Roubini: Η διεθνής οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγάλους κινδύνους

Roubini: Η διεθνής οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγάλους κινδύνους
Η αποσύνδεση μεταξύ των χρηματοπιστωτικών αγορών και της πραγματικής οικονομίας γίνεται εντονότερη - Οι βασικοί κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία παραμένουν και μεσοπρόθεσμα επιδεινώνονται
Λόγω της πρόσφατης χαλάρωσης των Σινο-αμερικανικών εντάσεων και των νομισματικών πολιτικών, πολλοί επενδυτές φαίνεται πως στοιχηματίζουν σε μια ανάπτυξη άλλης εποχής για την παγκόσμια οικονομία, ξεχνώντας μάλλον, αν και πρέπει να συνεχίσουν να θυμούνται, πως οι βασικοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη παραμένουν και μάλιστα επιδεινώνονται.
Τον περασμένο Μάιο και τον Αύγουστο, η κλιμάκωση του εμπορικού και τεχνολογικού πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας συγκλόνισαν τις χρηματιστηριακές αγορές και ώθησαν τις αποδόσεις των ομολόγων στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Από τότε, η κατάσταση στις χρηματοπιστωτικές αγορές δεν είναι καθόλου καλή, υποστηρίζει ο οικονομολόγος Nuriel Roubini, σύμβουλος του προέδρου Clinton, συνεργάτης του ΔΝΤ, της Fed και της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Οι αμερικανικές και άλλες μετοχές τείνουν προς την κατεύθυνση νέων υψηλών επιπέδων και μάλιστα μιλάμε για πιθανή ανάκαμψη στις αποτιμήσεις.
Ο όχλος των χρηματοπιστωτικών αγορών στηρίζεται στην πιθανότητα μιας ωραιοποίησης χαρτοφυλακίων με την ελπίδα ότι η πρόσφατη παγκόσμια επιβράδυνση δεν θα έχει συνέχεια το 2020, επιταχύνοντας την ανάπτυξη και τον σταθερότερο πληθωρισμό.

Η ξαφνική μετάβαση έχει τέσσερις θετικές εξελίξεις.

Πρώτον, οι ΗΠΑ και η Κίνα είναι πιθανό να καταλήξουν σε μια συμφωνία "πρώτης φάσης" η οποία τουλάχιστον θα σταματούσε προσωρινά οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση του εμπορικού και τεχνολογικού πολέμου.

Δεύτερον, παρά την αβεβαιότητα σχετικά με τις εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο
στις 12 Δεκεμβρίου, ο πρωθυπουργός Boris Johnson κατάφερε τουλάχιστον να επιτύχει μια δοκιμαστική "ήπια συμφωνία Brexit" με την ΕΕ και οι πιθανότητες να καταρρεύσει το Ηνωμένο Βασίλειο εκτός ΕΕ έχουν μειωθεί σημαντικά.

Τρίτον, οι ΗΠΑ έχουν επιδείξει συγκράτηση απέναντι στις προκλήσεις του Ιράν στη Μέση Ανατολή, με τον Πρόεδρο Donald Trump να συνειδητοποιεί ότι οι χειρουργικές απεργίες κατά της χώρας αυτής θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πόλεμο πλήρους κλίμακας και σοβαρή άνοδο της τιμής του πετρελαίου.
Τέλος, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες προχώρησαν από τις γεωπολιτικές προκλήσεις χαλαρώνοντας τις νομισματικές πολιτικές.

Με τις κεντρικές τράπεζες να σπεύδουν πάλι σε διασώσεις, ακόμη και μικρές ενδείξεις - όπως η σταθεροποίηση του αμερικανικού μεταποιητικού τομέα, η ανθεκτικότητα των υπηρεσιών και η αύξηση της κατανάλωσης - λαμβάνονται ως προάγγελος της επικείμενης παγκόσμιας ανάπτυξης.

Όμως τα πράγματα δεν είναι έτσι, για τους εξής 9 λόγους…

Πρώτος: Για πρώτη φορά, τα πρόσφατα στοιχεία από την Κίνα, τη Γερμανία και την Ιαπωνία υποδηλώνουν ότι η επιβράδυνση συνεχίζεται ακόμη και αν ο ρυθμός της έχει φύγει από τα όρια συναγερμού.

Δεύτερος: Ενώ οι ΗΠΑ και η Κίνα ενδέχεται να συμφωνήσουν σε εκεχειρία στον εμπορικό πόλεμο, η συνεχιζόμενη αποσύνδεση των δύο μεγαλύτερων οικονομιών σημαίνει πως είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα αναζωπυρωθεί αυτή η κόντρα ξανά μετά τις εκλογές στις ΗΠΑ τον προσεχή Νοέμβριο του 2020.
Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, ο πιο αισιόδοξος μπορεί να ελπίζει ότι ο επικείμενος ψυχρός πόλεμος δεν θα μετατραπεί σε θερμό ή καυτό.

Τρίτος: Ενώ η Κίνα έχει δείξει συγκράτηση στην αντιμετώπιση της λαϊκής εξέγερσης στο Χονγκ Κονγκ, η κατάσταση στην πόλη επιδεινώνεται, καθιστώντας ισχυρή την  καταστολή πιθανότατα το 2020.
Μεταξύ άλλων, μια στρατιωτική κινεζική απάντηση θα μπορούσε να εκτροχιάσει οποιαδήποτε εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ και να κλονίσει τις χρηματοπιστωτικές αγορές, καθώς και να δώσει ώθηση στις δυνάμεις της Ταϊβάν που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία της – γεγονός που συνιστά κόκκινη γραμμή για το Πεκίνο.

Τέταρτος: Παρόλο που ένα «σκληρό Brexit» μπορεί να είναι εκτός στρογγυλής τραπέζης για την ώρα, η ευρωζώνη ασθενεί βαριά κι αυτό δεν έχει να κάνει με την επικείμενη αναχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η Γερμανία και άλλες χώρες που έχουν τα περιθώρια εξακολουθούν να αντιστέκονται στα αιτήματα για πακέτα στήριξης.
Ακόμα χειρότερα, το πιο πιθανό είναι πως η νέα πρόεδρος της ΕΚΤ, Christine Lagarde, δεν θα μπορέσει να προχωρήσει σε νέα πακέτα στήριξης και τόνωσης της νομισματικής πολιτικής, δεδομένου ότι το ένα τρίτο του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ αντιτίθεται ήδη στα πρόσφατα μέτρα οικονομικής χαλάρωσης.
Η γήρανση του πληθυσμού, η αποδυνάμωση της κινεζικής ζήτησης και το κόστος τήρησης των νέων προτύπων για τις εκπομπές ρύπων, διατηρεί την Ευρώπη ευάλωτη σε μια απειλητική επανάληψη επιβολής δασμών από πλευράς Trump στις εισαγωγές στις ΗΠΑ γερμανικών και άλλων ευρωπαϊκών αυτοκινήτων.
Επίσης, οι μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες - κυρίως η Γερμανία, η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία - βιώνουν πολιτικές αντιδράσεις που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε μέγιστα οικονομικά προβλήματα.

Πέμπτος: Με τις κυρώσεις των ΗΠΑ να έχουν βγάλει τον κόσμο στο Ιράν στο δρόμο και να τροφοδοτούν τις διαδηλώσεις, το ιρανικό καθεστώς δεν θα έχει άλλη επιλογή παρά συνεχίστε να υποθάλπει την αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή, προκειμένου να αυξήσει το κόστος της σημερινής προσέγγισης της Αμερικής.
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ήδη σε αναταραχή.
Έχουν εκδηλωθεί μαζικές διαμαρτυρίες στο Ιράκ και στον Λίβανο, μια χώρα που έχει πτωχεύσει πραγματικά και κινδυνεύει από μια τριπλή κρίση: νομισματική – χρέους – τραπεζική.
Στο σημερινό πολιτικό κενό, η υποστηριζόμενη από τον Ιράν Χεζμπολάχ θα μπορούσε να αποφασίσει να επιτεθεί στο Ισραήλ.
Η εισβολή της Τουρκίας στη Συρία εισήγαγε πολλούς νέους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένης της προσφοράς πετρελαίου από το ιρακινό Κουρδιστάν.
Ο εμφύλιος πόλεμος της Υεμένης δεν έχει τέλος στον ορίζοντα και το Ισραήλ δεν έχει ακόμη κυβέρνηση.
Η περιοχή είναι ένα βαρέλι γεμάτο μπαρούτι.
Μια έκρηξη θα μπορούσε να προκαλέσει μια νέα πετρελαϊκή κρίση, με πολλαπλούς κινδύνους.

Έκτος: Οι κεντρικές τράπεζες φθάνουν στα όρια του τι μπορούν να κάνουν για να σταματήσουν την οικονομία και η δημοσιονομική πολιτική εξακολουθεί να έχει περιορισμένες δυνατότητες επιλογών λόγω πολιτικών επιλογών και υψηλών χρεών.
Είναι βέβαιο ότι οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής θα μπορούσαν να στραφούν σε ακόμη πιο ασυνήθιστες πολιτικές - δηλαδή σε δημοσιονομικά ελλείμματα – σε μια ενδεχόμενη νέα κάμψη, αλλά δεν θα το κάνουν μέχρι να συμβεί μια επόμενη κρίση και να είναι και ισχυρή.

Έβδομος: Η λαϊκή αντίδραση κατά της παγκοσμιοποίησης, του εμπορίου, της μετανάστευσης και της τεχνολογίας επιδεινώνεται σε πολλά μέρη.
Πολλές χώρες θα μπορούσαν να ακολουθήσουν πολιτικές για τον περιορισμό της κυκλοφορίας αγαθών, κεφαλαίου, εργασίας, τεχνολογίας και δεδομένων.
Ενώ οι πρόσφατες μαζικές διαμαρτυρίες στη Βολιβία, τη Χιλή, τον Ισημερινό, την Αίγυπτο, τη Γαλλία, την Ισπανία, το Χονγκ Κονγκ, την Ινδονησία, το Ιράκ, το Ιράν και το Λίβανο αντικατοπτρίζουν μια ποικιλία αιτιών, όλοι έχουν κοινό παρονομαστή την οικονομική κακουχία που βιώνουν οι λαοί και την αυξανόμενη πολιτική δυσαρέσκεια για την ανισότητα και άλλα θέματα.

Όγδοος: Οι ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Trump μπορούν να αποτελέσουν τη μεγαλύτερη πηγή αβεβαιότητας.
Οι εμπορικές πολιτικές υπό τον οδηγό «Πρώτα η Αμερική» του Trump κινδυνεύουν να καταστρέψουν τη διεθνή τάξη που δημιούργησαν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους μετά τον Β 'Παγκόσμιο Πόλεμο.
Κάποιοι στην Ευρώπη - όπως και ο Γάλλος Πρόεδρος Emmanuel Macron - ανησυχούν ότι το ΝΑΤΟ είναι πλέον «σε κωματώδη κατάσταση», ενώ οι ΗΠΑ προκαλούν παρά υποστηρίζουν τους Ασιάτες συμμάχους τους, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα.
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η διαδικασία εξέτασης προς παραπομπή του Trump, θα οδηγήσει σε ακόμη πιο δυσμενή κούρσα προς τις εκλογές και «πολέμους», ενώ ορισμένοι δημοκράτες που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν την υποψηφιότητα του κόμματος προτείνουν πολιτικές που δημιουργούν νευρικότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Τέλος, ένατος: Οι μεσοπρόθεσμες τάσεις μπορεί να προκαλέσουν ακόμα μεγαλύτερες οικονομικές ζημίες και αναταραχές: η γήρανση στις προηγμένες οικονομίες και στις αναδυόμενες αγορές θα μειώσει αναπόφευκτα τη δυνητική ανάπτυξη και οι περιορισμοί στη μετανάστευση θα επιδεινώσουν το πρόβλημα.
Η κλιματική αλλαγή προκαλεί ήδη σημαντικές οικονομικές ζημίες, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα, πιο μολυσματικά και πιο καταστρεπτικά.
Και ενώ η τεχνολογική καινοτομία μπορεί μακροπρόθεσμα να επεκτείνει το μέγεθος της οικονομικής πίτας, η τεχνητή νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση θα προκαλέσουν, πρώτα, περικοπές στις θέσεις εργασίας, στις επιχειρήσεις και σε ολόκληρες βιομηχανίες, επιδεινώνοντας τα ήδη υψηλά επίπεδα ανισότητας.
Όταν επέλθει η επόμενη σοβαρή κάμψη, τα υψηλά και αυξανόμενα ιδιωτικά και δημόσια χρέη θα αποδειχθούν μη βιώσιμα, προκαλώντας ένα κύμα αθέμιτων αθετήσεων και πτωχεύσεων.
Η αποσύνδεση μεταξύ των χρηματοπιστωτικών αγορών και της πραγματικής οικονομίας γίνεται όλο και πιο έντονη.
Οι επενδυτές επικεντρώνονται ευτυχώς στην άμβλυνση ορισμένων βραχυπρόθεσμων κινδύνων και στην επιστροφή των κεντρικών τραπεζών στη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Αλλά οι βασικοί κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία παραμένουν.
Στην πραγματικότητα, από μεσοπρόθεσμη άποψη, επιδεινώνονται.

www.bankingnews.gr

bankingnews.gr

BREAKING NEWS