Υπουργική απόφαση της κ. Νίκης Κεραμέως, δίνει τη δυνατότητα λύσης και εκκαθάρισης των συγκεκριμένων Αλληλοβοηθητικών Ταμείων (ΝΠΙΔ), η οποία διενεργείται είτε από το προβλεπόμενο από το καταστατικό του Ταμείου όργανο ή από άλλο πρόσωπο (εκκαθαριστής).
Στην διευκόλυνση για την μετατροπή των «ειδικών» Ταμείων Αλληλοβοήθειας των ΔΕΚΟ και των Τραπεζών σε Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), προχωρά το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ταυτόχρονα με τη λύση και διάλυση αυτών που έχουν χρέη.
Συγκεκριμένα, υπουργική απόφαση της κ. Νίκης Κεραμέως, δίνει τη δυνατότητα λύσης και εκκαθάρισης των συγκεκριμένων Αλληλοβοηθητικών Ταμείων (ΝΠΙΔ), η οποία διενεργείται είτε από το προβλεπόμενο από το καταστατικό του Ταμείου όργανο ή από άλλο πρόσωπο (εκκαθαριστής).
Διαχρονικός θεσμός
Τα ταμεία αλληλοβοήθειας σε ΔΕΚΟ και οι τράπεζες αποτελούν έναν διαχρονικό θεσμό στο ελληνικό εργασιακό τοπίο, με ρίζες που φτάνουν δεκαετίες πίσω. Δημιουργήθηκαν με πρωτοβουλία εργαζομένων, με στόχο την κάλυψη κοινωνικών και οικονομικών αναγκών που δεν θα μπορούσε να καλύψει το επίσημο ασφαλιστικό σύστημα.
Την ίδια στιγμή, η συζήτηση για το μέλλον των ταμείων αυτών συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη πορεία του κοινωνικού κράτους στην Ελλάδα. Ειδικοί επισημαίνουν ότι, σε περιβάλλον περιορισμένων δημοσίων πόρων και μεταβαλλόμενων εργασιακών σχέσεων, τέτοιου είδους συλλογικοί μηχανισμοί μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, εφόσον διασφαλιστούν κανόνες διαφάνειας.
Ανάγκη για εκσυγχρονισμό
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η ανάγκη εκσυγχρονισμού.
Η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών, η καθιέρωση σαφών εσωτερικών ελέγχων και η τακτική δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων θεωρούνται κρίσιμα βήματα για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των μελών.
Παράλληλα, τίθεται και το ζήτημα της εποπτείας από ανεξάρτητες αρχές, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα αδιαφάνειας που στο παρελθόν τραυμάτισαν.
Δεν λείπουν, ωστόσο, και οι διαφορετικές προσεγγίσεις.
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η αυστηρότερη ρύθμιση μπορεί να περιορίσει την ευελιξία των ταμείων, αλλοιώνοντας τον αυτοδιαχειριζόμενο τους.
Άλλοι, αντίθετα, θεωρούν ότι χωρίς ισχυρό θεσμικό πλαίσιο, η βιωσιμότητά τους τίθεται εν αμφιβόλω.
Σε κάθε περίπτωση, το μέλλον των ταμείων αλληλοβοήθειας θα εξαρτηθεί από την ικανότητα τους να ισορροπήσουν ανάμεσα στην παράδοση και την προσαρμογή.
Οι περιπτώσεις κακοδιαχείρισης
Ωστόσο, στο δημόσιο διάλογο έχουν κατά καιρούς βρεθεί στο επίκεντρο υποθέσεις που συνδέονται με κακοδιαχείριση σε επιμέρους υποθέσεις που ήρθαν στο φως μέσω ελέγχων, πορισμάτων ή δικαστικών.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ταμείων που συνδέονταν με τη ΔΕΗ, ή τον ΟΤΕ.
Κοινός παρονομαστής στις περισσότερες περιπτώσεις είναι:
• η απουσία σύγχρονων μηχανισμών εσωτερικών ελέγχων
• η περιορισμένη λογοδοσία προς τα μέλη
• η ασαφής σχέση με τη χρηματοδότησή τους.
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια έχει ενταθεί η πίεση για θεσμικές αλλαγές.
Σήμερα, η εικόνα παραμένει μεικτή: ορισμένες ταμεία έχουν προσαρμοστεί και λειτουργούν με μεγαλύτερη διαφάνεια, ενώ άλλες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προκλήσεις. Το κρίσιμο ζητούμενο είναι αν ο θεσμός μπορεί να επιβιώσει με όρους
Η διαδικασία εκκαθάρισης
Σύμφωνα με την απόφαση της υπουργού Εργασίας, για τα στάδια εκκαθάρισης, προβλέπεται:
1. Στην εκκαθάριση εκπληρώνονται εκκρεμείς, νομίμως συναφθείσες, συμφωνίες ή συμβάσεις και εν γένει διεκπεραιώνονται εκκρεμείς υποθέσεις, εισπράττονται οι απαιτήσεις και εξοφλούνται οι νόμιμες υποχρεώσεις ή οφειλές του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου.
2. Ο εκκαθαριστής, σε εύλογο χρονικό διάστημα μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, καλεί τους πιστωτές του υπό εκκαθάριση Ταμείου να αναγγείλουν τις απαιτήσεις τους.
3. Η επαλήθευση των απαιτήσεων γίνεται από τον εκκαθαριστή εγγράφως με βάση την κείμενη νομοθεσία, κατ’ αντιπαραβολή με τα επίσημα βιβλία και αρχεία του Ταμείου και τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλούνται οι πιστωτές.
4. Το σύνολο της περιουσίας του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου ή μέρος αυτής ρευστοποιείται μόνο στην περίπτωση που το σύνολο των χρεών ή οφειλών του Ταμείου δεν μπορεί να εξοφληθεί από εισπραττόμενα έσοδα.
5. Το προϊόν της εκκαθάρισης, αφού αφαιρεθούν τα έξοδα για την εκκαθάριση και οι απαιτήσεις των εργαζομένων του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου που απορρέουν από την παροχή εξαρτημένης εργασίας, διατίθεται, κατά σειρά προτεραιότητας για την ικανοποίηση:
- Των δικαιούχων με θεμελιωμένο δικαίωμα στην ασφαλιστική παροχή, προς τους οποίους το Ταμείο οφείλει το σύνολο ή μέρος της παροχής,
- των λοιπών μελών του Ταμείου ανάλογα με την ασφαλιστική τους προσδοκία, όπως αυτή προκύπτει ιδίως από τον χρόνο συμμετοχής στο Ταμείο,
- των πιστωτών του Ταμείου και των υπόλοιπων απαιτήσεων που αφορούν σε έξοδα λειτουργίας του Ταμείου.
Στις αρμοδιότητες του εκκαθαριστή περιλαμβάνονται ιδίως η αποτύπωση της τρέχουσας κατά την ανάληψη των καθηκόντων του εκκαθαριστή, οικονομικής κατάστασης του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου, η σύνταξη και υπογραφή του ισολογισμού και η πλήρης απογραφή του συνόλου των οικονομικών υποχρεώσεων και απαιτήσεων και των επίδικων υποθέσεων.
Μεταξύ των άλλων, ο εκκαθαριστής υποχρεούται ιδίως να ενημερώνει τακτικά τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ανά τρίμηνο, υποβάλλοντας έκθεση πεπραγμένων.
Επίσης, υποχρεούται να ασκεί στο όνομα του Ταμείου κάθε ένδικο βοήθημα ή μέσο, συμπεριλαμβανομένων αγωγών αποζημίωσης κατά προσώπων της διοίκησης ή του προσωπικού, εφόσον με πράξεις ή παραλείψεις τους ζημίωσαν το Ταμείο και γενικά να συμμετέχει σε κάθε νόμιμη διοικητική ή δικαστική διαδικασία για την προάσπιση των συμφερόντων του Ταμείου.
Τα σχετικά έξοδα ή δαπάνες βαρύνουν το Αλληλοβοηθητικό Ταμείο,
Έλεγχος και έγκριση δαπανών εκκαθάρισης
Ως δαπάνες εκκαθάρισης λογίζονται, η αμοιβή του εκκαθαριστή, καθώς και οι αμοιβές των απασχολούμενων για τις ανάγκες της εκκαθάρισης, οι λειτουργικές δαπάνες και κάθε άλλου είδους δαπάνη που κρίνεται αναγκαία για την υποστήριξη και επίτευξη του σκοπού της εκκαθάρισης, εξαιρουμένων των προς τρίτους οφειλών και υποχρεώσεων του φορέα.
