Βολιβία: Το λίθιο ο λόγος της καθαίρεσης Morales - Ποιος ο ρόλος των πολυεθνικών

Βολιβία: Το λίθιο ο λόγος της καθαίρεσης Morales - Ποιος ο ρόλος των πολυεθνικών
Βολιβία: Το λίθιο ο λόγος της καθαίρεσης Morales
Ο Πρόεδρος της Βολιβίας, Evo Morales, ανατράπηκε από ένα στρατιωτικό πραξικόπημα στις 10 Νοεμβρίου και βρίσκεται τώρα στο Μεξικό.
Πριν αποχωρήσει από το αξίωμα, ο Morales συμμετείχε σε ένα μεγαλόπνοο σχέδιο για να επαναφέρει την οικονομική και κοινωνική δημοκρατία στη μακρά εκμεταλλευόμενη χώρα του.
Είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι η Βολιβία έχει υποστεί μια σειρά πραξικοπημάτων, που συχνά διεξάγονται από το στρατό και την ολιγαρχία για λογαριασμό διεθνών μεταλλευτικών εταιρειών.
Αρχικά, αυτές ήταν οι εταιρείες κασσίτερου, αλλά ο κασσίτερος δεν είναι πλέον ο κύριος στόχος στη Βολιβία.
Ο κύριος στόχος είναι τα τεράστια κοιτάσματα λιθίου που έχει η Βολιβία, τα οποία είναι πολύ κρίσιμα για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Τα τελευταία 13 χρόνια, ο Morales προσπάθησε να οικοδομήσει μια διαφορετική σχέση μεταξύ της χώρας του και της διαχείρισης των φυσικών πόρων της.
Δεν ήθελε οι φυσικοί πόροι να ωφελούν τις διεθνείς επιχειρήσεις εξόρυξης, αλλά να ωφελούν τους πολίτες της Βολιβίας.
Μέρος αυτής της υπόσχεσης επιτεύχθηκε καθώς μειώθηκε το ποσοστό φτώχειας της Βολιβίας και ο πληθυσμός της Βολιβίας είδε βελτίωσε στους κοινωνικούς δείκτες.
Η εθνικοποίηση των φυσικών πόρων σε συνδυασμό με τη χρήση των αντληθέντων κεφαλαίων από την πώλησή τους  στη χρηματοδότηση της κοινωνικής ανάπτυξης έπαιξε σημαντικό ρόλο.
Η στάση της κυβέρνησης Morales έναντι των πολυεθνικών εταιρειών προκάλεσε μια σκληρή απάντηση καθώς πολλές εταιρίες πήγαν τη Βολιβία στα δικαστήρια.
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η Βολιβία προσπάθησε να αυξήσει τις επενδύσεις για να αναπτύξει τα αποθέματα λιθίου με τρόπο που να φέρνει τον πλούτο πίσω στη χώρα για τους πολίτες της.
Ο αντιπρόεδρος του Morales Álvaro García Linera είπε ότι το λίθιο είναι το «καύσιμο που θα τροφοδοτήσει τον κόσμο».
Η Βολιβία δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει συμφωνίες με δυτικές πολυεθνικές επιχειρήσεις. αποφάσισε να συνεργαστεί με κινεζικές επιχειρήσεις.
Αυτό έκανε την κυβέρνηση Morales ευάλωτη.
Είχε εισέλθει στον νέο Ψυχρό Πόλεμο μεταξύ της Δύσης και της Κίνας.
Το πραξικόπημα εναντίον του Morales δεν μπορεί να γίνει κατανοητό χωρίς μια ματιά σε αυτή τη σύγκρουση.

Σύγκρουση με τις πολυεθνικές επιχειρήσεις

Όταν ο Evo Morales και το Κίνημα για το Σοσιαλισμό ανέλαβαν εξουσία το 2006, η κυβέρνηση προσπάθησε αμέσως να αναιρέσει δεκαετίες κλοπής από τις πολυεθνικές επιχειρήσεις εξόρυξης.
Η κυβέρνηση του Morales εθνικοποίησε αρκετές από τις εταιρίες εξόρυξης των ισχυρότερων επιχειρήσεων στον κόσμο, όπως η Glencore, η Jindal Steel & Power, η Anglo-Argentine Pan American Energy και η South American Silver (τώρα TriMetals Mining).
Ωστόσο, αυτές οι μεγάλες πολυεθνικές συνέχισαν τις δραστηριότητές τους - βάσει παλαιότερων συμβάσεων - σε ορισμένες περιοχές της χώρας.
Για παράδειγμα, η καναδική South American Silver δημιούργησε μια εταιρία το 2003 - πριν έρθει ο Morales στην εξουσία - να εξορύσσει στην περιοχή Malku Khota ασήμι και ίνδιο (ένα μέταλλο σπανίων γαιών που χρησιμοποιείται σε τηλεοράσεις επίπεδης οθόνης).
Στη συνέχεια, η South American Silver άρχισε να επεκτείνει την έκτασή της στις παραχωρήσεις της.
 Η γη που ήθελε να οικειοποιηθεί  κατοικούνταν από αυτόχθονες Βολιβιανούς, οι οποίοι ισχυρίστηκαν ότι η εταιρεία καταστρέφει τους ιερούς χώρους τους και προωθεί μια ατμόσφαιρα βίας.
Την 1η Αυγούστου 2012, η κυβέρνηση Morales - με το διάταγμα αριθ. 1308 - ακύρωσε τη σύμβαση με την South American Silver (TriMetals Mining), η οποία στη συνέχεια ζήτησε διεθνή διαιτησία και αποζημίωση.
Η κυβέρνηση του Καναδά με πρωθυπουργό τον Justin Trudeau, ως μέρος μιας ευρύτερης ώθησης των καναδικών μεταλλευτικών εταιρειών στη Νότια Αμερική, προκάλεσε τεράστια πίεση στη Βολιβία.
Τον Αύγουστο του 2019, η TriMetals συνήψε συμφωνία με τη βολιβιανή κυβέρνηση για 25,8 εκατομμύρια δολάρια, περίπου το ένα δέκατο του ποσού που είχε ζητήσει νωρίτερα ως αποζημίωση.
Η Jindal Steel, μια ινδική εταιρεία, είχε μια παλαιά σύμβαση για την εξόρυξη σιδηρομεταλλεύματος στο El Mutún της Βολιβίας, μια σύμβαση που είχε τεθεί σε αναμονή από την κυβέρνηση Morales το 2007. Τον Ιούλιο του 2012, η Jindal Steel τερμάτισε τη σύμβαση και ζήτησε διεθνή διαιτησία και αποζημίωση για την επένδυσή της.
Το 2014, κέρδισε 22,5 εκατομμύρια δολάρια από τη Βολιβία σε απόφαση του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου που εδρεύει στο Παρίσι.
Για μια άλλη υπόθεση κατά της Βολιβίας, η Jindal Steel ζήτησε αποζημίωση 100 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η κυβέρνηση Morales κατέσχεσε τρεις εγκαταστάσεις από την ελβετική διεθνή εταιρεία εξόρυξης Glencore. αυτά περιελάμβαναν ένα μεταλλικό και ψευδαργυρικό ορυχείο καθώς και δύο χυτήρια.
Η απαλλοτρίωση του ορυχείου έλαβε χώρα αφού η θυγατρική της Glencore συγκρούστηκε βίαια με τους ανθρακωρύχους.
Πιο επιθετικά, η Pan American κατέθεσε μήνυση κατά της κυβέρνησης της Βολιβίας ζητώντας 1,5 δισ. δολάρια για την απαλλοτρίωση της συμμετοχής της αγγλο-αργεντινής εταιρείας της Chaco από το κράτος. Η Βολιβία συμβιβάστηκε πληρώνοντας 357 εκατομμύρια δολάρια το 2014.
Η κλίμακα αυτών των πληρωμών είναι τεράστια.
Υπολογίστηκε το 2014 ότι οι δημόσιες και ιδιωτικές πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν για την εθνικοποίηση αυτών των βασικών τομέων ανήλθαν σε τουλάχιστον 1,9 δισ. δολάρια (το ΑΕΠ της Βολιβίας ήταν τότε 28 δισεκατομμύρια δολάρια).
Το 2014, ακόμη και οι Financial Times συμφώνησαν ότι η στρατηγική του Morales δεν ήταν εντελώς ανάρμοστη.
«Η απόδειξη της επιτυχίας του οικονομικού μοντέλου του Morales είναι ότι από τότε που ανήλθε στην εξουσία έχει τριπλασιάσει το μέγεθος της οικονομίας ενώ αυξάνει τα ρεκόρ συναλλαγματικών αποθεματικών».

Λίθιο



Βρίσκεται σε υψόμετρο 3.650 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας, στα υψίπεδα της νοτιοδυτικής Βολιβίας, στη Νότια Αμερική και ονομάζεται Salar de Uyuni.
Οι ποσότητες αλατιού που περιέχει η λίμνη υπολογίζονται σε περίπου 10 δισ. τόνους - πρόκειται για τη μεγαλύτερη έκταση αλατιού στη Γη.
Η κρούστα χρησιμεύει ως πηγή αλατιού και καλύπτει μια τεράστια λεκάνη εξαιρετικά πλούσια σε λίθιο αφού το 50 με 70% των παγκοσμίων αποθεμάτων βρίσκονται εκεί.
Το λίθιο βρίσκεται στο στάδιο της εξαγωγής του από το υπέδαφος.
Το αλάτι είναι περίπου 12.000 πόδια (3.600 μέτρα) πάνω από τη στάθμη της θάλασσας και δέχεται υψηλές βροχοπτώσεις.
Αυτό καθιστά δύσκολη τη χρήση εξάτμισης με βάση τον ήλιο.
Τέτοιες απλούστερες λύσεις διατίθενται στην έρημο Atacama της Χιλής και στο Hombre Muerto της Αργεντινής.
Απαιτούνται περισσότερες τεχνικές λύσεις για τη Βολιβία, πράγμα που σημαίνει ότι απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις.
Η πολιτική εθνικοποίησης της κυβέρνησης Morales και η γεωγραφική πολυπλοκότητα του Salar de Uyuni εκτόπισαν αρκετές διεθνικές μεταλλευτικές επιχειρήσεις.
H Eramet (Γαλλία), η FMC (Ηνωμένες Πολιτείες) και η Posco (Νότια Κορέα) δεν μπόρεσαν να προβούν σε συμφωνίες με τη Βολιβία, οπότε τώρα λειτουργούν στην Αργεντινή.
Ο Morales κατέστησε σαφές ότι οποιαδήποτε ανάπτυξη του λιθίου έπρεπε να γίνει με την εθνική εταιρεία εξόρυξης Comibol της Βολιβίας και τον Yacimientos de Litio Bolivianos (YLB) - εθνική εταιρία λιθίου - ως ίσοι εταίροι.
To 2018 η γερμανική εταιρεία ACI Systems ήρθε σε συμφωνία με τη Βολιβία.
Μετά από διαμαρτυρίες από κατοίκους της περιοχής Salar de Uyuni, ο Morales ακύρωσε τη συμφωνία αυτή στις 4 Νοεμβρίου 2019.
Οι κινεζικές επιχειρήσεις - όπως ο Όμιλος TBEA και η Μηχανική Μηχανικών της Κίνας - πραγματοποίησαν συμφωνία με την YLB. Λέγεται ότι η ομάδα λιθίου της Κίνας Tianqi, η οποία δραστηριοποιείται στην Αργεντινή, πρόκειται να προβεί σε συμφωνία με την YLB.
Τόσο η κινεζική επένδυση όσο και η βολιβιανή εταιρεία λιθίου πειραματίζονται με νέους τρόπους να εξορύσσουν το λίθιο και να μοιράζονται τα κέρδη του λιθίου.
Η ιδέα ότι μπορεί να υπάρξει μια νέα κοινωνική συμπαγής συμμαχία για το λίθιο ήταν απαράδεκτη για τις πολυεθνικές εταιρείες εξόρυξης.
Η Tesla (Ηνωμένες Πολιτείες) και η Pure Energy Minerals (Καναδάς) έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον για την άμεση συμμετοχή τους στο βολιβιανό λίθιο.
Αλλά δεν μπορούσαν να προβούν σε συμφωνία που θα λάμβανε υπόψη τις παραμέτρους που έθεσε η κυβέρνηση Morales.
Ο ίδιος ο Morales αποτελούσε άμεσο εμπόδιο στην εξαγορά των πεδίων λιθίου από τις μη κινεζικές διακρατικές επιχειρήσεις.
Έπρεπε να φύγει.
Μετά το πραξικόπημα, η μετοχή της Tesla αυξήθηκε αστρονομικά.

www.bankingnews.gr

bankingnews.gr

BREAKING NEWS