Roach (Πανεπιστήμιο Yale): Οι τρεις μεγαλύτεροι κίνδυνοι για αγορές και οικονομία το 2020

Roach (Πανεπιστήμιο Yale): Οι τρεις μεγαλύτεροι κίνδυνοι για αγορές και οικονομία το 2020
Κεντρικές τράπεζες, αδύναμη ανάπτυξη και πολιτική αβεβαιότητα οι κίνδυνοι για το επόμενο έτος, σύμφωνα με τον Stephen Roach
Στους τρεις μεγαλύτερους κινδύνους με τους οποίους θα βρεθούν αντιμέτωπες αγορές αλλά και διεθνής οικονομία εντός του 2020, αναλύει ο Stephen Roach, νυν στέλεχος του Πανεπιστημίου Yale και πρώην επικεφαλής της Morgan Stanley στην Ασία.
Όπως υπογραμμίζει στο άρθρο του, η πρόβλεψη της επόμενης κρίσης –οικονομικής ή χρηματοπιστωτικής κρίσης- είναι ένα παιχνίδι για… χαζούς.
Όμως, κάθε κρίση έχει τον ήρωα της, ο οποίος προειδοποίησε σωστά για το τι πρόκειται να συμβεί.
Και, εξ ορισμού, ο ήρωας αγνοήθηκε (εξ ου και η κρίση).
Όμως θα πρέπει να προσέξουμε κάτι βασικό: τις κρίσεις μπορείς να τις προβλέψεις μία φορά, όχι αιώνια.
Το καλύτερο που μπορούν να κάνουν οι οικονομολόγοι είναι να αξιολογήσουν την ευπάθεια των οικονομιών.
Η εξέταση των ανισορροπιών στην πραγματική οικονομία ή στις χρηματοπιστωτικές αγορές δίνει μια αίσθηση των πιθανών συνεπειών ενός μεγάλου σοκ.
Δεν χρειάζονται πολλά για να προκαλέσουν διορθώσεις στις ευάλωτες οικονομίες και αγορές. Αλλά η διόρθωση είναι πολύ διαφορετική από μία κρίση.
Η σοβαρότητα του σοκ και ο βαθμός ευπάθειας: οι σοβαρές διαταραχές στα ιδιαίτερα ευάλωτα συστήματα αποτελούν συνταγή για κρίση.
Στο πνεύμα αυτό, η πηγή «δημιουργίας κρίσης» για την οποία ανησυχώ περισσότερο είναι η υπερβολική διόγκωση των ισολογισμών των κεντρικών τραπεζών.
Η ανησυχία μου πηγάζει από τρεις λόγους.
Πρώτον, οι ισολογισμοί των κεντρικών τραπεζών είναι αναμφισβήτητα εκτεταμένοι.
Τα περιουσιακά στοιχεία των κυριότερων κεντρικών τραπεζών - της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Τράπεζας της Ιαπωνίας - ανήλθαν συνολικά σε 14,5 τρισεκατομμύρια δολάρια το Νοέμβριο του 2019, ποσό το οποίο είναι ελαφρώς χαμηλότερο από το ζενίθ των 15 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στις αρχές του 2018 και υψηλότερο πάνω 3,5 φορές πριν από την κρίση, όταν ήταν ύψους 4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ένα παρόμοιο συμπέρασμα προέρχεται από την κλιμάκωση της αποτίμησης αυτών των ισολογισμών σε σχέση με το μέγεθος των οικονομιών τους:  στην Ιαπωνία βρίσκεται στο 102% του ονομαστικού ΑΕΠ, ακολουθούμενη από την ΕΚΤ στο 39% και τη Fed μόλις στο 17%.
Δεύτερον, η διεύρυνση των ισολογισμών είναι ουσιαστικά ένα πειραματικό αποτέλεσμα πολιτικής.
Ναι, αυτή η πολιτική ήταν επιτυχής στο να βάλει ένα «πάτωμα» κάτω από καταρρέουσες αγορές πριν από μια δεκαετία, στα βάθη της κρίσης στα τέλη του 2008 και στις αρχές του 2009. Ωστόσο, απέτυχε να επιτύχει μία έντονη οικονομική ανάκαμψη.
Οι κεντρικές τράπεζες πίστευαν ότι αυτό που λειτούργησε κατά τη διάρκεια της κρίσης θα λειτουργούσε εξίσου καλά και κατά την ανάκαμψη.
Αυτό δεν συνέβη.
Το συνδυασμένο ονομαστικό ΑΕΠ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωζώνης και της Ιαπωνίας αυξήθηκε κατά 5,3 τρισεκατομμύρια δολάρια από το 2008 έως το 2018 ή μόνο περίπου το ήμισυ της αύξησης των ισολογισμών των κεντρικών τραπεζών τους κατά 10 τρισεκατομμύρια δολάρια κατά την ίδια περίοδο.
Τα υπόλοιπα 4,7 τρισεκατομμύρια δολάρια είναι το λειτουργικό ισοδύναμο μιας τεράστιας ροής ρευστότητας, η οποία στήριζε τις αγορές περιουσιακών στοιχείων κατά το μεγαλύτερο μέρος της εποχής μετά την κρίση.
Τρίτον, οι κεντρικές τράπεζες ενισχύουν και πάλι την προκαταρκτική επέκταση του ισολογισμού ως μέσο τόνωσης των οικονομικών ανακτήσεων.
Στα τέλη του 2018 η Fed είχε ξεκινήσει μία εξομάλυνση της νομισματικής της πολιτικής, αλλά στη συνέχεια στράφηκε εκ νέου στη διόγκωση του ισολογισμού της.
Την ίδια ώρα στην Ιαπωνία ο ισολογισμός της κεντρικής τράπεζας συνεχίζει να διογκώνεται, ενώ η νέα επικεφαλής της ΕΚΤ, Christine Lagarde, φρόντισε να ξεκαθαρίσει ότι η τράπεζα θα κάνει τα πάντα για να στηρίξει την οικονομία.
Εξάλλου, σε μια εποχή χαμηλού πληθωρισμού, οι κεντρικές τράπεζες που υποτίθεται ότι έχουν ως στόχο την τιθάσευση του πληθωρισμού δεν φαίνεται να φοβούνται να συνεχίσουν να κάνουν λάθη συνεχίζοντας μία επεκτατική νομισματική πολιτική, είτε με συμβατικά είτε με μην συμβατικά μέτρα.
Το πρόβλημα έγκειται, εν μέρει, στην ίδια την εντολή που έχουν οι κεντρικές τράπεζες για διατήρηση της σταθερότητας των τιμών, μία μακροχρόνια, αλλά αυτή τη στιγμή ακατάλληλη συνθήκη, καθορισμού της νομισματικής πολιτικής.
Η εντολή είναι θλιβερά εκτός συγχρονισμού με τον πληθωρισμό με χρόνια κατώτατο στόχο και αυξανόμενους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η πιθανή αστάθεια της χρηματιστηριακής αγοράς των ΗΠΑ είναι ένα παράδειγμα.
Σύμφωνα με τις ευρέως αναφερόμενες μετρήσεις του οικονομολόγου και βραβευμένου με Νόμπελ Οικονομίας,  Robert Shiller, οι τιμές των μετοχών σε σχέση με τα κυκλικά προσαρμοσμένα μακροπρόθεσμα κέρδη είναι σήμερα 53% υψηλότερα από το μέσο όρο μετά το 1950 και 21% υψηλότερα από τον μέσο όρο μετά την κρίση του Μαρτίου του 2009.
Εάν υπάρξει αύξηση των επιχειρηματικών κερδών ή ένας γύρος νέας διεύρυνσης του ισολογισμού της Fed, είναι πιθανή και μία νέα απότομη αύξηση στη Wall Street.
Αντίθετα, ένα άλλο ιδιοσυγκρασιακό σοκ - ή μια εκπληκτική ανάκαμψη του πληθωρισμού και μια σχετική αύξηση των επιτοκίων - θα αυξήσει την ξεχωριστή πιθανότητα μιας απότομης διόρθωσης σε μια υπερτιμημένη αμερικανική αγορά μετοχών.
Το πρόβλημα έγκειται επίσης στην πραγματικά αδύναμη πορεία αρκετών οικονομιών.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μείωσε πρόσφατα την εκτίμησή του για την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2019 στο 3% - στη μέση της 40ετούς τάσης του 3,5% και του κατώτατου ορίου του 2,5% που συνήθως συνδέεται με τις παγκόσμιες οικονομικές υποχωρήσεις.
Καθώς πλησιάζει το 2020, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ στις ΗΠΑ κυμαίνεται κάτω από 2% και οι προβλέψεις για το 2020 για την Ευρωζώνη και την Ιαπωνία είναι κάτω του 1%.
Με άλλα λόγια, οι μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες όχι μόνο φλερτάρουν με υπερτιμημένες χρηματοπιστωτικές αγορές και εξακολουθούν να βασίζονται σε μια αποτυχημένη στρατηγική νομισματικής πολιτικής, αλλά δεν έχουν ούτε καν ένα «μαξιλάρι προστασίας» και μάλιστα σε μία περίοδο που πραγματικά το χρειάζονται.
Σε έναν τόσο ευάλωτο κόσμο, αυτό θα ήταν αρκετό για να προκαλέσει μία νέα κρίση το 2020.
Μια διαρκή κλίση προς τον προστατευτισμό είναι ιδιαιτέρως ανησυχητική, ιδίως μετά από μια κενή εμπορική συμφωνία «πρώτης φάσης» μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας.
Η σταυροφορία του Ινδού πρωθυπουργού Narendra Modi θα μπορούσε να είναι η πιο ανησυχητική εξέλιξη σε μια παγκόσμια ταλάντευση προς τον λαϊκισμό.
Και φυσικά η διαδικασία παραπομπής του Trump θέτει την αμερικανική πολιτική σε αχαρτογράφητα νερά.
Πιθανώς, η σπίθα θα είναι κάτι άλλο - ή ίσως δεν θα υπάρξει κανένα σοκ.
Ωστόσο, η διάγνωση της ευπάθειας πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη, κυρίως επειδή μπορεί να επικυρωθεί από τρεις όψεις: πραγματικές οικονομίες, τιμές χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και κακή νομισματική πολιτική.
Ρίξτε και ένα «αναπάντεχο» σοκ σε αυτό το μίγμα και η κρίση του 2020 θα είναι σύντομα κοντά σας.

www.bankingnews.gr

bankingnews.gr

BREAKING NEWS