Μια και μόνο φράση από την ιδιαίτερη πατρίδα του ήταν αρκετή για να προκαλέσει… σεισμό στην Τουρκία και να επαναφέρει στο προσκήνιο σενάρια για συνταγματική αναθεώρηση.
Ειδικότερα, ο Τούρκος πρόεδρος, Recep Tayyip Erdogan, μιλώντας μπροστά σε υποστηρικτές του στο Güneysu της Ριζούντας, έκανε ανοιχτή αναφορά σε «εκλογές που πλησιάζουν», βάζοντας «φωτιά» στα σενάρια για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. Παρά το γεγονός ότι οι κανονικές προεδρικές και βουλευτικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2028, η φραστική αυτή προαναγγελία –σε συνδυασμό με τις πιέσεις του κυβερνώντος κόμματος (AKP) για νέα υποψηφιότητα– αναζωπυρώνει τη μεγάλη συζήτηση για το αν ο Τούρκος πρόεδρος θα καταφέρει τελικά να παρακάμψει τον «σκόπελο» του Συντάγματος και να διεκδικήσει μια τρίτη θητεία.
Η ατάκα του Erdogan που άναψε... φωτιές
«Μέσα σε αυτό το κλίμα ενότητας και ομοψυχίας, επαναλαμβάνω την πεποίθησή μου ότι, Θεού θέλοντος, θα έχουμε επιτυχία και στις εκλογές που πλησιάζουν, στις επερχόμενες εκλογές», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Erdogan, μιλώντας σε συγκεντρωμένους πολίτες.
Ο συνταγματικός… γρίφος
Η αναφορά του Τούρκου προέδρου δεν προσδιόρισε ημερομηνία ούτε διευκρίνισε αν αναφερόταν στις κανονικά προγραμματισμένες εκλογές του 2028 ή σε ενδεχόμενη πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. Αυτό ακριβώς είναι που δίνει πολιτικό ενδιαφέρον στην τοποθέτησή του.
Η κυβέρνηση και το AKP μιλούν ήδη εδώ και μήνες για τις επόμενες εκλογές, ενώ κορυφαία κυβερνητικά στελέχη δεν κρύβουν ότι θέλουν τον Erdogan ξανά υποψήφιο. Τον Ιούνιο, ο εκπρόσωπος του AKP, Omer Celik, είχε δηλώσει ευθέως ότι ο υποψήφιος του κόμματος στις επόμενες προεδρικές εκλογές παραμένει ο Recep Tayyip Erdogan, παρόμοια τοποθέτηση έκανε και ο υπουργός Μεταφορών Abdulkadir Uraloğlu, λέγοντας ότι η κυβερνητική συμμαχία σκοπεύει να τον εκλέξει εκ νέου.
Η πολιτική πρόθεση, επομένως, έχει εκφραστεί. Το δύσκολο μέρος είναι ο συνταγματικός δρόμος. Ειδικότερα, το άρθρο 101 του τουρκικού Συντάγματος ορίζει σαφώς ότι ένα πρόσωπο μπορεί να εκλεγεί πρόεδρος το πολύ δύο φορές. Η κρίσιμη εξαίρεση, ωστόσο, βρίσκεται στο άρθρο 116: εφόσον ο πρόεδρος βρίσκεται στη δεύτερη θητεία του και η τουρκική Εθνοσυνέλευση αποφασίσει την ανανέωση των εκλογών, τότε μπορεί να είναι υποψήφιος ακόμη μία φορά.
Η λεπτομέρεια αυτή έχει τεράστια σημασία, καθώς δεν αρκεί απλώς να διεξαχθούν εκλογές νωρίτερα από το κανονικό χρονοδιάγραμμα. Η σχετική συνταγματική εξαίρεση συνδέεται συγκεκριμένα με απόφαση της Βουλής, για την οποία απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία τριών πέμπτων των συνολικά 600 βουλευτών, δηλαδή τουλάχιστον 360 ψήφοι. Εάν αυτό συμβεί όσο ο Erdogan βρίσκεται στη δεύτερη θητεία του, ανοίγει συνταγματικά ο δρόμος για μία ακόμη υποψηφιότητά του.
Εδώ βρίσκεται και μία κρίσιμη διάκριση που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση. Ειδικότερα, το τουρκικό Σύνταγμα επιτρέπει τόσο στη Βουλή όσο και στον ίδιο τον πρόεδρο να οδηγήσουν τη χώρα σε ανανέωση των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών. Ωστόσο, η δυνατότητα μίας επιπλέον προεδρικής υποψηφιότητας προβλέπεται ρητά μόνο όταν την απόφαση λάβει η Εθνοσυνέλευση. Επομένως, ένα σενάριο στο οποίο ο ίδιος ο Erdogan αποφασίζει μόνος του να επισπεύσει τις κάλπες δεν δημιουργεί αυτομάτως την ίδια συνταγματική δυνατότητα, καθιστώντας τους συσχετισμούς στο κοινοβούλιο εξίσου σημαντικούς με τις πολιτικές προθέσεις του προεδρικού μεγάρου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών