Η EIA προειδοποιεί: Ένα «ατύχημα» στα Στενά αρκεί για να ισοπεδώσει τις διεθνείς αγορές…
Ο σύγχρονος κόσμος εξαρτάται σε κρίσιμο βαθμό από στενά θαλάσσια περάσματα που λειτουργούν ως «αρτηρίες» της παγκόσμιας ενέργειας.
Το Στενό του Hormuz, ως ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου, αποτελεί ταυτόχρονα πηγή σταθερότητας και δυνητικής παγκόσμιας κρίσης.
Η υπερβολική εξάρτηση από τέτοιες ευάλωτες οδούς καθιστά τις οικονομίες εκτεθειμένες σε ελλείψεις, ακρίβεια και σοβαρές κοινωνικοοικονομικές αναταράξεις.
Πιο συγκεκριμένα, η τελευταία έκθεση της U.S. Energy Information Administration (EIA), με τίτλο International Energy Outlook 2026, προσφέρει μια λεπτομερή εικόνα για το μέλλον της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς και τον καθοριστικό ρόλο των θαλάσσιων οδών μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η έκθεση καταδεικνύει ότι ο κόσμος θα συνεχίσει να εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα και την ασφάλεια των ενεργειακών διαδρόμων για τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 13% την περίοδο 2024–2050.
Η αύξηση αυτή, που αντιστοιχεί σε περίπου 160 τετράκις εκατομμύρια BTU, αποδίδεται στη δημογραφική ανάπτυξη, στη βιομηχανική επέκταση και στην αυξανόμενη κατανάλωση των αναδυόμενων οικονομιών.
Παράλληλα, η ηλεκτρική ενέργεια θα παρουσιάσει τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης, με τη διεθνή ζήτηση να αυξάνεται κατά περίπου 29% έως το 2050.
Η EIA αποδίδει αυτή την εξέλιξη στην άνοδο της ψηφιακής οικονομίας, την επέκταση της βιομηχανικής παραγωγής και τη στροφή πολλών χωρών προς την ηλεκτροκίνηση.
Ανοδική πορεία προβλέπεται και για το φυσικό αέριο.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η παγκόσμια ζήτηση θα αυξηθεί κατά περίπου 22% έως το 2050, δηλαδή κατά 7,7 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια ημερησίως.
Την ίδια στιγμή, η ζήτηση πετρελαίου αναμένεται να ενισχυθεί κατά περίπου 6%, προσθέτοντας κατά μέσο όρο 5,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στην παγκόσμια κατανάλωση.
«Ζωτικές αρτηρίες»
Ωστόσο, το σημαντικότερο μέρος της έκθεσης αφορά τις «ζωτικές αρτηρίες» της παγκόσμιας ενεργειακής μεταφοράς: τα στενά και τις θαλάσσιες οδούς που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του διεθνούς εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024, το Στενό της Malacca αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές οδούς του πλανήτη, με περίπου 15,2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου να διέρχονται καθημερινά από αυτό.
Ακόμη πιο κρίσιμο θεωρείται το Στενό του Hormuz, από όπου περνούν καθημερινά περίπου 20,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων φυσικού αερίου, γεγονός που το καθιστά το σημαντικότερο ενεργειακό σημείο συμφόρησης στον κόσμο.
Η σημασία του Στενού του Hormuz γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν αναλογιστεί κανείς ότι περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου διέρχεται από αυτό το πέρασμα.
Με άλλα λόγια, περισσότερο από το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου εξαρτάται από μια θαλάσσια δίοδο πλάτους μόλις 53 χιλιομέτρων — στοιχείο που αυξάνει δραματικά τη γεωπολιτική ευαισθησία της περιοχής.
Η έκθεση της EIA υπογραμμίζει ότι η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια εξαρτάται πλέον περισσότερο από ποτέ από έναν μικρό αριθμό στρατηγικών περασμάτων.
Εκτός από το Hormuz και τη Malacca, ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης η διώρυγα του Σουέζ, μέσω της οποίας διακινούνται περίπου 3,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, τα Δαρδανέλλια και ο Βόσπορος, με περίπου 2,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, η διώρυγα του Παναμά με 700.000 βαρέλια και ο αγωγός μέσω της Αλάσκας με περίπου 500.000 βαρέλια ημερησίως.
Όσον αφορά τις χώρες που χρησιμοποιούν περισσότερο το Στενό του Hormuz για τις εξαγωγές τους, πρώτη βρίσκεται η Σαουδική Αραβία με 6,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Ακολουθούν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με 3,4 εκατομμύρια βαρέλια, το Ιράκ με 3,3 εκατομμύρια, το Κουβέιτ με 2,1 εκατομμύρια, το Κατάρ με 1,5 εκατομμύριο και το Ιράν με 1,3 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως.
Επιπλέον, και άλλες χώρες διακινούν συνολικά περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά μέσω αυτής της κρίσιμης θαλάσσιας οδού.
Παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου
Η έκθεση εξετάζει επίσης το μερίδιο των βασικών θαλάσσιων οδών στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της, το Στενό της Malacca διακινεί το 43% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, ενώ το Στενό του Hormuz αντιστοιχεί στο 20%.
Η Διώρυγα του Σουέζ καλύπτει το 7%, τα Στενά των Δαρδανελλίων και του Βοσπόρου από 2% το καθένα, ενώ το Στενό της Αλάσκας συμμετέχει επίσης με ποσοστό 2%.
Συνολικά, το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου εκτιμάται σε περίπου 82,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Σημαντικές μεταβολές καταγράφονται και στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Η μεγαλύτερη διαδρομή διαμετακόμισης LNG παγκοσμίως για το 2024 αφορά τις εξαγωγές του Κατάρ προς την Ασία, οι οποίες υπολογίζονται σε 80,6 εκατομμύρια τόνους.
Ακολουθούν οι εξαγωγές της Αυστραλίας προς την Ασία με 53,7 εκατομμύρια τόνους, των Ηνωμένων Πολιτειών προς την Ευρώπη με 25,1 εκατομμύρια τόνους, των ΗΠΑ προς την Ασία με 22,3 εκατομμύρια τόνους και της Ρωσίας προς την Ευρώπη με 20,6 εκατομμύρια τόνους.
Σε άλλο σημείο της έκθεσης υπογραμμίζεται η στρατηγική σημασία του Στενού του Hormuz, το οποίο αποτελεί ουσιαστικά τη μοναδική θαλάσσια δίοδο εξαγωγής πετρελαίου για πολλές χώρες του Κόλπου.
Σε περίπτωση κρίσης, δεν υπάρχει άμεσα διαθέσιμη και αποτελεσματική εναλλακτική διαδρομή.
Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε στρατιωτική ένταση, απειλή για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ή διακοπή της διέλευσης πλοίων από την περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου, σοβαρές διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, αύξηση του κόστους μεταφορών, ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων και οικονομική ύφεση σε πολλές χώρες.
Ειδικοί στον τομέα της ενέργειας εκτιμούν ότι ακόμη και ένα προσωρινό κλείσιμο ή περιορισμός της κυκλοφορίας στο Στενό του Hormuz, έστω και για λίγες ημέρες, θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρούς κλυδωνισμούς στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές και να επηρεάσει άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια της Ασίας, της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ως εκ τούτου, η σταθερότητα αυτών των θαλάσσιων περασμάτων δεν αποτελεί απλώς περιφερειακό ζήτημα, αλλά κρίσιμο παράγοντα για τη διεθνή οικονομία και την παγκόσμια ασφάλεια.
Στο τελευταίο μέρος της έκθεσης, η ΕΠΕ επισημαίνει ότι, παρά τη σταδιακή ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα συνεχίσουν να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.
Κατά συνέπεια, η ασφάλεια των οδών μεταφοράς ενέργειας θα παραμείνει καθοριστικής σημασίας για τη σταθερότητα των διεθνών αγορών και την ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας.
Οποιαδήποτε διαταραχή στις ζωτικής σημασίας ενεργειακές αρτηρίες, και ιδιαίτερα στο Στενό του Hormuz, θα μπορούσε να έχει σοβαρότατες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, την επισιτιστική ασφάλεια, το διεθνές εμπόριο και την πολιτική σταθερότητα πολλών χωρών.
www.bankingnews.gr
Το Στενό του Hormuz, ως ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου, αποτελεί ταυτόχρονα πηγή σταθερότητας και δυνητικής παγκόσμιας κρίσης.
Η υπερβολική εξάρτηση από τέτοιες ευάλωτες οδούς καθιστά τις οικονομίες εκτεθειμένες σε ελλείψεις, ακρίβεια και σοβαρές κοινωνικοοικονομικές αναταράξεις.
Πιο συγκεκριμένα, η τελευταία έκθεση της U.S. Energy Information Administration (EIA), με τίτλο International Energy Outlook 2026, προσφέρει μια λεπτομερή εικόνα για το μέλλον της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς και τον καθοριστικό ρόλο των θαλάσσιων οδών μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η έκθεση καταδεικνύει ότι ο κόσμος θα συνεχίσει να εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα και την ασφάλεια των ενεργειακών διαδρόμων για τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 13% την περίοδο 2024–2050.
Η αύξηση αυτή, που αντιστοιχεί σε περίπου 160 τετράκις εκατομμύρια BTU, αποδίδεται στη δημογραφική ανάπτυξη, στη βιομηχανική επέκταση και στην αυξανόμενη κατανάλωση των αναδυόμενων οικονομιών.
Παράλληλα, η ηλεκτρική ενέργεια θα παρουσιάσει τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης, με τη διεθνή ζήτηση να αυξάνεται κατά περίπου 29% έως το 2050.
Η EIA αποδίδει αυτή την εξέλιξη στην άνοδο της ψηφιακής οικονομίας, την επέκταση της βιομηχανικής παραγωγής και τη στροφή πολλών χωρών προς την ηλεκτροκίνηση.
Ανοδική πορεία προβλέπεται και για το φυσικό αέριο.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η παγκόσμια ζήτηση θα αυξηθεί κατά περίπου 22% έως το 2050, δηλαδή κατά 7,7 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια ημερησίως.
Την ίδια στιγμή, η ζήτηση πετρελαίου αναμένεται να ενισχυθεί κατά περίπου 6%, προσθέτοντας κατά μέσο όρο 5,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στην παγκόσμια κατανάλωση.
«Ζωτικές αρτηρίες»
Ωστόσο, το σημαντικότερο μέρος της έκθεσης αφορά τις «ζωτικές αρτηρίες» της παγκόσμιας ενεργειακής μεταφοράς: τα στενά και τις θαλάσσιες οδούς που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του διεθνούς εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024, το Στενό της Malacca αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές οδούς του πλανήτη, με περίπου 15,2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου να διέρχονται καθημερινά από αυτό.
Ακόμη πιο κρίσιμο θεωρείται το Στενό του Hormuz, από όπου περνούν καθημερινά περίπου 20,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων φυσικού αερίου, γεγονός που το καθιστά το σημαντικότερο ενεργειακό σημείο συμφόρησης στον κόσμο.
Η σημασία του Στενού του Hormuz γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν αναλογιστεί κανείς ότι περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου διέρχεται από αυτό το πέρασμα.
Με άλλα λόγια, περισσότερο από το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου εξαρτάται από μια θαλάσσια δίοδο πλάτους μόλις 53 χιλιομέτρων — στοιχείο που αυξάνει δραματικά τη γεωπολιτική ευαισθησία της περιοχής.
Η έκθεση της EIA υπογραμμίζει ότι η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια εξαρτάται πλέον περισσότερο από ποτέ από έναν μικρό αριθμό στρατηγικών περασμάτων.
Εκτός από το Hormuz και τη Malacca, ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης η διώρυγα του Σουέζ, μέσω της οποίας διακινούνται περίπου 3,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, τα Δαρδανέλλια και ο Βόσπορος, με περίπου 2,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, η διώρυγα του Παναμά με 700.000 βαρέλια και ο αγωγός μέσω της Αλάσκας με περίπου 500.000 βαρέλια ημερησίως.
Όσον αφορά τις χώρες που χρησιμοποιούν περισσότερο το Στενό του Hormuz για τις εξαγωγές τους, πρώτη βρίσκεται η Σαουδική Αραβία με 6,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Ακολουθούν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με 3,4 εκατομμύρια βαρέλια, το Ιράκ με 3,3 εκατομμύρια, το Κουβέιτ με 2,1 εκατομμύρια, το Κατάρ με 1,5 εκατομμύριο και το Ιράν με 1,3 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως.
Επιπλέον, και άλλες χώρες διακινούν συνολικά περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά μέσω αυτής της κρίσιμης θαλάσσιας οδού.
Παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου
Η έκθεση εξετάζει επίσης το μερίδιο των βασικών θαλάσσιων οδών στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της, το Στενό της Malacca διακινεί το 43% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, ενώ το Στενό του Hormuz αντιστοιχεί στο 20%.
Η Διώρυγα του Σουέζ καλύπτει το 7%, τα Στενά των Δαρδανελλίων και του Βοσπόρου από 2% το καθένα, ενώ το Στενό της Αλάσκας συμμετέχει επίσης με ποσοστό 2%.
Συνολικά, το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου εκτιμάται σε περίπου 82,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Σημαντικές μεταβολές καταγράφονται και στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Η μεγαλύτερη διαδρομή διαμετακόμισης LNG παγκοσμίως για το 2024 αφορά τις εξαγωγές του Κατάρ προς την Ασία, οι οποίες υπολογίζονται σε 80,6 εκατομμύρια τόνους.
Ακολουθούν οι εξαγωγές της Αυστραλίας προς την Ασία με 53,7 εκατομμύρια τόνους, των Ηνωμένων Πολιτειών προς την Ευρώπη με 25,1 εκατομμύρια τόνους, των ΗΠΑ προς την Ασία με 22,3 εκατομμύρια τόνους και της Ρωσίας προς την Ευρώπη με 20,6 εκατομμύρια τόνους.
Σε άλλο σημείο της έκθεσης υπογραμμίζεται η στρατηγική σημασία του Στενού του Hormuz, το οποίο αποτελεί ουσιαστικά τη μοναδική θαλάσσια δίοδο εξαγωγής πετρελαίου για πολλές χώρες του Κόλπου.
Σε περίπτωση κρίσης, δεν υπάρχει άμεσα διαθέσιμη και αποτελεσματική εναλλακτική διαδρομή.
Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε στρατιωτική ένταση, απειλή για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ή διακοπή της διέλευσης πλοίων από την περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου, σοβαρές διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, αύξηση του κόστους μεταφορών, ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων και οικονομική ύφεση σε πολλές χώρες.
Ειδικοί στον τομέα της ενέργειας εκτιμούν ότι ακόμη και ένα προσωρινό κλείσιμο ή περιορισμός της κυκλοφορίας στο Στενό του Hormuz, έστω και για λίγες ημέρες, θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρούς κλυδωνισμούς στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές και να επηρεάσει άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια της Ασίας, της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ως εκ τούτου, η σταθερότητα αυτών των θαλάσσιων περασμάτων δεν αποτελεί απλώς περιφερειακό ζήτημα, αλλά κρίσιμο παράγοντα για τη διεθνή οικονομία και την παγκόσμια ασφάλεια.
Στο τελευταίο μέρος της έκθεσης, η ΕΠΕ επισημαίνει ότι, παρά τη σταδιακή ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα συνεχίσουν να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.
Κατά συνέπεια, η ασφάλεια των οδών μεταφοράς ενέργειας θα παραμείνει καθοριστικής σημασίας για τη σταθερότητα των διεθνών αγορών και την ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας.
Οποιαδήποτε διαταραχή στις ζωτικής σημασίας ενεργειακές αρτηρίες, και ιδιαίτερα στο Στενό του Hormuz, θα μπορούσε να έχει σοβαρότατες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, την επισιτιστική ασφάλεια, το διεθνές εμπόριο και την πολιτική σταθερότητα πολλών χωρών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών