέρρευσε και η ζήτηση αγαθών.
Καθώς οι πωλήσεις στέγνωναν, αναρίθμητοι άνθρωποι έχασαν τη δουλειά τους.
Αρκετές από αυτές τις δουλειές δεν επέστρεψαν ποτέ στην αγορά.
Όλες οι συνθήκες που υπήρχαν το 1929 είναι παρούσες και σήμερα.
Βέβαια κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πότε θα σκάσει η φούσκα, το απόλυτα σίγουρο είναι ότι θα σκάσει.
Παράλληλα από τη στιγμή που το χρέος είναι πολύ υψηλότερο απ’ ότι ήταν το 1929, είναι ολοφάνερό ότι μία νέα κρίση θα είναι και αυτή πολύ χειρότερη από την αντίστοιχη του 1929.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών