Σχετικά Άρθρα
Politico: Η Ανατολική Πτέρυγα του ΝΑΤΟ ετοιμάζεται για σύγκρουση με τη Ρωσία χωρίς τη συνδρομή των ΗΠΑ
Rutte: Η παραγωγή όπλων και η στελέχωση των στρατών τα δύο μεγάλα προβλήματα του ΝΑΤΟ
Σε ένα απόλυτο crash test για τη μελλοντική βιωσιμότητα του ΝΑΤΟ, εξελίσσεται η Σύνοδος Κορυφής στην Άγκυρα (7-8 Ιουλίου 2026), με τον πρόεδρο Recep Tayyip Erdogan να μετατρέπει τον ρόλο του οικοδεσπότη σε ένα επιθετικό διπλωματικό παιχνίδι. Την ώρα που ο Donald Trump σφίγγει τη θηλιά στους Ευρωπαίους απαιτώντας άμεση «μετατόπιση βαρών» και υπέρογκες αμυντικές δαπάνες για το περίφημο «ΝΑΤΟ 3.0», η Τουρκία στήνει μια καλά μελετημένη παγίδα. Εκμεταλλευόμενη τον πανικό των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, η Άγκυρα επιχειρεί να επιβάλει τους δικούς της όρους, διεκδικώντας τη μερίδα του λέοντος από τα νέα εξοπλιστικά προγράμματα και τη νομιμοποίηση του καθεστώτος της, την ίδια στιγμή που η Ευρώπη συνειδητοποιεί με τρόμο τη στρατιωτική της γύμνια.
Η δέσμευση για αύξηση των δαπανών στο 5%
Η περσινή Σύνοδος Κορυφής στη Χάγη θεωρήθηκε ως ορόσημο, αφού οι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν να δαπανήσουν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα έως το 2035, συμπεριλαμβανομένου του 3,5% για βασικές αμυντικές ανάγκες και του 1.5% για ευρύτερες ανάγκες ασφαλείας.
Ωστόσο, η φετινή Σύνοδος Κορυφής στην Άγκυρα αναμένεται να μετατοπίσει τη συζήτηση από τις δεσμεύσεις στην υλοποίηση. Αυτό περιλαμβάνει ερωτήματα σχετικά με τις προμήθειες, τη βιομηχανική ικανότητα, την υποστήριξη προς την Ουκρανία και την πολιτική αρχιτεκτονική αυτού που η κυβέρνηση Trump στις ΗΠΑ έχει αποκαλέσει «ΝΑΤΟ 3.0».
«Αυτή είναι πραγματικά η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ όπου η Συμμαχία περνά από τον επιμερισμό των βαρών (burden sharing) στη μετατόπιση των βαρών (burden shifting)», δήλωσε στο CNBC η Ulrike Franke από το ECFR.
Η Σύνοδος Κορυφής πραγματοποιείται επίσης σε μια περίοδο που το ΝΑΤΟ δέχεται πιέσεις να διατηρήσει την υποστήριξή του προς την Ουκρανία και να προσαρμοστεί σε ένα πεδίο μάχης που διαμορφώνεται από τη ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη στα drones, την αεράμυνα και τη βιομηχανική ικανότητα.
Ακολουθούν τα πέντε μεγάλα ερωτήματα που -σύμφωνα με το CNBC- αντιμετωπίζουν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ.
1. Μπορεί το ΝΑΤΟ να κρατήσει τις ΗΠΑ δεσμευμένες, μετατοπίζοντας παράλληλα περισσότερες ευθύνες στην Ευρώπη;
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αποδεχθεί σε γενικές γραμμές ότι πρέπει να δαπανήσουν περισσότερα, να παράγουν περισσότερα και να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια, μετά από πιέσεις του Λευκού Οίκου.
Ωστόσο, το ΝΑΤΟ είναι δομημένο γύρω από την ισχύ των ΗΠΑ εδώ και 77 χρόνια, καθιστώντας το ζήτημα τόσο πολιτικό όσο και στρατιωτικό, δήλωσε ο Max Bergmann από το CSIS.
Εάν η Ουάσιγκτον αποστασιοποιηθεί, ακόμη και χωρίς να αποχωρήσει, η Ευρώπη είναι αντιμέτωπη με ένα δυσκολότερο ερώτημα, δήλωσε στους δημοσιογράφους σε ενημέρωση τύπου την περασμένη εβδομάδα: πώς να οργανώσει την άμυνα χωρίς τις ΗΠΑ στο επίκεντρο.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Mark Rutte, έχει επικεντρωθεί στο να κρατήσει τον Trump δεσμευμένο, προωθώντας παράλληλα τα σχέδια μετατόπισης των βαρών. Όμως ο Bergmann επεσήμανε ότι έχει γίνει ελάχιστη συζήτηση για ένα «σχέδιο Β» σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν ότι δεν επιθυμούν να παραμείνουν βαθιά αναμεμειγμένες.
Για την Ευρώπη, δήλωσε η Franke, μια άλλη προτεραιότητα είναι η σαφήνεια. Εάν η Ουάσιγκτον σκοπεύει να αποσύρει δυνάμεις, μέσα ή δυνατότητες, οι σύμμαχοι χρειάζονται έναν οδικό χάρτη και ένα χρονοδιάγραμμα. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί δύσκολο με τον Trump, του οποίου η προσέγγιση προς τους συμμάχους ήταν συχνά απρόβλεπτη.
Οι Ευρωπαίοι θα επιδιώξουν επίσης να παρουσιάσουν ένα ενιαίο μέτωπο δημοσίως, ιδιαίτερα όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες, σύμφωνα με την Franke. Η Ισπανία και η Γαλλία έχουν ήδη δεχθεί επικρίσεις για τους αμυντικούς τους προϋπολογισμούς, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία αντιμετωπίζουν σοβαρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς, παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζουν την ανάγκη να κάνουν περισσότερα.
2. Θα αποδώσει όπλα η αμυντική άνθηση της Ευρώπης – ή απλώς υψηλότερους προϋπολογισμούς;
Η ώθηση του ΝΑΤΟ για αυξημένες δαπάνες έχει ήδη αλλάξει τη δυναμική στον αμυντικό τομέα της Ευρώπης. Η Πολωνία, οι χώρες της Βαλτικής και οι σκανδιναβικές χώρες έχουν κινηθεί ταχύτερα, αντανακλώντας την εγγύτητά τους με τη Ρωσία. Οι μεγαλύτερες οικονομίες, ωστόσο, κινούνται πιο αργά, περιοριζόμενες από δημοσιονομικές πιέσεις και την εσωτερική πολιτική σκηνή.
«Τώρα υπάρχουν χρήματα στο σύστημα, αλλά πρέπει να είμαστε σε θέση να τα ξοδέψουμε», δήλωσε η Franke. «Η Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να παράγει».
Η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία παραμένει κατακερματισμένη και περιορισμένη από τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τη γραφειοκρατία, τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και τα χρόνια υποεπένδυσης. Οι κοινές προμήθειες θα μπορούσαν, θεωρητικά, να μειώσουν το κόστος, να βελτιώσουν τη διαλειτουργικότητα και να δημιουργήσουν οικονομίες κλίμακας. Στην πράξη, οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να θέλουν συμβόλαια, θέσεις εργασίας και φορολογικά έσοδα στο εσωτερικό τους.
Η Franke επεσήμανε τα γαλλογερμανικά αμυντικά προγράμματα ως παράδειγμα του πώς τα εθνικά πολιτικά κίνητρα μπορούν να επιβραδύνουν τη συνεργασία, ακόμη και όταν η κοινή παραγωγή βγάζει στρατηγικό νόημα.
3. Μπορούν οι σύμμαχοι να υποστηρίξουν την Ουκρανία καθώς ο πόλεμος εξελίσσεται;
Η Ουκρανία αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων στην Άγκυρα, με την προσοχή να στρέφεται στη μακροπρόθεσμη στρατιωτική υποστήριξη, στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία του Κιέβου και στα διδάγματα που μπορεί να αντλήσει το ΝΑΤΟ από τη χώρα μετά από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου πλήρους κλίμακας.
Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε μια περίοδο που η Ρωσία υφίσταται βαριές απώλειες στο πεδίο της μάχης. «Τα δεδομένα δείχνουν [ότι] οι Ρώσοι έχουν κάκιστες επιδόσεις το 2026», δήλωσε ο Seth Jones από το CSIS, επικαλούμενος τα αυξανόμενα ποσοστά απωλειών και την απώλεια εδαφών.
Το Κίεβο έχει επίσης εντείνει τα πλήγματα με drones και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς εντός της Ρωσίας, στοχεύοντας υποδομές ενέργειας, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics), αποδεικνύοντας την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ουκρανία στην ανάπτυξη εγχώριων δυνατοτήτων πληγμάτων.
Η Franke δήλωσε ότι το ΝΑΤΟ πρέπει να σταματήσει να βλέπει την Ουκρανία μόνο ως αποδέκτη δυτικής βοήθειας. Το Κίεβο αποτελεί πλέον πηγή στρατιωτικής καινοτομίας, ιδιαίτερα στα drones, στα συστήματα αντιμετώπισης drones (counter-drone) και στα δεδομένα του πεδίου μάχης σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της Ρωσίας.
«Η Ουκρανία έχει το πάνω χέρι στα drones και στα συστήματα counter-drone», σημείωσε η Franke. Αυτό θα μπορούσε να μετατοπίσει τη συζήτηση στο ΝΑΤΟ από το πώς η συμμαχία βοηθά την Ουκρανία, στο πώς η Ουκρανία βοηθά το ΝΑΤΟ να προετοιμαστεί για τον σύγχρονο πόλεμο.
4. Μπορεί το ΝΑΤΟ να αποφύγει τις πολιτικές ρωγμές καθώς η συμμαχία εξελίσσεται;
Η Σύνοδος Κορυφής ακολουθεί μήνες εντάσεων μεταξύ της Ουάσιγκτον και των Ευρωπαίων συμμάχων, συμπεριλαμβανομένης της απογοήτευσης του Trump για αυτό που ο ίδιος θεώρησε ως ανεπαρκή ευρωπαϊκή υποστήριξη κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν.
Η Franke ανέφερε ότι το Ιράν θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στην ατζέντα της Άγκυρας. Αυτό ενδέχεται να περιλαμβάνει συζήτηση για πιθανές ευρωπαϊκές συνεισφορές στη θαλάσσια ασφάλεια ή σε οποιαδήποτε ειρηνευτική διευθέτηση, συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών ναρκαλιείας. Ωστόσο, εκτίμησε ότι τέτοιες συνεισφορές είναι πιθανό να είναι περιορισμένες και εν μέρει συμβολικές, καθώς οι Ευρωπαίοι δεν είναι ακόμη πλήρως ευθυγραμμισμένοι με την προσέγγιση της Ουάσιγκτον.
Η Franke τόνισε ότι η ευρωπαϊκή ενότητα θα έχει σημασία εάν ο Trump στοχοποιήσει συγκεκριμένες χώρες για τις δαπάνες τους, αν και αυτό είναι δύσκολο όταν οι αντιλήψεις περί απειλής διαφέρουν σημαντικά ανά την Ευρώπη.
Υπάρχει επίσης το ερώτημα των μελλοντικών διοργανώσεων. Οι Σύνοδοι Κορυφής του ΝΑΤΟ δεν ήταν παραδοσιακά ετήσιες εκδηλώσεις, αλλά πραγματοποιούνται κάθε χρόνο μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ο Bergmann δήλωσε ότι δεν θα του προκαλούσε έκπληξη αν αυτή ήταν η τελευταία Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ επί προεδρίας Trump, εν μέσω αβεβαιότητας για μια προκαταρκτική Σύνοδο στην Αλβανία το επόμενο έτος και του προγράμματος των αμερικανικών εκλογών του 2028.
Αυτή η πιθανότητα θα μπορούσε να αυξήσει το διακύβευμα. Εάν αυτή η Σύνοδος είναι μια «τελευταία γιορτή», το μήνυμα που θα επιλέξει να στείλει ο Trump σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να έχει σημασία πολύ πέρα από τα σύνορα της Τουρκίας.
5. Τι θέλει η Τουρκία από τη φιλοξενία της Συνόδου Κορυφής;
Ο ρόλος της Τουρκίας ως οικοδέσποινας προσθέτει ακόμα ένα επίπεδο πολυπλοκότητας.
Όπως και οι προηγούμενες χώρες που φιλοξένησαν τη Σύνοδο, η Τουρκία είναι πιθανό να χρησιμοποιήσει τη συνάντηση για να θέσει στην ατζέντα τις δικές της ανησυχίες για την ασφάλεια και τη δική της αμυντική βιομηχανία.
Για τον πρόεδρος Erdogan, μια επιτυχημένη Σύνοδος Κορυφής θα αποδείκνυε πιθανότατα τον κεντρικό ρόλο της Τουρκίας, θα απέτρεπε ένα μεγάλο διπλωματικό ρήγμα και θα ενίσχυε τα επιχειρήματα της Άγκυρας για πρόσβαση σε αμυντικές προμήθειες, καθώς οι ευρωπαϊκές στρατιωτικές δαπάνες αυξάνονται.
«Οι αμυντικές προμήθειες [και] η νομιμοποίηση του καθεστώτος είναι πιθανώς οι βασικοί στόχοι της Τουρκίας», δήλωσε ο Bergmann, σημειώνοντας τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση υπό τον Erdogan.
Η Τουρκία ενδέχεται επίσης να ανησυχεί μήπως αποκλειστεί καθώς η ΕΕ κατευθύνει περισσότερες αμυντικές δαπάνες προς τους Ευρωπαίους παραγωγούς, πρόσθεσε ο ίδιος, συμπληρώνοντας ότι επειδή η Τουρκία είναι στο ΝΑΤΟ αλλά όχι στην ΕΕ, η πρόσβαση σε μελλοντικά συμβόλαια και κοινά έργα θα μπορούσε να αποτελέσει προτεραιότητα.
Καθώς το ΝΑΤΟ προσπαθεί να κρατήσει τις ΗΠΑ δεσμευμένες, να εξοπλίσει την Ευρώπη ταχύτερα και να στηρίξει την Ουκρανία, η Τουρκία πιθανότατα θα πιέσει για τη δική της υπόθεση: οποιαδήποτε νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας εξακολουθεί να χρειάζεται την Άγκυρα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών