Οι 10 αποτυχίες και οι 3 επιτυχίες του QE της ΕΚΤ – Η αδιαφορία των κυβερνήσεων και το αδιέξοδο πριν την επόμενη κρίση

Οι 10 αποτυχίες και οι 3 επιτυχίες του QE της ΕΚΤ – Η αδιαφορία των κυβερνήσεων και το αδιέξοδο πριν την επόμενη κρίση
Το αίσθημα στην οικονομία της Ευρωζώνης κάθε άλλο παρά θετικό είναι
Έπειτα από σχεδόν τέσσερα χρόνια και αγορές ενεργητικού 2,6 τρισ. ευρώ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ολοκληρώνει σε λίγες ημέρες το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης στην Ευρωζώνη, το γνωστό σε όλους QE.
Αλλά το αίσθημα στην οικονομία κάθε άλλο παρά θετικό είναι.
Όλο και περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι το μέγεθος του QE δεν δικαιολογεί την ισχνή πορεία της οικονομίας.
Και αυτό διότι όπως υποστηρίζουν, ο βασικός λόγος για τον οποίο το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ δεν είχε τα προσδοκόμενα αποτελέσματα είναι ότι ξεκίνησε από εσφαλμένη διάγνωση του προβλήματος της ευρωζώνης, εκτιμούν οι αναλυτές, κάνοντας μια ανασκόπηση του προγράμματος όσο πλησιάζουμε στη λήξη του.
Άλλωστε, η ΕΚΤ δέχθηκε τεράστια πίεση από τις τράπεζες και τις κυβερνήσεις να εφαρμόσει ένα παρόμοιο πρόγραμμα με την ποσοτική χαλάρωση των ΗΠΑ, ξεχνώντας ότι η ευρωζώνη ήταν υπό μια αλυσίδα κυβερνητικών ερεθισμάτων από το 2009 και ότι το πρόβλημα της ευρωζώνης δεν ήταν η ρευστότητα, αλλά ένα παρεμβατικό μοντέλο διακυβέρνησης.
Την ημέρα που η ΕΚΤ ξεκίνησε το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, η πλεονάζουσα ρευστότητα ανερχόταν σε 125 δισ. ευρώ.
Από τότε έχει φτάσει στα 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ.

Έτσι, μετά από πρόγραμμα αγοράς 2,6 τρισεκατομμυρίων ευρώ σε τίτλους και εξαιρετικά χαμηλές τιμές, έχουμε:

1. Οι δείκτες PMI της Ευρωζώνης είναι αδύναμοι.
Ο δείκτης της ευρωζώνης μειώνεται από 52,7 το Νοέμβριο σε 51,3 το Δεκέμβριο.
Το πιο σημαντικό είναι ότι ο δείκτης PMI της Γαλλίας σημείωσε πτώση από 54,2 τον Νοέμβριο στο 34μηνο χαμηλό των 49,3.

2. Η ανεργία στη ζώνη του ευρώ είναι 8%, δηλαδή διπλάσια από την ανεργία των ΗΠΑ και συγκρίσιμων οικονομιών.
Το ποσοστό ανεργίας των νέων παραμένει στο 15%.

3. Ο ισολογισμός της ΕΚΤ έφτασε το 41% του ΑΕΠ (έναντι 21% της Fed).

4. Στο τραπεζικό σύστημα παραμένουν περισσότερα από 900 δισεκατομμύρια ευρώ μη εξυπηρετούμενων δανείων, τα οποία διατηρούνται σε ισολογισμούς ενός τρισεκατομμύριου ευρώ.
Ένα ποσοστό που αντιπροσωπεύει το 5,1% των συνολικών δανείων σε σύγκριση με 1,5% στις ΗΠΑ ή την Ιαπωνία.

5. Οι δαπάνες ελλείμματος αυξάνονται.
Το δημόσιο χρέος προς το ΑΕΠ αυξήθηκε στο 86,8%.

6. Ο αριθμός των εταιρειών ζόμπι - που δεν μπορούν να πληρώσουν τα έξοδα τόκων με λειτουργικά κέρδη - έχει αυξηθεί σε περισσότερο από το 9% όλων των μεγάλων εισηγμένων εταιρειών, σύμφωνα με την BIS.

7. Τα κυρίαρχα κράτη έχουν εξοικονομήσει περίπου ένα τρισεκατομμύριο ευρώ σε έξοδα τόκων, αλλά έχουν ξοδέψει όλες αυτές τις αποταμιεύσεις.
Σήμερα, σχεδόν καμία χώρα της ευρωζώνης δεν μπορεί να απορροφήσει μια μικρή αύξηση των επιτοκίων, ενώ η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία, η Σλοβενία και άλλες απαιτούν περισσότερες δαπάνες και περισσότερα ελλείμματα.

8. Δεν υπάρχει πραγματική ζήτηση δευτερογενούς αγοράς για τα κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης σε αυτές τις αποδόσεις.
Στο αποκορύφωμα του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα δεν ήταν ποτέ ο μοναδικός αγοραστής των κρατικών ομολόγων.
Υπήρχε πάντα μια σχετική δευτερογενής αγορά.
Στην Ευρωζώνη, η ΕΚΤ κατέχει τίτλους επτά φορές υψηλότερα από τις καθαρές εκδόσεις κρατικών ομολόγων.
Κανένας επενδυτής δεν είναι πιθανό να αγοράσει κρατικά χρεόγραφα της ευρωζώνης σε αυτές τις αποδόσεις μόλις η ΕΚΤ αποχωρήσει.

9. Οι εκτιμήσεις για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη αναθεωρήθηκαν και πάλι τον Δεκέμβριο.
Η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε απότομα.

10. Ο Trichet, ο προκάτοχος του Mario Draghi στην ΕΚΤ, είχε μειώσει τα επιτόκια από 5% σε 1%, έδωσε δισεκατομμύρια στην οικονομία, αγοράζοντας κρατικά ομόλογα το 2011.

Σε τι έχει πετύχει η ΕΚΤ;

- Να διατηρήσει το ευρώ ζωντανό.
Δεν είναι μικρή επιτυχία, παρεμπιπτόντως.
Ο κίνδυνος διάλυσης έχει περιοριστεί αλλά δεν έχει εξαλειφθεί.
Να διατηρήσει τις κρατικές δαπάνες με χαμηλά επιτόκια.
Ωστόσο, εις βάρος των αποταμιευτών και των μισθών.

- Να δημιουργήσει μια αίσθηση ευφορίας στις χρηματοπιστωτικές αγορές, με υψηλές αποδόσεις.

- Να αυξήσει τους μισθούς στην Ευρωζώνη με ρυθμό μικρότερο του πληθωρισμού.

Στην πραγματικότητα, ο χαμηλός πληθωρισμός ήταν η μεγαλύτερη ακούσια επιτυχία της ΕΚΤ.
Επίσης, η μεγαλύτερη "επιτυχία" της ΕΚΤ ήταν η μαζική αποπληρωμή των κυβερνήσεων εις βάρος των αποταμιευτών.
Βέβαια, ο Mario Draghi δεν χάνει την ευκαιρία να υπενθυμίσει στις κυβερνήσεις ότι έπρεπε να εφαρμόσουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, να χρησιμοποιήσουν την περίοδο χαμηλών επιτοκίων για να επανέλθουν σε βιώσιμη τροχιά, επαναλαμβάνοντας συνεχώς ότι η νομισματική πολιτική δεν θα λειτουργήσει χωρίς μεταρρυθμίσεις.
Κανείς δεν τον άκουσε όμως.
Γιατί με δημόσιες δαπάνες κατά μέσο όρο άνω του 46% του ΑΕΠ, ένα ετήσιο έλλειμμα που υπερβαίνει κατά μέσο όρο το 1,7% και το χρέος 86%, η Ευρωζώνη μιλά για λιτότητα και είναι σαν να τρώει ένα κουτί κέικ ονομάζοντάς το "δίαιτα".
Η φορολογική επιβάρυνση σε αυτή την περίοδο έχει αυξηθεί σε ολόκληρη την ΕΕ (με αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, όπως η Ιρλανδία) με μέση φορολογική επιβάρυνση 45% για τους εργαζόμενους και 40% για τις επιχειρήσεις.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, στο αποκορύφωμα της κρίσης, αύξησαν τις δαπάνες στο 43% του ΑΕΠ (ΕΕ, 50%) και το μείωσαν στο 34% (με το 21% του προϋπολογισμού το 2009 αφιερωμένο στην άμυνα_.

Η Ευρωζώνη ήταν μια κευνσιανή μηχανή στήριξης της οικονομίας, πριν και μετά την κρίση

Η ΕΚΤ προσπάθησε πολύ να στηρίξει την οικονομία.
Άλλωστε, οι προσπάθειές της εστιάστηκαν σε:

1) Ένα μαζικό ερέθισμα το 2008 σε ένα "σχέδιο ανάπτυξης και απασχόλησης".
Με διάθεση του 1,5% του ΑΕΠ για τη δημιουργία "εκατομμυρίων θέσεων εργασίας σε υποδομές, διασυνδέσεις και στρατηγικούς τομείς", περίπου 4,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας καταστράφηκαν και το έλλειμμα σχεδόν διπλασιάστηκε.
Μεταξύ 2001 και 2008, η προσφορά χρήματος στη ζώνη του ευρώ διπλασιάστηκε.

2) Δύο μαζικά προγράμματα επαναγοράς ομολόγων, ενώ με τον Trichet ως Πρόεδρο της ΕΚΤ, τα επιτόκια μειώθηκαν από 4,25% σε 1% από το 2008.
Ο Trichet αγόρασε πάνω από 115 δισεκατομμύρια ευρώ σε κρατικά ομόλογα.

3) Ένα πρόσθετο μέγα κίνητρο από την ΕΚΤ, εκτός από τα προγράμματα ρευστότητας TLTRO με το Draghi να αγοράζει σχεδόν το 20% του συνολικού χρέους ορισμένων μεγάλων κρατών.
Το πρόβλημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπήρξε ποτέ η έλλειψη κινήτρων, αλλά μια υπέρβαση τους.
Καθώς οι κυβερνητικές δαπάνες και οι μη παραγωγικές επενδύσεις πολλαπλασιάστηκαν, η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα παραμένει σε επίπεδα 20% και τα σταθερά σφάλματα της παρέμβασης εγκαταλείπουν τη ζώνη του ευρώ μετά το μεγαλύτερο νομισματικό πείραμα στην ιστορία της.

Το τέλος της QE της ΕΚΤ αφήνει την ευρωζώνη σε ασθενέστερη θέση από ό, τι το 2011.
Και ο δημοσιονομικός χώρος έχει εξαντληθεί και η ΕΚΤ, με τον ισολογισμό της στο 41% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και τα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια, έχει επίσης εξαντλήσει τα νομισματικά της εργαλεία.
Το τέλος της QE δεν δείχνει απλώς την αποτυχία της πολιτικής της ΕΚΤ, αλλά και την αποτυχία των οικονομικών πολιτικών των κυβερνήσεων.
Οι κυβερνήσεις πρέπει να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις προσανατολισμένες στην ανάπτυξη, μειώνοντας τους φόρους και προσελκύοντας κεφάλαια.
Και οι περισσότερες πιθανώς να αποφασίσουν, πάλι, ότι πρέπει να δαπανήσουν περισσότερα.  

Μια ανασκόπηση της ίδιας της ΕΚΤ επιβεβαιώνει τα παραπάνω:

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σε ανάλυσή της, εξήγησε τους λόγους για τους οποίους η ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας έχει μετριαστεί σημαντικά στη ζώνη του ευρώ από το τέλος του 2017.
Πράγματι, ο τριμηνιαίος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ μειώθηκε στο 0,2% το τρίτο τρίμηνο του 2018, από 0,7% το τέταρτο τρίμηνο 2017.
Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΚΤ εξετάζει το κατά πόσον οι υποκείμενοι παράγοντες είναι προσωρινοί ή πιο μόνιμοι, είτε προέρχονται από τη ζώνη του ευρώ είτε εξωτερικά, και αν η επιβράδυνση οφείλεται στην αδυναμία της ζήτησης ή στη συρρίκνωση των συνθηκών εφοδιασμού.



Σύμφωνα με την ΕΚΤ, η πρόσφατη αύξηση της παραγωγής ήταν απογοητευτική σε σύγκριση με τις προβλέψεις ανάπτυξης στα τέλη του 2017, αλλά όχι σε σύγκριση με τις προηγούμενες προσδοκίες.
Η έντονη επιτάχυνση της ανάπτυξης το 2017 ήταν μια ευνοϊκή εξέλιξη.
Αυτή η ενίσχυση της ανάπτυξης, η οποία συνέπεσε με την ανάπτυξη του παγκόσμιου εμπορίου στο 5,2%, οφείλεται κυρίως στις καθαρές εξαγωγές.
Αντίθετα, η αύξηση της εγχώριας ζήτησης παρέμεινε συγκρίσιμη με τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν στο πρώτο τμήμα της οικονομικής επέκτασης από το 2014 έως το 2016.
Από τις αρχές του 2018, οι προβλέψεις ανάπτυξης για τα έτη 2018 και 2019 αναθεωρήθηκαν σταδιακά προς τα κάτω, αλλά η ετήσια αύξηση του ΑΕΠ το 2018 αναμένεται να είναι ισχυρότερη από ό, τι προβλεπόταν στις αρχές του 2017.




Η επιβράδυνση το 2018 οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε εξωτερικούς παράγοντες, ιδίως στην αδυναμία της εξωτερικής ζήτησης.
Πράγματι, όπως η ενίσχυση της ανάπτυξης το 2017, η επιβράδυνση του 2018 οφείλεται στις καθαρές εξαγωγές.
Η δυναμική των εμπορικών συναλλαγών εξομαλύνθηκε καθώς η παγκόσμια ανάπτυξη υποχώρησε προς τα δυνητικά επίπεδα.
Ως κύριος παραγωγός εμπορεύσιμων αγαθών, ο βιομηχανικός τομέας επηρεάστηκε περισσότερο από τη μείωση των καθαρών εξαγωγών.
Εν τω μεταξύ, η αύξηση της εγχώριας ζήτησης παρέμεινε γενικά σύμφωνη με τη μέση συνεισφορά που πραγματοποιήθηκε από την έναρξη της οικονομικής επέκτασης.
Ενώ στο τρίτο τρίμηνο του 2018 η προσωρινή διακοπή της παραγωγής αυτοκινήτων επιβάρυνε την ιδιωτική κατανάλωση, η ευρωστία της εγχώριας ζήτησης αντικατοπτρίζει τον ενάρετο κύκλο μεταξύ απασχόλησης, εισοδήματος και κατανάλωσης.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι αυτός ο ενάρετος κύκλος δεν έχει, μέχρι στιγμής, διαταραχθεί από την πρόσφατη απώλεια της δυναμικής ανάπτυξης.




Διάφοροι προσωρινοί παράγοντες έχουν επίσης σταθμίσει το προφίλ ανάπτυξης.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2018, οι καιρικές συνθήκες και η βιομηχανική ανασυγκρότηση επηρέασαν την παραγωγή σε ορισμένες χώρες.
Το τρίτο τρίμηνο σημειώθηκε επίσης σημαντική διακοπή της παραγωγής αυτοκινήτων ως αποτέλεσμα της εισαγωγής νέων προτύπων εκπομπών οχημάτων την 1η Σεπτεμβρίου.
Η παραγωγή επιβραδύνθηκε καθώς οι αυτοκινητοβιομηχανίες προσπάθησαν να αποφύγουν τη συσσώρευση αποθεμάτων μη δοκιμασμένων μοντέλων, τα οποία επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τις οικονομίες με μεγάλους τομείς αυτοκινήτων (όπως η Γερμανία).
Στην πραγματικότητα, η γερμανική οικονομία υποχώρησε το τρίτο τρίμηνο, μειώνοντας την τριμηνιαία ανάπτυξη της ζώνης του ευρώ κατά τουλάχιστον 0,1 εκατοστιαία μονάδα.
Το αποτέλεσμα αυτό, ωστόσο, αναμένεται να είναι προσωρινό.
Καθώς η καθυστέρηση των δοκιμών φθίνει, η παραγωγή αυτοκινήτων στο τέταρτο τρίμηνο πρέπει να επανέλθει σταδιακά στο φυσιολογικό και η επίδραση στην παραγωγή θα πρέπει να διαλυθεί.
Πράγματι, τα τελευταία στοιχεία υποδηλώνουν ότι η παραγωγή αυτοκινήτων έχει ήδη αρχίσει να εξομαλύνεται.




Παρά την εξασθένιση της ζήτησης, τα σημερινά υψηλά επίπεδα χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας υποδηλώνουν ότι οι συνθήκες εφοδιασμού στη μεταποιητική βιομηχανία παραμένουν περιορισμένες.
Μελετώντας προσεκτικά τους δείκτες PMI διαφαίνεται ότι η πρόσφατη επιβράδυνση της δραστηριότητας σχετίζεται κυρίως με την αδυναμία της ζήτησης.
Ταυτόχρονα, οι περιορισμοί στην προσφορά έχουν σταδιακά γίνει πιο δεσμευτικοί από τα μέσα του 2017.
Η χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας μειώθηκε ελάχιστα, καθώς η ανάπτυξη της παραγωγής επιβραδύνθηκε.
Αυτό το πρότυπο μπορεί σαφώς να παρατηρηθεί στον τομέα της μεταποίησης - ειδικά στη Γερμανία και, σε μικρότερο βαθμό, στη Γαλλία.
Συνολικά, η πρόσφατη επιβράδυνση της ανάπτυξης δεν έχει, μέχρι στιγμής, θέσει υπό αμφισβήτηση τα θεμελιώδη στοιχεία της τρέχουσας οικονομικής επέκτασης.
Η μετριοπάθεια ακολουθεί την απροσδόκητα ισχυρή εξωτερική ζήτηση το 2017 και έχει επιδεινωθεί από ορισμένους προσωρινούς παράγοντες.
Στην πραγματικότητα, μια σταδιακή επιβράδυνση της ανάπτυξης μπορεί ακόμη και να θεωρηθεί φυσιολογική καθώς ωριμάζει η επέκταση.
Ταυτόχρονα, η αβεβαιότητα σχετικά με τις εξωτερικές εξελίξεις αύξησε σαφώς τους κινδύνους για τις οικονομικές προοπτικές της ζώνης του ευρώ, καταλήγει η ΕΚΤ.

www.bankingnews.gr

Αλεξάνδρα Τόμπρα

BREAKING NEWS