Η εκκαθάριση περατώνεται με απόφαση του Υπουργού Εργασίας κατόπιν βεβαίωσης του εκκαθαριστή ότι έχει περατωθεί η εκκαθάριση του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου ή έχει εξαντληθεί η περιουσία του ή αυτή έχει καταστεί μη αξιοποιήσιμη.
Αν δεν έχει περατωθεί η διαδικασία της εκκαθάρισης και η διάρκειά της υπερβεί τα 2 έτη ο εκκαθαριστής υποβάλλει στο υπουργείο Εργασίας αιτιολογημένο αίτημα για παράταση της άσκησης των καθηκόντων του. Το σχέδιο περιλαμβάνει έκθεση για τις μέχρι τότε εργασίες της εκκαθάρισης, τους λόγους της καθυστέρησης και πρόταση μέτρων για την ταχύτερη διεκπεραίωσή της.
Τα μέτρα αυτά μπορούν να περιλαμβάνουν ιδίως:
- Παραίτηση του αλληλοβοηθητικού ταμείου από δικαιώματα, δικόγραφα και αιτήσεις, εάν η επιδίωξη αυτών δεν είναι σύμφωνη σε σχέση με τα προσδοκώμενα οφέλη ή αβέβαιη ή απαιτεί μεγάλο χρονικό διάστημα και συμβιβασμούς, αναδιαπραγματεύσεις ή καταγγελία συμβάσεων, όπως και σύναψη νέων.
Τα καθήκοντα του εκκαθαριστή παύουν με την περάτωση της εκκαθάρισης και την έκδοση της υπουργικής απόφασης, ενώ ο υπουργός Εργασίας με απόφασή του, δύναται να παύσει από τα καθήκοντά του τον εκκαθαριστή, σε κάθε χρονική στιγμή και για οποιονδήποτε λόγο.
Ο εκκαθαριστής δεν υπέχει ποινική, αστική ή άλλη ευθύνη έναντι οιουδήποτε για οποιαδήποτε απαίτηση κατά του υπό εκκαθάριση Αλληλοβοηθητικού Ταμείου που γεννήθηκε πριν από τον ορισμό του, ανεξάρτητα από τον χρόνο βεβαίωσης της απαίτησης.
Για απαιτήσεις που προκύπτουν μετά τον ορισμό του, ο εκκαθαριστής ευθύνεται μόνο για δόλο και βαριά αμέλεια.
Αντ. Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Συγκεκριμένα, υπουργική απόφαση της κ. Νίκης Κεραμέως, δίνει τη δυνατότητα λύσης και εκκαθάρισης των συγκεκριμένων Αλληλοβοηθητικών Ταμείων (ΝΠΙΔ), η οποία διενεργείται είτε από το προβλεπόμενο από το καταστατικό του Ταμείου όργανο ή από άλλο πρόσωπο (εκκαθαριστής).
Διαχρονικός θεσμός
Τα ταμεία αλληλοβοήθειας σε ΔΕΚΟ και οι τράπεζες αποτελούν έναν διαχρονικό θεσμό στο ελληνικό εργασιακό τοπίο, με ρίζες που φτάνουν δεκαετίες πίσω. Δημιουργήθηκαν με πρωτοβουλία εργαζομένων, με στόχο την κάλυψη κοινωνικών και οικονομικών αναγκών που δεν θα μπορούσε να καλύψει το επίσημο ασφαλιστικό σύστημα.
Την ίδια στιγμή, η συζήτηση για το μέλλον των ταμείων αυτών συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη πορεία του κοινωνικού κράτους στην Ελλάδα. Ειδικοί επισημαίνουν ότι, σε περιβάλλον περιορισμένων δημοσίων πόρων και μεταβαλλόμενων εργασιακών σχέσεων, τέτοιου είδους συλλογικοί μηχανισμοί μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, εφόσον διασφαλιστούν κανόνες διαφάνειας.
Ανάγκη για εκσυγχρονισμό
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η ανάγκη εκσυγχρονισμού.
Η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών, η καθιέρωση σαφών εσωτερικών ελέγχων και η τακτική δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων θεωρούνται κρίσιμα βήματα για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των μελών.
Παράλληλα, τίθεται και το ζήτημα της εποπτείας από ανεξάρτητες αρχές, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα αδιαφάνειας που στο παρελθόν τραυμάτισαν.
Δεν λείπουν, ωστόσο, και οι διαφορετικές προσεγγίσεις.
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η αυστηρότερη ρύθμιση μπορεί να περιορίσει την ευελιξία των ταμείων, αλλοιώνοντας τον αυτοδιαχειριζόμενο τους.
Άλλοι, αντίθετα, θεωρούν ότι χωρίς ισχυρό θεσμικό πλαίσιο, η βιωσιμότητά τους τίθεται εν αμφιβόλω.
Σε κάθε περίπτωση, το μέλλον των ταμείων αλληλοβοήθειας θα εξαρτηθεί από την ικανότητα τους να ισορροπήσουν ανάμεσα στην παράδοση και την προσαρμογή.
Οι περιπτώσεις κακοδιαχείρισης
Ωστόσο, στο δημόσιο διάλογο έχουν κατά καιρούς βρεθεί στο επίκεντρο υποθέσεις που συνδέονται με κακοδιαχείριση σε επιμέρους υποθέσεις που ήρθαν στο φως μέσω ελέγχων, πορισμάτων ή δικαστικών.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ταμείων που συνδέονταν με τη ΔΕΗ, ή τον ΟΤΕ.
Κοινός παρονομαστής στις περισσότερες περιπτώσεις είναι:
• η απουσία σύγχρονων μηχανισμών εσωτερικών ελέγχων
• η περιορισμένη λογοδοσία προς τα μέλη
• η ασαφής σχέση με τη χρηματοδότησή τους.
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια έχει ενταθεί η πίεση για θεσμικές αλλαγές.
Σήμερα, η εικόνα παραμένει μεικτή: ορισμένες ταμεία έχουν προσαρμοστεί και λειτουργούν με μεγαλύτερη διαφάνεια, ενώ άλλες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προκλήσεις. Το κρίσιμο ζητούμενο είναι αν ο θεσμός μπορεί να επιβιώσει με όρους
Η διαδικασία εκκαθάρισης
Σύμφωνα με την απόφαση της υπουργού Εργασίας, για τα στάδια εκκαθάρισης, προβλέπεται:
1. Στην εκκαθάριση εκπληρώνονται εκκρεμείς, νομίμως συναφθείσες, συμφωνίες ή συμβάσεις και εν γένει διεκπεραιώνονται εκκρεμείς υποθέσεις, εισπράττονται οι απαιτήσεις και εξοφλούνται οι νόμιμες υποχρεώσεις ή οφειλές του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου.
2. Ο εκκαθαριστής, σε εύλογο χρονικό διάστημα μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, καλεί τους πιστωτές του υπό εκκαθάριση Ταμείου να αναγγείλουν τις απαιτήσεις τους.
3. Η επαλήθευση των απαιτήσεων γίνεται από τον εκκαθαριστή εγγράφως με βάση την κείμενη νομοθεσία, κατ’ αντιπαραβολή με τα επίσημα βιβλία και αρχεία του Ταμείου και τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλούνται οι πιστωτές.
4. Το σύνολο της περιουσίας του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου ή μέρος αυτής ρευστοποιείται μόνο στην περίπτωση που το σύνολο των χρεών ή οφειλών του Ταμείου δεν μπορεί να εξοφληθεί από εισπραττόμενα έσοδα.
5. Το προϊόν της εκκαθάρισης, αφού αφαιρεθούν τα έξοδα για την εκκαθάριση και οι απαιτήσεις των εργαζομένων του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου που απορρέουν από την παροχή εξαρτημένης εργασίας, διατίθεται, κατά σειρά προτεραιότητας για την ικανοποίηση:
- Των δικαιούχων με θεμελιωμένο δικαίωμα στην ασφαλιστική παροχή, προς τους οποίους το Ταμείο οφείλει το σύνολο ή μέρος της παροχής,
- των λοιπών μελών του Ταμείου ανάλογα με την ασφαλιστική τους προσδοκία, όπως αυτή προκύπτει ιδίως από τον χρόνο συμμετοχής στο Ταμείο,
- των πιστωτών του Ταμείου και των υπόλοιπων απαιτήσεων που αφορούν σε έξοδα λειτουργίας του Ταμείου.
Στις αρμοδιότητες του εκκαθαριστή περιλαμβάνονται ιδίως η αποτύπωση της τρέχουσας κατά την ανάληψη των καθηκόντων του εκκαθαριστή, οικονομικής κατάστασης του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου, η σύνταξη και υπογραφή του ισολογισμού και η πλήρης απογραφή του συνόλου των οικονομικών υποχρεώσεων και απαιτήσεων και των επίδικων υποθέσεων.
Μεταξύ των άλλων, ο εκκαθαριστής υποχρεούται ιδίως να ενημερώνει τακτικά τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ανά τρίμηνο, υποβάλλοντας έκθεση πεπραγμένων.
Επίσης, υποχρεούται να ασκεί στο όνομα του Ταμείου κάθε ένδικο βοήθημα ή μέσο, συμπεριλαμβανομένων αγωγών αποζημίωσης κατά προσώπων της διοίκησης ή του προσωπικού, εφόσον με πράξεις ή παραλείψεις τους ζημίωσαν το Ταμείο και γενικά να συμμετέχει σε κάθε νόμιμη διοικητική ή δικαστική διαδικασία για την προάσπιση των συμφερόντων του Ταμείου.
Τα σχετικά έξοδα ή δαπάνες βαρύνουν το Αλληλοβοηθητικό Ταμείο,
Έλεγχος και έγκριση δαπανών εκκαθάρισης
Ως δαπάνες εκκαθάρισης λογίζονται, η αμοιβή του εκκαθαριστή, καθώς και οι αμοιβές των απασχολούμενων για τις ανάγκες της εκκαθάρισης, οι λειτουργικές δαπάνες και κάθε άλλου είδους δαπάνη που κρίνεται αναγκαία για την υποστήριξη και επίτευξη του σκοπού της εκκαθάρισης, εξαιρουμένων των προς τρίτους οφειλών και υποχρεώσεων του φορέα.
Η εκκαθάριση περατώνεται με απόφαση του Υπουργού Εργασίας κατόπιν βεβαίωσης του εκκαθαριστή ότι έχει περατωθεί η εκκαθάριση του Αλληλοβοηθητικού Ταμείου ή έχει εξαντληθεί η περιουσία του ή αυτή έχει καταστεί μη αξιοποιήσιμη.
Αν δεν έχει περατωθεί η διαδικασία της εκκαθάρισης και η διάρκειά της υπερβεί τα 2 έτη ο εκκαθαριστής υποβάλλει στο υπουργείο Εργασίας αιτιολογημένο αίτημα για παράταση της άσκησης των καθηκόντων του. Το σχέδιο περιλαμβάνει έκθεση για τις μέχρι τότε εργασίες της εκκαθάρισης, τους λόγους της καθυστέρησης και πρόταση μέτρων για την ταχύτερη διεκπεραίωσή της.
Τα μέτρα αυτά μπορούν να περιλαμβάνουν ιδίως:
- Παραίτηση του αλληλοβοηθητικού ταμείου από δικαιώματα, δικόγραφα και αιτήσεις, εάν η επιδίωξη αυτών δεν είναι σύμφωνη σε σχέση με τα προσδοκώμενα οφέλη ή αβέβαιη ή απαιτεί μεγάλο χρονικό διάστημα και συμβιβασμούς, αναδιαπραγματεύσεις ή καταγγελία συμβάσεων, όπως και σύναψη νέων.
Τα καθήκοντα του εκκαθαριστή παύουν με την περάτωση της εκκαθάρισης και την έκδοση της υπουργικής απόφασης, ενώ ο υπουργός Εργασίας με απόφασή του, δύναται να παύσει από τα καθήκοντά του τον εκκαθαριστή, σε κάθε χρονική στιγμή και για οποιονδήποτε λόγο.
Ο εκκαθαριστής δεν υπέχει ποινική, αστική ή άλλη ευθύνη έναντι οιουδήποτε για οποιαδήποτε απαίτηση κατά του υπό εκκαθάριση Αλληλοβοηθητικού Ταμείου που γεννήθηκε πριν από τον ορισμό του, ανεξάρτητα από τον χρόνο βεβαίωσης της απαίτησης.
Για απαιτήσεις που προκύπτουν μετά τον ορισμό του, ο εκκαθαριστής ευθύνεται μόνο για δόλο και βαριά αμέλεια.
Αντ. Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών