γράφει : Αλεξάνδρα Τόμπρα
Οι τρεις λύσεις για να σπάσει ο φαύλος κύκλος
Τις λύσεις για να σπάσει ο φαύλος κύκλος της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους παρουσιάζουν σε μελέτη τους οι δύο καθηγητές του London School of Economics, Lucrezia Reichlin και Luis Garicano, τονίζοντας ότι το σύστημα της ευρωζώνης έχει εγκλωβιστεί σε μια λανθασμένη στρατηγική διαχείρισης κρατικών ομολόγων, η οποία πλήττει άμεσα τραπεζικό σύστημα και δημοσιονομικά.
Σύμφωνα με τους ίδιους, η ευρωζώνη έχει εγκλωβιστεί σε μία "διαβολική τρύπα", στην οποία τα αδύναμα τραπεζικά συστήματα έχουν βλάψει σε μεγάλο βαθμό τις δημοσιονομικές θέσεις των κρατών, καθώς οι κυβερνήσεις με τη σειρά τους προσπαθούν να εξασφαλίσουν τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος.
Όμως, τα τελευταία δύο χρόνια, η πολιτική ελίτ έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στη μείωση των επιπτώσεων των τραπεζικών κρίσεων στις κυβερνήσεις, προωθώντας, μέσω μιας πανευρωπαϊκής εποπτικής αρχής και της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού εκκαθάρισης των τραπεζών.
Αν και οι αγορές κρατικού χρέους της ευρωζώνης έχουν σταθεροποιηθεί, το μερίδιο των κρατικών ομολόγων που κατέχουν οι εγχώριες τράπεζες έχει αυξηθεί σημαντικά κατά τους τελευταίους μήνες, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το ήμισυ της καθαρής αύξησης του χρέους σε ορισμένες χώρες.
Στην Ισπανία και την Ιταλία , τα κρατικά ομόλογα αντιπροσωπεύουν σήμερα περίπου το 10% του συνολικού ενεργητικού των τραπεζών:
Το πρόβλημα σύφωνα με τους αναλυτές είναι ότι οποιαδήποτε απροσδόκητη πρόκληση αντιμετωπίσουν τα κρατικά ομόλογα στην αγορά μιας ασθενέστερης χώρας, όπως για παράδειγμα για την Ισπανία η απόσχιση της Καταλονίας, ή η επαναδιαπραγμάτευση της πορτογαλικής και της ελληνικής διάσωσης, η εξέλιξη θα υπονομεύσει τη φερεγγυότητα των τραπεζών, συχνά ακόμη περισσότερο από ό,τι στις προηγούμενες αναταράξεις.
Επιπλέον, ακόμη και σε απουσία μιας κρίσης, η γεωγραφική τμηματοποίηση της αγοράς κρατικών ομολόγων, παρακωλύει ουσιαστικά τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής.
Πως όμως μπορούν να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις αυτές;
Ο πιο προφανής ύποπτος είναι η Βασιλείας III, το νέο παγκόσμιο ρυθμιστικό πρότυπο για την κεφαλαιακή επάρκεια και τη ρευστότητα των τραπεζών.
Αλλά, ενώ η Βασιλεία ΙΙΙ ευνοεί την απόκτηση δημόσιου χρέους σε γενικές γραμμές με τον ορισμό μηδενικού συντελεστή στάθμισης κινδύνου για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων, δεν υπάρχουν διαβαθμίσεις ανά χώρα.
Μάλιστα, η Βασιλεία ΙΙΙ αντιμετωπίζει όλα τα κυβερνητικά ομόλογα του ΟΟΣΑ κατά τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από το αν είναι εκφρασμένα στο νόμισμα της χώρας έκδοσης.
Παράλληλα, ενώ η πολιτική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας επιβάλλει διαφορετικά ποσοστά haircut για την παροχή εγγυήσεων στις τράπεζες ανάλογα με την πιστοληπτική ικανότητα μιας χώρας, στην ουσία εισάγει διακρίσεις λίγο μεταξύ των χωρών.
Εν ολίγοις, η τρέχουσα ρύθμιση του τραπεζικού κλάδου ούτε ενθαρρύνει ούτε αποθαρρύνει την διάκριση των ομολόγων που διακρατούν οι τράπεζες ανάλογα με τη χώρα καταγωγής.
Η προτίμηση των τραπεζών της ευρωζώνης για τα κρατικά ομόλογα έχει τις ρίζες της σε ένα συνδυασμό παραγόντων, συμπεριλαμβανομένου του φόβου της μετατροπής - συνέπεια της κρίσης που οδηγεί τις τράπεζες να συγκεντρώνουν τον κίνδυνο τους στην εγχώρια αγορά.
Δεδομένου ότι η ευρωζώνη στερείται υπερεθνική δημοσιονομική ασφάλεια, όπως ένας δανειστής έσχατης ανάγκης ή ένας μηχανισμός αμοιβαιοποίησης του χρέους όπως τα ευρωομόλογα, η προκατάληψη της χώρας καταγωγής μπορεί να αναμένεται να ενταθεί, όταν η οικονομία βιώσει ένα σημαντικό σοκ.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί και οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να αναλάβουν δράση για να ενθαρρύνουν τις τράπεζες να διαφοροποιήσουν τα χαρτοφυλάκια κρατικού χρέους.
Πως μπορεί όμως να αντιμετωπιστεί αυτή η τάση;
Σύμφωνα με τους δύο αναλυτές αυτό μπορεί να να αντιμετωπιστεί με τρεις τρόπους:
- Να τοποθετηθούν ανώτατα όρια διακράτησης δημόσιου χρέους που κατέχουν οι τράπεζες
- Να δημιουργηθούν «Ευρωπαϊκά ασφαλή - Ομόλογα» (ESBies).
Αυτό μπορεί να γίνει με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας χρέους, η οποία θα αγοράσει κρατικά ομόλογα χωρών της ευρωζώνης, με το ύψος να είναι σταθμισμένο ανάλογα με τη συμβολή κάθε χώρας στο ΑΕΠ της ευρωζώνης.
- Να καθιερωθεί «μηδενικός συντελεστής κινδύνου για τις τράπεζες» όταν αυτές διακρατούν ομόλογα ισχυρών κρατών. Ένας από τους δείκτες κατάταξης θα μπορούσε να είναι το ΑΕΠ της κάθε χώρας.
www.bankingnews.gr
Σύμφωνα με τους ίδιους, η ευρωζώνη έχει εγκλωβιστεί σε μία "διαβολική τρύπα", στην οποία τα αδύναμα τραπεζικά συστήματα έχουν βλάψει σε μεγάλο βαθμό τις δημοσιονομικές θέσεις των κρατών, καθώς οι κυβερνήσεις με τη σειρά τους προσπαθούν να εξασφαλίσουν τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος.
Όμως, τα τελευταία δύο χρόνια, η πολιτική ελίτ έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στη μείωση των επιπτώσεων των τραπεζικών κρίσεων στις κυβερνήσεις, προωθώντας, μέσω μιας πανευρωπαϊκής εποπτικής αρχής και της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού εκκαθάρισης των τραπεζών.
Αν και οι αγορές κρατικού χρέους της ευρωζώνης έχουν σταθεροποιηθεί, το μερίδιο των κρατικών ομολόγων που κατέχουν οι εγχώριες τράπεζες έχει αυξηθεί σημαντικά κατά τους τελευταίους μήνες, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το ήμισυ της καθαρής αύξησης του χρέους σε ορισμένες χώρες.
Στην Ισπανία και την Ιταλία , τα κρατικά ομόλογα αντιπροσωπεύουν σήμερα περίπου το 10% του συνολικού ενεργητικού των τραπεζών:
Το πρόβλημα σύφωνα με τους αναλυτές είναι ότι οποιαδήποτε απροσδόκητη πρόκληση αντιμετωπίσουν τα κρατικά ομόλογα στην αγορά μιας ασθενέστερης χώρας, όπως για παράδειγμα για την Ισπανία η απόσχιση της Καταλονίας, ή η επαναδιαπραγμάτευση της πορτογαλικής και της ελληνικής διάσωσης, η εξέλιξη θα υπονομεύσει τη φερεγγυότητα των τραπεζών, συχνά ακόμη περισσότερο από ό,τι στις προηγούμενες αναταράξεις.
Επιπλέον, ακόμη και σε απουσία μιας κρίσης, η γεωγραφική τμηματοποίηση της αγοράς κρατικών ομολόγων, παρακωλύει ουσιαστικά τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής.
Πως όμως μπορούν να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις αυτές;
Ο πιο προφανής ύποπτος είναι η Βασιλείας III, το νέο παγκόσμιο ρυθμιστικό πρότυπο για την κεφαλαιακή επάρκεια και τη ρευστότητα των τραπεζών.
Αλλά, ενώ η Βασιλεία ΙΙΙ ευνοεί την απόκτηση δημόσιου χρέους σε γενικές γραμμές με τον ορισμό μηδενικού συντελεστή στάθμισης κινδύνου για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων, δεν υπάρχουν διαβαθμίσεις ανά χώρα.
Μάλιστα, η Βασιλεία ΙΙΙ αντιμετωπίζει όλα τα κυβερνητικά ομόλογα του ΟΟΣΑ κατά τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από το αν είναι εκφρασμένα στο νόμισμα της χώρας έκδοσης.
Παράλληλα, ενώ η πολιτική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας επιβάλλει διαφορετικά ποσοστά haircut για την παροχή εγγυήσεων στις τράπεζες ανάλογα με την πιστοληπτική ικανότητα μιας χώρας, στην ουσία εισάγει διακρίσεις λίγο μεταξύ των χωρών.
Εν ολίγοις, η τρέχουσα ρύθμιση του τραπεζικού κλάδου ούτε ενθαρρύνει ούτε αποθαρρύνει την διάκριση των ομολόγων που διακρατούν οι τράπεζες ανάλογα με τη χώρα καταγωγής.
Η προτίμηση των τραπεζών της ευρωζώνης για τα κρατικά ομόλογα έχει τις ρίζες της σε ένα συνδυασμό παραγόντων, συμπεριλαμβανομένου του φόβου της μετατροπής - συνέπεια της κρίσης που οδηγεί τις τράπεζες να συγκεντρώνουν τον κίνδυνο τους στην εγχώρια αγορά.
Δεδομένου ότι η ευρωζώνη στερείται υπερεθνική δημοσιονομική ασφάλεια, όπως ένας δανειστής έσχατης ανάγκης ή ένας μηχανισμός αμοιβαιοποίησης του χρέους όπως τα ευρωομόλογα, η προκατάληψη της χώρας καταγωγής μπορεί να αναμένεται να ενταθεί, όταν η οικονομία βιώσει ένα σημαντικό σοκ.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί και οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να αναλάβουν δράση για να ενθαρρύνουν τις τράπεζες να διαφοροποιήσουν τα χαρτοφυλάκια κρατικού χρέους.
Πως μπορεί όμως να αντιμετωπιστεί αυτή η τάση;
Σύμφωνα με τους δύο αναλυτές αυτό μπορεί να να αντιμετωπιστεί με τρεις τρόπους:
- Να τοποθετηθούν ανώτατα όρια διακράτησης δημόσιου χρέους που κατέχουν οι τράπεζες
- Να δημιουργηθούν «Ευρωπαϊκά ασφαλή - Ομόλογα» (ESBies).
Αυτό μπορεί να γίνει με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας χρέους, η οποία θα αγοράσει κρατικά ομόλογα χωρών της ευρωζώνης, με το ύψος να είναι σταθμισμένο ανάλογα με τη συμβολή κάθε χώρας στο ΑΕΠ της ευρωζώνης.
- Να καθιερωθεί «μηδενικός συντελεστής κινδύνου για τις τράπεζες» όταν αυτές διακρατούν ομόλογα ισχυρών κρατών. Ένας από τους δείκτες κατάταξης θα μπορούσε να είναι το ΑΕΠ της κάθε χώρας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών