Το Σώμα των Αμερικανών Πεζοναυτών (USMC) αποχαιρέτησε με βαθιά συγκίνηση το θρυλικό AV-8B Harrier II.
Από το πολεμικό του ντεμπούτο το 1991 στους ουρανούς του Ιράκ εναντίον του καθεστώτος του Saddam Hussein, μέχρι την πρόσφατη, καταιγιστική εμπλοκή του στην επιχείρηση της Καραϊβικής που οδήγησε στη σύλληψη του Nicolás Maduro, το Harrier II υπήρξε για πάνω από τέσσερις δεκαετίες ο ακρογωνιαίος λίθος των αμερικανικών εκστρατευτικών επιχειρήσεων. Πλέον, το εν λόγω μαχητικό παρέδωσε επίσημα τη σκυτάλη στα F-35 πέμπτης γενιάς, αφήνοντας πίσω του μια βαριά κληρονομιά που σφράγισε τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές συγκρούσεις της σύγχρονης ιστορίας.
Αν και ο ακριβής αριθμός των αεροσκαφών που αποσύρθηκαν στις 3 Ιουνίου παραμένει άγνωστος, η VMA-223 είχε πιθανότατα οκτώ έως δώδεκα αεροσκάφη σε πτήσιμη κατάσταση κατά το λυκόφως της επιχειρησιακής τους ζωής.
«Η σημερινή ημέρα σηματοδοτεί την τελευταία πτήση του AV-8B Harrier των Πεζοναυτών στο Cherry Point της Βόρειας Καρολίνας. Για περισσότερα από 40 χρόνια, το Harrier υπηρέτησε ως η κορυφαία πλατφόρμα εγγύς αεροπορικής υποστήριξης του USMC σε όλο τον κόσμο. Σε έναν νέο ρόλο, το Harrier θα συνεχίσει να εμπνέει την επόμενη γενιά ηγετών για τη σημασία της αμερικανικής αεροπορικής ισχύος και καινοτομίας. Semper Fi», δήλωσε ο Γερουσιαστής της Βόρειας Καρολίνας, Ted Budd, σε ανάρτησή του στο X.
Η τελετή ολοκληρώθηκε, αλλά οι φόροι τιμής συνεχίζουν να καταφθάνουν για τα Harriers, με συγκινημένους λάτρεις της αεροπορίας να περιγράφουν την απόσυρσή τους ως το «τέλος μιας εποχής». Όλες οι μονάδες των Πεζοναυτών που πετούσαν με αυτό το ιστορικό αεροσκάφος μεταβαίνουν στο πέμπτης γενιάς μαχητικό F-35 Lightning II, θέτοντας σε κίνηση μια εντελώς νέα εποχή για την αεροπορία των Πεζοναυτών.
«Μια γλυκόπικρη μέρα καθώς βλέπαμε το Harrier του USMC να κλείνει το κεφάλαιό του στην Αεροπορία του Σώματος Πεζοναυτών. Αν και αυτό το κεφάλαιο κλείνει, συνεχίζονται οι προσπάθειες για τη μεταφορά αρκετών από αυτά τα Harriers σε μουσεία ή στατικές εκθέσεις τους επόμενους μήνες και χρόνια. Semper Fidelis», έγραψε ένας πρώην Πεζοναύτης των ΗΠΑ στο X. Παράλληλα, ένας πρώην πιλότος Harrier δημοσίευσε μια φωτογραφία του «ρολογιού Harrier» του για να τιμήσει την ημέρα, προσθέτοντας: «Ένα απόλυτο θηρίο (όταν δουλεύει). Και ήρθε η ώρα να αποσυρθεί. Χαίρομαι επίσης που απέκτησε έναν άξιο αντικαταστάτη, το F-35B».
Ένας δημοφιλής spotter αεροσκαφών με έδρα την Αριζόνα, γνωστός ως «KIWA Spotter» στο X, απέδωσε τον δικό του φόρο τιμής στο αεροσκάφος, λέγοντας: «Η σημερινή ημέρα σηματοδοτεί το τέλος της χρήσης του Harrier από το Σώμα Πεζοναυτών, του αεροπλάνου που μου κέντρισε το ενδιαφέρον για το plane spotting. Συνήθιζαν να επισκέπτονται το KIWA σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο, και χωρίς να ακούω το συνεχές ουρλιαχτό αυτού του κινητήρα Rolls-Royce Pegasus, δεν θα είχα ασχοληθεί με αυτό το υπέροχο χόμπι».
Αν και τα τζετ Harrier II δεν θα δουν ποτέ ξανά μάχη, αναμένεται να πετάξουν, αν και μόνο προς μουσεία και εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Συνήθως, τα αποσυρθέντα στρατιωτικά αεροσκάφη, όπως το Harrier, παραδίδονται στην 309η Πτέρυγα Συντήρησης και Αναγέννησης Αεροδιαστημικής της Αεροπορίας (309th AMARG) στην Αεροπορική Βάση Davis-Monthan στην Αριζόνα, γνωστή και ως «νεκροταφείο αεροσκαφών» (boneyard).
Το εμβληματικό AV-8B Harrier II θα απενεργοποιηθεί επίσημα κάποια στιγμή τον Σεπτέμβριο του 2026.
Τι αφήνουν πίσω τους τα Harriers
Το AV-8B Harrier II ήταν η δεύτερη γενιά Harrier, μια αναβαθμισμένη έκδοση του AV-8A Harrier που αναπτύχθηκε από τη βρετανική Hawker Siddeley Aviation. Παραμένει χαραγμένο στη συλλογική μνήμη ως το πιο ξεχωριστό σε εμφάνιση αεροσκάφος και το πρώτο επιχειρησιακό μαχητικό τζετ κάθετης/σύντομης απογείωσης και προσγείωσης (V/STOL) στον κόσμο.
Η ιστορία του USMC με το Harrier χρονολογείται από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, όταν οι Πεζοναύτες απέκτησαν το «jump jet» AV-8A και έγιναν ο πρώτος αμερικανικός φορέας εκμετάλλευσης του τύπου.
Αυτό το μονοκινητήριο, υποηχητικό αεροσκάφος προσβολής V/STOL παρείχε στο USMC μια επαναστατική ικανότητα να επιχειρεί από στενά καταστρώματα αμφίβιων πλοίων, προωθημένες λιτές εγκαταστάσεις ή ακόμα και από μη προετοιμασμένα πεδία. Εξάλειψε έναν βασικό περιορισμό, καθώς μπορούσε να αιωρείται σαν ελικόπτερο και στη συνέχεια να «πηδά» κάθετα από στάση χρησιμοποιώντας το σύστημα κατευθυνόμενης ώθησης (vectored thrust), σε αντίθεση με τα συμβατικά τζετ που χρειάζονται μεγάλους διαδρόμους για να επιταχύνουν και να απογειωθούν.
Το AV-8A πρώτης γενιάς υπηρέτησε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 και των αρχών της δεκαετίας του 1980. Ωστόσο, οι περιορισμοί στην εμβέλεια, το ωφέλιμο φορτίο και τη βιωσιμότητα ώθησαν τις ΗΠΑ να αναπτύξουν μια πιο εξελιγμένη έκδοση. Έτσι, γεννήθηκε το AV-8B Harrier II.
Το AV-8B Harrier II κατασκευάστηκε από τη McDonnell Douglas (αργότερα Boeing) με σημαντικές αναβαθμίσεις, όπως μεγαλύτερη πτέρυγα από σύνθετα υλικά, έναν ισχυρότερο κινητήρα Rolls-Royce Pegasus με κατευθυνόμενα ακροφύσια ώθησης, αυξημένη χωρητικότητα καυσίμου και βελτιωμένα ηλεκτρονικά πτήσης (avionics). Διπλασίασε την εμβέλεια και το ωφέλιμο φορτίο του προκατόχου του, διατηρώντας παράλληλα την χαρακτηριστική V/STOL ικανότητα.
Μάλιστα, μεταγενέστερες παραλλαγές του αεροσκάφους AV-8B+ εξοπλίστηκαν με το ίδιο σύστημα ραντάρ AN/APG-65 που διέθετε το F/A-18 Hornet, ενισχύοντας τις δυνατότητες πληγμάτων ακριβείας και αερομαχίας.
Τεχνικά χαρακτηριστικά και δυνατότητες
Το σύστημα κατευθυνόμενης ώθησης του Harrier, με τέσσερα περιστρεφόμενα ακροφύσια, ήταν το πιο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του. Επέτρεπε στους πιλότους να εναλλάσσονται με ευκολία μεταξύ αιώρησης, κάθετης προσγείωσης και συμβατικής πτήσης, καθώς και να εφαρμόζουν ειδικές τεχνικές, όπως η Κατεύθυνση Ώθησης σε Πρόσθια Πτήση (VIFF) για γρήγορη επιβράδυνση κατά τη διάρκεια αερομαχιών.
- Ωφέλιμο φορτίο: Έως και 9.200 λίβρες (περίπου 4.170 κιλά) πυρομαχικών.
- Οπλισμός: Ρουκέτες, βόμβες καθοδηγούμενες με λέιζερ, πύραυλοι Maverick, πύραυλοι ακριβείας, καθώς και ένα πυροβόλο 25mm GAU-12.
Το Harrier II μπορούσε να απογειωθεί από οδικά δίκτυα, κατεστραμμένα αεροδρόμια, αυτοσχέδιες τοποθεσίες, ακόμα και από τα καταστρώματα σχετικά μικρών πλοίων. Αυτή ήταν μια επαναστατική ικανότητα κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν οι σχεδιαστές φοβούνταν ότι οι συμβατικοί διάδρομοι προσγείωσης θα ήταν από τους πρώτους στόχους που θα καταστρέφονταν σε μια μεγάλη σύρραξη.
Ο σχεδιασμός και οι δυνατότητες του Harrier II ευθυγραμμίζονταν απόλυτα με τη φιλοσοφία του USMC, η οποία έδινε έμφαση στην ταχεία ανάπτυξη, την αυτονομία, τον πόλεμο ελιγμών και την ικανότητα να επιχειρεί ως Αεροαποβατική Δύναμη Πεζοναυτών (MAGTF) από τη θάλασσα ή από απαιτητικά περιβάλλοντα.
Επιχειρησιακή δράση
Το Harrier II συμμετείχε σε πλήθος συγκρούσεων, αποδεικνύοντας τις εκστρατευτικές του ικανότητες.
Καταιγίδα της Ερήμου (1991)
Το Harrier II έκανε το πολεμικό του ντεμπούτο μόλις πέντε χρόνια μετά την ένταξή του στο USMC, όταν οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν την «Επιχείρηση Καταιγίδα της Ερήμου» μετά την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ υπό τον Σαντάμ Χουσεΐν.
- Επιχειρώντας τόσο από αμφίβια πλοία στον Περσικό Κόλπο όσο και από προωθημένες βάσεις ξηράς, πραγματοποίησε περισσότερες από 380 εξόδους με ποσοστό επιχειρησιακής διαθεσιμότητας άνω του 90%.
- Παρείχε εγγύς αεροπορική υποστήριξη στα επίγεια στρατεύματα, ένοπλη αναγνώριση, απομόνωση του πεδίου μάχης και πλήγματα κατά του ιρακινού πυροβολικού, τεθωρακισμένων, σταθμών διοίκησης και γραμμών ανεφοδιασμού.
- Παρά την απώλεια πέντε AV-8B από πυραύλους εδάφους-αέρος, ο στρατηγός Norman Schwarzkopf, πρώην Διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, εξήρε το Harrier II ως ένα από τα βασικά όπλα του πολέμου για την ταχύτητα ανταπόκρισης και την ικανότητα προωθημένης στάθμευσης.
«Επιχείρηση Συμμαχική Δύναμη» (1999)
Μετά το τέλος του Πολέμου του Κόλπου, τα Harriers ανέλαβαν την περιπολία και την επιβολή ζωνών απαγόρευσης πτήσεων πάνω από το Ιράκ. Το AV-8B Harrier II είδε τη δεύτερη μεγάλη πολεμική του επιχείρηση κατά τη διάρκεια της νατοϊκής «Επιχείρησης Συμμαχική Δύναμη», της εκστρατείας βομβαρδισμών υπό την ηγεσία των ΗΠΑ κατά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, ως απάντηση στην εθνοκάθαρση στο Κοσσυφοπέδιο.
- Τα αεροσκάφη επέδειξαν ένα ξεκάθαρο εκστρατευτικό πλεονέκτημα επιχειρώντας αποκλειστικά από αμφίβια πλοία επίθεσης, απογειούμενα από τη θάλασσα και επιστρέφοντας σε πλωτά καταστρώματα.
- Αν και η USAF, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ και τα συμμαχικά αεροσκάφη από βάσεις ξηράς διεξήγαγαν την πλειονότητα των βομβαρδισμών, τα Harriers των Πεζοναυτών παρείχαν μια ευέλικτη, βασισμένη στη θάλασσα ικανότητα κρούσης που μπορούσε να ενισχυθεί γρήγορα και να λειτουργήσει ανεξάρτητα.
Τα Harrier II κλήθηκαν ξανά όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες κήρυξαν τον «Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας» μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Έγιναν ο «εργάτης» των επιχειρήσεων καταστολής ανταρτών χάρη στα πυρομαχικά ακριβείας τους, τα ατρακτίδια στοχοποίησης (targeting pods) και την ικανότητά τους να παραμένουν πάνω από τις επίγειες δυνάμεις.
- Στο Αφγανιστάν, αναπτύχθηκαν εκτεταμένα σε προωθημένες βάσεις επιχειρήσεων σε δύσβατα εδάφη, παρέχοντας επίμονη εγγύς υποστήριξη, συνοδεία φλαγγών και ένοπλη επιτήρηση. Αποδείχθηκαν εκπληκτικά αποτελεσματικά σε ορεινές περιοχές όπου ο χρόνος ήταν κρίσιμος.
- Αποδείχθηκαν επίσης καθοριστικά στην Επιχείρηση Ιρακινή Ελευθερία το 2003.
- Μερικά χρόνια αργότερα, το αεροσκάφος υποστήριξε πολεμικές επιχειρήσεις στη Λιβύη το 2011 (Operation Odyssey Dawn), καθώς και στο Ιράκ και τη Συρία στο πλαίσιο της Επιχείρησης Inherent Resolve (2014–2019).
Σχόλια αναγνωστών